Raadsvoorstel - Plaatsnamen in het Nedersaksisch

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2026-002925 Onderwerp Plaatsnamen in het Nedersaksisch

VOORSTEL 1. 2. 3.

4.

Voor het vervangen van de plaatsnaamborden in het Nederlands en Nedersaksisch, conform scenario 4, een bedrag van € 49.500,-- beschikbaar te stellen vanuit de VAR; Begrotingswijziging 12 van begrotingsjaar 2026 vast te stellen; Af te wijken van de Nota investeren, waarderen en afschrijven door de kosten van de vervanging van plaatsnaamborden niet te activeren maar direct ten laste van de exploitatie te brengen; De vervanging van de overige plaatsnaamborden ten laste te brengen van het onderhoudsbudget in de jaren 2027-2050.

INLEIDING Op 1 april 2025 heeft de gemeenteraad een motie van de ChristenUnie en het CDA aangenomen waarin het college wordt gevraagd: • om in kaart te brengen welke komportalen volledig vervangen zouden moeten worden bij het toevoegen van een Nedersaksische plaatsnaamaanduidingen en bij hoeveel komportalen en borden dit niet noodzakelijk is; • om vóór het zomerreces met een overzicht en kostenraming hiervan te komen naar de raad; • om te streven dat bij de eerstvolgende maand van het dialect (maart 2026) onze komportalen en -borden zijn voorzien van een Nedersaksische plaatsnaamaanduiding. In deze nota doen wij een voorstel om tot vervanging van de plaatsnaamborden over te gaan. Uit het onderzoek blijkt dat slechts een klein aantal plaatsnaamborden/-portalen aan vervanging toe is vanwege de slechte technische staat. Om op een goede manier de plaatsnamen in het Nedersaksisch op de plaatsnaamborden te krijgen moet alle plaatsnaamborden/-portalen vervangen worden. Het vervangen van de plaatsnaamborden/-portalen op 42 locaties door borden waarop naast de Nederlandse naam ook de Nedersaksische plaatsnaam wordt vermeld kost circa € 115.000,- exclusief BTW. Hiervoor worden de plaatsnaamborden/-portalen geleverd en geplaatst. Bij vervanging van de plaatsnaamborden voegen we ook een ‘skyline’ toe. We doen dit omdat steeds meer auto’s verkeersborden automatisch herkennen.

Plaatsnaamborden verschillen echter per land en worden daardoor niet herkend. De skyline is in meerdere landen hetzelfde en zorgt daarom voor goede herkenning. Het bedrag om de plaatsnaamborden te vervangen ligt aanzienlijk hoger dan het jaarlijks beschikbare budget voor vervanging van verkeersborden (€ 42.000). Dat budget is primair bedoeld voor het vervangen van verdwenen, beschadigde of onleesbare borden. Om de plaatsing van tweetalige plaatsnaamborden toch mogelijk te maken, zijn verschillende uitvoeringsscenario’s denkbaar.

Scenario 1. Directe volledige vervanging Alle plaatsnaamborden binnen de gemeente worden in één keer vervangen door borden waarop ook de Nedersaksische plaatsnaam is opgenomen. Dit zorgt voor een snelle en uniforme invoering, maar vraagt om een aanzienlijke eenmalige investering van € 115.000,- waarvoor de gemeenteraad geld beschikbaar moet stellen. Scenario 2. Gefaseerde vervanging bij regulier onderhoud Bij dit scenario worden bestaande plaatsnaamborden pas vervangen door tweetalige borden op het moment dat zij volgens het reguliere beheerprogramma aan vervanging toe zijn. De kosten worden hiermee gespreid over meerdere jaren en kunnen worden opgevangen binnen het bestaande vervangingsbudget. Scenario 3. Gefaseerde vervanging per dorp met aanvullend budget Vervanging kan ook plaatsvinden door het in een meerjarig programma (ieder jaar een dorp) uit te voeren, waarbij jaarlijks een aanvullend budget beschikbaar wordt gesteld bovenop het reguliere vervangingsbudget. Hiermee kan de invoering binnen een overzichtelijke termijn plaatsvinden, terwijl de financiële lasten worden gespreid. Scenario 4. Prioritering van locaties In dit scenario wordt gestart met het vervangen van plaatsnaamborden op de belangrijkste toegangswegen en entrees van de kernen. De overige borden worden vervolgens via het reguliere onderhoudsprogramma.

Hiermee wordt de streektaal relatief snel zichtbaar bij de belangrijkste entreepunten van de gemeente, terwijl de kosten in eerste instantie beperkt blijven. Afweging Bovenstaande scenario’s bieden verschillende mogelijkheden om de invoering van tweetalige plaatsnaamborden te realiseren. Scenario 4 is de beste keuze omdat in dit scenario een goede balans wordt gevonden tussen snelheid van uitvoering, financiële impact en uitvoerbaarheid binnen het bestaande beheerprogramma.

BEOOGD EFFECT Het opnemen van de plaatsnaam in de streektaal op plaatsnaamborden draagt bij aan het zichtbaar maken en versterken van de regionale identiteit en cultuur. Daarnaast ondersteunt het het behoud en de erkenning van de streektaal als onderdeel van het immateriële erfgoed van de gemeente. Door de streektaal ook in de openbare ruimte zichtbaar te maken, wordt de historische en culturele verbondenheid met de regio benadrukt en kan dit bijdragen aan de herkenbaarheid en profilering van de gemeente.

ARGUMENTEN 1.1. Het zichtbaar maken van het Nedersaksisch versterkt de regionale identiteit Door plaatsnamen ook in de streektaal op te nemen op plaatsnaamborden wordt het Nedersaksisch zichtbaar in de openbare ruimte. Dit draagt bij aan het behoud en de erkenning van de streektaal als onderdeel van het immateriële erfgoed en benadrukt de culturele verbondenheid met de regio. 2.1. Dit maakt de streektaal snel zichtbaar bij de belangrijkste entreepunten van de gemeente Door te starten met de plaatsnaamborden op de belangrijkste invalswegen wordt het Nedersaksisch direct zichtbaar voor inwoners en bezoekers van de kernen. Hiermee wordt het doel van de motie – het zichtbaar maken van de streektaal in de openbare ruimte – op korte termijn gerealiseerd. 2.2. Scenario 4 biedt een goede balans tussen snelheid, kosten en uitvoerbaarheid Met deze aanpak wordt de streektaal zichtbaar op de belangrijkste locaties, terwijl tegelijkertijd zorgvuldig wordt omgegaan met beschikbare middelen en het bestaande onderhoudsprogramma.

3.1. Zo wordt de financiële impact op de gemeentelijke begroting beperkt Een volledige vervanging van alle plaatsnaamborden vraagt om een investering van circa € 115.000,-. Door te kiezen voor scenario 4 is slechts een deel van dit bedrag direct nodig en kunnen de overige kosten worden opgevangen binnen het reguliere onderhoudsprogramma. 4.1. Zo sluit de resterende plaatsing goed aan bij het bestaande beheer en onderhoud De overige plaatsnaamborden worden vervangen op het moment dat zij volgens het reguliere beheerprogramma aan vervanging toe zijn. Hierdoor wordt voorkomen dat technisch goede borden voortijdig worden vervangen.

KANTTEKENINGEN 1.1. Niet iedereen hecht waarde aan tweetalige plaatsnaamborden Het zichtbaar maken van het Nedersaksisch draagt bij aan het versterken van de regionale identiteit, een deel van de inwoners of weggebruikers kan het toevoegen van een streektaal op plaatsnaamborden echter als minder noodzakelijk ervaren. Voor hen kan het vervangen van bestaande borden worden gezien als een minder doelmatige besteding van gemeentelijke middelen. 1.2. De keuze voor de schrijfwijze van het Nedersaksisch kan discussie oproepen Binnen streektaal bestaan soms verschillende schrijfwijzen of varianten van plaatsnamen. De gekozen schrijfwijze op de borden kan daardoor aanleiding geven tot discussie over welke variant het meest passend is. 2.1. De keuze voor scenario 4 leidt tijdelijk tot een minder uniform straatbeeld Door eerst alleen de belangrijkste invalswegen te voorzien van tweetalige plaatsnaamborden ontstaat tijdelijk een situatie waarin sommige borden wel en andere nog niet in het Nedersaksisch zijn uitgevoerd. Dit kan leiden tot een minder consistent beeld in de openbare ruimte totdat de overige borden via regulier onderhoud zijn vervangen. 2.2. Het vervangen van goede verkeersborden is zonde van het geld Als we de huidige plaatsnaamborden vervangen, kunnen we ze niet opnieuw gebruiken. Dat is zonde, want de borden zijn nog goed.

Op andere plekken plaatsen we straks ook nieuwe borden met de Nedersaksische naam. Daardoor gebruiken we de oude borden nergens meer. 3.1. De resterende vervanging legt druk op het onderhoudsbudget voor verkeersborden De vervanging van de overige plaatsnaamborden vindt plaats via het reguliere onderhoudsprogramma. Hierdoor worden de kosten gedekt uit het onderhoudsbudget voor verkeersborden, dat primair bedoeld is voor het vervangen van beschadigde, verdwenen of onleesbare borden. Dit kan op termijn invloed hebben op de beschikbare ruimte binnen dit budget.

FINANCIËN Kiezen voor scenario 4 leidt tot de volgende plaatsing en investering: Daarle: Hellendoornseweg, Dalvoordeweg, Wierdenseweg, en Groeneweg Daarlerveen: Nieuwstraat, Daarlerweg, Brugstraat en Smidsstraat Haarle: Stationsweg, Molenweg 2x en Poggenbeltweg Hellendoorn: De Joncheerelaan, Reggeweg, Haersingel, Ommerweg, Luttenbergerweg en Schuilenburgerweg In totaal gaat het hierbij om 18 locaties. De kosten per locatie bedragen € 2.750,-. In totaal bedragen de kosten dan € 49.500,-. Voorgesteld wordt dit bedrag te dekken vanuit de VAR.

De overige plaatsnaamborden binnen de gemeente worden niet in één keer vervangen, maar gefaseerd in de komende jaren. Deze vervanging vindt plaats binnen het reguliere onderhoudsbudget in de jaren 2027 tot 2050. Voorgesteld wordt om af te wijken van de Nota investeren, waarderen en afschrijven door de kosten voor de vervanging van de plaatsnaamborden niet te activeren, ondanks dat het totaalbedrag groter is dan € 25.000. Met deze werkwijze wordt aangesloten bij de bestaande praktijk voor de overige borden binnen de gemeente, die eveneens niet worden geactiveerd maar direct ten laste van de exploitatie worden gebracht. Hiermee wordt één consistente werkwijze gehanteerd.

VERVOLG Als de raad conform het voorstel heeft besloten zullen de borden besteld en geplaatst worden.

COMMUNICATIE Het bijgevoegde persbericht uit laten gaan.

BIJLAGEN 1. Afbeelding plaatsnaamborden

BIJLAGE 1