Raadsvoorstel participatievisie 2025-2035

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2024 - 003205 Onderwerp Participatievisie 2025-2035

VOORSTEL 1. De participatievisie 2025–2035 vast te stellen als richtinggevend kader voor participatie in de gemeente Hellendoorn.

INLEIDING Met de participatievisie 2025–2035 zet de gemeente Hellendoorn een belangrijke stap naar het versterken van de lokale democratie. De visie biedt een helder en gedeeld kader voor participatie bij beleidsvorming, uitvoering en evaluatie. Ze geeft antwoord op vragen als: wanneer zetten we participatie in, op welke manier, en wat mogen inwoners verwachten? Op 9 april 2024 stelde de raad de startnotitie Opstellen participatievisie vast, waarin de stappen zijn beschreven om tot deze visie te komen. Op 22 oktober 2025 heeft de raad al ingestemd met deel 1 van de visie (hoofdstukken 1 t/m 7). Nu ligt de complete participatievisie 2025–2035 voor u, inclusief het uitvoeringskader voor zowel de organisatie als inwoners. De visie sluit aan op de ambities uit het collegeprogramma 2023–2026. Hierin is opgenomen dat het participatiebeleid geactualiseerd wordt, met expliciete aandacht voor de rol die de gemeente in verschillende situaties aanneemt. Daarnaast benadrukt het collegeprogramma het belang van actieve betrokkenheid van jongeren bij besluitvorming en het terugbrengen van hun stem in het beleid. In de visie zijn de aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport over participatie verwerkt. Een overzicht van deze aanbevelingen en waar ze zijn verwerkt, is opgenomen in de bijlage.

BEOOGD EFFECT Met het vaststellen van de participatievisie 2025–2035 beschikt de gemeente over duidelijke uitgangspunten en kaders voor participatie, waardoor processen eenduidig worden ingericht en leiden tot beter onderbouwde besluitvorming.

ARGUMENTEN 1.1 De participatievisie biedt duidelijkheid over de manier waarop de gemeente participatie vormgeeft. De visie onderscheidt vijf treden van participatie (van informeren tot meebeslissen) en benoemt uitgangspunten zoals inclusie, transparantie, maatwerk en invloed. Daarbij is nadrukkelijk aandacht voor de rol van de gemeenteraad: bij het bepalen van participatieniveaus, het bewaken van kwaliteit en legitimiteit, en het benutten van de opbrengsten uit participatie in besluitvorming. 1.2 De visie sluit aan bij de ambities van de raad en wettelijke verplichtingen. De inhoud sluit aan op eerder door de raad vastgestelde uitgangspunten (startnotitie van 9 april 2024) en geeft uitvoering aan verplichtingen uit de Omgevingswet en de Wet versterking participatie op decentraal niveau. 1.3 Met deze visie legt de raad de inhoudelijke koers vast. Instrumenten, procesafspraken en ondersteuningsstructuur worden uitgewerkt op basis van de vastgestelde visie. Evenals de participatieverordening.

1.4 De visie versterkt de rol van de raad. De visie onderstreept de rol van de gemeenteraad als kadersteller en toezichthouder op participatie. De raad wordt nadrukkelijk betrokken bij het bepalen van het participatieniveau bij complexe of politiek gevoelige trajecten. Door inwoners vroegtijdig en op de juiste manier te betrekken, ontstaat er meer inzicht in de verschillende belangen. De raad kan hierdoor een zorgvuldigere afweging maken in het algemeen belang, wat leidt tot betere besluitvorming. 1.5 De participatievisie is zorgvuldig tot stand gekomen. De stappen uit de vastgestelde startnotitie zijn gevolgd (de Quickscan Lokale Democratie is uitgevoerd, participatie van inwoners en jongeren). Verder zijn de aanbevelingen van de Rekenkamer verwerkt.

KANTTEKENINGEN 1.1 De verwachtingen over participatie kunnen uiteenlopen Hoewel de visie duidelijke uitgangspunten biedt, blijft participatie in de praktijk afhankelijk van context, draagvlak en capaciteit. Dit kan leiden tot verschillen in beleving tussen wat inwoners verwachten en wat daadwerkelijk mogelijk is. 1.2 Participatie vraagt om blijvende inzet van raad en organisatie. De implementatie van de visie vraagt om een cultuurverandering, duidelijke rolopvattingen én investering in vaardigheden en capaciteit. Dit is geen eenmalige inspanning, maar een doorlopend leerproces voor raad, college én organisatie. 1.3 Zonder vaststelling blijft participatie afhankelijk van individuele inzet en vaardigheden. De visie biedt medewerkers uniforme kaders, trainingen en hulpmiddelen om participatie goed te organiseren. Zonder vaststelling zijn deze kaders niet aanwezig.

FINANCIËN Voor de uitvoering van de participatievisie zijn incidentele en structurele middelen nodig. De structurele middelen zijn gedekt binnen de begroting. De incidentele middelen voor de uitvoering van de participatievisie worden gefinancierd binnen de budgetten van afzonderlijke projecten.

VERVOLG Na vaststelling van de participatievisie: 1. Wordt deze vertaald naar een compacte, duidelijke en publieksvriendelijke versie. 2. Wordt in 2026 een uitvoeringsplan opgesteld, waarin de visie vertaald wordt naar concrete acties, instrumenten en ondersteuningsstructuren. 3. Wordt het uitvoeringsplan ter informatie aan de raad aangeboden. 4. Wordt de participatieverordening opgesteld en in 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. 5. Wordt de visie gedeeld met de samenleving en intern ingebed via communicatie en training van medewerkers.

COMMUNICATIE Na vaststelling wordt de participatievisie actief gecommuniceerd richting zowel interne als externe doelgroepen: 

Inwoners en maatschappelijke partners worden geïnformeerd via de gemeentelijke website en sociale media voor middel van een publieksvriendelijke samenvatting. Hierbij ligt de nadruk op de mogelijkheden tot meedoen en meebeslissen.



Gemeentelijke organisatie wordt geïnformeerd via intranet, teamoverleggen en interne sessies waarin de toepassing van de visie en het gebruik van de participatieladder worden toegelicht.

Bij de communicatie staat begrijpelijke taal, visuele ondersteuning en een uitnodigende toon centraal, zodat de visie breed toegankelijk en herkenbaar is.

BIJLAGEN 1. Participatievisie 2025-2035 2. Tabel met conclusies en aanbevelingen uit rapport Rekenkamer