Raadsvoorstel nieuwe indeling gemeentebegroting 2027 e.v.

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2026-007355 Onderwerp Nieuwe indeling programmabegroting 2027 e.v.

VOORSTEL 1. De programma-indeling van de gemeentebegroting met bijbehorende verdeling van producten en taakvelden, zoals opgenomen in bijlage 1, voor de nieuwe raadsperiode vast te stellen; 2. De verplichte beleidsindicatoren conform het Besluit Begroting en Verantwoorden (BBV) voortaan op te nemen in de afzonderlijke programma’s zoals gespecificeerd in bijlage 2 en niet langer in een aparte bijlage; 3. De facultatieve paragraaf van de begroting vast te stellen: Informatieveiligheid en Privacy. 4. De investeringen (op hoofdlijnen) voortaan per programma op te nemen.

INLEIDING Bij aanvang van een nieuwe raadsperiode, heeft de raad, op grond van de Financiële verordening gemeente Hellendoorn (artikel 2), de mogelijkheid om de indeling van de gemeentebegroting in programma’s opnieuw vast te stellen. De raad stelt in deze fase de programma-indeling en de verdeling van taakvelden en producten over de programma’s vast. De budgetten en de daarbij behorende doelen worden later, bij de begrotingsbehandeling in november, door de raad vastgesteld. Met het nu vaststellen van de programma-indeling en de verdeling van taakvelden en producten over de programma’s wordt het mogelijk om de begroting voor de nieuwe raadsperiode op de juiste wijze op te stellen. Daarnaast wordt voorgesteld de verplichte beleidsindicatoren voortaan in de programma’s zelf op te nemen en niet langer in een bijlage. Hiermee wordt aangesloten bij de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoorden (BBV). Ook worden ook de investeringen expliciet onderdeel van de programma’s, zodat deze een vollediger beeld geven van de beleidsopgaven. Ten slotte worden wijzigingen voorgesteld in de facultatieve paragrafen van de begroting. De nieuwe begrotingsindeling sluit inhoudelijk beter aan op het vastgestelde koersdocument voor de Omgevingsvisie Hellendoorn 2040.

Door de programma’s zo veel mogelijk te laten aansluiten bij de daarin opgenomen ambities en ontwikkellijnen, kan de uitwerking van de visie beter landen in de begroting.

BEOOGD EFFECT Met de nieuwe programma-indeling wordt beoogd vanaf de begroting voor de nieuwe raadsperiode de sturing op doelen en middelen te verbeteren. Door de programma’s te koppelen aan de ambities en ontwikkellijnen uit het koersdocument Hellendoorn 2040, wordt het voor raad en college mogelijk om beleidsdoelen, voorgenomen acties en beschikbare middelen beter in samenhang te beoordelen en te volgen.

ARGUMENTEN 1.1 De programma-indeling geeft uitvoering aan het budgetrecht van de raad

Het budgetrecht is de bevoegdheid van de raad om financiële middelen aan het college beschikbaar te stellen (artikel 189 Gemeentewet). Het budgetrecht is een belangrijk instrument om politieke invloed uit te oefenen. De raad kan sturen door meer of minder geld aan een bepaald doel toe te wijzen. De raad autoriseert met het vaststellen van de programmabegroting in november de baten en lasten per programma (financiële verordening, artikel 4 lid 1), op basis waarvan het college uitvoering geeft aan de programmabegroting. 1.2 De nieuwe indeling sluit beter aan op de integrale opgaven uit het koersdocument Hellendoorn 2040 De voorgestelde begrotingsindeling sluit inhoudelijk aan op het vastgestelde koersdocument voor de Omgevingsvisie Hellendoorn 2040. Door de programma’s te koppelen aan de geformuleerde ambities en ontwikkellijnen uit het koersdocument, ontstaat meer samenhang tussen beleid, doelen en middelen. De huidige indeling met zeven programma’s sluit minder goed aan op de integrale benadering van het koersdocument Hellendoorn 2040. De maatschappelijke ambities uit het koersdocument raken meerdere beleidsterreinen tegelijk, terwijl de bestaande begrotingsstructuur deze samenhang minder zichtbaar maakt.

Door de programma’s opnieuw in te delen, ontstaat een begrotingsopzet die beter aansluit bij de inhoudelijke opgaven en die meer houvast biedt voor sturing op doelen en middelen. Het koersdocument gaat uit van 4 inhoudelijke programma’s en 1 programma waarin voornamelijk publiek- en bestuurlijke zaken en overhead worden opgenomen. In onderstaande grafiek is indicatief weergegeven hoe de lasten van begroting 2026 zich op hoofdlijn verdelen naar de programma’s.

1.3 Door aan te sluiten op de thema’s in het koersdocument kan de raad beter zicht houden op de uitvoering en voortgang van de visie Met een programma-indeling die aansluit op de ambities uit het koersdocument wordt het makkelijker om doelen en acties in de begroting hierop te laten aansluiten. Daarmee wordt de uitwerking van de visie beter zichtbaar en bestuurlijk beter te volgen. 1.4 De werkgroep P&C is in het voortraject hierover geïnformeerd In twee sessies is de mogelijkheid van deze nieuwe indeling met de raadswerkgroep P&C gedeeld en besproken. Hierbij is door de werkgroep aangegeven zich te kunnen vinden in de toen voorgestelde richting. Definitieve besluitvorming ligt nu voor. 1.5 Een tijdig besluit voor de programma-indeling is noodzakelijk De programma-indeling en de verdeling van taakvelden en producten moeten vooraf worden vastgesteld, zodat de begroting technisch en bestuurlijk op de juiste manier kan worden opgesteld. 2.1 Opname van beleidsindicatoren in programma’s volgt de voorschriften De verplichte beleidsindicatoren moeten volgens het BBV onderdeel uitmaken van de programma’s.

Door deze indicatoren niet langer in een aparte bijlage op te nemen, sluit de begroting beter aan op de voorgeschreven opzet. In bijlage 2 is de verdeling naar de programma’s aangegeven. De raadsindicatoren die zijn vastgesteld voor het Maatschappelijk en Sociaal domein worden opgenomen in de programma’s. 3.1 De paragrafen worden doelmatiger ingericht De volgende paragrafen zijn verplicht vanuit de BBV: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Wet Open overheid Daarnaast heeft uw raad de mogelijkheid om facultatieve paragrafen toe te voegen. We stellen voor om de paragraaf Informatieveiligheid en Privacy te behouden. Dit in verband met de huidige ontwikkelingen op dit gebied en de dreigingen die we zien op dit vlak. 3.2 De paragraaf Trends en ontwikkelingen heeft beperkte toegevoegde waarde De paragraaf trends en ontwikkelingen vervalt, omdat deze in de huidige vorm beperkte toegevoegde waarde heeft voor de sturing en verantwoording binnen de begroting. Relevante ontwikkelingen kunnen waar nodig binnen de programma’s en andere onderdelen van de begroting worden toegelicht.

3.3 Duurzaamheid krijgt een logischere plek in de begroting De paragraaf duurzaamheid vervalt als afzonderlijke paragraaf, omdat dit onderwerp inhoudelijk wordt opgenomen in Programma 4: Toekomstbestendig en duurzaam ontwikkelen. Daarmee wordt duurzaamheid direct verbonden aan de beleidsdoelen, acties en middelen binnen het programma waar dit inhoudelijk thuishoort. De voorgestelde wijzigingen in de facultatieve paragrafen zorgen voor een overzichtelijkere en meer doelmatige begrotingsopzet. Onderwerpen worden opgenomen op de plek waar zij inhoudelijk het best tot hun recht komen. 4.1 Het expliciet opnemen van investeringen in de programma’s geeft de raad beter inzicht en versterkt de sturing Door investeringen expliciet op te nemen in de programma’s ontstaat beter inzicht in de relatie tussen beleidsdoelen en de bijbehorende investeringsopgaven. Hierdoor wordt de samenhang tussen beleid en middelen beter zichtbaar en kan de raad gerichter sturen op hoofdlijnen. Binnen deze opzet wordt onderscheid gemaakt tussen investeringen die al eerder door de raad zijn vastgesteld en investeringen die met de begroting 2027 ter besluitvorming worden voorgelegd. Met het vaststellen van de begroting 2027 besluit de raad over de investeringsbudgetten voor dat jaar.

De gedetailleerde uitwerking van de investeringen, inclusief de meerjarenraming 2028–2030, blijft opgenomen in de afzonderlijke bijlage investeringen. De meerjarenraming is informatief van aard en geeft inzicht in de financiële consequenties van het voorgenomen beleid, maar wordt nog niet vastgesteld door de raad. Met deze werkwijze wordt aangesloten bij de denkrichting van de commissie BBV om de begroting toegankelijker en meer integraal te maken, zonder vooruit te lopen op formele wijzigingen in wet- en regelgeving. De geldende BBV-voorschriften blijven leidend en de bestaande werkwijze rond besluitvorming over investeringen blijft ongewijzigd.

KANTTEKENINGEN 1.1 De nieuwe indeling is niet direct herleidbaar naar vorige begrotingen en jaarrekeningen De nieuwe programma-indeling wijkt af van de opzet van eerdere begrotingen. Daardoor is de herkenbaarheid voor raad en organisatie in de eerste periode kleiner. De vergelijkbaarheid met het

voorgaande jaar blijft wel behouden, omdat in de begroting een vergelijking met jaar t-1 wordt opgenomen op basis van de nieuwe programma- en productenindeling. 1.2 De aansluiting op de ambities vraagt om keuzes in de indeling Niet alle ambities uit het koersdocument lenen zich één op één voor een afzonderlijk programma. Ambitie 3, Vitaal buitengebied, is financieel beperkt van omvang. Daarom is ervoor gekozen deze samen te voegen met ambitie 1 in Programma 1: Leefbare kernen en wijken & vitaal buitengebied. Daarnaast kunnen inhoudelijke vraagstukken naar verschillende ambities worden vertaald, afhankelijk hoe wordt ingestoken. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van woningbouw(locaties) is ondergebracht in programma 4: Duurzaam en toekomstbestendig ontwikkelen. 1.3 De ambitie Iedereen doet mee is gesplitst De ambitie Iedereen doet mee is financieel en inhoudelijk omvangrijk. Binnen deze ambitie vallen onder meer zorgbudgetten, participatiebudgetten en budgetten voor gesubsidieerde partners. Om meer overzicht en bestuurbaarheid te creëren is deze ambitie verdeeld in Programma 2: Iedereen doet mee – Zorg en ondersteuning en Programma 3: Iedereen doet mee – Participeren, leren en meedoen. 1.4 Niet alle budgetten zijn direct te koppelen aan de visie Een deel van de gemeentelijke budgetten heeft geen directe relatie met de ambities uit het koersdocument Hellendoorn 2040.

Deze budgetten zijn daarom op basis van inhoud ondergebracht bij de programma’s waar zij het best bij aansluiten. In bijlage 1 is een overzicht gegeven hoe de producten zijn toebedeeld aan de programma’s. 1.5 Een extra programma buiten het koersdocument is noodzakelijk Voor algemene budgetten zoals overhead, bestuur en dienstverlenende processen is een apart programma opgenomen. Dit leidt tot Programma 5: Bestuur, dienstverlening en overhead. Dit programma komt niet letterlijk voort uit het koersdocument, maar is nodig om de begroting volledig en werkbaar in te richten. 4.1 Het onderscheid tussen investeringen in de begroting en de meerjarenraming vraagt aandacht in de toelichting Het onderscheid tussen vast te stellen investeringsbudgetten voor 2027 en de informatieve meerjarenraming 2028–2030 vraagt om een heldere toelichting in de begroting, zodat voor de raad duidelijk is welke investeringen ter besluitvorming voorliggen.

FINANCIËN Het voorstel is budgettair neutraal. De nieuwe programma-indeling en de gewijzigde toedeling van taakvelden en producten hebben geen gevolgen voor de totale omvang van de begroting. Er worden met dit voorstel geen extra middelen gevraagd en er vallen geen middelen vrij. De financiële vertaling van de budgetten volgt later bij de begrotingsbehandeling in november.

VERVOLG Na vaststelling van de programma-indeling en de verdeling van taakvelden en producten worden deze uitgangspunten in de ontwerpbegroting voor de nieuwe raadsperiode verwerkt. Vervolgens worden de budgetten en de daarbij behorende doelen verder uitgewerkt ten behoeve van de begrotingsbehandeling in november. Daarbij wordt de invulling van de nieuwe coalitie en een eventueel coalitieakkoord bij voorkeur meegenomen. Vanwege de planning en het belang van tijdige voorbereiding van de begroting is het mogelijk dat deze uitwerking nog niet volledig kan worden opgenomen in de begroting.

COMMUNICATIE De communicatie over dit voorstel is intern gericht. De raad stelt via het voorstel de nieuwe programma-indeling en de verdeling van taakvelden en producten vast. Binnen de organisatie worden de betrokken afdelingen, geïnformeerd over de vastgestelde indeling zodat deze kan worden verwerkt in de ontwerpbegroting.

BIJLAGEN 1. Overzicht nieuwe programma-indeling 2. Overzicht indicatoren per programma