Raadsvoorstel Kaderbrief 2026-2029

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2025-008762 Onderwerp Kaderbrief 2026-2029

VOORSTEL 1. De kaderbrief 2026-2029 vast te stellen inclusief de in de kaderbrief genoemde financiële uitgangspunten. 2. De nieuw beleidsvoorstellen op te nemen in de begroting 2026.

INLEIDING In de kaderbrief geven wij richting aan de begroting voor het komende jaar. Het document biedt inzicht in de belangrijkste beleidsmatige en financiële kaders, actuele ontwikkelingen, trends en keuzes waarmee we als gemeente rekening moeten houden. Hiermee leggen we de basis voor een realistische en toekomstgerichte programmabegroting 2026. De kaderbrief bevat dit jaar ook voorstellen voor nieuw beleid. Ingebracht door ons, maar ook door verschillende raadsfracties. We waarderen het zeer dat u de moeite genomen hebt voorstellen uit te werken. In sommige gevallen passen die voorstellen in een groter geheel en stellen we voor ze bij dat grotere geheel te betrekken. Andere voorstellen vragen nog om nadere uitwerking. In de kaderbrief is een reactie van het college opgenomen op de ingediende voorstellen. De uitdagingen waar we voor staan zijn niet gering. De wereld om ons heen is volop in beweging. Internationale spanningen, de gevolgen van klimaatverandering, digitalisering, de druk op het sociaal domein en een groeiende vraag naar passende woonruimte hebben direct impact op ons lokale beleid. Ook neemt de financiële druk toe. Deze kaderbrief stellen we op, op een moment waarin we vanuit de Voorjaarsnota van het Rijk op korte termijn extra middelen ontvangen, maar vanaf 2028 nemen de financiële onzekerheden weer toe.

Deze structurele schaarste aan middelen dwingt ons tot het maken van keuzes. We kunnen niet alles doen wat we zouden willen en moeten dus kiezen uit schaarste. In deze kaderbrief houden we rekening met het begrotingsadvies van de VNG en het advies van de provincie Overijssel. Uiteindelijk sluit de kaderbrief met een relatief klein tekort dat we (conform het begrotingsadvies van de VNG) voorstellen te dekken uit de Vrij aanwendbare reserve. Uiteraard bekijken we of we dit tekort nog kunnen verkleinen of zelfs kunnen wegwerken in de begroting 2026.

BEOOGD EFFECT Het vaststellen van de uitgangspunten die dienen als handvatten voor het opbouwen van een gedragen gemeentelijke begroting voor 2026. Daarnaast kan de raad spreken over de voorstellen voor nieuwe beleid die we willen opnemen in de begroting 2026.

ARGUMENTEN 1.1 De ontwikkelingen hebben invloed op de gemeente Hellendoorn In de kaderbrief is een reflectie opgenomen op trends en ontwikkelingen die de maatschappelijke opgaven van het collegeprogramma raken. De (toekomstige) ontwikkelingen en daarmee ook het geactualiseerde collegeprogramma hebben invloed op ons als gemeente. Dit maakt dat wij bepaalde keuzes moeten maken. Keuzes maken betekent ook nee zeggen. Dit heeft invloed op de gestelde ambities, evenals op onze meerjarenbegroting voor de middellange termijn. 2.1 De raad kan nu in een vroeg stadium spreken over de voorstellen nieuw beleid

Door de voorstellen voor nieuw beleid op te nemen in de kaderbrief kunnen de voorstellen al voor het zomerreces door de raad besproken worden. Het college krijgt met het vaststellen van de kaderbrief van de raad de kaders mee voor de begroting 2026. Aan de hand van deze kaders wordt de programmabegroting 2026 opgesteld.

KANTTEKENINGEN 2.1 De mogelijkheden voor het toekennen van het nieuw beleid hangt mede af van het financieel perspectief Bij het opstellen van de kaderbrief is geen rekening gehouden met de meicirculaire. Daarvoor komt de meicirculaire te laat. In de kaderbrief hebben we zo goed als mogelijk geanticipeerd op de effecten van de meicirculaire. Daarnaast kunnen ook andere financiële doorrekeningen nog effect hebben. Het kan betekenen dat het financiële beeld nog verandert en dat kan weer effect hebben op de financiële mogelijkheden om de voorstellen nieuw beleid te dekken. Hier komen wij bij het vaststellen van de programmabegroting 2026 op terug. 2.2 Er is onzekerheid in het financiële beleid van het Rijk Het kabinet heeft bij de voorjaarsnota besloten een aantal besluiten door te schuiven naar prinsjesdag. De keuzes en mogelijke effecten daarvan komen terecht in de septembercirculaire. De septembercirculaire wordt niet meegenomen bij het vaststellen van de programmabegroting.

FINANCIËN We stellen voor bij de Programmabegroting 2026-2029 de volgende uitgangspunten te hanteren:  Raadsbesluiten t/m april 2025 met structurele effecten, waaronder de najaarsrapportage 2024.  De (voorlopige) bestuursrapportage 2025.  De effecten uit de meicirculaire gemeentefonds 2025.  Prijsstijgingen: Voor de gemeentelijke materiële uitgaven wordt uitgegaan van een inflatie van 2,8%.  Loonontwikkelingen: Op basis van de Cao Gemeenten van 1 januari 2024, deze loopt tot 1 april 2025. Daarnaast wordt rekening gehouden met het akkoord dat de VNG en de vakbonden hebben gesloten. Dit akkoord loopt van 1 april 2025 tot 1 april 2027. De structurele salarisstijging voor 2 jaar bedraagt 6,7% plus € 35,-- nominaal.  Verhoging van tarieven, leges, heffingen en belastingtarieven met 6,0%.  De OZB stijgt met het inflatietarief van 6,0%.  Voor de berekening van kapitaallasten over nieuwe investeringen / vervangingsinvesteringen wordt een gemiddelde rente-omslag van 1,5% gehanteerd.  Voor onvoorziene uitgaven wordt € 75.000,-- opgenomen. Daarnaast hebben we verschillende voorstellen voor nieuw beleid opgenomen. Zowel voorstellen van het college als voorstellen van de raadsfracties. Het meerjarenperspectief voor de jaren 2026-2029 op hoofdlijnen laat het volgende beeld zien: Meerjarenperspectief 2026-2029

2026

2027

Bedragen x € 1.000 2028 2029

Structureel begrotingssaldo Financiële ontwikkelingen Belastingmaatregelen Dekking inclusief een onttrekking aan de VAR van € 391 in 2026 en € 371 in 2027

2.224 -5.380 1.425 1.731

2.167 -5.081 1.425 1.489

360 -4.341 1.425 972

885 -4.837 1.425 950

0

0

-1.584

-1.577

Totaal meerjarenperspectief 2026-2029

Voor een toelichting op dit perspectief verwijzen wij naar hoofdstuk 2 van de kaderbrief. We hebben het begrotingsadvies van de VNG opgevolgd en de jaren 2026 en 2027 sluitend gemaakt door inzet van reserves.

VERVOLG

Na het vaststellen van de financiële uitgangspunten uit deze kaderbrief, volgt op 11 november 2025 de begrotingsraad, waarin u de Programmabegroting 2026-2029 vaststelt.

COMMUNICATIE N.v.t.

BIJLAGEN 1. Kaderbrief 2026-2029 2. Raadsbesluit