Raadsvoorstel Kaderbrief 2025-2028 1

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2024-011967 Onderwerp Kaderbrief 2025-2028

VOORSTEL 1. Kennis te nemen van de kaderbrief 2025-2028, waarin verschillende (toekomstige) ontwikkelingen worden geschetst, met bijbehorend meerjarenperspectief en het geactualiseerde collegeprogramma. 2. De volgende financiële uitgangspunten vast te stellen en deze mee te nemen in de begroting van 2025: • Raadsbesluiten t/m april 2024 met structurele effecten, waaronder de najaarsrapportage 2023. • De bestuursrapportage 2024. • De effecten uit de meicirculaire gemeentefonds 2024. • Prijsstijgingen. Voor de gemeentelijke materiële uitgaven is 2,2% meegenomen. • Loonontwikkelingen. De basis is de huidige Cao Gemeenten die is ingegaan op 1 januari 2024. Deze loopt tot 01-04-2025. Er is rekening gehouden met 2,5% voor loonstijging, 2% voor stijging pensioenpremie en 1,5% voor stijging sociale lasten. • Verhoging tarieven, leges, heffingen en belastingtarieven 2,9%. • De OZB stijgt met het inflatietarief van 2,9%. • Voor de berekening van kapitaallasten over nieuwe investeringen/ vervangingsinvesteringen hanteren we een gemiddelde rente-omslag van 1,5%. • Voor onvoorziene uitgaven is € 75.000,-- opgenomen. 3. In te stemmen met het procesvoorstel bij de begroting 2025 zoals opgenomen in paragraaf 3.3 van de kaderbrief.

INLEIDING Als gemeente staan wij de komende jaren voor grote uitdagingen. Dit vraagt een koers: wat willen wij als gemeente Hellendoorn bereiken en waar willen wij naartoe? Aan de hand van deze kaderbrief leggen wij de toekomstige ontwikkelingen aan u voor en welke koers (volgens ons) daarbij passend is om te varen. Dit is het eerste jaar dat wij een kaderbrief aan u voorleggen. Het is een natuurlijk moment om de balans op te maken waar we staan in de uitvoering van het collegeprogramma. Hierdoor kunnen we inspelen op actualiteiten die nu spelen. We geven in deze kaderbrief onze prioriteiten aan voor de begroting 2025. Daarnaast vragen wij u om de financiële uitgangspunten vast te stellen. Er is aan de voorkant nadrukkelijk tijd genomen om met elkaar door te nemen welke ontwikkelingen er op ons afkomen en welke gevolgen dit heeft voor de beleidsuitvoering van gemeente Hellendoorn. Dit is dan ook het eerste onderdeel van de planning en control cyclus voor 2025. Tenslotte vragen wij u om instemming met het procesvoorstel bij de begroting 2025 zoals opgenomen in paragraaf 3.3 van de kaderbrief.

BEOOGD EFFECT Het vaststellen van de financiële uitgangspunten die dienen als handvatten voor het opbouwen van een gedragen gemeentelijke begroting voor 2025.

ARGUMENTEN 1.1 Deze ontwikkelingen hebben invloed op de gemeente Hellendoorn De (toekomstige) ontwikkelingen en daarmee ook het geactualiseerde collegeprogramma hebben invloed op ons als gemeente. Dit maakt dat wij bepaalde keuzes moeten maken. Keuzes maken betekent ook nee zeggen. Dit heeft invloed op de gestelde ambities, evenals op onze meerjarenbegroting voor de middellange termijn. 2.1 Deze uitgangspunten geven richting voor de middellange termijn Middels deze kaderbrief wordt u als raad in de gelegenheid gesteld om aan de voorkant financiële uitgangspunten vast te stellen. Deze uitgangspunten worden verwerkt in de begroting van 2025. Door het vaststellen van deze uitgangspunten kunt u aan het begin van de planning en control cyclus bepalen welke koers u wilt varen in 2025. Zie verder onder kopje financiën. 3.1 Het proces voor mogelijke bezuinigingen wordt zorgvuldig voorbereid en de raad wordt hierin voldoende meegenomen. Bij de begroting worden denkrichtingen aangegeven waar mogelijke bezuinigingen te vinden zijn. Hierbij nemen we het VNG advies mee en wegen ook de uitkomsten van het onderzoek Berenschot mee. Bij de begroting 2025 komen we dan naar u als raad met een procesvoorstel hoe een traject van bezuinigingen wordt ingericht in de opmaat naar de begroting 2026. Hierbij houden we rekening met het feit dat het jaar 2026 een verkiezingsjaar is.

KANTTEKENINGEN 2.1 Het opstellen van een kaderbrief is geen wettelijke verplichting Het is een keuze van de gemeente om een kaderbrief op- en vast te stellen. Dit is geen wettelijke verplichting. Voorheen werd de begroting opgesteld zonder de voorafgaande vaststelling van de financiële uitgangspunten. Aangezien wij het belangrijk vinden dat u als raad vooraf financiële richting geeft voor de begroting van 2025, leggen wij deze kaderbrief aan u voor.

FINANCIËN We stellen voor om voor de Programmabegroting 2025-2028 de volgende uitgangspunten te hanteren: • Raadsbesluiten t/m april 2024 met structurele effecten, waaronder de najaarsrapportage 2023. • De bestuursrapportage 2024. • De effecten uit de meicirculaire gemeentefonds 2024. • Prijsstijgingen. Voor de gemeentelijke materiële uitgaven is 2,2% meegenomen. • Loonontwikkelingen. De basis is de huidige Cao Gemeenten die is ingegaan op 1 januari 2024. Deze loopt tot 01-04-2025. Er is rekening gehouden met 2,5% voor loonstijging, 2% voor stijging pensioenpremie en 1,5% voor stijging sociale lasten. • Verhoging tarieven, leges, heffingen en belastingtarieven 2,9%. • De OZB stijgt met het inflatietarief van 2,9%. • Voor de berekening van kapitaallasten over nieuwe investeringen/ vervangingsinvesteringen hanteren we een gemiddelde rente-omslag van 1,5%. • Voor onvoorziene uitgaven is € 75.000,-- opgenomen.

Het meerjarenperspectief voor de jaren 2025-2028 op hoofdlijnen laat het volgende beeld zien: Bedragen x € 1.000 2027 2028

Meerjarenperspectief 2025-2028

2025

2026

Bestaand beleid Saldo begroting 2024 Amendementen begroting 2024 Najaarsrapportage 2023 - structurele doorwerking Nota Reserves en voorzieningen 2024 Versnellen verledden openbare verlichting Verlagen reclamebelastingen bijdrage pandeigenaren Uitbreiding formatie 0,82 fte Griffie

1.518 - 66 765 56 -14 -34 -68

- 3.906 - 66 634 57 -5 -34 -68

- 5.402 - 66 1.919 58 2 -34 -68

- 6.164 - 66 3.128 59 9 -34 -68

Subtotaal

2.157

-3.388

-3.591

-3.136

Financiële ontwikkelingen Effecten Voorjaarsnota 2024 Eenmalige uitname gemeentefonds dekken uit VAR Indexaties en loonontwikkeling Renteontwikkelingen Voorstellen begroting: Autonome ontwikkelingen/Vervangingsinvesteringen Voorstellen begroting: Nieuw beleid Grip op de begroting

-600 1.250 -1.800 700 -2.000 p.m. p.m.

2.200

2.100

2.100

-1.800 600 -1.700 p.m. p.m.

-1.800 p.m. -1.700 p.m. p.m.

-1.800 p.m. -1.800 p.m. p.m.

Subtotaal

-2.450

-700

-1.400

-1.500

-293

-4.088

-4.991

-4.636

Meerjarenperspectief 2025-2028

Voor een toelichting op dit perspectief verwijzen wij naar hoofdstuk 2 van de kaderbrief. Ondertussen is de meicirculaire gemeentefonds 2024 verschenen. Deze is nog niet volledig doorgerekend en geanalyseerd, maar de voorlopige uitkomsten laten een positiever beeld zien ten opzichte van de inschatting die we hebben gemaakt op basis van de Voorjaarsnota. Over de uitkomsten van de meicirculaire wordt u separaat geïnformeerd middels een raadsbrief. Het meerjarenbeeld laat duidelijk het ‘ravijn’ vanaf 2026 zien door de kortingen uit het gemeentefonds. Ons uitgangspunt bij de programmabegroting 2025-2028 is dat we voor de eerste jaarschijf 2025 een structureel sluitende begroting aanbieden. Voor het oplossen van de meerjarige tekorten stellen wij voor dat er bij de begroting 2025 een procesvoorstel wordt opgesteld, hoe een traject van bezuinigingen wordt ingericht. Daarnaast geven we denkrichtingen aan waar mogelijke bezuinigingen te vinden zijn. Hierbij nemen we het VNG advies mee en wegen ook de uitkomsten van het onderzoek Berenschot mee.

VERVOLG Na het vaststellen van de financiële uitgangspunten uit deze kaderbrief, volgt op 5 november 2024 de begrotingsraad, waarin u de Programmabegroting 2025-2028 vaststelt. In deze begroting vindt u de uitwerking van de doelen uit het collegeprogramma en de voorgestelde prioriteiten.

COMMUNICATIE N.v.t.

BIJLAGEN 1. Kaderbrief 2025-2028 2. Voortgang Collegeprogramma