Raadsvoorstel Gebiedsproces Haarle

Aan de Raad Zaaknummer 2022-005314 Raadsvoorstel Gebiedsproces Haarle Samenvatting Aanleiding voor dit gebiedsproces is de problematiek in de agrarische sector en een cluster van stoppende boeren die zich op dit moment voordoet in Haarle. Op korte termijn verwachten we een toename van het aantal agrarisch bedrijfsbeëindigingen. Door het inzetten van een gebiedsproces willen we het hoofd bieden aan de verwachte toenemende stroom 'stoppers' en gelijktijdig deze ontwikkeling gebruiken om in te spelen op behoeftes in het gebied, de thema’s van dit moment en die van de toekomst. Zo kunnen we bijdragen aan een duurzame vorm van landbouw en voedselproductie met toekomstperspectief, waarbij belangen vanuit het gebied en maatschappelijke opgaven gediend worden. Essentieel is de aanpak waarbij de initiatiefgroep Haarle het voortouw neemt. Daarmee wordt eigenaarschap geboden over het ontwikkelen van toekomstperspectief voor het gebied. Wanneer dit gebiedsproces succesvol blijkt te zijn kan deze aanpak worden voortgezet in andere gebieden binnen onze gemeente. Door een integrale gebiedsgerichte aanpak van onderop, is de verwachting dat in een later stadium bij het rijk aanspraak gemaakt kan worden op de gelden die in de toekomst beschikbaar komen vanuit Nationaal Programma Landelijk Gebied, waarin een transitiefonds voor de landbouw is opgenomen van €25 miljard.

De actualiteit vraagt echter om nu te handelen door de inzet van dit gebiedsproces. De initiatiefgroep Haarle kan van start wanneer de raad besluit een voorfinanciering van €40.000,- te verlenen. Aanleiding Complexe problematiek in de agrarische sector Door de complexe problematiek in de agrarische sector, zoals beschreven in het gemeentelijk Agrarisch Actieplan, zien we steeds meer agrarische ondernemers die hun bedrijf beëindigen. De verwachting is dat op korte termijn het aantal agrarische bedrijfsbeëindigingen in snel tempo zal toenemen. Aanleiding voor deze pilot is een cluster van stoppende boeren in Haarle. De vraag is; hoe we aan deze toenemende stroom 'stoppers' het hoofd kunnen bieden en gelijktijdig deze ontwikkeling kunnen gebruiken om in te spelen op behoeftes in het gebied, de thema's van dit moment en die van de toekomst? Op welke manier kunnen wij bijdragen aan een duurzame vorm van landbouw en voedselproductie met toekomstperspectief, waarbij belangen vanuit het gebied en maatschappelijke opgaven gediend worden? Opgaven buitengebied De ligging van Haarle, tussen de twee Natura2000 gebieden Sallandse Heuvelrug en het Boetelerveld, geven aanleiding om in dit gebied te starten vanwege de invloedsfeer die deze natuurgebieden uitoefenen op hun omgeving.

Niet alleen stikstof is een belangrijke opgave, maar ook biodiversiteit, waterkwaliteit en beschikbaarheid en tal van andere opgaven genoemd in het Agrarisch Actieplan geven aanleiding om praktisch aan de slag te gaan.

Landelijk coalitieakkoord Het landelijk coalitieakkoord en het daaruit voortvloeiende Nationaal Programma Landelijk Gebied waarin een transitiefonds is opgenomen van €25 miljard, beschrijft een transitie van de landbouw naar een meer duurzame vorm van landbouw met oog voor waterkwaliteit, bodem, klimaat, biodiversiteit en stikstof. Door een gebiedsgerichte aanpak op gedifferentieerde wijze, moet in beeld gebracht worden wat de toekomstperspectieven zijn voor verschillende type landbouw in verschillende gebieden in ons land. Op dit moment ontbreekt duidelijkheid over concrete inzet van deze gelden. Doordat het gebiedsproces Haarle aansluit bij alle genoemde thema’s en beoogde werkwijze, is een bijdrage vanuit het rijk in de toekomst te verwachten.

Doelstelling Het vormen van een lokaal gebiedsproces, waarin alles wat speelt in het afgebakende gebied meegenomen wordt en op elkaar afgestemd, zodat een leefbaar, vitaal gebied ontstaat met toekomstperspectief. De thema’s die van invloed zijn op dit proces; Ecologie Economie Leefbaarheid Ruimtelijke ontwikkelingen

Mogelijke oplossingen Omdat niet met zekerheid gesteld kan worden dat er aanspraak gemaakt kan worden op de NPLG gelden kan het gebiedsproces in de 'ijskast' gezet worden, in afwachting van concretisering over verdeling van de gelden. Daarmee wordt budgettair gezien geen risico gelopen. Echter is het gebied en de agrarische sector gebaat bij een actieve inzet. De aard van de problematiek is urgent en de verwachte stroom 'stoppers' is op korte termijn te verwachten. Hierdoor kunnen potentieel waardevolle ontwikkelingen voor het gebied niet worden ontplooit of ontstaan ontwikkelingen die afbreuk doen aan het toekomstperspectief van het gebied. Door het gebiedsproces voor te financieren, met een plan van aanpak dat door de initiatiefgroep Haarle wordt opgesteld, kan gestart worden met het gebiedsproces. Gemeente Helendoorn neemt hierbij een faciliterende rol aan. Het gebiedsproces is succesvol wanneer van onderop inwoners en ondernemers uit het gebied worden betrokken en actief input leveren van waaruit een uitvoeringsplan ontstaat, dat resulteert in concrete acties die leiden tot een leefbaar en vitaal gebied met toekomstperspectief. Hoewel het gebiedsproces een organisch karakter kent, waarin we uitgaan van hetgeen er uit het gebied wordt opgehaald, is het belangrijk om met concrete en werkbare oplossingen te komen voor soms gecompliceerde vraagstukken.

Wanneer dit gebiedsproces succesvol blijkt te zijn kan deze ook gestart worden in andere gebieden in onze gemeente.

Voorgestelde oplossing Door het gebiedsproces voor te financieren, met een plan van aanpak dat door de initiatiefgroep Haarle wordt opgesteld, kan gestart worden met het gebiedsproces. Gemeente Helendoorn neemt hierbij een faciliterende rol aan. Op die manier kan het proces van onderop gestart worden, waarna het gebied en alle actoren daarin aan de slag kunnen met alle opgaven in het gebied. Het gebiedsproces past binnen de thema's en beoogde aanpak vanuit het landelijk coalitieakkoord. Daardoor kan naar verwachting gedurende het proces de financiering rondgemaakt worden voor de andere projectfasen. Burger- en overheidsparticipatie

Pagina

2 van 3

De initiatiefgroep kan een stuurgroep oprichten, bestaande uit een brede groep actoren uit het gebied. Op die manier kan via korte lijnen gecommuniceerd worden over het proces en ontstaat eigenaarschap over het proces en toekomstperspectief van het gebied. Transparantie over belangen en opgaven zijn belangrijk. De stuurgroep geeft een 'go' bij afronding van iedere fase, alvorens het product wordt aangeleverd aan het gemeentebestuur.

Communicatie Met actoren uit de agrarische sector in het gebied is vooraf gecommuniceerd over het voorgenomen plan, waarop positief is gereageerd. Na vaststelling zal door de initiatiefgroep Haarle c.q. stuurgroep gecommuniceerd worden richting inwoners, ondernemers en andere actoren in het gebied. Een uitgekiend communicatieplan is van essentieel belang. Effecten meten Door integrale aanpak van onderop, met eigenaarschap van bewoners en actoren in het gebied ontstaat toekomstperspectief voor het gebied. Door de landbouw niet als probleem te zien, maar als onderdeel van de oplossing kan gewerkt worden aan invulling van maatschappelijke opgaven in het buitengebied, zoals stikstof, biodiversiteit, waterbeschikbaarheid, duurzame energie e.a.. De concrete invulling en daarmee effecten hiervan zijn afhankelijk van hetgeen wordt opgehaald in de inventarisatiefase. Planning De initiatiefgroep Haarle zal de komende drie maand nodig hebben om verder handen en voeten te geven aan een plan van aanpak met bijbehorende planning. Nijverdal, 19 april 2022 Burgemeester en Wethouders van Hellendoorn, De secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.P. Willemsen

Dhr. J. Eijbersen

Advies commissie(s): Concept besluit

a. De raad verleent een voorfinanciering van € 40.000,-- voor het Gebiedsproces Haarle door een onttrekking uit de vrij aanwendbare reserve (VAR). b. De te verwachten middelen uit het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NLPG) na toekenning storten in de VAR.

Pagina

3 van 3