Raadsvoorstel Financiering verhoging doelgroep eenmalige energietoeslag 2023

Aan de Raad Zaaknummer 2023-021191 Raadsvoorstel: Financiering verhoging doelgroep eenmalige energietoeslag 2023 Voorstel 1. De verhoging van de doelgroep voor de eenmalige energietoeslag 2023 ten laste te brengen van de bestemmingsreserve Armoede- en schuldenaanpak ter hoogte van €234.000,--; 2. In te stemmen met bijgevoegde begrotingswijziging 2023-27. Inleiding Net als in 2022 is er vanuit het Rijk voor 2023 een eenmalige energietoeslag voor huishouden met een laag inkomen. Voor deze huishoudens is de stijging van de energiekosten moeilijk op te vangen. De energietoeslag voor 2023 heeft op zich laten wachten in verband met het compenseren van energiekosten bij studenten. Deze compensatie is nu geregeld via een tegemoetkoming vanuit DUO ter hoogte van €400,-. Per 7 oktober is de Participatiewet gewijzigd en kan de gemeente overgaan tot uitvoering van deze bevoegdheid. Gemeenten ontvangen budget voor het uitkeren van de energietoeslag op basis van een bereik van 90% van de doelgroep met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm. En daarnaast is 8% van dit budget bestemd voor uitvoeringskosten. Het college heeft via de beleidsregels energietoeslag 2023 de doelgroep voor de energietoeslag vastgesteld op 130% van de toepasselijke bijstandsnorm.

Via dit raadsvoorstel wordt aan de raad voorgesteld om de meerkosten voor de verhoging van de doelgroep te dekken uit de bestemmingsreserve armoede- en schuldenaanpak en in te stemmen met de bijbehorende begrotingswijziging. Beoogd effect Het compenseren van hoge energielasten en voorkomen van achterstanden bij inwoners met een laag inkomen. Argumenten 1.1 De eenmalige energietoeslag 2022 was beschikbaar voor inkomens met een inkomen tot 150% van de toepasselijke bijstandsnorm In 2022 was de wens vanuit de raad om ook huishoudens met een hoger inkomen dan 120% van de bijstandsnorm te ondersteunen. Ook deze groep kreeg steeds meer moeite om rond te komen door de hoge energieprijzen en inflatie. Er was sprake van toenemende energiearmoede en ook de inflatie bereikte zijn hoogtepunt. In oktober 2022 bedroeg de inflatie zelfs 14,3%. Het afgelopen jaar zijn bijna alle dagelijkse kosten van bestaan gestegen waardoor er nog steeds veel gezinnen zijn die moeite hebben om rond te kunnen komen. In het vervolg op de energietoeslag 2022 is het daarom wenselijk om ook voor 2023 de inkomensgrens voor de energietoeslag te verhogen. 1.2 De doelgroep uit 2022 met een inkomen van 130 tot 150% van de toepasselijke bijstandsnorm is met landelijke koopkrachtmaatregelen, gedaalde energieprijzen en de gemeentelijke energietoeslag in 2022 voldoende gecompenseerd.

Het rijk heeft voor 2023 verschillende koopkrachtmaatregelen maatregelen getroffen. Zo is het minimumloon met 10% gestegen en zijn de huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebonden budget verhoogd. Specifiek voor energiekosten is daarnaast ook nog het energieplafond ingevoerd en een landelijk noodfonds energie opgericht. Het energieplafond is een maatregel voor alle inkomens in het land en het landelijk noodfonds energie voorzag in een extra compensatie op de energiekosten naast de energietoeslag voor inkomens tot 200% van het wettelijk sociaal minimum. De energieprijzen bereikten hun hoogtepunt in oktober 2022 met een bedrag van € 3,45 per m3 gas. Inmiddels zijn zowel de gas als elektriciteitsprijzen weer gedaald naar het niveau van oktober 2021 van €1,32 per m3 gas. Aangezien voor alle inkomens dit jaar meerdere maatregelen zijn getroffen op het gebied van energielasten en de dalende energieprijzen ten opzichte van 2022 is de draagkracht met name voor hogere inkomens toegenomen. De daling van de energieprijzen in combinatie met de verschillende koopkrachtmaatregelen voor zowel de lagere als hogere inkomens maakt de noodzaak om de doelgroep net als in 2022 te verhogen naar 150% van de toepasselijke bijstandsnorm kleiner.

1.3 Huishoudens met een inkomen tot 130% van de toepasselijke bijstandsnorm hebben het door het ontbreken van een financiële buffer nog steeds financieel zwaar Ondanks alle koopkrachtmaatregelen die zijn getroffen voor alle inkomens blijven inwoners met een inkomen net boven het minimumloon het financieel zwaar hebben. Huishoudens in deze doelgroep bestaan met name uit werkenden met inkomens net boven het minimumloon. Met name onder de inkomens tot 130% van de toepasselijke bijstandsnorm is geen draagkracht of financiële buffer aanwezig om hogere kosten op te kunnen vangen. Om deze reden heeft het college de doelgroep vastgesteld op 130% van de toepasselijke bijstandsnorm voor. De eenmalige energietoeslag in 2023 maakt namelijk met name voor deze doelgroep een wezenlijk verschil. 1.4 Huishoudens met een inkomen tussen de 120% en 130% van de toepasselijke bijstandsnorm ontvangen een energietoeslag ter hoogte van €1100,-. In 2022 is gekozen voor een staffel op basis van inkomen en draagkracht waarbij de doelgroep met een inkomen tussen de 120% en 130% van de toepasselijke bijstandsnorm een bedrag van €1.100,-ontving. Bij het verhogen van de doelgroep is het voorstel om hetzelfde bedrag te hanteren als in 2022.

1.5 Het cliëntenplatform Werk en Inkomen is positief Het Cliëntenplatform heeft kennis genomen van het (concept)-collegevoorstel en de beleidsregels eenmalige energietoeslag 2023. Er leefden vragen over de toekenning aan studenten in studio’s en/of kamers die een aantoonbare hoge energielast hebben, over de peildatum 2022 en over de staffel die gehanteerd zou worden bij de doelgroep tussen 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum. Ambtelijk zijn alle vragen naar tevredenheid beantwoord. Het Cliëntenplatform is tevreden over het feit dat de doelgroep tussen 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum, in tegenstelling tot het landelijk advies, wordt meegenomen in de toekenning. Ook het streven om voor de feestdagen tot uitkering uit te gaan stemt tot tevredenheid. Ons advies aan u met betrekking tot dit onderwerp is dan ook positief. 1.6 De bevoegdheid om de bestemmingsreserve armoede- en schuldenaanpak in te zetten ligt bij de raad De bevoegdheid om de doelgroep via beleidsregels vast te stellen ligt bij het college. Het zijn immers nadere regels op de eenmalige energietoeslag 2023. Het beschikbaar stellen van extra budget is echter een bevoegdheid van de raad. De middelen vanuit het rijk zijn niet voldoende om de verhoging van de doelgroep te bekostigen, deze is immers gebaseerd op een bereik van 90% van de inkomens tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm.

Het voorstel is om de bestemmingsreserve armoede- en schuldenaanpak in te zetten om de meerkosten van de verhoging van de doelgroep te dekken. De hoogte van de bestemmingsreserve bedraagt momenteel €752.000,--. Op basis van een verhoging van

Pagina

2 van 4

het bereik ten opzichte van 2022 (73% daadwerkelijk bereik in 2022 met een verwacht bereik van 85% in 2023) onder de doelgroep 120-130% voor 2023 en de middelen vanuit het Rijk verwachten we dat maximaal €234.395,-- nodig is. Kanttekeningen 1.1 De energietoeslag wordt in 2023 voor het laatst uitbetaald In de miljoenennota voor 2024 is aangegeven dat vanaf 2024 de energietoeslag niet meer uitgekeerd wordt. Het landelijk noodfonds energie komt in 2024 echter wel weer beschikbaar. De energietoeslag 2023 is dan ook de laatste keer dat we de compensatie in deze vorm als gemeente uitbetalen. Financiën Het Rijk heeft ook voor 2023 middelen beschikbaar gesteld om de energietoeslag uit te betalen. In tegenstelling tot de energietoeslag 2022 zijn de middelen voor 2023 lager. Dit komt omdat is gerekend met een bereik van 90% van de doelgroep en uitvoeringskosten van 8% en doordat de manier waarop het macrobudget over de gemeenten wordt verdeeld is gewijzigd. In totaal betekent dit dat het beschikbare budget circa 25% lager is ten opzichte van 2022. De middelen uit 2022 waren gebaseerd op een bereik van 100% en hogere uitvoeringskosten. Doordat de doelgroep grotendeels bekend is verwacht het Rijk dat de uitvoeringskosten dit jaar lager zullen zijn. In totaal is er voor de energietoeslag 2023 een bedrag beschikbaar van €1.665.705,--, exclusief €75.000 uitvoeringskosten.

In de decembercirculaire 2022 hebben we een eerste uitbetaling vanuit het Rijk ontvangen en in de decembercirculaire van 2023 volgt het restant. In 2022 was het bereik van de energietoeslag voor de doelgroep met een inkomen tot 120% van de toepasselijk bijstandsnorm in de gemeente Hellendoorn 90%. We verwachten voor 2023 een soortgelijk bereik. Voor de doelgroep met een inkomen tussen de 120% en 130% verwachten we een bereik van 85%. Dat is een stijging van 12% ten opzichte van 2022. Daarmee komt de begroting er als volgt uit te zien: Totaal

Bereik 90%

Verwachte aantallen 1190

Verwachte uitgaven €1.547.000

Doelgroep tot 120% - 1322 €1300 Doelgroep 120-13% - 378 €1100 1700 Financiering Rijksmiddelen Bestemmingsreserve

85%

321

€353.100

1509

€1.900.100

Dekking

€1.665.705 234.395 €1.900.100 De bestemmingsreserve Armoede- en schuldenaanpak heeft als doel schommelingen in de uitgaven op het terrein van armoede- en schuldenaanpak te egaliseren en de reserve is daarnaast inzetbaar om knelpunten op het terrein van armoede en schulden op te lossen. Het ten laste brengen van deze reserve van de meerkosten van de verruiming van de doelgroep voor de energietoeslag past binnen deze doelstelling. De omvang van de reserve (stand najaarsrapportage 2023) is € 752.000,--. Na onttrekking van de meerkosten van afgerond € 234.000,-- resteert er een saldo van € 518.000,-- in de reserve Armoede- en schuldenaanpak. Vervolg Nadat de raad op 28 november 2023 heeft ingestemd met het inzetten van de bestemmingsreserve voor het verhogen van de doelgroep gaan we zo snel mogelijk over tot het ambtshalve uitbetalen aan inwoners waarvan we weten dat ze tot de doelgroep tot 130% behoren. Deze doelgroep is grotendeels bekend doordat inwoners die de energietoeslag in 2022 hebben ontvangen door het Inlichtingenbureau

Pagina

3 van 4

(IB) zijn gecontroleerd. Nadat de energietoeslag ambtshalve is uitgekeerd wordt de regeling opengesteld voor inwoners van wie niet ambtshalve vastgesteld heeft kunnen worden dat ze in aanmerking komen. Communicatie We communiceren actief over onze werkwijze zodat inwoners en onze maatschappelijke partners weten wat ze kunnen verwachten. Inwoners die de energietoeslag ambtshalve ontvangen krijgen hier persoonlijk bericht over. Daarnaast is er ondersteuning mogelijk bij het aanvragen van de energietoeslag tijdens de wekelijkse inloopspreekuren op woensdagochtend of op afspraak. Bijlagen 1.Begrotingswijziging 2. Beleidsregels energietoeslag 2023 3. Advies cliëntenplatform m.b.t. energietoeslg 2023

Planning Het bereik en de financiële afwikkeling van de energietoeslag 2023 wordt geëvalueerd en in Q3 van 2024 via het college aan de raad verzonden. Nijverdal, 24 oktober 2023 Burgemeester en Wethouders van Hellendoorn, De secretaris,

de burgemeester,

A.M.. Ouwehand

J. Eijbersen

Pagina

4 van 4