Raadsvoorstel beschikbaar stellen middelen voor maatregelen huisvesting statushouders

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2024-020274 Onderwerp Beschikbaar stellen middelen voor maatregelen huisvesting statushouders

VOORSTEL 1. Voor de uitvoering van de maatregelen zoals beschreven in het ‘memo huisvesting statushouders’ maximaal € 220.000,-- over vijf kalenderjaren (€ 44.000 per kalenderjaar gemiddeld) beschikbaar te stellen uit de bestemmingsreserve Statushouders en ontheemden. 2. Begrotingswijziging 5 voor begrotingsjaar 2025 vast te stellen.

INLEIDING Er bestaat landelijk een aanhoudende vraag naar opvangplekken voor nieuwkomers (asielzoekers, Oekraïense ontheemden, arbeidsmigranten, statushouders, gezinsmigranten). Ook de groep statushouders die huisvesting nodig heeft is groot. In de huidige woningmarkt is het echter zeer moeilijk om voldoende huisvesting te realiseren. Gemeente Hellendoorn haalt momenteel de taakstelling niet. Om beter invulling te geven aan de taakstelling hebben Reggewoon en de gemeente Hellendoorn gezamenlijk gewerkt aan een pakket van maatregelen. Met dit pakket kunnen we tot en met 2026 meer statushouders onderdak bieden. Twee van deze maatregelen hebben echter financiële gevolgen. Dit betreft het verbreden van het woningaanbod met woningen tussen de 2de aftoppingsgrens en liberaliseringsgrens en de particuliere huur. De nadere uitwerking van deze maatregelen treft u in bijlage 2.

BEOOGD EFFECT Dit voorstel maakt het mogelijk om tot en met 2026 meer statushouders te huisvesten en hiermee in te lopen op onze taakstelling.

ARGUMENTEN 1.1 Zonder deze maatregelen blijft de taakstelling onhaalbaar De huidige achterstand op de taakstelling is groot. De huidige manier waarop we huisvesting realiseren levert onvoldoende woningen op om aan de taakstelling te voldoen. Achterstanden die we oplopen worden als extra toegevoegd bij de taakstelling van volgend jaar. Zolang we niet substantieel meer statushouders huisvesten wordt onze taakstelling alleen maar groter. 1.2 Het niet behalen van de taakstelling zorgt voor interventie van de toezichthouder De provincie is toezichthouder van de gemeente in het behalen van de taakstelling. Zij gebruikt hierbij een interventieladder om te sturen op realisatie van de taakstelling. Een gemeente gaat een trede op de ladder omhoog bij elke halfjaarlijkse taakstelling die niet behaald wordt. Interventies worden op de eerste treden ambtelijk en bestuurlijk opgepakt. Uiteindelijk kan de provincie overgaan tot indeplaatsstelling. De gemeente is de regie daarmee kwijt. Door het niet behalen van de taakstelling van het eerste halfjaar 2024 staat de gemeente Hellendoorn nu op de eerste van zes treden. 1.3 We besteden de bestemmingsreserve zoals deze bedoeld is U als raad heeft het volgende doel gesteld bij de verdere besteding van bestemmingsreserve: ‘Het opvangen van risico's bij de opvang van statushouders en ontheemden en om voorzieningen te

realiseren voor het langdurig dan wel tijdelijk huisvesten van statushouders en ontheemden.’. Dit raadsvoorstel sluit daarbij aan. 1.4 Een integrale benadering zorgt voor passende huisvesting van Oekraïners en statushouders De huisvestingsopgave voor statushouders benaderen we gezamenlijk met de opvangopgave voor Oekraïense ontheemden. Met de nieuwe opvangplekken voor Oekraïners creëren we in eerste instantie een overschot aan opvangplekken voor Oekraïners. Een deel van de Oekraïense bewoners aan de bestaande opvanglocatie verhuizen echter naar de nieuwe locatie aan de Reggeweg. De vrijgekomen opvangplekken worden woonruimten voor statushouders gezinnen. Dit draagt extra bij aan het behalen van de taakstelling. Met deze integrale benadering realiseren we passende huisvesting op sociaal-maatschappelijk vlak. En benutten we beschikbare opvang/woonruimte zo optimaal mogelijk voor beide doelgroepen. Dit raadsvoorstel moet daarom in samenhang worden bezien met de raadsmededeling ‘Opvangplekken Oekraïense ontheemden’.

KANTTEKENINGEN 1.1. Landelijk zijn er plannen om de huisvesting van statushouders anders te organiseren Het nieuwe kabinet heeft in de week van 21 oktober 2024 een nieuw ‘asielakkoord’ gesloten. In het akkoord is onder andere afgesproken dat gemeenten niet meer verplicht worden om statushouders op te vangen. Ook wil het kabinet een verbod op voorrang voor statushouders bij het vergeven van sociale huurwoningen. Deze afspraken vragen om een wijziging van de huisvestingswet. De wetswijziging vraagt vervolgens ook om politieke keuzes op gemeentelijk niveau. De afspraken uit dit besluit moeten dan mogelijk herzien worden. De realisatie van het nieuwe asielakkoord is nog niet in zicht. Een wetswijzigingstraject duurt gemiddeld ruim een jaar en kent, mede gezien de huidige politiek situatie, nog de nodige obstakels. Totdat de wetwijziging heeft plaatsgevonden zijn we als gemeente gebonden aan het vervullen van onze taakstelling. De provincie blijft hier toezicht op houden. 1.2 De maatregel om te voorzien in de huurderving kent langdurige financiële verplichtingen De gemeente voorziet in de huurderving voor de eerste vier jaar van de huurperiode. Daarna neemt Reggewoon de financiële verantwoordelijkheid over. Dit betekent dat de laatste verplichting doorloopt tot en met 2029. Hoe later in de tijd hoe kleiner de financiële verplichting is.

1.3 Particuliere huur brengt extra kosten met zich mee Het huren van particuliere panden voor de huisvesting van statushouders is in de regel duurder dan sociale huur. Het huurbedrag is vaak te hoog voor de bewoners om in aanmerking te komen voor huurtoeslag. De financiële draagkracht van statushouders wordt daarmee te laag om alle vaste lasten zelf te dragen. De gemeente moet hierdoor bijpassen in huur en gas, water en licht.

FINANCIËN In het onderstaande overzicht zijn de kosten van alle maatregelen voor de huisvesting van statushouders met financiële gevolgen opgenomen. 1. Huurderving woningen tussen de 2de aftoppingsgrens en liberaliseringsgrens -

Kosten € 70.000

-

Looptijd vanaf 1-1-2025 tot en met 31-12-2029

Toelichting De maximale huurderving is het verschil tussen de liberaliseringsgrens en aftoppingsgrens. Dit is voor 2024 € 879,66 - € 697,08 = € 182,58 per maand per woning.

Vervolgens gebruiken we de volgende uitgangspunten:  Eén woning in 2024  Drie woningen per resterend jaar  Tot en met 2026  Vier jaar voorzien in huurderving  Indexatiepercentage van 3% per jaar 2. Particuliere huur -

Kosten € 150.000

-

Looptijd tot en met 2026

Toelichting Het memo geeft aan maximaal 1 á 2 woningen per jaar tot en met 2026 te huren op de particuliere markt. Hiervoor willen we maximaal € 150.000 voor beschikbaar maken. Dit geeft ruimte om tijdelijke opvanglocaties te creëren als er zich een kans voordoet of er noodzaak toe is. Met het budget voorzien we in mogelijk extra kosten voor transitie van het pand, nutsvoorzieningen en/of huur. Totaaloverzicht per jaar DEKKING VANUIT RESERVE: Onttrekking reserve Statushouders en ontheemden

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal

€ 86.000,--

€ 92.000,--

€ 17.000,--

€ 17.000,--

€ 8.000,--

€220.0 00

VERVOLG Na vaststelling van dit voorstel integreren Reggewoon en de gemeente Hellendoorn de maatregelen met financiële gevolgen in hun werkwijze. De effecten van de maatregelen vinden we terug in de voortgang op de taakstelling. Hiervoor rapporteren wij in de reguliere planning en control cyclus.

COMMUNICATIE Niet van toepassing

BIJLAGEN Bijlage 1. Begrotingswijziging 5. Maatregelenpakket huisvesting statushouders Bijlage 2: Memo maatregelenpakket huisvesting statushouders Bijlage 3: Raadsbesluit ‘Huisvesting statushouders’