Raadsvoorstel beleidsplan financiële bestaanszekerheid en verordening meedoenregelingen dotx

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2023-026421 Onderwerp Beleidsplan financiële bestaanszekerheid en de verordening meedoenregelingen

VOORSTEL 1. Het beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid" conform bijlage 1 vast te stellen; 2. De Verordening meedoenregelingen gemeente Hellendoorn 2024 conform bijlage 2 vast te stellen; 3. Kennis te nemen van het uitgebrachte advies over het beleidsplan en de verordening door het cliëntenplatform werk en inkomen.

INLEIDING Bestaanszekerheid is een onderwerp waar momenteel veel over wordt gesproken. De huidige economische en maatschappelijke situatie vraagt om goede ondersteuning van inwoners. Zoals de Commissie sociaal minimum in haar eerste rapport ook aangeeft, gaat het bij bestaanszekerheid niet alleen over voldoende inkomen. Het gaat ook om een goede gezondheid, betaalbare en duurzame huisvesting, werk dat loont, een adequate opleiding, gezonde sociale relaties en een zinvol leven. In het concept beleidsplan “Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid” dat voor u ligt, is het tegengaan van armoede en schulden het uitgangspunt, maar wij zien dat net als de commissie als onderdeel van het grotere geheel. Het beleidsplan schept op basis van ervaringen, input vanuit inwoners en maatschappelijke partners en verschillende data kaders voor de komende vier jaar. Het is daarnaast een eerste vertaling van de strategische visie op het sociaal en maatschappelijk domein. Naast het beleidsplan “Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid” ontvangt u ook de Verordening meedoenregelingen gemeente Hellendoorn 2024. Deze verordening is een eerste vertaling van het beleidsplan “Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid” richting uitvoering. Deze vertaling vindt nu plaats vanwege de overdracht van de regeling duurzame gebruiksgoederen aan de gemeente per 1 januari 2024.

Via de agendacommissie van de gemeenteraad is afgesproken dat onderwerpen meer gebundeld worden aangeleverd. Daarom worden het beleidsplan en de verordening gezamenlijk ter vaststelling aan u voorgelegd.

BEOOGD EFFECT Voorkomen van armoede en het oplossen van schulden.

ARGUMENTEN 1.1 Een beleidsplan voor integrale schuldhulpverlening is een verplichting op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht In artikel 2, lid 4 van de Wgs is de verplichting opgenomen dat elke gemeente in een door de gemeenteraad vastgesteld plan vastlegt hoe de gemeente invulling geeft aan integrale schuldhulpverlening. Het bijgaande beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid" geeft invulling aan deze wettelijke verplichting. 1.2 Het is een eerste uitwerking van de strategische visie op het sociaal en maatschappelijk domein vanuit het thema Meedoen Op 30 januari 2024 is de strategische visie op het sociaal en maatschappelijk domein "Samen bouwen aan een gezonde, kansrijke en leefbare toekomst" door de gemeenteraad vastgesteld. In deze strategische visie wordt richting gegeven aan het sociaal en maatschappelijk domein via vier thema's, waaronder het thema Meedoen. Het beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid"

is een eerste uitwerking vanuit het thema Meedoen. Het beleidsplan geeft vanuit gestelde doelen en pijlers richting aan ons armoede- en schuldenbeleid. We werken de doelen uit in activiteiten via een uitvoeringsagenda. 1.3 Het schept kaders en stelt doelen op het gebied van armoede en schulden Het beleidsplan heeft als hoofddoel dat er een gezonde(re) financiële situatie voor alle inwoners ontstaat. Om dit te bereiken wordt gewerkt met 5 pijlers waaraan verschillende activiteiten worden gekoppeld. De 5 pijlers zijn: 

Preventie;



Vroegsignalering;



Ondersteuning waar nodig;



Schulden oplossen;



Laagdrempelige toegankelijkheid.

Deze pijlers en de daaraan gekoppelde ambities zijn gebaseerd op de opgestelde armoede-index door onderzoeksbureau KWIZ, data, input van inwoners en partners en onze eigen ervaringen. Nadere informatie vindt u in het bijgevoegde het beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid". 2.1 Er ontbreekt een juridische grondslag voor de verstrekking van duurzame gebruiksgoederen Per 1 januari 2024 heeft stichting Hulpfonds Hellendoorn de uitvoering van de regeling duurzame gebruiksgoederen weer overgedragen aan de gemeente Hellendoorn. Echter is in 2014 de juridische grondslag, via een verordening, voor deze regeling verdwenen. Om de regeling ook in 2024 te kunnen blijven uitvoeren, is er een juridische grondslag voor verstrekking nodig. Deze is nu opgenomen in voorgestelde verordening in bijlage 2. Ook is de inhoud van de regeling duurzame gebruiksgoederen gewijzigd. Deze wijzigingen worden in bijlage 5 verder toegelicht. 2.2 Het creëren van de juridische grondslag biedt de mogelijkheid om verbeterpunten uit het beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid" met betrekking tot de minimaregelingen door te voeren We maken graag gebruik van dit moment om, naast de regeling voor duurzame gebruiksgoederen, ook voor de andere minimaregelingen een update door te voeren die aansluit bij het beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid".

Onder de pijler laagdrempelige toegankelijkheid is namelijk de ambitie gesteld om het bereik van de minimaregelingen te laten stijgen in 2026 ten opzichte van 2022. Deze update bestaat vooral uit het versimpelen van de verordening en het uniformeren van de verschillende regelingen. Hierdoor worden regelingen toegankelijker voor inwoners. Deze wijzigingen worden in bijlage 5 toegelicht. 2.3 De verordening gaat met terugwerkende kracht in per 1 januari 2024 Doordat eerste de strategische visie op het sociaal en maatschappelijk domein vastgesteld moest worden om richting te geven voor het beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid" wordt de verordening tegelijkertijd met het beleidsplan ter vaststelling aangeboden. Echter is het wel wenselijk om gezien de looptijd per kalenderjaar voor de regelingen de verordening zo snel mogelijk vast te stellen. De nieuwe verordening meedoenregelingen gemeente Hellendoorn 2024 gaat dan ook met terugwerkende kracht per 1 januari 2024 in. 3.1 Het cliëntenplatform kan zich vinden in het beleidsplan en de verordening maar heeft een aantal opmerkingen In het advies van het cliëntenplatform (zie bijlage 3) over het beleidsplan worden een aantal opvallendheden genoemd. Zo wordt de vraag gesteld of alle 6,3% van de huishoudens in de gemeente Hellendoorn met een inkomen tot 120% van het minimum persoonlijk bekend zijn bij de gemeente.

Vanuit dat kader wordt ook opgemerkt dat het personeelsverloop onder consulenten groot is en dat dit niet ten goede komt van het vertrouwen in de gemeente. Op deze vraag en opmerking is in de bijgevoegde reactie vanuit het college antwoord gegeven. Verder geven zij het advies om het bereik van de verschillende regelingen te vergroten door maximaal in te zetten op communicatie en het doorbreken van het wantrouwen richting overheid. Hierbij wordt ook aangegeven dat de gemeente op beide onderdelen de afgelopen tijd al stappen heeft gezet. In de

formele reactie wordt aangegeven dat na vaststelling van het beleidsplan veel aandacht wordt besteed aan structurele communicatie en een persoonlijke benadering op de verschillende pijlers. Als laatst geeft het cliëntenplatform aan dat het zou helpen om inkomensgrenzen voor alle regelingen gelijk te trekken om de toegankelijkheid te verbeteren. Of en in hoeverre dit mogelijk is, wordt als onderzoek meegenomen in de uitvoeringsagenda. Het cliëntenplatform heeft positief geadviseerd over de verordening met een tweetal opmerkingen. Over artikel 5.3 is de opmerking geplaatst dat voor de doelgroep van 12 tot 20 jaar de verwachte levensduur van 8 jaar niet realistisch is en dat een levensduur van 4 jaar meer reëel is. Daarnaast zou het cliëntenplatform graag zien dat de bijdragen voor de meedoenregelingen worden geïndexeerd. De levensduur van fietsen voor de doelgroep 12 tot 20 jaar is overgenomen. In de Verordening is reeds opgenomen dat deze jaarlijks geïndexeerd wordt. Waarbij de eerste indexatie plaats kan vinden per 1 januari 2025.

KANTTEKENINGEN 2.2 De meedoenregelingen zijn open einde regelingen We proberen een zo goed mogelijke financiële inschatting te maken van de voorgestelde wijzigingen en de stijging van het bereik. De meedoenregelingen betreffen echter open einde regelingen waarbij het doel is om het bereik van deze regelingen te vergroten. We verwachten binnen de beschikbare budgetten te blijven. Er blijft echter een risico aanwezig dat de financiële inschatting in de praktijk hoger of lager uitvalt.

FINANCIËN Voor het beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid" is de financiële paragraaf niet van toepassing. De wijzigingen in de verordening meedoenregelingen hebben wel financiële consequenties. Met het overnemen van de uitvoering van de regeling duurzame gebruiksgoederen wordt ook ingezet op energiebesparing en het tegengaan van energiearmoede. Het verduurzamen van witgoed kan een stijging van het bereik en uitgaven veroorzaken. De beschikbare € 73.000,--(prijspeil 2023) voor duurzame gebruiksgoederen was de afgelopen jaren vrijwel altijd voldoende voor het uitvoeren van de regeling. Door te focussen op witgoed en niet langer op gebruiksgoederen voor de inrichting en aankleding van het huis, wordt een besparing gerealiseerd. Daar tegenover staan hogere kosten voor het witgoed i.v.m. het energielabel. Vanuit de SPUK energiearmoede zijn echter incidentele middelen beschikbaar om de kosten voor de verduurzaming van witgoed aan te vullen. Daarnaast verwachten we een stijging bij het eerdere declaratiefonds. De doelgroep voor het declaratiefonds wordt namelijk door dit voorstel vergroot van 110% naar 120%, van 934 naar 1270 volwassenen. Momenteel hebben we een bereik van 44% bij een grens van 110%. Als we uitgaan van een bereik van 60% onder de nieuwe doelgroep, dan stijgen de uitgaven naar €108.204,(1270/100*60= 762 x 142 = €108.204).

Deze stijging kan opgevangen worden in de ruimte binnen het huidige budget van het product bijzondere bijstandsverlening, uitgaande van een gelijkblijvend beroep op de regelingen anders dan het declaratiefonds. Verder zijn de meedoenregelingen open einde regelingen. Mochten de uitgaven hoger worden dan vooraf ingeschat, dan is er in de bestemmingsreserve Armoede- en schuldenaanpak een vangnet om overschrijding van het budget op te vangen.

VERVOLG Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de uitvoeringsagenda voor de komende 2 jaar aan het college voorgelegd ter vaststelling. In deze uitvoeringsagenda worden acties en activiteiten opgenomen die bijdragen aan de ambities en doelen die zijn gesteld in het beleidsplan. Na vaststelling van de verordening wordt deze zo spoedig mogelijk bekendgemaakt op www.overheid.nl.

COMMUNICATIE Samen met betrokken partners en de afdeling communicatie wordt een communicatieplan opgesteld, zowel op het gebied van preventie als op het gebied van ondersteuningsmogelijkheden. De

communicatie wordt specifiek afgestemd op de te bereiken doelgroep. Met dit plan wordt ingezet op structurele en terugkerende communicatie op de verschillende pijlers.

BIJLAGEN 1. Beleidsplan "Samen bouwen aan financiële bestaanszekerheid" 2. Verordening meedoenregelingen gemeente Hellendoorn 2024 3. Advies cliëntenplatform werk en inkomen 4. Reactie college op het uitgebrachte advies van het cliëntenplatform werk en inkomen 5. Toelichting op wijzigingen in Verordening meedoenregelingen gemeente Hellendoorn 2024