raadsvoorstel

Aan de Raad Zaaknummer 2022-020029 Raadsvoorstel Beleidsplan wegen 2023-2028 Samenvatting In het Beleidsplan Wegen worden de kaders voor het in stand houden van wegen, fiets- en voetpaden vastgelegd. Met kaders bedoelen we, de beoogde kwaliteit (ambitie), de kosten en prioritering als het gaat om wegen. Met deze kaders spelen we in op de ontwikkelingen en eisen van deze tijd en geven we invulling aan onze wettelijke taak als wegbeheerder. Dit vanuit onze visie dat de gemeente Hellendoorn wil beschikken over een goed onderhouden infrastructuur waarbij onze inwoners, ondernemers en bezoekers veilig en comfortabel gebruik kunnen maken van onze infrastructuur. Dit willen we realiseren op een effectieve manier met het efficiënt inzetten van middelen. Aanleiding Vanaf 2012 wordt het onderhoud aan wegen meer planmatig uitgevoerd op basis van weginspecties en technische staat. Dit heeft geleid tot een verbetering van de kwaliteit van wegen in de gemeente Hellendoorn. Naast het technisch in stand houden van wegen kijken we meer en meer op welke manier wegen bij kunnen dragen aan de ambities van de gemeente Hellendoorn. Tenslotte dienen wegen aan eind van hun technische levensduur te worden vervangen. Dit beleidsplan geeft een eerste beeld van de theoretische vervangingsopgave en wat het financieel betekend op langere termijn.

Ook heeft de gemeente vanuit de Wegenwet en het Burgerlijk Wetboek de zorgplicht voor haar verhardingen. Dit betekend dat de gemeente als wegbeheerder verantwoordelijk is voor de onderhoudstoestand en de kwaliteit van haar wegen en (fiets)paden die zij in het beheer heeft. Het gebruik van de wegen moet veilig kunnen plaatsvinden en schades/ongevallen en gebrekkig onderhoud aan de weg moeten worden voorkomen. Het Beleidsplan Wegen geeft ons en onze financiële toezichthouder, de provincie Overijssel, inzage in de wijze hoe en op welk kwaliteitsniveau de gemeente het beheer van haar verhardingen als kapitaalgoed heeft verankerd in haar begroting.

Doelstelling Het doel van dit beleidsplan is het leggen van een bestuurlijke, beheersmatige en financiële basis voor het wegbeheer in de periode 2023 t/m 2028. In dit beleidsplan zijn de beleidskaders omschreven en uitgewerkt tot beleidsdoelstellingen en strategieën voor het beheer van de verhardingen. Er wordt richting gegeven aan de kwaliteit van verhardingen en prioriteiten gegeven ten aanzien van verschillende beleidsthema’s. Voorgestelde oplossingen Door kaders voor wegen, voet- en fietspaden vast te stellen en de bijhorende financiële middelen beschikbaar te stellen kunnen de wegen in stand gehouden worden binnen de gestelde bestuurlijke kaders. Naast het klein/dagelijks en groot onderhoud aan asfaltverhardingen wordt ook het onderhoud aan elementenverhardingen meer planmatig uitgevoerd. Hiervoor worden meerjarenplanningen opgesteld.

Hieronder het principe van de levenscyclus van wegen:

(1) Klein onderhoud: meldingen, herstel en kleine aanpassingen; (2) Groot onderhoud: planbaar, levensduur verlengende maatregelen; (3) Vervanging / rehabilitatie: Het volledig vernieuwen van de wegconstructie, vervangingsinvestering Kwaliteit verhardingen Het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) is 29 maart 2021 door het college vastgesteld. In het IBOR zijn de uitgangspunten voor alle onderdelen in de openbare ruimte aangegeven. Dit is ook het uitgangspunt voor het “Beleidsplan Wegen 2023 t/m 2028”. Technische kwaliteit op ten minste B-niveau: Dit geeft garantie voor een veilige, toegankelijke, functionele en bruikbare openbare ruimte;

Prioritering We richten ons meer op een voor iedereen toegankelijke openbare ruimte, vooral daar waar kwetsbare doelgroepen wonen en de routes naar belangrijke voorzieningen. Veilige en toegankelijke fietsverbindingen vinden we in Hellendoorn steeds belangrijker, met het beheer zetten we daarom in op meer comfort van onze fietspaden.

Financiën De benodigde financiële middelen voor het klein-/dagelijks onderhoud en het groot onderhoud sluiten nagenoeg aan bij de budgetten die beschikbaar zijn. (1) Klein- en (2) groot onderhoud Vanaf 2023 wordt er een bedrag van € 1.832.673,- in de voorziening onderhoud wegen gestort. Daarnaast zitten er voor het dagelijks- en klein onderhoud her en der nog enkele kleinere budgetten in de exploitatie. Voor het onderhoud is geen extra budget nodig. Op basis van het huidige prijspeil (Centraal Bureau voor de Statistiek, zomer 2022) en ambities is voor het dagelijks- en groot onderhoud in totaal structureel € 1.886.000,-- nodig (Zie onderstaande tabel).

Pagina

2 van 6

De prijsontwikkelingen zijn in deze onzekere tijd moeilijk te voorspellen. De prijzen kunnen sterk toenemen of afnemen. Dat is het moment waarop budgetten moeten worden bijgesteld om aan het beoogde kwaliteit te blijven voldoen. Het budget Groot onderhoud is de dotatie aan de voorziening wegen. Dagelijks- en klein onderhoud is het benodigd exploitatiebudget. Het lijkt er op dat het totaal beschikbare budget voor klein- en groot onderhoud voldoende is om het structureel benodigde budget te dekken. In het 1e kwartaal 2023 zoomen we verder in op de reeds in de exploitatie beschikbare budgetten. Mogelijk zal er nog een verschuiving moeten plaats vinden van het budget voor de storting in de voorziening naar exploitatiebudget.

(3) Vervanging / rehabilitatie Tot en met 2026 is voor het vervangen van wegen gemiddeld € 330.000,- beschikbaar vanuit het 'investeringsprogramma wegen'. Dit bedrag budget wordt vooral ingezet bij integrale reconstructies van de openbare ruimte, in combinatie met bv. rioleringswerkzaamheden. Het budget voor de vervangingsinvesteringen op de korte en langere termijn, zo blijkt uit de doorrekening, zijn op basis van theoretische levensduur / afschrijving niet voldoende. Om meer grip te krijgen op het organisatie brede meerjaren investerings programma (MIP) wordt er vanuit het onderdeel wegen een meerjaren investerings programma opgesteld. Dit programma wordt voorzien van een benodigd vervangingsbudget.

Pagina

3 van 6

Theoretische vervangingsopgave op basis van technische levensduur In de praktijk schommelt de vervangingsbehoefte jaarlijks. Deze schommeling heeft onder andere te maken met de mate waarin in het verleden nieuwe voorzieningen zijn aangelegd. Denk aan aanleg van grootschalige woonwijken in een beperkte periode. Ook het gebruik heeft invloed op de hoogte van de benodigde investering op een bepaald moment. Het jaar van aanleg en de afschrijvingstermijn zijn de belangrijkste basisgegevens om een eerste indicatie te maken voor een praktijkgerichtere benadering van het vervangingsbudget voor de lange termijn. Technische inspecties geven vervolgens inzicht in de daadwerkelijke benodigde vervanging voor de korte termijn. Veel wegen die de laatste jaren zijn vervangen zijn gecombineerd met het vervangen van de riolering. De financiële dekking voor het vervangen van deze wegen is daarbij voornamelijk gefinancierd vanuit de rioolheffing en in mindere mate uit het budget investeringsprogramma wegen. Dit is vooral gerealiseerd door werk-met-werk te maken. Benodigde theoretische middelen vervangen wegen Op dit moment is in de gemeente Hellendoorn onvoldoende (structureel) investeringsbudget voor het vervangen van wegen beschikbaar. Vanuit dit beleidsplan wegen wordt een meerjaren uitvoeringsprogramma opgesteld, van waaruit een investeringsplanning volgt.

Onderstaande tabel geeft (ter illustratie) weer welke kapitaallast het verwachte investeringsniveau uit dit beleidsplan met zich meebrengt. Dit is een cumulatief stijgende reeks. Logischerwijs heeft dit impact op de meerjarenraming en ruimte in de exploitatie.

Pagina

4 van 6

Uitvoeringsprogramma wegen Zonder een uitvoeringsprogramma is het lastig in te schatten wanneer de investeringen daadwerkelijk plaatsvinden en wanneer dan ook dekking benodigd is. In de huidige begroting is wel rekening gehouden met een stelpost voor de reconstructie van de Wierdensestraat. In het jaar opvolgend aan de investering moet de extra kapitaallasten worden opgenomen in de begroting.

Ook de afschrijvingstermijn heeft effect op de benodigde exploitatieruimte. Momenteel wordt een afschrijvingstermijn gehanteerd van 25 jaren, gezien de technische levensduur van 60 jaar is een langere termijn denkbaar. Maar tegelijkertijd zijn er ook veel ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, waardoor een kortere termijn logischer lijkt. Een eventuele aanpassing wordt meegenomen in de nota investeren en afschrijven. Op basis van het beleidsprogramma wordt een meerjaren uitvoeringsprogramma opgesteld. Dit geeft een beter beeld van de financiële opgave voor de langere termijn. De financiële effecten van dit uitvoeringsprogramma worden meegenomen in de begrotingscyclus, die jaarlijks wordt vastgesteld. Mocht blijken dat de financiële effecten groter zijn dan we wenselijk vinden dan kan dat mogelijk leiden tot een andere afweging en aanpassing van onze ambitie. Burger- en overheidsparticipatie Bij het opstellen van het beleidsplan is geparticipeerd met maatschappelijke organisaties waaronder: Jeugdraad, Gehandicaptenplatform, Stichting iedereen inclusief en Stichting de Welle. Op 28 juli 2022 heeft er een themasessie plaatsgevonden met de gemeenteraad. De participatie heeft mede bijgedragen aan de prioritering in het beheer van 'wegen'.

Communicatie Het beleidsplan wordt teruggekoppeld aan de partijen die hebben meegedacht.

Effecten meten Elke 2 jaar wordt de kwaliteit van wegen, fiets- en voetpaden geschouwd. De kwaliteit wordt getoetst aan het gestelde kwaliteitskader van het beleidsplan wegen 2023-2028. De uitkomsten wordt met de gemeenteraad gedeeld. Het meer evalueren van het beleid is onderdeel van het integraal beheer van de openbare ruimte IBOR.

Nijverdal, 01 september 2022

Pagina

5 van 6

Burgemeester en Wethouders van Hellendoorn, De secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.P. Willemsen

Dhr. J. Eijbersen

Advies commissie(s): Concept besluit

a. Kennis nemen van en instemmen met het beleidsplan wegen 2023 t/m 2028

Pagina

6 van 6