Raadsmededeling status invoering en actueel kostenbeeld diftar

RAADSMEDEDELING Aan: Gemeenteraad Van: College van burgemeester en wethouders Zaaknummer: 2025-004702 Datum collegebesluit: 1 april 2025 Afdeling: Openbare ruimte Portefeuillehouder: Egbert Nijenbanning Onderwerp

Status invoering en actueel kostenbeeld diftar

Op 28 januari 2025 is de “1e wijziging verordening afvalstoffenheffing, OZB en riool- en waterzorgheffing 2025” door uw raad vastgesteld. Bij de behandeling van dit onderwerp is door de portefeuillehouder toegezegd u in het voorjaar te informeren over een geactualiseerd financieel beeld ten aanzien van de invoering van diftar. Aanleiding hiertoe was de stand van de voorziening egalisatiereserve afval en vragen over een eventuele verlaging van de tarieven afvalstoffenheffing. In deze raadsmededeling geven wij u inzicht in de status van de invoering van diftar en het actuele kostenbeeld. Dit op basis van de nu ons bekende gegevens en ontwikkelingen in het afgelopen jaar. Planning implementatie Met het oog op de invoering per 1 januari 2026 is de implementatie van diftar achter de schermen in volle gang. Automatiseringsprocessen zijn geïnventariseerd en daar waar nodig worden applicaties aangepast in overleg met afdeling belastingen. De planning voor de implementatie van diftar per 1 januari 2026 is krap, maar haalbaar. Op korte termijn wordt gestart met de communicatie naar inwoners. Door middel van een communicatiecampagne en via inloopavonden die georganiseerd worden voor een toelichting op de voorgenomen containerlocaties. Daarnaast is gestart met de uitwerking van doelgroepenbeleid (zwerfafval, medisch afval en kwijtschelding).

Ook zijn de nulmetingen (voor bijplaatsingen en zwerfafval) ingepland. Voor diftar plaatsen we in 2025 ondergrondse restafvalcontainers en luiercontainers. Ook vervangen we dit jaar alle bovengrondse en ondergrondse glas- en textielcontainers als vervangingsinvestering (totaal 108 containers). Dit staat gepland voor het 3e en 4e kwartaal. Proces locaties De voorgenomen containerlocaties zijn zorgvuldig gekozen in overleg met alle vakdisciplines en op basis van de vastgestelde richtlijnen “Beleidsregels bepalen locaties inzamelvoorzieningen Hellendoorn” (vastgesteld als onderdeel van diftarbesluit door de raad op 30 januari 2024). Op de infomatie-avonden zullen de voorgenomen locaties worden vertoond en zullen we in gesprek gaan met inwoners. Voordat de containers daadwerkelijk geplaatst worden, liggen de voorgenomen locaties ter inzage volgens de inspraakprocedure. Dat betekent dat het college eerst een ontwerpbesluit vaststelt met de voorgenomen containerlocaties, deze worden gepubliceerd en inwoners vervolgens 6 weken de tijd hebben om een zienswijze in te dienen. Als onderdeel van deze zienswijzeperiode worden de inloopavonden eind april georganiseerd.

Actueel kostenbeeld Uitgangspunt voor de vergelijking met het actuele kostenbeeld is de businesscase zoals opgenomen in onderstaande tabel. Deze is onderdeel van het raadbesluit diftar (vastgesteld in januari 2024) en opgesteld door adviesbureau IPR Normag. De businesscase diftar bestaat uit structurele kosten en baten en incidentele projectkosten. Concreet is destijds gepresenteerd dat de structurele kosten met € 32.300,-- stijgen. De incidentele projectkosten bedroegen € 178.000,--. Zie onderstaande tabel. Tabel Businesscase en implementatieplan diftar, pagina 17 (8 december 2023 IPR Normag)

Actueel beeld Op basis van de huidige gegevens blijkt dat de invoering van diftar binnen de afgesproken financiële kaders kan plaatsvinden. Hierbij plaatsen we wel enige kanttekeningen die we hieronder toelichten; Structurele kosten en baten - Bij de berekening van de kapitaallasten van de inzamelvoorzieningen is in het raadsbesluit gerekend met een hoger rentepercentage (2,31%) dan het actuele rentepercentage (1%). Dit heeft een verwacht positief financieel effect van € 33.000,--. Echter, de aanbesteding voor de aanschaf, plaatsing en het beheer van de ondergrondse containers loopt momenteel nog. De uitkomst daarvan is op dit moment onbekend. Een financieel voorbehoud is dus op zijn plaats. Definitieve gunning staat gepland voor half mei. Na een productietijd voor de containers van 10 weken starten we half augustus met de plaatsing van de containers. - In bovenstaande tabel zijn bij de verwerking de verwachte meerkosten aan afkeur PBD/PMD (€ 12.000,--) niet meegenomen. Het positief financieel effect bij de verwerking bedraagt om die reden geen € 163.000,-- maar € 151.000,--. - Voor de begrote extra handhaving en communicatiekosten (€ 53.900,--) geldt dat de hierin opgenomen communicatiekosten (€ 24.200,--) al zijn opgenomen in de reguliere begroting en voldoen voor de extra communicatie over diftar. Deze komen om die reden te vervallen.

Resumerend komen we uit op het volgende financiële beeld; Tabel actueel kostenbeeld diftar 0-situatie

Diftar

wijzigingen

Verschil

Uitvoeringskosten

745,000

730,000

-15,000

- Inzamelen restafval en grofvuilregeling

201,000

122,000

-79,000

- Inzamelen grondstoffen en milieustraat

544,000

608,000

64,000

Inzamelmiddelen

330,000

427,000

- Inzamelmiddelen tbv restafval en grofvuilregeling

80,000

164,000

- Inzamelmiddelen tbv grondstoffen milieustraat

250,000

263,000

-33,000

64,000

Verwerking

719,000

568,000

-151,000

- Verwerken restafval en grondstoffen

864,000

723,000

-141,000

- Deelvergoeding Afvalfonds PBO/PMD

-155,000

-177,000

-22,000

10,000

22,000

12,000

Overige (communicatie, handhaving en/of inningen)

-

113,300

89,100

- Inningen

-

29,700

- Communicatie en handhaving (extra)

-

53,900

- Reiniging (extra)

-

29,700

1,794,000

1,838,300

- Afkeur PBD/PMD á 295,-- per ton van 3%->6%

Totaal

29,700 -24,200

29,700 29,700

-57,200

-12,900

Conclusie structurele kosten en baten Concreet betekent dit dat diftar niet tot een verhoging van € 32.300,--, maar van € 44.300,-- zou leiden (doordat de verwachte meerkosten voor PBD/ PMD van € 12.000,-- in de oorspronkelijke businesscase niet zijn meegenomen) en dit door de herijking bijgesteld kan worden naar een verwacht structureel positief effect van € 12.900,--. Dit onder voorbehoud van de aanbesteding levering en plaatsing ondergrondse containers. Inzamelvoertuig Op 24 september 2024 stelde uw raad een extra krediet van € 170.000,-- beschikbaar voor de aanschaf van een inzamelvoertuig met combibelading en is besloten de reguliere vervangingsinvestering van de huidige achterlader (€ 250.000,--) een jaar naar voren te halen van 2027 naar 2026. Na het doorlopen van de Europese aanbesteding is op 25 januari 2025 slechts één inschrijving ontvangen van € 490.000,--. Hierdoor hebben we van uw raad een aanvullend krediet van € 70.000,-- nodig. Door de vereiste gunning op 20 maart 2025 is er onvoldoende tijd om dit krediet vooraf ter besluitvorming aan uw raad voor te leggen. De verhoging van het krediet wordt meegenomen in de Burap. De bijbehorende jaarlijkse extra kapitaallasten zijn € 9.500,--. Hoewel aanbestedingsrechtelijk geen verplichting is tot het gunnen van het inzamelvoertuig, blijft aankoop financieel en operationeel de meest verantwoorde keuze.

Het enige alternatieve scenario is het inhuren van het voertuig. Inhuur is, ondanks de hogere initiële investering, nog steeds structureel duurder (€ 28.650,-- per jaar). Bovenstaande leidt tot hogere kapitaallasten. Daar staat tegenover dat het nieuwe voertuig met combibelading volledig kan worden ingezet, doordat het zowel de lediging van ondergrondse containers als bovengrondse containers combineert. Dit zal worden meegenomen in de actuele doorrekening in de Burap. Incidentele kosten De eenmalige kosten in de businesscase zijn geraamd op € 178.000,--. Een aantal eenmalige (onvoorziene) kosten blijken hoger dan geraamd, maar komen door eerdere afwegingen en gemaakte keuzes niet ten laste van het project en de voorziening afvalstoffenheffing maar ten laste van de VAR of vinden dekking binnen andere budgetten. In totaal bedragen de herijkte incidentele kosten € 144.331,--. Toelichting incidentele kosten: - De dekking van de inhuur extern projectleider voor 2025 à € 150.000,-- wordt gefinancierd uit VAR conform uw raadsamendement bij de Begrotingsraad. - Er is sprake van inhuur van extra capaciteit voor automatisering. Dit betreft een bedrag van € 15.000,--. - Door onderbezetting bij de afdeling belastingen wordt fiscale expertise ingehuurd. Dit bedrag bedraagt € 30.000,--. - Extra communicatiekosten en monitoringskosten vallen binnen regulier budget en komen te vervallen.

- Voor locatiebepaling van de ondergrondse containers zijn proefsleuven noodzakelijk ondergrondse containers. Deze onderzoekskosten bedragen ca. € 18.000,--. - Op basis van vrijkomende grond bij het graven van de putten voor de ondergrondse containers verwachten we meerkosten voor de afvoer van grond van € 30.000,--. - Een aantal locaties zijn voorzien op eigen grond, voor het vestigen van recht van opstal en het passeren van de overeenkomst bij de notaris wordt een bedrag geraamd van € 5.000,--.

-

De overbruggingsperiode voor de inhuur van het tijdelijk inzamelvoertuig met combibelading totdat deze nieuw geleverd wordt halverwege 2026 is hierin niet opgenomen. Dit zorgt voor incidentele logistieke meerkosten van € 56.320,--.

Tabel incidentele kosten Incidentele kosten:

Geraamd

2024

2025

Voorbereidingskosten

155,000

29,932

246,750

Projectleider

60,000

29,932

150,000

Opstellen communicatieplan

1,000

Opstellen handhavingsplan

1,500

Opstellen invoeringsplan

2,500

Overig onvoorzien

90,000

Proefsleuven

17,500

Inhuur expertise automatisering

14,250

Inhuur fiscale expertise

30,000

Afvoer grond

30,000

Recht van opstal particuliere grond

5,000

Ondergrondse containers

12,500

Begeleiding en aanbestedeing

12,500

Minicontainers

7,500

Begeleiding en aanbestedeing

7,500

Communicatie

3,000

Opstellen voorlichting en marketing materiaal

3,000

Totaal Totaal eenmalige kosten (exclusief projectleider 2025)

Totaal incidentele kosten 276,682

178,000

16,654

995

17,649

294,331 144,331

Concreet betekent dit: 1. Dat oorspronkelijk diftar niet tot een structurele verhoging van € 32.300,-- maar € 44.300,-zou leiden en dit door de herijking bijgesteld kan worden naar een verwacht structureel positief effect van € 12.900,--. Dit onder voorbehoud van de aanbesteding levering en plaatsing ondergrondse containers. 2. Dat het project binnen het geraamde budget van incidentele kosten uitgevoerd kan worden. Vervolg: Bij de burap wordt een nieuwe doorrekening van de stand van de voorziening gemaakt waarin alle kosten en mutaties worden meegenomen, ook de effecten van de tariefvaststelling door de raad in januari. Deze wordt dan met de raad gecommuniceerd.