Programmabegroting 2023 (DEFINITIEF)
Tekst van het document
2023
h h h
53
2023 2023
4.2 Riolering Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 4.2.1
4.2.2
Vervangen riolering en realiseren van meer waterberging.
h
Vernieuwing en renovatie van ons rioolstelsel.
h h h
De komende periode wordt op verschillende locatie de infrastructuur vernieuwd: h Noetselerweg h Van Corbachstraat h Burgemeester H. Boersingel h Wemekampstraat h Bergleidingweg
2023
Jaarlijks wordt een deel van ons rioolstelsel op verschillende locaties van binnenuit gerepareerd. Aanbesteding project rioolrenovatie 2023-2025. De technische besturing van 65 drukrioolgemalen wordt vernieuwd.
2023
54
Q1 Q2 Q2 Q3 Q4
2023 2023
4.3 Bereikbaarheid
Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 4.3.1
We verbeteren de bereikbaarheid van de gemeente.
h h h
4.3.2
4.3.3
4.3.4
4.3.5
Onze (ondergrondse) infrastructuur is veilig en zoveel mogelijk beschikbaar voor de gebruiker.
h
Wegen die beschikbaar, schoon, heel en veilig zijn en bijdragen aan de doelstellingen in het coalitieakkoord.
h
In de gemeente Hellendoorn is het fijn wonen, leven en werken waarbij de gemeente, haar inwoners en ondernemers zich met elkaar verantwoordelijk voelen voor onze mooie gemeente.
h
Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte voeren we uit binnen de bestuurlijk vastgestelde kaders.
h
h
h
h
h
We gaan werken aan de verbreding van de N35 naar 2x2 rijstroken en de aanleg van ongelijkvloerse kruisingen. We leggen tracédelen Hulsen en Hellendoorn in 2023/2024 aan en maken hiermee de Noordzuidverbinding af. Om de bereikbaarheid vanuit het westen te garanderen leveren we een bijdrage aan de opwaardering van de N35 tussen Wijthmen en Nijverdal door het Rijk. We realiseren een veilige routestructuur ter hoogte van Haarle en creëren hiermee een logische en veilige routestructuur voor (recreatief) verkeer.
2023
Meer planmatig onderhoud aan onze (asfalt)wegen. In 2023 wordt groot onderhoud uitgevoerd aan de Burgemeester H. Boersingel. De uitvoering van werkzaamheden aan de openbare ruimte worden waar mogelijk integraal op elkaar afgestemd (IBOR).
2023
We stellen het ‘Beleidsplan wegen 2023 – 2028’ vast en geven uitvoering aan een scenario dat aansluit bij de ambities van de gemeente Hellendoorn. In de komende jaren wordt de openbare verlichting verder verduurzaamd. Wijkgericht wordt de verlichting vervangen door energiezuinige led-systemen (inmiddels zitten we op ca. 60%). De komende jaren wordt in de Kruidenwijk, Groot Lochter, Noetsele en de Schilderswijk de verlichting vervangen.
20232026
Samen met onze inwoners maken we een plan voor het onderhoud en beheer van de woonomgeving. In welke vorm wordt nog nader bepaald. Om het woon- en verblijfsklimaat op deze plek te verbeteren worden de Willem-Alexanderstraat en het Máximaplein opnieuw ingericht. Daarbij wordt door de aanleg van groen en wadi’s de biodiversiteit verbeterd en hittestress tegengegaan. Tevens wordt door de aanplant van meerstammige bomen de windhinder verminderd. De speelruimtevisie wordt uitgewerkt tot een uitvoeringsplan. Bij gemeentelijke initiatieven zoals deze worden bewoners, ondernemers en andere partijen betrokken om een zo goed mogelijk en breed gedragen plan te creëren. Binnen deze visie is naast aandacht voor de speelelementen ook aandacht voor groene ontmoetingsplekken en bewegen en sporten op zoveel mogelijk plekken.
20232026 20232024
Wij stellen beheerplannen voor de openbare ruimte op. Hiermee geven we antwoord op de vragen wat we beheren, wat de huidige kwaliteit is, wat we willen bereiken en wat we hiervoor nodig hebben. Concreet gaat het om beheerplannen voor bomen, openbare verlichting, spelen en sloten & bermen en riolering.
2023
55
2023
2023
Wat kost het bedragen x € 1.000 04 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat mag het kosten?
Begroting 2023
MJR 2024
MJR 2025
MJR 2026
Saldo van baten en lasten Lasten 21000 Aanleg en reconstructie wegen 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21030 Bermen en sloten 21040 Straatreiniging 21050 Gladheidsbestrijding 21060 Straatmeubilair 21070 Verkeer 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Lasten
- 1.736 - 1.076 - 2.170 - 812 - 701 - 131 - 231 - 287 - 84 - 741 - 219 - 1.829 - 1.205 -8 - 11.229
- 2.488 - 1.092 - 2.182 - 821 - 665 - 131 - 235 - 317 - 84 - 739 - 217 - 2.028 - 1.218 -8 - 12.224
- 1.992 - 1.101 - 2.180 - 838 - 664 - 137 - 233 - 318 - 84 - 762 - 214 - 2.087 - 1.238 -8 - 11.854
- 1.979 - 1.110 - 2.181 - 841 - 598 - 132 - 234 - 334 - 84 - 756 - 211 - 2.094 - 1.237 -8 - 11.798
Baten 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21040 Straatreiniging 21060 Straatmeubilair 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Baten
60 1 37 85 37 34 4.379 4.633
60 1 37 85 37 216 35 4.425 4.895
61 1 37 85 37 287 35 4.470 5.012
61 1 37 85 37 309 35 4.470 5.035
Saldo van baten en lasten
- 6.596
- 7.329
- 6.842
- 6.763
Mutatie reserves Toevoegingen
- 116
- 116
- 116
- 116
Onttrekkingen
240
501
-
-
Mutatie reserves
124
385
- 116
- 116
- 6.472
- 6.943
- 6.957
- 6.878
Resultaat
56
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Nieuw beleid
Jaarlijks worden de vervangingsinvesteringen voor
Reconstructie Wierdensestraat en kruispunt
het gemeentelijk rioleringsplan Samen leven met water
Wierdensestraat met Boomcateweg
2021-2025 (GRP5) opgenomen voor in totaal
Het wegdek van de Wierdensestraat tussen de
€ 1.733.000,--. Naast de jaarlijkse structurele
Reggebrug en Boomcateweg, het kruispunt Wierdense-
vervangingsinvesteringen voor investeringsprogramma
straat-Boomcateweg en de verkeerslichteninstallatie
wegen (€ 340.000,--), uitvoering mobiliteitsvisie
verkeren in zeer slechte staat. Regulier onderhoud
(€ 400.000,--), vervanging armaturen openbare
volstaat niet meer om de weg in voldoende conditie
verlichting (€ 125.000,--) en tractiemiddelen stellen we
te brengen om weer jaren mee te kunnen. Grootschalig
voor 2026 ook investeringsbedragen van respectievelijk
reconstructiewerk is noodzakelijk waarbij ook de
€ 215.000,-- en € 65.000,-- beschikbaar voor de
verkeerssituatie wordt meegenomen. Er volgt nog een
vervanging van een veegmachine en een pick-up met
apart kredietvoorstel over de definitieve uitwerking.
veegvuilopbouw voor straatreiniging. Daarnaast stellen
Op basis van de geraamde investering van € 1.800.000,--
we voor in respectievelijk 2023 en 2024 investerings-
in 2026 wordt alvast ruimte gereserveerd door een
bedragen van € 10.000,-- beschikbaar te stellen voor
structurele stelpost voor de kapitaallasten van
onderzoek vervanging verkeerslichten en regeling
€ 106.000,-- (ingaande 2027) op te nemen.
kruising De Joncheerelaan-Trompweg en kruising Smidsweg-Grotestraat. Door de aanleg van de Noordzuidverbinding Hulsen in 2023 verhogen we onderhoudsbudget openbaar gebied in 2024 structureel met € 15.000,--. Met name door de exorbitante stijging van de kosten voor asfalt hebben we de jaarlijkse storting in de voorziening onderhoud wegen verhoogd met € 400.000,--.
57
Programma 5: Woon- en leefomgeving Bestuurlijk verantwoordelijk: Gea Oord en Annemarie Dubbink
58
Inleiding Wonen
Omgevingswet
Wonen is een speerpunt van beleid. Dat betekent dat we
In het ruimtelijk domein zal uitvoering worden gege-
de beschikbare capaciteit zo optimaal mogelijk inzetten
ven aan een belangrijke transitie. Per 1 januari 2023
om de realisatie van woningen te versnellen. Hiervoor
treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking.
zijn eenmalige extra middelen beschikbaar gesteld. Er
Met deze wet wil de overheid de regels voor de fysieke
is een analyse gemaakt van de gehele keten vanaf het
leefomgeving vereenvoudigen en samenvoegen (van 26
moment dat een initiatief binnenkomt tot en met de
wetten naar 1 één wet). Het Rijk hanteert daarbij ambi-
oplevering. De extra middelen worden ingezet om de
ties als sneller, beter, integraal en flexibel.
zwakkere schakels te versterken. Gelet op de krapte op
Vanaf 2023 zullen deze ambities waargemaakt moeten
de arbeidsmarkt blijft dat een uitdaging.
worden. We moeten aansluiten op het landelijke digitale stelsel Omgevingswet en ook onze eigen software
De woningmarkt staat nog steeds fors onder druk. Vraag
zal hiervoor worden aangepast. Daarnaast gaan we alle
en aanbod zijn op dit moment niet in balans. We hebben
bestemmingsplannen samenvoegen tot één omgevings-
de ambitie de komende tien jaar minimaal 1.000 wonin-
plan. Vanaf 1 januari 2023 worden alle bestemmings-
gen te willen realiseren. We evalueren de implementatie
plannen ‘automatisch’ omgevingsplannen. Gemeenten
van de woonvisie tot nu toe. In 2023 gaat dat leiden tot
hebben tot 2029 de tijd om alle ‘tijdelijke omgevings-
verdere uitwerking en implementatie van de maatrege-
plannen’ om te zetten in het omgevingsplan nieuwe
len die zijn opgenomen in het doelgroepenbeleid.
stijl. Verder gaan we de gemeentelijke Omgevingsvisie actualiseren. Volgens de Omgevingswet moet dat uiter-
We stimuleren initiatieven die passen binnen onze
lijk drie jaar na de inwerkingtreding van de wet gereed
kaders. Er zijn diverse plannen in voorbereiding. Die vari-
zijn. Ons streven is om in 2024 (dus ruim op tijd) de
ëren van flex- en starterswoningen tot grondgebonden
nieuwe visie vast te stellen. Bij al deze onderdelen speelt
woningen en appartementen. Ook willen we bijzondere
participatie een belangrijke rol. Wat de totale kosten van
woonvormen een kans geven. In 2023 gaan we in de
deze transitie zijn, is moeilijk te voorzien. Wij gaan er
verschillende kernen opnieuw kavels voor woningbouw
vooralsnog van uit dat de reserve, die de afgelopen jaren
aanbieden.
is gevormd, volstaat.
Doelgroepenbeleid
Leefbaar Platteland
Wij willen de vergrijzing in de kernen zoveel mogelijk
We hebben continu aandacht voor de ontwikkelingen
voorkomen. Daarom is er in de plannen ruime aandacht
op het platteland. Voor agrarisch ondernemers is
voor betaalbare huur- en koopwoningen voor starters
toekomstperspectief belangrijk. Als gemeente willen
en mensen met een middeninkomen. Om dit te borgen
we agrariërs actief stimuleren en ondersteunen bij het
gaan we uitvoering geven aan het doelgroepenbeleid.
vinden van ontwikkelkansen die bij hen passen. Dit doen
Wij stimuleren doorstroming van goedkopere naar duur-
we aan de hand van het agrarisch actieplan. Hierbij
dere woningen voor mensen die dat kunnen betalen.
hebben we ook aandacht voor de leefbaarheid en de
Ouderen en mensen met een zorgvraag stimuleren we
sociale structuren op het platteland.
om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Ons beleid richt zich erop, dat er dus ook voor hen passende woonruimte beschikbaar is.
59
Stikstofproblematiek
Ook de andere sectoren als industrie en verkeer hebben
De Wet stikstofreductie en natuurverbetering (1 juli 2021)
te maken met stikstofuitstoot en ook binnen die sectoren
geeft opdracht om maatregelen te nemen om stikstofre-
dient de stikstofuitstoot teruggebracht te worden. In sep-
ductie te bereiken en natuur te herstellen. De wet regelt
tember 2022 heeft de minister aangegeven dat elke sec-
onder meer resultaatsverplichtingen voor stikstofreduc-
tor naar rato van de uitstoot van stikstof moet bijdragen
tie: in 2025 moet minimaal 40% van het areaal van de
in het verlagen van die stikstofuitstoot. Begin 2023 volgt
stikstofgevoelige natuur in beschermde Natura 2000-ge-
een nadere uitwerking, waarbij gebiedsgericht maatwerk
bieden een gezond stikstofniveau hebben; in 2030 mini-
mogelijk is om zo nabij gelegen Natura2000-gebieden
maal de helft en in 2035 minimaal 74%.
minder te belasten met stikstof.
In juni 2022 is het programma van maatregelen meer
Het is nog niet in te schatten, maar zeker is wel dat dit de
concreet uitgewerkt en is dit onderdeel gemaakt van het
komende jaren veel inzet vraagt, ook van elke gemeente.
Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Deze uitwerking heeft geleid tot uitgebreide demonstraties van boeren. Het hoofddoel van het NPLG is het toekomstbestendig ontwikkelen van het landelijk gebied, hiervoor komt een transitiefonds landelijk gebied en natuur met daarin € 24,3 miljard om tot en met 2035 financieel bij te dragen aan de gewenste ontwikkelingen voor natuur, stikstof, landbouw, water, bodem en klimaat. Het NPLG is naar de regio vertaald. De provincie Overijssel werkt nu aan een Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG). Er wordt daarbinnen een gebiedsagenda opgesteld per deel van de provincie. De gemeente Hellendoorn valt daarbij in het gebied West Twente met de gemeenten Hellendoorn, Twenterand, Wierden, Almelo en Rijssen-Holten. Als gemeente zijn we ambtelijk en bestuurlijk betrokken bij het opstellen van de gebiedsagenda. De gebiedsagenda moet in de zomer 2023 gereed zijn. Op dat moment komen ook de geldmiddelen beschikbaar. Het geld is bedoeld voor beëindigingsregelingen, extensivering van landbouwgronden (minder bemesting, omzetten naar natuur), maatregelen binnen de bedrijfsvoering en voor innovaties binnen de agrarische sector. Netto zal dit leiden tot een kleiner aantal landbouwhuisdieren.
60
5.1 Openbare ruimte
Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 5.1.1
Een schone en ‘afvalloze’ samenleving in 2030.
h
Uitvoering geven aan het vastgestelde ‘Grondstoffenbeleidsplan 20222025’. Hierin is vastgelegd hoe wij in de toekomst het afval in de gemeente inzamelen.
20232024
5.2 Leefbaar platteland Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 5.2.1
Agrarische ondernemers ondersteunen en faciliteren zodat een vitaal platteland behouden blijft.
h
Uitvoering van het agrarisch actieplan en verdere ondersteuning en facilitering van onze Hellendoornse agrariërs.
Continu
5.2.2
Door het verstevigen van de samenwerking met de erfcoaches, en door bekendheid te geven aan hun diensten, kunnen we erfeigenaren beter ondersteunen in tal van hulpvragen rondom hun erf.
h
Met die financiële bijdrage continueren we het project Toekomstgerichte Erven, met inzet van erfcoaches die past bij de hulpvraag van agrariërs en erfeigenaren.
2023
5.2.3
Vraagstukken en (dreigende) knelpunten met betrekking tot het toekomstperspectief van de landbouw en een vitaal buitengebied helpen oplossen.
h
Wanneer agrariërs, uit eigen beweging, een gebiedsproces willen starten, ondersteunen en faciliteren wij hen daarin. Een gebiedsproces houdt een integrale aanpak van diverse thema’s in. De thema’s zijn afhankelijk van de eigenschappen en kenmerken van het gebied. Te denken valt aan bijvoorbeeld water- en grondbeschikbaarheid, stikstof, sociale maatschappelijke thema’s etc. Het beleid Nieuw Buitengebied zal zo nodig worden aangepast aan de actuele ontwikkelingen.
2023
Een aantrekkelijk landschap voor mens en dier.
h
We stimuleren de biodiversiteit door de aanplant van akkerranden. De pilot ‘Akkerranden Haarle’ was een succes. In 2023 starten we met een pilot voor subsidie aan agrariërs in de gehele gemeente.
2023
5.2.4
h
61
Q4
5.3 Wonen Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 5.3.1
Passende huisvesting in alle kernen en het buitengebied.
h
Een actief grondbeleid in de kleine kernen. De potentiële uitbreidingslocaties voor woningbouw in de kleine kernen zijn bekend. In 2023 verwachten we de bestemmingsplannen hiervoor te kunnen vaststellen, waarna de uitgifte van kavels kan beginnen.
2023
5.3.2
Stimuleren van bouwprojecten voor die groepen waar de grootste behoefte bestaat.
h
Bij de planontwikkeling wordt actief gezocht naar kansen voor met name starters, sociale huur/koopwoningen, senioren en spoedzoekers.
2023
5.3.3
Participatieve projecten.
h
We stimuleren relevante projecten voor collectief particulier opdrachtgeverschap. Om op korte termijn woningen voor verschillende doelgroepen te realiseren zijn we bezig met de realisatie van (flex)woningen. Ook in 2023 besteden we hier volop aandacht aan. We onderzoeken de mogelijkheden van conceptueel en modulair bouwen.
2023
Samen met de woningcorporatie zorgen we ervoor dat statushouders verspreid over de gemeente duurzaam worden gehuisvest. Toename van flexwoningen zorgt voor verruiming van het aanbod sociale huurwoningen. Dat draagt eraan bij dat spoedzoekers, daaronder begrepen statushouders, soepeler kunnen worden gehuisvest in onze gemeente. We voldoen aan de taakstelling die ons door de provincie wordt opgelegd voor het huisvesten van statushouders. Hierbij streven we naar zo veel mogelijk duurzame huisvesting.
2023
h
h 5.3.4
Voldoende huisvesting statushouders.
h
h
2023
2023
2023
5.4 Omgevingswet Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 5.4.1
Implementatie van de Omgevingswet.
h
Actualiseren van de omgevingsvisie.
h
Opstellen eerste (onderdelen van het) omgevingsplan.
h
Het jaar 2023 zal vooral in het teken staan van het optimaliseren van werkprocessen/ICT, de dienstverlening en de overgang van het programma Omgevingswet naar reguliere uitvoering.
62
2023202420232029 20232029
Wat kost het bedragen x € 1.000 05 Woon en leefomgeving Wat mag het kosten?
Begroting 2023
MJR 2024
MJR 2025
MJR 2026
Saldo van baten en lasten Lasten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 57010 Natuur en landschap 57020 Speelplaatsen 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74010 Milieubeheer bedrijven 74020 Uitvoering Wet geluidhinder 74030 Dierplaagbestrijding 75000 Begraafplaatsen 81000 Structuurplannen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen 83010 Herinrichting woonomgeving 83020 Vergunningen volkshuisvesting 83030 Grondzaken 83050 Woonwagens Totaal Lasten
- 559 - 2.424 - 95 - 153 - 3.534 -8 - 126 - 515 - 913 - 24 -6 - 412 - 10 - 555 - 1.606 - 71 - 25 - 1.267 - 230 -6 - 12.540
- 672 - 2.465 - 102 - 156 - 3.631 -8 - 126 - 479 - 969 - 24 -6 - 409 - 10 - 562 - 1.287 - 72 - 24 - 1.285 - 233 -6 - 12.524
- 312 - 2.458 - 100 - 135 - 3.671 -8 - 126 - 480 - 924 - 24 -6 - 412 - 10 - 562 - 1.156 - 72 - 24 - 1.058 - 233 -6 - 11.774
- 47 - 2.463 - 101 - 135 - 3.668 -8 - 126 - 481 - 924 - 24 -6 - 418 - 10 - 563 -0 - 72 - 24 - 1.058 - 234 -6 - 10.368
Baten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 57010 Natuur en landschap 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74010 Milieubeheer bedrijven 74020 Uitvoering Wet geluidhinder 75000 Begraafplaatsen 81000 Structuurplannen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen 83020 Vergunningen volkshuisvesting 83030 Grondzaken 83050 Woonwagens Totaal Baten
622 55 934 4.116 83 10 3 448 46 1.586 780 37 23 8.743
738 56 866 4.198 83 10 3 448 46 1.269 780 37 23 8.555
377 56 870 4.198 83 10 3 448 46 1.137 780 37 23 8.068
113 56 873 4.198 83 10 3 448 46 780 37 23 6.670
Saldo van baten en lasten
- 3.797
- 3.969
- 3.706
- 3.698
Mutatie reserves Toevoegingen
- 156
- 156
- 156
- 156
Onttrekkingen
148
107
105
104
Mutatie reserves
-9
- 49
- 51
- 52
- 3.805
- 4.018
- 3.757
- 3.750
Resultaat
63
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Nieuw beleid
Voor de vertaling van het nieuwe speelplaatsenbeleid
Speelplaatsenbeleid
naar een beheer en uitvoeringsplan stellen we, voor
Het nieuwe speelplaatsenbeleid is in juni 2022 vastge-
zowel 2023 als 2024, een werkbudget beschikbaar van
steld. Om dit beleidsplan te vertalen naar een beheer- en
€ 20.000, --. Voor de daadwerkelijke vervanging van
uitvoeringsplan is de komende twee jaar werkbudget
speeltoestellen stellen we, voor zowel 2025 als 2026, een
nodig. Met dit werkbudget kunnen we extern advies
vervangingskrediet beschikbaar van € 163.000, --.
inhuren, onder meer om een goede participatie- en aanbestedingsstrategie te ontwikkelen. Er wordt nu gewerkt
Vanaf 2023 wordt de gemeente het bevoegd gezag voor
aan een plan van aanpak om de visie uit te werken, maar
bodemtaken die voorheen bij de provincie Overijssel
de huidige capaciteit/kennis in ons team is daarvoor
lagen. Om deze taak goed te kunnen uitvoeren is er een
niet voldoende. Daarnaast is het wenselijk om iets meer
werkbudget nodig van structureel € 12.500, -- per jaar.
ruimte te hebben in het reguliere onderhoudsbudget om in de tussentijd tot het uitvoeringsplan gereed is toe-
Door een toename van het aantal afvalstromen op het
stellen te vervangen als er onvoorzien speelelementen
afvalbrengpunt is er een tekort aan beschikbare trans-
kapotgaan. Vanaf 2025 gaan we per buurt de speelplaat-
port containers. Om dit op te lossen stellen we een
sen vervangen als dat nodig is. De jaarlijkse investerin-
investeringskrediet beschikbaar van € 100.000, --. Verder
gen zijn een indicatie gebaseerd op de visie. De precieze
gaan we voor de afvalinzameling de komende jaren
kosten worden de komende jaren uitgewerkt en aan de
diverse containers vervangen. We stellen voor om
raad voorgelegd.
hiervoor vervangingskredieten beschikbaar te stellen van respectievelijk € 124.000, -- (behuizing verzamelco-
Bodembeheer
cons hoogbouw), € 130.000, -- (onder- en bovengrondse
Vanaf 2023 wordt de gemeente bevoegd gezag voor bo-
glascontainers) en € 38.000, -- (ondergrondse textielcon-
demtaken die voorheen bij de provincie Overijssel lagen.
tainers.
Er komt nauwelijks geld mee vanuit het Rijk om deze bodemtaken uit te (laten) voeren. De gemeente Hellen-
Voor de renovatie openbare ruimte wijk De Höfte stellen
doorn werkt op dit gebied in regionaal verband samen
we een vervangingskrediet beschikbaar van totaal
met de andere Twentse gemeenten, waterschap Vecht-
€ 200.000, -- voor de realisatie in de periode 2023/2024.
stromen en de provincie Overijssel. In een overlegstructuur wordt kennis uitgewisseld en wordt gezamenlijk gewerkt aan projecten en onderzoeken, zoals het actueel houden van de Bodemkwaliteitskaart. Indien nodig wordt hiervoor een extern adviesbureau ingeschakeld. Om deel te blijven uitmaken van dit samenwerkingsverband, is aanvullend budget nodig.
64
65
Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening
Hellendoorn
Bestuurlijk verantwoordelijk: Jorrit Eijbersen, Annemarie Dubbink
66
Inleiding
Dienstverlening
Bestuur
Goede dienstverlening is ‘doen wat we zeggen en
De lokale democratie maken we samen; overheid en
zeggen wat we doen’. In het coalitieakkoord is afge-
samenleving. Dat vraagt blijvende inzet van alle betrok-
sproken: Vertrouwen is het uitgangpunt in ons contact
kenen. Democratie is niet alleen opkomen voor je eigen
met inwoners, bedrijven en organisaties. Regels dienen
belang, het is ook rekening houden met de ander. We
ter ondersteuning, niet als belemmering. Overbodige
werken aan het herstellen en versterken van vertrouwen
regels schaffen we af. Wij werken klantgericht en hebben
in de overheid. We zetten in op een inclusieve democra-
oog voor de menselijke maat. Onze dienstverlening is
tie, met ruimte voor gezonde tegenspraak. Dat houdt
adequaat, zoveel mogelijk digitaal en heeft als uitgangs-
ons scherp. Niet iedereen hoeft mee te doen, maar
punt: ’ja, tenzij’. Onze reactietijd en doorlooptijd zijn zo
iedereen moet wel mee kúnnen doen. We geloven in de
kort mogelijk. Wij willen dat de inwoners, ondernemers
kracht van onze dorpen, wijken en buurtschappen. Initia-
en organisaties in Hellendoorn zich nauw betrokken
tieven en ideeën vanuit de samenleving geven we ruimte
voelen bij de gang van zaken in onze gemeente. Ambte-
en ondersteunen we.
naren en bestuurders van de gemeente Hellendoorn zijn uitnodigend en benaderen iedereen met een open en
Veiligheid
onderzoekende houding.
Om mee te kunnen doen, is het leefbaar houden van onze kernen belangrijk. Veiligheid kan zowel positief als
We hebben de afgelopen periode veel aandacht besteed
negatief veel invloed hebben op de leefbaarheid van
aan het op orde brengen en houden van een goede
onze wijken. Georganiseerde criminaliteit heeft schade-
dienstverlening. Het is belangrijk dit pad voort te zetten.
lijke maatschappelijke effecten. De sociale en economi-
Dit betekent bijvoorbeeld dat we blijven investeren in
sche aantrekkingskracht van de criminele wereld onder-
een goede informatievoorziening, een beter toeganke-
mijnt overheidsbeleid, waardoor een effectieve aanpak
lijke website (inclusie) en e-diensten bijvoorbeeld het
van ondermijning zowel op preventie als op handhaving
digitaal aanvragen van rijbewijzen.
gericht zal moeten zijn en een verantwoordelijkheid is van alle gemeentelijke afdelingen en aandacht verdient
Om goede invulling te kunnen geven aan het coalitieak-
bij alle bestuurlijke handelingen.
koord en onze visie op de dienstverlening onderzoeken we in samenspraak met inwoners, bedrijven en organi-
In de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) rege-
saties welke regels vereenvoudigd of afgeschaft kunnen
len we diverse lokale situaties, variërend van de kleine
worden.
ergernissen (bijvoorbeeld wildplassen en parkeren) tot veiligheid (bijvoorbeeld in relatie tot evenementen). Om
Goede communicatie levert een belangrijke bijdrage aan
onnodige administratieve en organisatorische lasten te
het bereiken van de doelen van de organisatie en aan de
voorkomen regelen we niet meer dan noodzakelijk is.
politieke ambities.
Daarom updaten we de APV in de tweede helft van elk jaar.
Het is een krachtig instrument om verbinding tot stand te brengen met inwoners, bedrijven, organisaties en verenigingen. Door middel van duidelijke taal en passend beeldmateriaal zorgen we voor een goede informatievoorziening, die toegankelijk is voor iedereen. Om te weten wat er leeft, halen we signalen, trends en ontwikkelingen uit de samenleving op. Bij doorontwikkeling van de organisatie en de dienstverlening hoort ook het periodiek en structureel onderzoeken van onze klanttevredenheid. We zullen daarbij ook nadrukkelijker aandacht besteden aan servicenormen en transparante afspraken die we hierover maken met onze klanten. 67
6.1 Bestuurlijke vernieuwing Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 6.1.1
Participatie stimuleren
h h h h
6.1.2
6.1.3
Vaststellen handreiking participatie. Vaststellen participatieverordening. Uniforme werkwijze en procesbeschrijving maken a.d.h.v. de participatieverordening. Implementatie van de participatieverordening.
Q1
Q1
Q2 – Q4
Gedeeld beeld en acties bij invulling thema ‘democratische vernieuwing’
h h
Aanscherpen van het HUP (Hellendoorns uitvoeringsprogramma) voor het thema ‘democratische vernieuwing’. Benoemen concrete acties voor 2023 die bijdragen aan het thema.
We versterken de samenwerking tussen inwoners en gemeente.
h
We stellen een uitvoeringsplan democratische vernieuwing op.
68
Q1
6.2 Dienstverlening Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 6.2.1
Verminderen regeldruk voor onze inwoners, bedrijven en organisaties.
h h h
We doen onderzoek naar de regeldruk. Daarbij richten we ons op lokale regelgeving waarop we invloed hebben. Daar waar mogelijk en gewenst schrappen dan wel vereenvoudigen we regels. Daar waar regels niet minder kunnen, gaan we kijken naar andere mogelijkheden zoals communicatie, leesbaarheid, menselijke maat etc.
Q1 en Q2 Continu Continu
6.2.2
Heldere afspraken met onze inwoners, bedrijven en organisaties.
h
Vastleggen servicenormen en communiceren via de website.
Q2
6.2.3
Beter inzicht in de behoefte van onze klanten en waardering van onze diensten.
h
Beter structureren klanttevredenheidsonderzoeken en jaarlijks minimaal één organisatiebreed onderzoek.
Q1–Q4 Continu
6.2.4
Digitale dienstverlening continu verbeteren (inclusie).
h h
Digitale toegankelijkheid verbeteren en auditen. Investeren in een nieuw kassa-, reservering-, en verhuursysteem bij zwembad Het Ravijn.
Q1-Q4 Q1-Q4
6.2.5
Digitaliseren en vereenvoudigen van werkprocessen.
h h
Verbeteren dienstverlening door projectmatige aanpak en het vereenvoudigen van werkprocessen en de informatiearchitectuur van de Participatiewet. Procesinrichting omgevingswet vormgeven.
2023 2024 Q1
6.2.6
Voldoen aan wettelijke taken archivering en verbetering dienstverlening.
h h h h h h h
In de periode 2023 – 2026 worden de volgende acties uitgevoerd. Actualiseren Archiefverordening, opstellen beleid en richtlijnen. Inhalen achterstanden (vernietiging/overbrenging) (digitale) archieven. Restauratie schade fysieke archiefcollectie. Inventarisatie overgebrachte archieven. Digitaliseren bouwvergunningen tot 2010. Business case regionale samenwerking informatie- en archiefbeheer.
20232026
6.2.7
Professionalisering communicatie door relatie tussen gemeente inwoners en ondernemers te bevorderen.
h h
Strategische communicatievisie ontwikkelen en implementeren Adequaat reageren op ontwikkelingen in de samenleving. Signalering via monitoring (tool aanschaffen) en via actieve communicatie bijsturen. Relevante informatie in duidelijke taal afgestemd op de doelgroep Meer gebruik van beeld (foto’s, video’s) en het aanleggen van een beeldbank met rechtenvrije foto’s (tool aanschaffen).
Q1-Q2
Verbeteren c.q. optimaliseren inzet medewerkers en efficiënt gebruik voorzieningen door plaats- en tijdsonafhankelijk werken.
h
Herinrichting van het HvCB en faciliteren organisatie om het gebruik van het HvCB door onze klanten, gebruikers en medewerkers te optimaliseren.
2023 2024
6.2.8
h h
69
Q1 Continu
6.3 Veiligheid Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 6.3.1
Het terugdringen van ondermijning en de lokale weerbaarheid hiertegen vergroten
h h h
6.3.2
We voldoen aan de taakstelling wet Verplaatsing bevolking, door het huisvesten van ontheemde Oekraïners en statushouders.
h h
Wij werken samen met partners om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken door preventie en handhaving; We zetten actief in op het buitengebied. Dit gebied is een aantrekkelijke omgeving voor criminelen. De weerbaarheid en integriteit van het lokale bestuur en ambtenarenapparaat versterken (leidraad hierin zijn de aanbevelingen vanuit de in 2022 uitgevoerde weerbaarheidsscan).
Continu
We huisvesten op een humane, veilige en efficiënte manier vluchtelingen en statushouders en voldoen hiermee aan onze taakstellingen. In het volkshuisvestingsbeleid wordt rekening gehouden met de lange termijneffecten van de opvang van ontheemde Oekraïners, statushouders en asielzoekers.
Continu
6.4 Vergunningen toezicht en handhaving Nr.
Wat willen we bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
(resultaten) 6.4.1
Optreden tegen permanente bewoning recreatiewoningen
h
Toezicht en controles uitvoeren bij recreatiewoningen en waar nodig handhavingsprocedures opstarten.
Q1-Q4
6.4.2
Optreden tegen illegale bouwwerken bij recreatiewoningen
h
Toezicht en controles uitvoeren op illegale bouwwerken bij recreatiewoningen en waar nodig handhavingsprocedures opstarten.
Q1-Q4
6.4.3
Actuele APV
h
Updaten en Omgevingswet-proof maken van de APV.
Q4
70
Wat kost het bedragen x € 1.000 06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening Wat mag het kosten?
Begroting 2023
MJR 2024
MJR 2025
MJR 2026
Saldo van baten en lasten Lasten 10100 Gemeenteraad 10110 College van B&W 10120 Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen 10130 Internationale contacten 10200 Verkiezingen 10210 Burgerlijke stand 10220 Rijbewijzen 10230 Reisdocumenten 10240 Overige burgerzaken 10300 Beheer overige gebouwen en gronden 10500 Treasury 10611 Uitvoering Wet WOZ 10620 Onroerende-zaakbelastingen 10640 Hondenbelasting 10800 Algemene baten en lasten 10810 Openbare orde 10820 Handhaving Openbare orde 10830 Ondersteuning veiligheidsketen 10840 Rampenbestrijding 10850 Brandkranen Totaal Lasten
- 718 - 969 - 612 -3 - 111 - 221 - 161 - 135 - 53 - 239 25 - 442 -1 - 1.733 - 286 - 611 - 2.473 - 49 - 22 - 8.814
- 717 - 969 - 612 -9 - 85 - 222 - 164 - 340 - 53 - 238 289 - 442 -1 - 2.387 - 286 - 606 - 2.473 - 50 - 22 - 9.386
- 717 - 969 - 612 -9 - 86 - 223 - 164 - 346 - 54 - 237 357 - 443 -1 - 2.625 - 287 - 606 - 2.473 - 50 - 22 - 9.565
- 717 - 969 - 612 -9 - 86 - 223 - 168 - 364 - 54 - 236 350 - 444 -1 - 2.902 - 288 - 608 - 2.473 - 50 - 22 - 9.875
Baten 10110 College van B&W 10130 Internationale contacten 10200 Verkiezingen 10210 Burgerlijke stand 10220 Rijbewijzen 10230 Reisdocumenten 10240 Overige burgerzaken 10300 Beheer overige gebouwen en gronden 10500 Treasury 10610 Onroerende-zaakbelastingen 10611 Uitvoering Wet WOZ 10620 Onroerende-zaakbelastingen 10640 Hondenbelasting 10700 Uitkering gemeentefonds 10710 Integratie-uitkering sociaal domein 10800 Algemene baten en lasten 10810 Openbare orde 10820 Handhaving Openbare orde 10830 Ondersteuning veiligheidsketen 10840 Rampenbestrijding Totaal Baten
96 140 61 23 286 569 5.820 11 3.323 62.303 3.410 100 114 76.255
96 146 413 23 287 566 5.820 11 3.323 64.127 3.323 100 142 78.375
96 141 418 23 287 562 5.820 11 3.323 66.226 3.193 100 142 80.342
96 153 470 23 287 559 5.820 11 3.323 60.421 2.961 100 142 74.365
Saldo van baten en lasten
67.441
68.989
70.777
64.490
Mutatie reserves Toevoegingen
- 877
- 940
- 949
- 852
Onttrekkingen
916
386
45
8
Mutatie reserves
39
- 553
- 904
- 844
67.480
68.436
69.872
63.646
Resultaat
71
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Onroerende zaak belasting
Algemene baten en lasten
Bij de OZB-woningen hebben we de opbrengst voor 2023
Onder deze post staan de stelposten met uitgaven
verhoogd met 4,5% inflatiecorrectie. Voor de niet-
geraamd die nog niet gekoppeld zijn aan (nieuwe)
woningen geldt dat Hellendoorn ten opzichte van de
beleidsterreinen. Hierin zit onder andere de post
plattelandsgemeenten in Overijssel relatief duur is, van-
onvoorzien, die met ingang van 2023 verhoogd is van
daar dat we de inflatiecorrectie daar achterwege hebben
€ 45.000,-- naar € 75.000,-- per jaar, conform het besluit
gelaten. Daarnaast hebben we voor de niet-
bij de financiële verordening.
woningen het laatste deel van de ombuigingen uit 2019
Ook zijn hier de stelposten voor ontvangen middelen
van 2,5% teruggedraaid. Op 31 januari 2023 worden
uit het gemeentefonds geparkeerd waar nog geen
in de gemeenteraadsvergadering de nieuwe tarieven
specifiek beleid voor is vastgesteld.
vastgesteld naar aanleiding van de taxatiewaarden per
Een ander onderdeel betreft de reservering van
waardepeildatum 1-1-2022. Op dat moment gaan we ook
middelen die het gevolg zijn van de vergrijzing van onze
kijken naar de mogelijkheden om tarieven verder aan te
gemeente. Deze twee zijn bijgesteld in eerdere
passen.
rapportages. De stelposten die opgenomen zijn voor excessieve prijsstijgingen in onderhoud vastgoed (€ 110.000,--) en overige prijsstijgingen (€ 90.000,--) zijn hier ook opgenomen.
Gemeentefondsuitkering Voor de jaren 2023 t/m 2025 zien we een positieve ontwikkeling door de extra middelen uit de meicirculaire gemeentefonds 2022 door de hogere accressen en het opschorten van de opschalingskorting. Helaas geldt dit niet voor 2026 en volgende jaren. De kabinetsplannen reiken tot en met 2025. Hierdoor vallen de inkomsten uit het gemeentefonds flink terug. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar de toelichting onder hoofdstuk 2.2 van het Meerjarenperspectief.
72
Programma: Overhead Bestuurlijk verantwoordelijk: Jorrit Eijbersen, Gea Oord
73
Inleiding In dit programma presenteren we de kosten ten aanzien van overhead. In programma 6 Bestuur, veiligheid en dienstverlening zijn de doelstellingen verwerkt. In de paragraaf bedrijfsvoering lichten we de activiteiten betreffende de overhead nader toe.
Wat kost het bedragen x € 1.000 99 Overhead Wat mag het kosten?
Begroting 2023
MJR 2024
MJR 2025
MJR 2026
Saldo van baten en lasten Lasten 10400 Personeel 10410 Personeel en organisatie 10420 Organisatieaangelegenheden 10430 Financien en belastingen 10440 Huisvesting 10450 Automatisering 10460 Communicatie 10470 Juridische zaken 10480 Facilitaire zaken 10490 Overige ondersteuning Totaal Lasten
- 8.977 - 735 - 59 - 338 - 1.097 - 1.916 - 99 - 37 - 612 - 130 - 14.001
- 8.921 - 701 - 59 - 338 - 1.085 - 1.843 - 99 - 37 - 612 - 342 - 14.037
- 8.984 - 698 - 58 - 338 - 1.070 - 1.886 - 99 - 37 - 611 - 247 - 14.029
- 9.030 - 694 - 58 - 338 - 1.052 - 1.921 - 99 - 37 - 611 - 202 - 14.043
Baten 10400 Personeel 10410 Personeel en organisatie 10420 Organisatieaangelegenheden 10430 Financien en belastingen 10440 Huisvesting 10450 Automatisering 10460 Communicatie 10480 Facilitaire zaken 10490 Overige ondersteuning Totaal Baten
57 2 -0 29 10 98
57 2 1 29 10 99
57 2 2 29 10 100
57 2 2 29 10 100
Saldo van baten en lasten
- 13.903
- 13.938
- 13.929
- 13.943
Resultaat
- 13.903
- 13.938
- 13.929
- 13.943
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
budgetten van ICT voor de jaren 2023-2026. In 2022 is
De afgelopen jaren (met een piek in 2021) zijn de
door de directie besloten om definitief over te gaan op
onderhoudskosten fors toegenomen door duurdere
hybride werken en daarmee ook over te gaan tot het
materialen en een stijging van de loonkosten. Dit komt
werken met laptops. Hiervoor zijn investeringen nodig
onder meer door de stijging van de energieprijzen en
in 2023 en die komen terug in 2027. Door Corona is hier
de invloed daarvan op de materiaalkosten. Door krapte
deels al, fors op ingezet, waardoor er in 2024, 2025 en
op de arbeidsmarkt zien we verder dat de loonkosten
2026 ook vervangingsinvesteringen voor werkplekken
en de kosten voor externe inhuur op korte, maar ook op
nodig zijn. Daarnaast is in onze complete IT-omgeving
middellange termijn stijgen.
hardwarematig vervangen en deze investering komt terug in 2024. De technische levensduur van de hardware
In 2020 is gestart met het op orde brengen van de
is dan afgelopen.
financiën bij ICT. In 2021 lag de focus in eerste instantie op het exploitatiebudget. In 2022 hebben we de focus
Alle leveranciers brengen hun applicaties naar de cloud.
gelegd op het op orde brengen van de investerings-
Afnemers hebben geen andere keus dan hierin mee te 74
gaan omdat lokaal geïnstalleerde applicaties niet meer
digitaal gaan archiveren. In de organisatie is in de laat-
worden doorontwikkeld of verdwijnen. Hellendoorn
ste 15 jaar onvoldoende aandacht geweest voor informa-
heeft al veel cloud-applicaties in gebruik, maar een
tie- en archiefbeheer. De budgetten zijn wegbezuinigd,
aantal (met name Centric) applicaties moet nog naar de
terwijl de taken juist toenamen. Naast fysieke archieven
cloud worden gemigreerd de komende jaren. Dit levert
zijn er digitale archieven gevormd, die deskundig be-
geen hogere licentiekosten op maar er is wel consultan-
heerd moeten worden in daarvoor bestemde applicaties.
cy van de leveranciers nodig bij de migraties. In 2021 is gestart met het in kaart brengen van het infor-
Nieuw beleid
matie- en archiefbeheer bij de gemeente Hellendoorn.
Schrappen personele taakstelling
Hierbij zijn in zowel de fysieke als in de digitale archie-
In de begroting van 2020 is, na de aanzienlijke om-
ven grote achterstanden en noodzakelijke verbeterpun-
buigingsoperatie, een structurele taakstelling op het
ten geconstateerd. Op meerdere punten voldoet Hellen-
personeel opgenomen die oploopt naar € 720.000,--.
doorn niet aan de Archiefwet 1995. Naast het feit dat het
De afgelopen jaren zien we dat de druk op het ambtelijk
ongewenst is dat de gemeente niet voldoet aan de wet,
apparaat is toegenomen. Deels doordat er verschillende
levert dit ook risico’s op voor de bedrijfsvoering, voor pu-
taken en ambities bij zijn gekomen, deels doordat van-
blieke dienstverlening en in juridische procedures (o.a.
wege Corona dingen zijn vooruitgeschoven en er achter-
naleving AVG en Wet open overheid). Bovenstaande
standen zijn ontstaan, deels doordat er steeds nieuwe
constateringen zijn aanleiding om een verbeterplan op
ontwikkelingen zijn. Dit hebben we vaak met de bestaan-
te stellen.
de formatie opgevangen. Naast de toegenomen druk, merken we dat de mogelijkheden bij natuurlijk verloop
Crawler (nieuwstool)
vaak bij dezelfde teams of functies zit. Daarbij hebben
Doel is een toekomstbestendige profilering van de
we onderschat hoe moeilijk het is om taken zomaar te
gemeente Hellendoorn. Voor het up to date brengen van
verschuiven naar andere medewerkers of te schrappen
onze communicatie is het nodig het nieuws goed te vol-
en tegelijkertijd de uitvoering van het beleid in stand
gen. Een crawler spit alle media door en brengt nieuws,
te houden. In de praktijk blijkt dat vacatures die ont-
gekoppeld aan specifieke zoekwoorden met een gekozen
staan toch weer grotendeels ingevuld moeten worden,
frequentie naar ons toe.
omdat er meer dan genoeg werk ligt. Grotendeels komt dit werk voort uit wettelijke taken. Voorbeelden zijn het
Video en fotograaf
aantal bouwaanvragen of de aanvraag voor een behan-
Video’s en foto’s worden steeds belangrijker bij het
deltraject bij de jeugd. Dat is lastig in te schatten, maar
strategisch inzetten van communicatie. Bij video- en
aanvragen moeten wel behandeld worden. Schrappen in
fotoproducties wordt waar mogelijk gebruik gemaakt
het aantal fte’s is dan niet realistisch bij. In de organisa-
van onze eigen middelen. Voor een deel van de video en
tie ervaren we steeds meer de worsteling tussen extern
fotoproducties is echter externe professionele inzet/on-
en intern. Tussen wat inwoners en organisaties van ons
dersteuning noodzakelijk.
vragen en wat wij tegen welke kwaliteit kunnen leveren. Tussen de nood in de samenleving en onze handen die
Programma Samen Doen!
jeuken om hier iets aan te doen. Tussen de mooie am-
In 2020 zijn we gestart met het programma Samen
bities en zinvolle projecten en de vraag hoe we dat slim
Doen!. Vanuit het programma wordt gewerkt aan de
en effectief kunnen uitvoeren. We ervaren dat de balans
cultuur (houding en gedrag) en verbeteringen van de on-
mist en dat deze taakstelling knelt en deze onbalans
derlinge samenwerking en van dienstverlening aan onze
versterkt. Voorgesteld wordt daarom om het resterende
inwoners. In 2020 t/m 2022 is een incidenteel budget in-
deel van de taakstelling te schrappen.
gezet voor het programma Samen Doen!. Om vanuit het programma te kunnen blijven werken aan het verbeteren
Verbeterplan informatie- en archiefbeheer
van de organisatie in een werkbudget van
In de afgelopen 25 jaar hebben overheidsinstanties de
€ 25.000,- noodzakelijk. Met dit werkbudget kunnen
omslag gemaakt van papieren naar digitale archivering.
activiteiten gefaciliteerd worden die een bijdrage leveren
Deze omslag is bij Hellendoorn halverwege blijven
aan het doel van het programma.
steken: de gemeente is digitaal gaan werken, maar niet 75
Herziening functiewaardering
Gasloos maken HvCB
Ons huidige functieboek stamt uit 1998. Sinds die tijd
Onlangs heeft het college besloten het gascontract met
is er enorm veel veranderd qua taken en organisatie.
Gazprom te beëindigen. Gevolg is dat er een nieuw
Uiteraard zijn individuele functies daar regelmatig op
gascontract afgesloten is waarbij rekening moet wor-
aangepast maar na 25 jaar is het gewenst het totale
den gehouden met een forse prijsstijging. Door allerlei
functiegebouw tegen het licht te houden en passend te
ontwikkelingen op landelijk niveau en in de wereld is het
maken voor de organisatie waar we nu in werken. We
op dit moment lastig om te voorspellen wat dit precies
schatten de éénmalige kosten voor externe begeleiding
gaat betekenen. Duidelijk is wel dat het (nog) interessan-
in op € 50.000,--. Daarnaast willen we het functieboek ac-
ter wordt om zo snel mogelijk van het gas af te gaan. Het
tueel houden en dat kosten jaarlijks € 10.000,-- inclusief
idee is als eerst de grootste gasverbruiker aan te pakken.
automatiseringskosten.
Dat is het Huis voor Cultuur en Bestuur. Concreet betekent dat bij dit gebouw de gasvoorziening zal worden
Verduurzaming (+locatie) gemeentewerf Kerkstraat
vervangen door warmtepomptechniek. De jaarlijkse
Uit de routekaart duurzaamheid blijkt dat er fors geïn-
gasbesparing bedraagt dan circa 100.000 m³. Daar staat
vesteerd moet worden in de huidige gemeentewerf om
dan wel een hoger elektraverbruik tegenover. Op basis
uiteindelijk in 2050 energieneutraal te zijn (ca. circa
van de gehanteerde energieprijzen in de begroting kan
€ 2,9 miljoen, prijspeil 2019 en excl. kosten invulling/
dit budgettair neutraal: de extra lasten worden volledig
huisvesting Soweco/NOEST). Echter, de huidige locatie
gecompenseerd door de lagere energielasten. Mogelijk
is gelegen aan de rand van de bebouwing en lijkt daar-
komt deze aanpassing ook voor een duurzaamheidssub-
mee een prima locatie voor woningbouw. De gemeen-
sidie in aanmerking: het businessmodel wordt dan nog
tewerf zou dan kunnen worden verplaatst naar een nog
gunstiger.
nader te onderzoeken locatie op of nabij het industrieterrein. Daar kan dan een toekomstbestendige werf worden gerealiseerd. Het is van belang dat dit voortvarend wordt opgepakt om dat het huidige gebouw heel energie-onzuinig is. Is verplaatsing niet haalbaar dan dient geïnvesteerd te worden in het huidige kantoorpand.
76
Paragraaf 1: Lokale heffingen
77
In deze paragraaf wordt een uiteenzetting gegeven van het beleid voor 2023 ten aanzien van de gemeentelijke belastingen en tot welke belastingdruk dit voor de burgers leidt.
Inleiding Het is gebruikelijk om in zijn algemeenheid de tarieven jaarlijks te verhogen met een inflatiecorrectie. Op basis van de laatste prognoses van het CPB gaan wij voor 2023 uit van een gewogen gemiddelde van 4,5%. Overwegingen om hiervan af te wijken zijn bijvoorbeeld wettelijk vastgestelde tarieven, omvang van de voorzieningen, de mate waarin een bepaald tarief kostendekkend is of de afronding van de tarieven. Voor 2023 is er bij de OZB, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing alleen sprake van een correctie met de inflatie van 4,5%. Voor de OZB niet-woningen is de inflatiecorrectie achterwege gebleven en wordt de in 2020 opgelegde verhoging van 2,5% teruggedraaid. Belastingdruk woningen Door de tariefmaatregelen stijgt de belastingdruk (het totaal aan OZB, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing) voor een gemiddelde woningeigenaar (ook gebruiker) en de gemiddelde huurder met 4,5%. In bedragen betekent dit dat voor 2023 de woonlasten voor een gemiddelde woningeigenaar met € 3,17 per maand stijgen en voor een huurder met € 1,79 per maand. Het voorgaande resulteert in de volgende voorlopige tarieven en gecombineerde aanslag voor een gemiddelde woning met een waarde van € 319.477,--, basisheffing afvalstoffenheffing met een 140 liter restafvalcontainer en een waterverbruik van 0-500 m3. Woonlasten eigenaar en gebruiker
2022
2023
Lastenstijging (€)
Lastenstijging (%)
Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar *1) Afvalstoffenheffing *2) Riool- en waterzorgheffing *3) Woonlasten eigenaar en gebruiker
€ 371,55 € 242,88 € 233,88 € 848,31
€ 388,16 € 253,80 € 244,44 € 886,40
€ 16,61 € 10,92 € 10,56 € 38,09
4,5% 4,5% 4,5% 4,5%
Gebruiker Afvalstoffenheffing *2) Riool- en waterzorgheffing *3) Woonlasten gebruiker
€ 242,88 € 233,88 € 476,76
€ 253,80 € 244,44 € 498,24
€ 10,92 € 10,56 € 21,48
4,5% 4,5% 4,5%
*1) Voor het eigendom van een gemiddelde woning met een woningwaarde van € 319.477 *2) Standaardcombinatie: basisheffing met een 140 liter restafval *3) Uitgaande van 0-500 m3 waterverbruik
Belastingdruk bedrijven Bij de bepaling van de belastingdruk voor bedrijven spelen slechts twee belastingsoorten een rol, te weten de OZB en de riool- en waterzorgheffing. De afvalstoffenheffing is namelijk alleen maar voor huishoudens. Hieronder ziet u de ontwikkeling in de belastingdruk voor een fictief bedrijf dat in 2010 een WOZ-waarde had van € 1,0 miljoen (sindsdien verhoogd met de jaarlijkse gemiddelde marktontwikkeling voor niet-woningen) en een jaarlijks waterverbruik van 1000 m3.
78
De WOZ-waarden voor 2023 zijn nog niet bekend, daarom gaan we uit van de WOZ-waarde in 2022. In 2021 was het bewuste bedrijf nog € 915.941,-- waard en dat is in 2022 met 0,4% gedaald naar € 912.278,--.
2022
2023
Lastenstijging (€)
Lastenstijging (%)
€ 2.787,92 € 2.273,40 € 323,64 € 5.384,96
€ 2.718,59 € 2.216,84 € 338,16 € 5.273,58
-€ 69,33 -€ 56,56 € 14,52 -€ 111,37
-2,5% -2,5% 4,5% -2,1%
Belastingdruk bedrijven OZB eigendom *1) OZB gebruik *1) Riool- en waterzorgheffing *2) Woonlasten eigenaar en gebruiker
*1) Voor het eigendom van een fictief bedrijf dat in 2010 een WOZ-waarde had van € 1,0 miljoen. *2) Uitgaande van 1.000 m3 waterverbruik
Voorlopige tarieven OZB, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing In de raadsvergadering van december 2022 zullen de belastingverordeningen worden vastgesteld. Evenals in voorgaande jaren zullen we dan voor de afvalstoffenheffing, OZB en riool- en waterzorg-heffing fictief te hoge tarieven (+25%) vaststellen. In de raadsvergadering van 31 januari 2023 zullen de tarieven op hun definitieve (lagere) niveau worden vastgesteld met terugwerkende kracht per 1 januari 2023. Op deze manier kunnen de meest recente taxatiewaarden, de uitgezette afvalcontainers en informatie over het waterverbruik nog verwerkt worden in de tariefberekening. Op dat moment bezien we ook of er ruimte is binnen de gemeentebegroting om de tarieven verder te verlagen.
Tarieven Afvalstoffenheffing Bij de tariefberekening van de afvalstoffenheffing hebben we rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 4,5%. Dat resulteert in het volgende beeld: Afvalstoffenheffing Basisheffing 140 liter restcontainer 240 liter restcontainer opslag hoogbouwcomplex opslag recreatiecomplex
2022
2023
Lastenstijging (€)
Lastenstijging (%)
€ 175,20 € 67,68 € 130,32 € 74,88 € 123,60
€ 183,12 € 70,68 € 136,20 € 78,24 € 129,12
€ 7,92 € 3,00 € 5,88 € 3,36 € 5,52
4,5% 4,4% 4,5% 4,5% 4,5%
Lastenstijging (€) € 108,00 € 35,00 € 143,00
Lastenstijging (%) 4,5% 4,5% 4,5%
Begrafenisrechten De tarieven van de begrafenisrechten zijn met de inflatiecorrectie van 4,5% verhoogd.
Begrafenisrechten Aankoop eigen graf Begraven volwassene Totaal
2021
2022
€ 2.409,00 € 773,00 € 3.182,00
€ 2.517,00 € 808,00 € 3.325,00
Leges De tarieven van de leges zijn alleen maar verhoogd met een inflatiecorrectie van 4,5%. Dit geldt uiteraard niet voor de tarieven die op grond van andere wet- en regelgeving zijn vastgesteld, zoals de tarieven voor reisdocumenten, of voor tarieven waarvan gebleken is dat zij niet kostendekkend zijn. De Legesverordening kent dit jaar een andere opzet door de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Er zijn in de verordeningen twee trajecten ingebouwd; één voor als de Omgevingswet wel doorgaat, maar ook één voor als de wet onverhoopt niet of later wordt ingevoerd. Eén en ander wordt afhankelijk gemaakt van de formele datum van inwerkingtreding. Datzelfde geldt voor de invoering van de wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). 79
Marktprecariobelasting De tarieven van de marktprecariobelasting worden verhoogd met de inflatiecorrectie van 4,5%. OZB De opbrengst van de OZB is een algemeen dekkingsmiddel. De tarieven van de OZB worden uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. Bij de OZB woningen rekenen we in deze begroting met een inflatiecorrectie van 4,5%. Voor de niet-woningen geldt dat Hellendoorn van de plattelands-gemeenten relatief duur is. Dat is voor ons aanleiding geweest om de inflatiecorrectie van 4,5% achterwege te laten en ook het laatste deel van de ombuigingen uit 2019 van 2,5% terug te draaien. Overigens worden de nieuwe tarieven in de raadsvergadering van 31 januari 2023 definitief vastgesteld zodat ook de meest recente ontwikkelingen van de WOZ-waardes nog kunnen worden meegenomen. Bovenstaande tariefstijgingen leiden tot de volgende voorlopige tarieven van de OZB voor 2023:
2022
2023
Tariefontwikkeling
Lastenstijging (%)
Eigendom Woning Niet-woning
0,1163% 0,3056%
0,1215% 0,2980%
0,0052% -0,0076%
4,5% -2,5%
Gebruik Niet-woning
0,2492%
0,2430%
-0,0062%
-2,5%
Onroerende zaak belasting
Tarieven en WOZ-waarden Op grond van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) moeten wij elk jaar alle onroerende zaken taxeren. Voor 2023 zullen alle onroerende zaken in de gemeente worden getaxeerd naar waardepeildatum 1 januari 2022. De resultaten daarvan komen eind 2022 beschikbaar. Zodra de nieuwe taxatiewaarden bekend zijn, zullen de OZB-tarieven definitief worden vastgesteld. Dat zal gebeuren in de raadsvergadering van 31 januari 2023. Op dat moment bekijken we of de financiële situatie van onze gemeentebegroting het toelaat om de tarieven verder te verlagen. Reclamebelasting De verordening is redactioneel gelijk gebleven. De tarieven zijn gecorrigeerd voor inflatie. Overigens hebben we in 2020, 2021 en 2022 geen aanslagen opgelegd vanwege de coronacrisis. Riool- en waterzorgheffing De riool- en waterzorgheffing heeft het karakter van een bestemmingsheffing waarmee kosten kunnen worden verhaald om collectieve maatregelen te treffen die de gemeente noodzakelijk acht voor een doelmatig werkende riolering en overige maatregelen ten aanzien van afvalwater, hemelwater en grondwater. Voor 2023 gaan we uit van een tariefstijging van 4,5%, zijnde de inflatiecorrectie. 2022
2023
Lastenstijging (€)
Lastenstijging (%)
€ 233,88 € 323,64 € 1.050,24
€ 244,44 € 338,16 € 1.097,52
€ 10,56 € 14,52 € 47,28
4,5% 4,5% 4,5%
€ 408,36
€ 426,72
€ 18,36
4,5%
Riool- en waterzorgheffing Vastrecht 0 -500 m3 Vastrecht 501 -1000 m3 Vastrecht 1001 -1500 m3 Opslag voor elke hele of gedeelte van 500 m3 boven 1500 m3
80
Eenmalig rioolaansluitrecht Sinds 2022 kennen we in onze gemeente een eenmalig rioolaansluitrecht. Het tarief is gebaseerd op 100 procent kostendekking. Toeristenbelasting De tarieven voor 2023 zijn verhoogd volgens de tariefafspraak voor de periode 2019-2023, na een consultatieronde onder de recreatieondernemers die we hebben gehouden in het derde en vierde kwartaal van 2017 en die in april 2018 door de raad is vastgesteld. De tarieven zijn per persoon per nacht.
2022
2023
Lastenstijging (€)
Lastenstijging (%)
€ 0,78 € 1,21 € 1,87 € 117,00
€ 0,80 € 1,24 € 1,91 € 120,00
€ 0,02 € 0,03 € 0,04 € 3,00
2,6% 2,5% 2,1% 2,6%
Toeristenbelasting Tarief A: Campings, groepsaccommodaties Tarief B: Zomerhuisjes Tarief C: Hotels, B&B Tarief vaste plaats
Overigens willen we in 2023 de aangifte, heffing en inning van de toeristenbelasting verder digitaliseren en enkele uitvoeringsproblemen aanpakken. In het raadsvoorstel bij de vaststelling van de belastingverordening in december 2022 zal dit verder worden uitgewerkt. Vermakelijkhedenretributie Al jaren is er een convenant met de enige belastingplichtige, het Avonturenpark. Onlangs hebben we als gemeente weer een nieuw convenant afgesloten met als looptijd 2023-2027. Door deze overeenkomst af te sluiten wordt voorkomen dat de verordening vermakelijkhedenretributie in werking treedt. Het komt er daarbij op neer dat voor elke bezoeker het Avonturenpark anders een vast bedrag betaalt. In het convenant wordt dit ‘afgekocht’ voor een vast bedrag per jaar. Hierdoor wordt de administratieve last voor beide partijen beperkt. Gecombineerde aanslag 2023 In 2023 zal het merendeel van de gecombineerde aanslagen (OZB, afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing) naar verwachting worden opgelegd met dagtekening 28 februari 2023. Betaling van de aanslag 2023 Omdat heel veel burgers een machtiging hebben afgegeven tot automatische incasso, hebben zij meestal tien termijnen om het verschuldigde bedrag te voldoen.
Kwijtschelding Bij de afhandeling van de kwijtscheldingsverzoeken maakt de gemeente Hellendoorn maximaal gebruik van de haar geboden mogelijkheden, door 100% van de bijstandsnorm aan te merken als kosten van bestaan. Voor pensioengerechtigden hanteren we een ruimere norm. Ook de wettelijke mogelijkheid om rekening te houden met de kosten van kinderopvang, wordt door de gemeente Hellendoorn toegepast. Om de administratieve lasten voor de burger en de uitvoeringskosten te beperken, toetst de gemeente de jaren na een eerste toewijzing via het Inlichtingenbureau.
Hoe scoren we in vergelijking met andere gemeenten? Sinds 2020 kennen we een benchmark gemeentelijke woonlasten. Door een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de tariefontwikkeling met landelijke en provinciale gemiddelden, worden de onderlinge verschillen tussen gemeenten inzichtelijk. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) stelt de benchmark samen en neemt die op in de Atlas van de lokale heffingen. Hieronder ziet u de vergelijking in grafiekvorm uit de Atlas Lokale Lasten 2022.
81
De benchmark laat voor 2022 zien dat Hellendoorn in Overijssel voor de meerpersoonshuishoudens in een koopwoning op de 16de plek staat, waarbij op de eerste plek de gemeente met de laagste lokale lasten staat. Voor de meerpersoonshuishoudens in een huurwoning staat Hellendoorn op de 17de plek. Vergeleken met voorgaande jaren is de gemeente Hellendoorn een flink stuk opgeschoven naar de “middenmoot”. Hieronder hebben we de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden uitgesplitst naar een huurwoning en een
Woonlasten meerpersoonshuishouden
Heffingskorting
Rioolheffing (eigenaren + gebruikers)
Afvalstoffenheffing
Koopwoning
Gemiddeld betaalde ozb woningen
Woonlasten meerpersoonshuishouden
Heffingskorting
Afvalstoffenheffing
Bedrag ozb
Huurwoning
Rioolheffing gebruikers woningen
koopwoning.
1
Tubbergen
0
163 75
0
237
1
Rijssen-Holten
290 213 164
0
667
2
Losser
0
275
0
0
275
2
Steenwijkerland
288 249 202
0
738
3
Zwolle
0
296
0
0
296
3
Kampen
389 239 127
0
756
4
Dalfsen
0
268 65
0
333
4
Zwartewaterland
297 226 277
0
799
5
Steenwijkerland
0
249 88
0
336
5
Zwolle
394 296 110
0
800
6
Kampen
0
239 127
0
367
6
Ommen
352 234 226
0
812
7
Rijssen-Holten
0
213 164
0
377
7
Tubbergen
386 163 264
0
813
8
Borne
0
207 176
0
383
8
Dalfsen
421 268 133
0
822
9
Oldenzaal
0
298 99
0
397
9
Staphorst
372 249 208
0
829
10 Dinkelland
0
174 266 25
415
10 Hardenberg
324 255 269
0
849
11 Olst-Wijhe
0
217 225
0
442
11 Raalte
406 213 241
0
860
12 Raalte
0
213 241
0
454
12 Oldenzaal
368 298 198
0
864
13 Staphorst
0
249 208
0
457
13 Dinkelland
469 174 266 25
883
14 Twenterand
0
192 265
0
458
14 Wierden
397 202 293
892
0
15 Ommen
0
234 226
0
460
15 Hengelo
381 268 253
0
901
16 Almelo
0
276 188
0
465
16 Hellendoorn
425 243 234
0
902
17 Hellendoorn
0
243 234
0
477
17 Borne
531 207 176
0
914
18 Deventer
0
303 175
0
478
18 Deventer
439 303 175
0
917
19 Wierden
0
202 293
0
495
19 Hof van Twente
427 238 288
0
953
20 Zwartewaterland
0
226 277
0
503
20 Twenterand
499 192 265
0
957
21 Hengelo
0
268 253
0
520
21 Enschede
396 292 274
0
962
22 Hardenberg
0
255 269
0
524
22 Almelo
400 276 309
0
986
23 Hof van Twente
0
238 288
0
526
23 Olst-Wijhe
548 217 225
0
990
24 Haaksbergen
0
225 334
0
559
24 Losser
424 275 292
0
990
0
292 274
25 Haaksbergen
462 225 334
0
1021
25 Enschede
0
566
Gemiddeld Overijssel
432
Gemiddeld Overijssel 875
Landelijk gemiddelde
424
Landelijk gemiddelde 904
82
Inzicht in kostendekkendheid Vanaf het begrotingsjaar 2017 dient er in de paragraaf Lokale heffingen inzicht gegeven te worden in de mate waarin een heffing kostendekkend is waarbij de tarieven niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Het betreft de volgende heffingen: leges, afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing en begrafenisrechten. De nieuwe regels die in het Besluit Begroting en Verantwoording zijn opgenomen vereisen inzicht in op welke manier bij de berekening van tarieven van heffingen die hoogstens kostendekkend mogen zijn, is bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden. Verder moet informatie gegeven worden over de beleidsuitgangspunten en hoe die gehanteerd zijn bij de tariefstelling. Voor de bepaling van de mate waarin de tarieven kostendekkend zijn hebben we gebruik gemaakt van externe deskundigheid, te weten kostendekkendheid.nl. Inmiddels maken 113 gemeenten (één op de drie) maken gebruik van dit bedrijf voor de paragraaf lokale heffingen. De tekst hieronder is integraal overgenomen uit de rapportage van kostendekkendheid.nl.
Rapportage kostendekkendheid Voor u ligt een rapportage over de kostendekkendheid van leges van gemeente Hellendoorn. In deze rapportage vindt u de nadere uitwerking van het onderzoek naar de kostendekkendheid van leges. Jaarlijks ontvangt u bij de vaststelling van de tarieven deze rapportage waarmee inzicht wordt gegeven in de mate van de kostendekkendheid van de leges. Daarnaast wordt deze rapportage gebruikt als bijlage bij de paragraaf lokale heffingen bij de programmabegroting. Door de wijziging van het BBV zijn vanaf de begroting 2017 nieuwe begrotingsregels van kracht. De nieuwe regels hebben invloed op de kostenonderbouwing van gemeentelijke heffingen. Zo is verplicht om in de paragraaf lokale heffingen van de begroting een uitsplitsing weer te geven tussen de directe kosten van het betreffende beleidsprogramma en de overhead. In samenwerking met kostendekkendheid.nl en diverse deelnemende gemeenten wordt de komende jaren meer onderzoek verricht naar de kostendekkendheid van de leges. We doen dit met als doel een hogere kwaliteit van de legesproducten (snellere dienstverlening), meer transparantie en tegen lagere kosten. Het doel van het onderzoek was: •
te controleren of de legesverordening aan de wettelijke eisen van maximaal 100% kostendekkendheid voldoet.
•
Aanbevelingen te geven betreffende de bedrijfsvoering in het kader van de legesverordening.
•
Inzicht te krijgen in de tijdbesteding van de diverse processen.