Programmabegroting 2023 (DEFINITIEF)

Bijdrage in veilige oversteek N35 bij Haarle In de reserve Co-financiering N35 is een bedrag gereserveerd van € 240.000,-- als bijdrage in de N35 bij Haarle. We verwachten dit bedrag in 2023 in te zetten. Invoering nieuwe omgevingswet Voor de implementatie van de nieuwe omgevingswet op 1 januari 2023 hebben we tot en met 2024 incidentele middelen beschikbaar gesteld. Incidentele kosten Verbeterplan informatie- en archiefbeheer Het verbeterplan voor het informatie- en archiefbeheer zorgt ervoor dat we voldoen aan wettelijke verplichtingen. De incidentele lasten betreffen kosten archiefrestauratie, trainingen office 365, inventarisatie onderdelen collectie fysiek archief en inhuurkosten in verband met opruimactie werkplekken en opschonen netwerkschijven. Incidentele lasten mogen worden gedekt door incidentele baten, waaronder ook onttrekkingen aan de reserves, en door structurele baten. Uit onderstaand overzicht blijkt dat de gemeente Hellendoorn voor de begroting 2023 voldoet aan de norm van financieel evenwicht.

bedragen x € 1.000 Structureel resultaat Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Af: incidentele baten en lasten Incidentele lasten Incidentele baten Af: incidentele baten en lasten Bij: structurele toevoegingen en onttrekkingen Structurele toevoegingen / egalisatie Structurele onttrekkingen Bij: structurele toevoegingen en onttrekkingen Totaal structureel resultaat

25

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

- 102.231 102.126 - 104

- 102.926 104.047 1.121

- 101.354 105.793 4.438

- 99.489 98.378 - 1.111

- 1.346 268 - 1.079

- 1.000 - 1.000

- 45 - 45

-

-

-

-

-

974

2.121

4.483

- 1.111

Te verwachten landelijke ontwikkelingen In 2026 laten de inkomsten uit het gemeentefonds een daling zien, het zogenoemde ‘ravijn’. Deze daling in de inkomsten komt omdat het huidige kabinet geen toezeggingen wil doen over de tijd na hun regeerperiode. We verwachten dat ook een nieuwe regering enkele toezeggingen doet richting de gemeenten. Wellicht komt de huidige regering ook al met nieuwe toezeggingen voor 2026 en de daaropvolgende jaren in de septembercirculaire 2022. bedragen x € 1.000 Meerjarenperspectief inclusief te verwachten gelden

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

1 1

854 854

3.317 3.317

- 2.173 - 2.173

Bestaand beleid Meerjarenraming begroting 2022 Totaal bestaand beleid Verwachte positieve ontwikkelingen Accres op niveau 2025 houden Voorzetting bevriezen opschalingskorting na 2025

Totaal meerjarenperspectief

-

-

-

1.500 1.247 2.747

1

854

3.317

574

EMU-saldo In de gemeentebegroting dient het EMU-saldo over de jaren t-1, tot en met t+3 te worden opgenomen. Dit overzicht dient ter monitoring en als informatiebron voor het EMU-saldo van de totale overheid in het kader van Europese afspraken. In onderstaande tabel is het EMU-saldo van onze gemeente voor de jaren 2022 t/m 2026 weergegeven. Uit deze tabel blijkt dat de gemeente Hellendoorn in 2022 en 2023 een tijdelijk negatief berekend EMU-saldo heeft, welke zal worden meegenomen in het totale EMU-saldo van het Rijk. Dit komt voornamelijk door (doorgeschoven) investeringen. bedragen x € 1.000 Berekening EMU-saldo via exploitatie en balans (volgens EMU-enquête) 1.

(+)

2. 3. 4.

(-) (+) (-)

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c). Mutatie (im)materiële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

5.

(-)

Boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa

Berekend EMU-saldo

Begroting 2022

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

- 793

- 104

1.121

4.438

- 1.111

5.008 492 - 1.511

8.301 22 104

- 676 - 38 1.241

- 3.970 - 18 129

- 3.049 94 -

476

-

-

-

-

- 4.274

- 8.487

518

8.262

2.031

EMU-saldo 15.000 10.000

EMU-saldo is negatief en onder referentiewaarde

8.262

5.000 518

-

2.031

- 4.274 - 5.000

EMU-saldo is positief - 8.487

- 10.000 - 15.000

Begroting 2022

EMU-saldo is negatief maar boven referentiewaarde

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

26

EMU-saldo refentiewaarde EMU-saldo referentiewaarde EMU-saldo volgens berekening EMU-saldo referentiewaarde EMU-saldo blijft onder referentiewaarde EMU-saldo overschrijdt referentiewaarde

Begroting 2022 - 4.274 - 3.302

Begroting 2023 - 8.487 - 4.036

- 972

- 4.451

MJR 2024 518 - 4.036

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2025 2026 8.262 2.031 - 4.036 - 4.036

4.554

12.298

6.067

In de septembercirculaire 2022 zijn referentiewaarden voor 2023 gepubliceerd waar de EMU-saldi van individuele gemeenten aan worden gespiegeld. In 2022 en in 2023 komen we buiten de referentiewaarde. Dit is het gevolg van de verwachte en begrote inhaalslag voor investeringen in deze jaren. Een overschrijding op gemeentelijk niveau zegt nog niets over de uitkomst van het EMU-saldo op macroniveau. Op dit moment zijn op Rijksniveau nog geen sancties of nadere aanscherpingen bepaald.

27

Programma 1: Werk, economie en inkomen Bestuurlijk verantwoordelijk: Peter Lage Venterink, Egbert Nijenbanning

28

Inleiding

Werk voor iedereen

Economie

Al onze inwoners moeten mee kunnen doen aan de

Economisch zijn het onzekere tijden. De inflatie is de

samenleving. Werk is een van de mogelijkheden daar-

afgelopen periode enorm toegenomen door alles wat

toe: het biedt financiële zelfstandigheid, ontplooiing

er om ons heen gebeurt. Dit heeft consequenties voor

en sociale contacten. Werken moet daarbij wel lonen.

bedrijven en inwoners. Kosten zijn fors hoger geworden

Wij gaan ervan uit dat zoveel mogelijk mensen werken

en dat betekent dat veel mensen minder te besteden

naar vermogen, bij voorkeur bij reguliere werkgevers,

hebben. Een aantal bedrijven heeft het hierdoor ook las-

zo nodig met ondersteuning (zoals loonkostensubsi-

tig. Of dit leidt tot een economische recessie valt op dit

dies). De huidige krapte op de arbeidsmarkt biedt extra

moment nog lastig te voorspellen, maar alles lijkt erop

mogelijkheden voor plaatsing van mensen uit die vallen

dat de hoogconjunctuur op zijn minst afvlakt. Naast de

onder de participatiewet. Hier spelen wij op in. Voor wie

hoge kosten hebben veel bedrijven te kampen met een

(nog) niet kan werken stimuleren we participatie in de

krappe arbeidsmarkt. Veel vacatures zijn niet of lastig in

samenleving, met een uitkering als vangnet en bieden

te vullen. Daardoor kunnen sommige bedrijven niet leve-

we een helpende hand via onze inkomensondersteu-

ren wat ze graag zouden willen. Daar komt nog bij dat de

nende regelingen. Tegelijkertijd ondersteunen we onze

coronapandemie nog niet voorbij is. Het is onzeker hoe

inwoners in hun weg naar financiële zelfredzaamheid.

het virus zich het komende najaar en winter ontwikkelt.

Dit vraagt inspanningen van uitkeringsgerechtigden en

Mochten de gevolgen van corona bedrijven weer treffen,

werkgevers. We werken nauw samen met lokale werk-

dan zullen wij die binnen onze mogelijkheden opnieuw

gevers om mensen vanuit een uitkering te bemiddelen

zo goed mogelijk bijstaan en ondersteunen.

naar betaald werk. Verder bevorderen wij (in regionaal verband) samen met werkgevers en onderwijsinstellin-

Toerisme

gen een goed aanbod van her-, om- en bijscholing, en

Samen met ondernemers en gebiedspartners bouwen

stimuleren het lokale gebruik hiervan. Tenslotte werken

we de toeristische kracht van Hellendoorn verder uit. We

we voor de inkomensondersteuning nauw samen met

ondersteunen die met een fietsstructuurplan, bedoeld

de bekende lokale instellingen, zoals het Hulpfonds en

om de toeristische sector milieuvriendelijk te stimule-

Stichting BOOM.

ren. Ook het toerisme op het platteland ondersteunen we. Denk aan kamperen bij de boer en B&B’s. We geven

Bedrijventerreinen

verder invulling aan het ‘Ambitieplan Nationaal Park

De laatste kavel op bedrijventerrein Lochter III is uitge-

Sallandse Heuvelrug-Twents Reggedal’. We willen een

geven. Op dit moment wordt hier nog volop gebouwd.

toekomstbestendig park van topklasse realiseren en

De behoefte aan bedrijventerrein is echter zeker niet op-

bestendigen. Dit doen we samen met ondernemers,

gedroogd. We denken daarom na over nieuwe locaties

inwoners, organisaties en bezoekers met aandacht voor

voor bedrijven die op zowel de korte als langere termijn

ieders belang.

te realiseren zijn.

29

1.1 Economie Nr.

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

bereiken (resultaten) 1.1.1

Hellendoorn als aantrekkelijke vestigingsplaats versterken door ondernemers te faciliteren.

h

h

h h

1.1.2

Divers en gevarieerd winkelaanbod en versterken regiofunctie Nijverdal.

h h

Zorgen voor passende locaties om te ondernemen aan de hand van de behoefteraming bedrijventerreinen. Daarbij ook de mogelijkheden van uit/ inbreiding van bedrijventerrein ‘t Lochter onderzoeken en beoordelen of kleinschalige ambachtelijke bedrijventerreinen in de kernen mogelijk zijn. We doen mee aan de Investeringsagenda Twente en zullen onze ondernemers en onderwijsinstellingen faciliteren bij de kansen die hieruit voortvloeien. Met ondernemers onderzoeken hoe we ruimte vrij kunnen spelen door revitalisering van bestaande bedrijventerreinen. Een verbetering van de indeling van onze website voor ondernemers, zodat ondernemers beter en sneller hun antwoorden op vragen kunnen vinden.

2023

Het aantrekkelijker maken van het Nijverdalse centrum door te investeren in Willem Alexanderstraat, Keizerserf en Maximastraat. Stimuleren en faciliteren van verplaatsing van detailhandel van de aanloopgebieden naar het kernwinkelgebied.

2023

2023

2023 2023

Continu

1.2 Vrijetijdseconomie en toerisme Nr.

Wat willen we

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

bereiken (resultaten) 1.2.1

Toeristische kracht van Hellendoorn uitbouwen.

h h h

Opstellen fietsstructuurplan. Stimuleren van kamperen bij de boer en B&B’s. Onderzoek naar geschikte locatie voor een hotelaccommodatie in Nijverdal.

2023

1.2.2

We willen een toekomstbestendig Nationaal Park van topklasse realiseren en bestendigen.

h

Invulling geven aan het ‘Ambitieplan Nationaal Park Sallandse Heuvelrug-Twents Reggedal’ (NPSH&TR), door uitvoering te geven aan de position paper en diverse projecten die in dit kader worden uitgevoerd.

Continu

1.2.3

Meer verbinding tussen de toeristische kernen, de Reggestreek, Sallandse Heuvelrug en het plattelandstoerisme.

h h

Logische mee-koppel-kansen benutten vanuit het ambitieplan NPSH&TR. Dit laten we een onderdeel zijn van de te actualiseren gemeentelijke omgevingsvisie.

Continu

30

1.3 Werk en inkomen Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 1.3.1

Al onze inwoners moeten mee kunnen doen aan de samenleving.

h

In 2023 beschikken alle uitkeringsgerechtigden, die gericht zijn op betaald werk, over een competentieprofiel en een plan van aanpak. Waar nodig worden die deze in het voorjaar van 2023 geactualiseerd. Voor wie (nog) niet kan werken, stimuleren we het doen van vrijwilligerswerk, zo mogelijk als eerste opstap richting betaald werk.

Continu

1.3.2

We werken aan een bredere inzet van de Stichting Noest in Hellendoorn voor de kwetsbare doelgroepen in onze gemeente.

h

Werken aan de bekendheid van Stichting Noest. Samen met Stichting Noest zorgen we voor een concreet actieplan voor het uitbreiden van de samenwerking met lokale werkgevers en het binnenhalen van opdrachten. Maximaal gebruik maken van de mogelijkheden voor invulling van beschutte werkplekken. Als kandidaten bij de gemeente worden aangesteld, wordt de nieuwe CAO Aan de slag toegepast. Voor kwetsbare jongeren (m.n. VSO/Pro-schoolverlaters) werken we nauw samen met onze lokale VSO/Pro-scholen (Reggesteyn en Elimschool). Conform de Twentse samenwerkingsafspraken met de VSO/Pro-scholen is er een plan van aanpak voor elke schoolverlater uit deze doelgroep. De wijzigingen in de landelijke regelingen (o.a. wetsvoorstel Breed Offensief) vertalen in een aangepaste re-integratieverordening en uitvoeringsbesluiten.

Q1

Daar waar mogelijk maken we gebruik van de ruimte die het kabinet biedt in de beleidsbrief “Participatiewet in balans” (21-6-2022). Hiervoor wordt een uitvoeringsplan voorbereid. Waar mogelijk en gewenst passen we onze lokale verordeningen, beleidsregels en werkprocessen aan. Het tijdpad hiervoor is mede afhankelijk van het tempo van de hiervoor nodige wettelijke aanpassingen. Wij vereenvoudigen onze werkprocessen, waardoor wij gerichte en adequate begeleiding kunnen bieden. Hierbij staan de menselijke maat en vertrouwen centraal.

Q1

h

h

h

1.3.3

We spelen in op mogelijkheden om de Participatiewet beter in balans te brengen.

h

h

h

31

Continu

Continu

Q2

Q2

2023

1.4 Armoedebeleid, schuldhulpverlening en statushouders Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 1.4.1

Armoedebeleid dat zowel uitkeringsgerechtigden als werkenden ondersteunt.

h

h

h

h

1.4.2

Zo optimaal mogelijke start voor kinderen in het leven.

h h

h

1.4.3

Schuldhulpverlening is beschikbaar voor alle inwoners en ondernemers met schulden.

h

h

h

1.4.4

Statushouders moeten mee kunnen doen in onze samenleving.

h

h

h

h h h

In 2023 een nieuw beleidsplan voor armoedebeleid en schuldhulpverlening aanbieden, als kader voor de uitvoering van de wettelijke en autonome gemeentelijke taken op dit terrein. Uitvoering geven aan de rijksregelingen voor de energietoeslag voor minima (tot 120 % van het sociaal minimum), en het treffen van energiebesparende maatregelen faciliteren waarbij prioriteit wordt gegeven aan de minima. We monitoren de gemaakte aanvullende afspraken voor ondersteuning van de inwoners die buiten de wettelijke doelgroep van de energietoeslag vallen, en zetten zo nodig de hiervoor gereserveerde gemeentelijke middelen in. Evalueren en (door)ontwikkelen van bestaande regelingen (o.a. collectieve zorgverzekering) en lokale minima-regelingen, in overleg met de verschillende lokale hulporganisaties, zoals het Hulpfonds, Stichting BOOM en de Voedselbank. Daarbij houden we ook rekening met de landelijke ontwikkelingen met betrekking de hoogte van het minimumloon en de bijstandsnormen. Vereenvoudigen van de aanvraagprocedures en werkprocessen voor de minima-regelingen, gericht op een groter bereik. Hierbij houden wij rekening met de menselijke maat en gaan uit van vertrouwen.

Q1

Zorgen voor een goed kindpakket, zodat kinderen uit gezinnen met een laag inkomen kunnen deelnemen aan activiteiten m.b.t. school, sport en cultuur. Een plan maken om het aantal kinderen dat gebruik maakt van het kindpakket te vergroten, o.a. door meer voorlichting hierover via scholen en andere intermediairs. De samenwerking met het Jeugdfonds Sport & Cultuur versterken zodat kinderen die opgroeien in armoede de kans krijgen om mee te doen.

Q3

We geven in 2023 invulling aan de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Wgs). Speerpunten hierbij zijn preventie (voorlichting), vroegsignalering, lokale intake en regie op de hulpverlening en gebruik van het gemeentelijk adviesrecht voor toewijzing van bewindvoering. We evalueren de bestaande samenwerkingsafspraken met de Stadsbank Oost Nederland, Stichting Avedan en Stichting BOOM en passen die waar nodig aan. Gelet op de vereiste specifieke kennis en het beperkte aantal aanvragen gaan we voor de uitvoering van de BBZ en de schuldhulpverlening aan ondernemers samenwerken met het ROZ Twente.

Q2

We ondersteunen statushouders bij het integreren en meedoen in onze samenleving, door uitvoering te geven aan de Wet inburgering 2021. Door de latere instroom van mensen die onder de nieuwe Wet inburgering vallen, komt de uitvoering hiervan pas in de tweede helft van 2022 op gang. De verschillende leerroutes (onderwijsroute, B1-route en Z-route) starten in de loop van 2022 en worden uitgevoerd door verschillende instanties, regionaal, subregionaal en lokaal. Streven is deze routes structureel budgetneutraal uit te voeren. Voor een goede inburgering is het leren van de taal in combinatie met werk essentieel. Daarom begeleiden we inburgeraars zo snel mogelijk naar (vrijwilligers)werk. We onderzoeken mogelijkheden om de Technische Taalklas verder uit te bereiden en in te zetten voor een bredere doelgroep (bijvoorbeeld horeca). Samen met Stadsbank Oost Nederland zorgen we ervoor dat inburgeraars financieel worden ontzorgd. In Q3 2023 wordt deze samenwerking geëvalueerd. Samen met de woningcorporatie zorgen we ervoor dat statushouders duurzaam worden gehuisvest. We voldoen aan de taakstelling die ons door de provincie wordt opgelegd voor het huisvesten van statushouders.

Q3

32

Q1

Q3

2023

Q3 – Q4

Continu

2023

Q1

2023

2023

Q2 Q3 2023

Wat kost het bedragen x € 1.000 01 Werk, Economie en Inkomen Wat mag het kosten?

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

Saldo van baten en lasten Lasten 31000 Economische aangelegenheden 31010 Subsidies 33000 Markten 33010 Agrarische zaken 34000 Recreatie en Toerisme 34010 Toeristenbelasting 61050 Begeleiding en huisvesting statushouders 63000 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen 63010 Bijzondere bijstandsverlening 63020 Schuldhulpverlening 63030 Fraudebestrijding 63040 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 64000 Sociale werkvoorziening 65000 Participatie en reïntegratie Totaal Lasten

- 458 -0 - 56 - 163 - 393 - 29 - 314 - 7.461 - 1.539 - 318 - 91 - 182 - 4.338 - 1.104 - 16.447

- 461 -0 - 55 - 185 - 393 - 29 - 311 - 7.446 - 1.536 - 317 - 91 - 182 - 4.178 - 1.107 - 16.292

- 461 -0 - 55 - 185 - 392 - 29 - 313 - 7.452 - 1.538 - 317 - 86 - 182 - 3.886 - 1.125 - 16.022

- 462 -0 - 55 - 185 - 391 - 29 - 314 - 7.461 - 1.540 - 318 - 86 - 182 - 3.475 - 1.145 - 15.645

Baten 31000 Economische aangelegenheden 33000 Markten 33010 Agrarische zaken 34000 Recreatie en Toerisme 34010 Toeristenbelasting 61050 Begeleiding en huisvesting statushouders 63000 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen 63010 Bijzondere bijstandsverlening 63020 Schuldhulpverlening 64000 Sociale werkvoorziening 65000 Participatie en reïntegratie Totaal Baten

44 24 50 569 6.362 43 624 25 7.740

44 24 50 569 6.362 43 625 25 7.742

44 24 50 569 6.362 43 595 25 7.712

44 24 50 569 6.362 43 527 25 7.644

Saldo van baten en lasten

- 8.706

- 8.550

- 8.310

- 8.001

Mutatie reserves Toevoegingen

-

-

-

-

Mutatie reserves

-

-

-

-

- 8.706

- 8.550

- 8.310

- 8.001

Resultaat

Belangrijkste financiële ontwikkelingen

inwoners met een doelgroepverklaring als ook met een

Voor de uitvoering van het ambitieplan NPSH&TR is een

dalend aantal personen dat onder de WSW valt. Extra

omvangrijke subsidie ontvangen. Daarover zal richting

aandacht is er voor het thema schuldhulpverlening. In

de provincie als subsidieverstrekker verantwoording

deze begroting is structureel € 75.000, -- opgenomen

moeten worden afgelegd.

voor onder andere uitbreiding van de vroegsignalering, en een hogere bijdrage aan de Stadsbank voor intensie-

Het aantal mensen met een verminderde loonwaarde

vere lokale dienstverlening, in samenwerking met onze

stijgt. Dit komt onder meer door de nieuwe instroom

lokale partners.

van mensen met een arbeidsbeperking op grond van de Participatiewet in plaats van de Wet Sociale Werkvoor-

Actuele thema’s zoals bijvoorbeeld extra aandacht voor

ziening, waarin nieuwe instroom reeds een aantal jaren

energiearmoede/koopkrachtverlies en opvang asielzoe-

niet meer mogelijk is. In deze begroting is financieel

kers en ontheemde Oekraïners zijn niet in deze begroting

gezien zowel rekening gehouden met een stijgend aantal

opgenomen omdat er nog geen duidelijkheid is omtrent 33

het rijksbeleid. We gaan ervan uit dat het Rijk in 2023

zal dit nog € 375.000, -- per jaar zijn, te weinig om het

hiervoor voldoende financiële middelen ter beschikking

project overeind te houden zonder cofinanciering van

stelt zodat deze onderwerpen budgettair neutraal ter

de Overijsselse gemeenten. Wij hebben een bedrag van

hand genomen kunnen worden.

€ 23.000, -- nodig voor deze cofinanciering; hiervoor kunnen we de ervencoaches 18 uur per week inzetten.

Nieuw beleid Beleidsmedewerker agrarische zaken

Cofinanciering van het LEADER programma

Vanaf 2021 hebben we tijdelijke formatie (28 uur per

Per 1 januari 2023 start de nieuwe LEADER periode die

week tot 1 april 2023) gekregen voor het aantrekken

duurt tot en met 2027. De kosten voor LEADER bestaan

van een beleidsmedewerker agrarische zaken. Omdat

uit zogenaamde beheerskosten en projectkosten.

de uitdagingen waar we voor staan in het buitengebied

Beheerskosten hebben betrekking op het functioneren

alleen maar toenemen (denk aan stikstof, energie, circu-

en uitvoeren van het LEADER programma. Projectkosten

laire landbouw, leefbaar platteland) is het noodzakelijk

betreffen cofinancieringsbudgetten voor projecten.

de ambtelijke capaciteit hiervoor structureel te maken.

Afgelopen jaren had Hellendoorn een budget beschik-

Tijdens de raadsvergadering van 16 november 2021 is

baar van € 30.000,-- (€ 25.000,-- voor projecten en

toegezegd dat er in de begroting voor 2023 een voorstel

€ 5.000,-- voor de beheerskosten). Hiervan kan één pro-

komt voor de structurele inbedding van deze functie.

ject dat bijdraagt aan brede plattelandsontwikkeling per jaar maximaal co-gefinancierd worden. In de nieuwe pe-

Toekomstgerichte-erven-coaches

riode zal LEADER zich ook moeten inzetten op klimaat,

Sinds 2019 vervullen twee erfcoaches een belangrij-

water, milieu en biodiversiteit. Deze doelstelling wordt

ke rol als het gaat om ondersteuning op erven in ons

extra toegevoegd en daarmee wordt LEADER voor

buitengebied. Vanuit hun onafhankelijke positie helpen

Hellendoorn nog interessanter. Het projectenbudget

ze erfeigenaren bij de ontwikkeling van hun erf of bij so-

wordt hiermee met € 25.000,-- verhoogd. Voorgesteld

ciaal emotionele problematiek. Daarmee draagt de inzet

wordt om in totaal € 55.000,-- per jaar beschikbaar te

van de erfcoaches bij aan de gewenste transitie van de

stellen.

landbouw. Provincie Overijssel heeft de afgelopen jaren jaarlijks € 1,25 miljoen gefinancierd. In 2023 en verder

34

Programma 2: Jeugd en Wmo Bestuurlijk verantwoordelijk: Peter Lage Venterink en Annemarie Dubbink

35

Inleiding

Iedere inwoner van de gemeente Hellendoorn heeft het

Welzijn en zorg

recht om gelijk behandeld te worden en mee te kunnen

Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we in

doen. Als gemeente zetten we daarom in op het ver-

op preventie en op het versterken van de sociale basis.

groten van de toegankelijkheid van onze voorzieningen,

Buurt- en dorpshuizen, sportverenigingen en andere

het bieden van passende zorg en ondersteuning en we

maatschappelijke voorzieningen in de buurt zijn belang-

voorzien in eenvoudige en begrijpelijke informatie.

rijk voor sociale contacten en voor de gezondheid van onze inwoners. Deze voorzieningen waarderen we en

Maatwerkvoorzieningen

ondersteunen we en we verwijzen zoveel mogelijk door

Als inwoners een zorg- of ondersteuningsvraag niet

naar dit soort maatschappelijke organisaties. We hebben

langer vanuit hun eigen netwerk kunnen oplossen en pro-

aandacht voor de stijging van de gemiddelde levensver-

fessionele zorg nodig hebben, dan bieden we hulp in de

wachting van inwoners en de hiermee gepaard gaande

vorm van een maatwerkvoorziening. We richten ons daar-

gezondheidsproblemen zoals verminderde vitaliteit en

bij zoveel mogelijk op trainen en op ‘zorgen dat’ in plaats

geheugenproblemen. Ook het ouderenbeleid vervult

van ‘zorgen voor’, zodat mensen zo lang mogelijk zelf-

een belangrijke rol in onze activiteiten op het gebeid van

standig en onafhankelijk kunnen leven. We zorgen ervoor

welzijn en zorg.

dat deze maatwerkvoorzieningen tijdig zijn ingekocht en kwalitatief in orde zijn. Relatiebeheer met onze gecon-

Gezondheid

tracteerde aanbieders en het voorliggend veld zijn daarbij

We stimuleren een gezonde leefstijl, omdat dit bijdraagt

heel belangrijk. Hier zetten we sinds 2022 extra op in.

aan een vitale samenleving. Zowel op lokaal niveau, met het Lokaal Preventieakkoord, als op regionaal niveau,

Jeugd

met de negen speerpunten uit de Bestuursagenda

Hellendoorn is een gemeente waar kinderen veilig en

Publieke gezondheid, hebben wij een basis voor het uit-

prettig opgroeien en hun talenten kunnen ontwikkelen.

voeren van allerlei projecten en activiteiten die hieraan

Ouders zijn primair verantwoordelijk voor het gezond en

een bijdrage leveren. Wij hanteren daarbij een brede kijk

gelukkig opgroeien van hun kinderen. Waar dat moeilijk

op (positieve) gezondheid: ‘het vermogen van mensen

loopt, ondersteunen wij. We richten ons op preventie en

om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen

voorlichting, bijvoorbeeld over het gebruik van alco-

van het leven om te gaan en zoveel mogelijk eigen

hol en drugs. We geloven dat de combinatie van sport,

regie te voeren’. Daarnaast staan wij stil bij gezondheid

onderwijs, werk, cultuur en welzijn en eventueel zorg,

gerelateerde thema’s zoals eenzaamheid en voeren aan

jeugdproblematiek helpt voorkomen. Wij geven hiermee

de hand van de vijf pijlers van de Nationale coalitie tegen

uitvoering aan de landelijke maatregelen die zijn op-

eenzaamheid verschillende acties uit.

genomen in de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028. En wij volgen de landelijk trends en onderzoeken met betrekking tot de toenemende psychische problematiek onder jeugdigen; zo mogelijk nemen op grond daarvan maatregelen.

Inclusie 36

2.1 Welzijn en Zorg

Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 2.1.1

Een vitale samenleving waarbij gezond gedrag centraal staat.

h

h

h h

h 2.1.2

Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen.

h h

h h

h

Stimuleren dat onze inwoners aandacht hebben voor preventie en een gezonde leefstijl. In 2023 doen we dit onder andere door cursussen, workshops, voorlichting, activiteiten en challenges te organiseren over gezondheidsthema’s zoals benoemd in het lokaal preventieakkoord. Werken vanuit het gedachtegoed ‘positieve gezondheid’ en aanbieden van scholing aan professionals in onze gemeente hierin. We gaan met inwoners in gesprek aan de hand van positieve gezondheid. Actualiseren van de kadernota Publieke gezondheid. Uitvoering geven aan het plan van aanpak van JOGG Hellendoorn ten behoeve van een ‘Gezonde jeugd – gezonde toekomst’. In 2023 besteden we specifieke aandacht aan thema’s met betrekking tot mentale gezondheid, voldoende bewegen, gezonde voeding door de inzet van de programma’s ‘Gezonde Scholen’ en ‘Team:Fit’. Onderzoeken van de noodzaak om het vrijwilligersbeleid te actualiseren.

2023

Meedoen aan de regionale aanbestedingen voor Wmo huishoudelijke ondersteuning, het doelgroepenvervoer en begeleiding/dagbesteding/verblijf. Onderzoek verrichten naar de mogelijkheid voor een lokale pilot ‘Samen indiceren in de wijk’ (samenwerking tussen Wmo en wijkverpleging) naar voorbeeld van de gemeente Enschede. In 2023 voeren we een eerste evaluatie uit van het in 2022 ingezette Innovatiefonds. Indien nodig stellen we het Innovatiefonds vervolgens bij. In 2023 onderzoeken of er meer laagdrempelige (inloop)voorzieningen ontwikkeld kunnen worden, bijvoorbeeld voor inwoners met NAH (niet aangeboren hersenletsel) of dementie. Onderzoeken van de positie, de bekendheid en de toegankelijkheid van de onafhankelijke cliëntondersteuning.

2023

Q1 –Q2

Q3 - Q4 Q2 – Q3

Q1 - Q2

Q1

Q3 - Q4 Q2 –Q3

Q1

2.1.3

Een samenhangend en toekomstbestendig aanbod van preventie, welzijn en zorg.

h

We formuleren in 2023 de belangrijkste uitgangspunten voor het maatschappelijk en sociaal domein.

Q1 –Q2

2.1.4

Toekomstbestendige burgerparticipatie voor het sociaal domein

h

We maken in samenspraak met de bestaande adviesorganen een plan van aanpak om te komen tot een toekomstbestendige manier van participatie in het sociaal en maatschappelijk domein. Hierbij wordt een koppeling gelegd met de participatieverordening die gemeentebreed in ontwikkeling is. Concrete acties worden in 2023 ten uitvoer gebracht. Wij hebben nadrukkelijk aandacht voor jongerenparticipatie.

Q1 – Q2

h

37

Q1 – Q2

2.2 Jeugd

Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 2.2.1

Een sterke sociale en pedagogische basis.

h

h h h

2.2.3

Een toegang die integraal kijkt naar het gezin.

h

h

h h

2.2.4

Meer vrij toegankelijke collectieve voorzieningen voor jeugd.

h h

h

2.2.5

Tijdig passende zorg voor de meest kwetsbare kinderen en jongeren in onze gemeente beschikbaar hebben.

h

h h

Deelnemen aan het programma kansrijke start: het ondersteunen van kwetsbare ouders, zodat eventuele achterstanden in de eerste duizend dagen van een kind zo klein mogelijk zijn. Stapsgewijs implementeren van een lokale preventieve aanpak (complexe) echtscheidingen die eind 2023 gereed is. Evalueren van de pilot schoolzorgondersteuners. Naar aanleiding van de evaluatie kijken we of de pilot uitgebreid dan wel geborgd kan worden. Uitvoeren en evalueren van de pilot collectief arrangeren op de Elimschool, waarbij kinderen die meer ondersteuning nodig hebben tijdelijk een plek krijgen in een intensieve zorgklas. Dit om uitstroom en uitval te voorkomen.

Q3-Q4

Uitvoeren en evalueren van de pilot gezinswerker. Hiermee geven wij lokaal uitvoering aan het aanpakken van de wachtlijsten. De evaluatie kan leiden tot borging en structureel maken van de pilot. Uitvoeren van de aanbevelingen uit de startnotitie 18-/18+ als onderdeel van de aanpak kwetsbare jongeren 16-27 (afhankelijk van personele mogelijkheden). Het continueren van de inzet van de doorbraakmethode in casuïstiek en bijstellen waar nodig naar aanleiding van de evaluatie eind 2022. Uitbouwen van de samenwerking met andere wettelijke verwijzers (inzet sociaal makelaar) Controle en toezicht op zowel externe als interne verwijzingen.

Q1 en Q2

Onderzoeken of we BSO plus1 voorliggend kunnen organiseren. Samen met het onderwijs onderzoeken hoe ondersteuning bij problemen op het gebied van hoogbegaafdheid op scholen adequaat ondersteund kan worden. Onderzoeken of er meer buurt- en wijkgerichte collectieve voorzieningen kunnen komen, zodat er gezamenlijk gewerkt kan worden aan problematieken van jeugdigen.

Q1 en Q2 Q1-Q4

Er is een bewezen tekort aan pleegouders en gezinsouders. Dit maakt dat continue aandacht voor het werven van pleegouders en gezinshuisouders essentieel is. In samenwerking met Trias en Jarabee wordt een wervingscampagne gestart inclusief informatiebijeenkomsten. Voorbereiden regionaal inkooptraject jeugdzorg 2025 Bijdragen aan de regionale aanpak wachtlijsten en tevens lokaal uitvoering geven aan het aanpakken van de wachtlijsten.

Q1-Q4

38

Q1-Q4 Q1-Q3 Q1-Q4

Q1 en Q2

Q1 - Q4 Q1- Q4

Q1-Q4

Q1-Q4 Q1-Q4

39

Financieel overzicht sociaal domein bedragen x € 1.000 Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

I. Sociaal Domein Externe kosten 1. Jeugdhulp 1a. Jeugdhulp - specialistische zorg 1b. Geëscaleerde zorg 181. Jeugdhulp

- 7.908 - 1.248 - 9.156

- 6.952 - 1.326 - 8.279

- 6.952 - 1.461 - 8.412

- 6.761 - 1.469 - 8.229

- 6.661 - 1.422 - 8.082

- 6.661 - 1.422 - 8.082

2. Wmo - Individuele voorzieningen 2a. Begeleiding en dagbesteding 2b. Huishoudelijke ondersteuning 2c. Verstrekkingen 2d. Vervoer 18+ 2e. Eigen bijdragen 2. Wmo - Individuele voorzieningen

- 3.483 - 3.304 - 791 - 798 295 - 8.081

- 3.750 - 3.714 - 1.146 - 1.028 250 - 9.388

- 4.223 - 3.719 - 1.073 - 1.073 250 - 9.838

- 4.223 - 3.709 - 1.073 - 917 250 - 9.671

- 4.223 - 3.708 - 1.073 - 917 422 - 9.499

- 4.223 - 3.706 - 1.072 - 917 427 - 9.490

3. Bijstand, participatiewet,WsW en statushouders 3a. PW-uitkeringen 3b. Bijzondere bijstand 3c. Collectieve zorgverzekering 3d. Schulddienstverlening en fraudebestrijding 3e. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 3e. WsW 3f. Participatiebudget 3g. Statushouders 3. Bijstand, participatiewet,WsW en statushouders

- 243 - 682 - 270 - 203 - 215 - 630 - 240 - 121 - 2.603

- 381 - 1.867 - 246 - 281 - 206 - 329 - 362 - 100 - 3.773

- 366 - 883 - 414 - 320 - 182 - 352 - 390 - 65 - 2.973

- 360 - 883 - 414 - 320 - 182 - 340 - 403 - 64 - 2.967

- 360 - 883 - 414 - 315 - 182 - 340 - 415 - 65 - 2.974

- 360 - 883 - 414 - 315 - 182 - 340 - 428 - 65 - 2.987

4. Algemene voorzieningen 4a. Gesubsidieerde instellingen 4b. Leefbaarheid en wijk- en buurtontwikkeling 4c. Wmo Geëscaleerde zorg 4d. Diverse kosten 4. Algemene voorzieningen

- 1.759 - 376 533 - 415 - 2.017

- 1.872 - 493 800 - 704 - 2.269

- 1.895 - 522 - 590 - 3.006

- 1.886 - 493 - 377 - 2.756

- 1.886 - 490 - 274 - 2.650

- 1.886 - 489 - 273 - 2.648

-

1.554 1.554

-

-

-

-

I. Sociaal Domein Externe kosten

- 21.857

- 22.155

- 24.229

- 23.623

- 23.205

- 23.207

II. Sociaal Domein Organisatie kosten 5. Organisatiekosten 5a. Jeugdhulp 5b. Wmo - Individuele voorzieningen 5c. Bijstand, participatiewet,WsW en statushouders 5d. Algemene voorzieningen 5d. Wmo Algemene voorzieningen 5e. Overhead Sociaal Domein 5. Organisatiekosten

- 1.415 - 1.294 - 5.019 - 491 - 24 - 233 - 8.477

- 1.558 - 1.287 - 5.528 - 465 - 40 - 482 - 9.361

- 1.334 - 1.181 - 5.322 - 467 - 477 - 8.782

- 1.276 - 1.181 - 5.147 - 468 - 385 - 8.456

- 1.288 - 1.190 - 4.901 - 472 - 386 - 8.237

- 1.306 - 1.199 - 4.579 - 474 - 388 - 7.945

-

- 1.494 - 1.494

-

-

-

-

II. Sociaal Domein Organisatie kosten

- 8.477

- 10.855

- 8.782

- 8.456

- 8.237

- 7.945

Totaal

- 30.334

- 33.011

- 33.011

- 32.079

- 31.442

- 31.153

Sociaal Domein (taakveld 6.1 - 6.82)

Opvang Oekraïne Opvang Oekraïne Opvang Oekraïne

Opvang Oekraïne Opvang Oekraïne Opvang Oekraïne

Toelichting

systematiek behoren tot het sociaal domein (taakveld

Evenals voorgaande jaren geven wij een overzicht van de

6.1 t/m 6.82). In juni 2022 hebben we te horen gekregen

verschillende deelbudgetten in het sociaal domein.

dat de taakvelden nader gespecificeerd gaan worden. Dit

In bovenstaande tabel geven we de onderdelen weer die

heeft vooral effect op de weergaven van de jeugdkosten.

volgens de landelijke Informatie voor derden 40

Goed om hierbij in acht te nemen is dat vanaf 2023 de

We zien een stijging binnen de Wmo – individuele

taakvelden worden opgedeeld, waarbij 2023 een over-

voorzieningen. Dit wordt veroorzaakt door een groei van

gangsjaar is.

cliënten binnen begeleiding en dagbesteding. Bij begeleiding zien we het gevolg van wachtlijsten in de GGZ te-

We maken onderscheid tussen externe kosten en orga-

rug. Er wordt vaker verzocht om individuele begeleiding

nisatiekosten op de onderdelen Wmo – individuele voor-

ter stabilisatie, in afwachting van behandeling vanuit de

zieningen, jeugdhulp, bijstand en participatie. De Wmo

zorgverzekeringswet. De hulpvragen die binnenkomen

algemene voorzieningen zijn ook zichtbaar gemaakt,

zijn complexer geworden

evenals de uitgaven voor gesubsidieerde instellingen.

Bij dagbesteding verwachten we de komende jaren een

De organisatiekosten zijn loonkosten en ingeleend per-

stijging door de vergrijzing.

soneel. Verder is te zien dat bijzondere bijstand fors lager is Ten opzichte van vorig jaar is er dit jaar een extra kopje

begroot dan in 2022. Het verschil is te verklaren doordat

“overig” toegevoegd. Hier vallen incidentele kosten

er voor 2022 eenmalig de energietoeslag van iets meer

zoals uitkeringen Oekraïne en Opvang Oekraïners onder.

dan € 1.000.000,-- is meegenomen. Voor 2023 is nog niet

Zodoende blijft de tabel vergelijkbaar met voorgaande

bekend hoe de overheid hiermee omgaat.

jaren. Voor jeugd zien we een lichte stijging ten opzichte van de begroting 2022. Er is een doorrekening gemaakt op basis van de cijfers tot halverwege 2022. Het aantal cliënten binnen de Jeugdzorg blijft stabiel. We zien wel dat de duur van zorg langer is en de kosten daarmee ook stijgen. We houden de uitgaven binnen de jeugdhulp scherp in de gaten en zetten ons in op projecten om de hervormingsagenda jeugd nader vorm te geven. De Commissie van Wijzen heeft advies gegeven over de totstandkoming van de Hervormingsagenda Jeugd. De maatregelen uit die landelijke hervormingsagenda moeten gaan leiden tot verbetering van de kwaliteit van de jeugdzorg en beheersing van de kosten. De vraag is echter wel of we deze besparingen door de maatregelen in 2023 al kunnen terugzien. Zolang de landelijke maatregelen nog niet definitief bekend zijn, richten wij ons dit jaar vooral op de verbetertrajecten die lokaal al in gang zijn gezet.

41

Wat kost het

bedragen x € 1.000

02 Jeugd en WMO Wat mag het kosten?

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

Saldo van baten en lasten Lasten 61000 Sociaal en cultureel werk 61010 Buurt en clubhuizen 61020 Maatschappelijk werk/slachtofferhulp 61030 Jeugd en gezin 61040 Hygienebegeleiding Kinderopvang 62000 Preventie en clientondersteuning 62010 Toegang tot eerste en tweede lijnsvoorziening 66000 Verstrekking Hulpmiddelen 67100 Begeleiding en dagbesteding WMO (Ondersteuningsbehoeften 1 en 2) 67110 Verblijf en woonvoorziening 67120 Huishoudelijke ondersteuning 67130 Vervoer 18+ 67200 Jeugdzorg - specialistische zorg 68100 Inloop GGZ, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang 68200 Jeugdbescherming en Jeugdreclassering 71000 Volksgezondheid Totaal Lasten

- 1.968 - 303 - 427 - 73 - 130 - 535 - 1.577 - 1.737 - 4.511 -7 - 3.994 - 1.126 - 6.659 - 1.753 - 1.668 - 26.467

- 1.960 - 302 - 427 - 45 - 130 - 460 - 1.380 - 1.736 - 4.511 -7 - 3.984 - 969 - 6.468 - 1.761 - 1.647 - 25.788

- 1.963 - 300 - 427 - 45 - 130 - 357 - 1.392 - 1.741 - 4.513 -7 - 3.985 - 969 - 6.368 - 1.714 - 1.648 - 25.560

- 1.965 - 299 - 427 - 45 - 130 - 357 - 1.409 - 1.746 - 4.515 -7 - 3.984 - 969 - 6.368 - 1.714 - 1.648 - 25.585

Baten 61000 Sociaal en cultureel werk 61010 Buurt en clubhuizen 61040 Hygienebegeleiding Kinderopvang 62000 Preventie en clientondersteuning 62010 Toegang tot eerste en tweede lijnsvoorziening 66000 Verstrekking Hulpmiddelen 67100 Begeleiding en dagbesteding WMO (Ondersteuningsbehoeften 1 en 2) 67130 Vervoer 18+ 71000 Volksgezondheid Totaal Baten

2 179 25 52 250 52 560

2 179 25 52 250 52 560

2 179 25 52 422 52 731

2 179 25 52 427 52 737

- 25.907

- 25.228

- 24.829

- 24.848

Mutatie reserves Toevoegingen

- 50

- 50

- 50

- 50

Onttrekkingen

-

-

-

-

Mutatie reserves

- 50

- 50

- 50

- 50

- 25.957

- 25.278

- 24.879

- 24.898

Saldo van baten en lasten

Resultaat

Belangrijkste financiële ontwikkelingen

Een belangrijke financiële ontwikkeling is het Integraal

De autonome ontwikkelingen en nieuw beleid staan

Zorgakkoord, dat het Rijk voorbereidt met alle betrokken

vermeld in de bijlage autonome ontwikkelingen en nieuw

(zorg)partners, waaronder de gemeenten/VNG. Doel van

beleid 2023 – 2026 en hieronder wordt een aantal in het

dit akkoord is om de zorg toekomstbestendig te houden.

oog springende voorstellen toegelicht. Daarnaast valt op

De vraag naar zorg neemt toe, vooral door de vergrijzing.

dat er in 2023 nog lasten en baten zijn die vanuit voor-

Tegelijkertijd zijn er grenzen aan de beschikbaarheid van

gaande jaren zijn begroot. Het gaat dan om projectgelden

zorg en ondersteuning, door de toenemende krapte op de

vanuit de NPO-gelden, maar ook ontwikkel- en innovatie-

arbeidsmarkt. Het Rijk zet in het Integraal Zorgakkoord in

budget voor het Sociaal Domein. Een ander voorbeeld is

op meer (regionale) samenwerking, zodat de juiste zorg

de doorbraakmethode. Daarvoor heeft U budget voor de

op de juiste plek geleverd wordt. We verwachten dat het

periode 2022 -2024 gevoteerd. Besluitvorming hierover

Integraal Zorgakkoord vanaf 2023 ook bijdragen op lokaal

heeft al voor 2023 plaatsgevonden, maar de uitvoering is

en regionaal niveau gaat vragen van onze gemeente. Het

jaaroverstijgend.

Rijk gaat voor deze inzet naar verwachting 150 miljoen 42

euro per jaar structureel beschikbaar stellen aan de

Nieuw beleid

gemeenten. In de meicirculaire van 2023 wordt hierover

Makelaar Sociaal domein

meer bekend. Daarnaast komen er op regionaal niveau

Sinds medio 2019 kennen wij de functie Makelaar Sociaal

zogenoemde transformatiemiddelen beschikbaar via het

Domein binnen de Gemeente Hellendoorn. Deze make-

ministerie van VWS en zorgverzekeraars. Deze middelen

laars houden regie op de ondersteuning en zorg die door

zijn onder andere bestemd voor plannen op het gebied

externe verwijzers (zoals de gecertificeerde instellingen)

van leefstijl en gezondheidsbevordering en voor de

wordt ingezet. Over 2022 is er vanuit de POK-gelden een

samenwerking vanuit het sociaal en maatschappelijk

extra makelaar (0,8 fte) ingezet. De makelaars SD (in totaal

domein met huisartsen en geestelijke gezondheidszorg.

1,58 fte) zetten gezamenlijk in op meer grip op externe verwijzers. In 2021 heeft dit geleid tot een vermindering van

Er zijn extra middelen opgenomen voor OZJT. In struc-

ruim € 200.000, -- op de zorgkosten binnen Jeugd. In 2022

turele zin is een extra bedrag opgenomen om OZJT in

gaat dit tot 1 mei om een bedrag van € 45.000, --. Beide

staat te stellen de formatie structureel uit te breiden. Extra

makelaarsfuncties zijn tijdelijk tot 1 januari 2023. Het nut

geld wordt ook ingezet om de regionale wachtlijsten aan

van deze inzet heeft zich bewezen, daarom stellen we voor

te pakken; om het kennispunt Twente in staat te stellen

om ze structureel mee te nemen in de begroting.

een kwalitatieve slag te maken; om bij het ROC Twente de activiteiten van het multifunctionele team (GGZ en versla-

Coördinator Sociaal domein

vingszorg) te borgen en om de reikwijdte van het contract-

Bij het vaststellen van de programmabegroting 2021 is

management en het contractbeheer te vergroten.

ervoor gekozen om de functie van coördinator sociaal domein/jeugd in eerste instantie voor twee jaar in te vullen.

Stelposten

In de praktijk zien we een duidelijke toegevoegde waarde

De stelpost groeivraag zorg (vergrijzing) valt voor het

van de invulling van deze coördinatorrol. De dagelijkse

gedeelte 2023 structureel vrij. Bij de doorrekening van de

sturing, het kunnen sparren over complexe problematiek,

budgetten wmo is er al rekening gehouden met een (be-

het sturen op mensen en middelen, het signaleren van

perkte) groei. Een deel van de stelpost is ingezet ter dek-

vraagstukken en knelpunten, het coachen en begeleiden

king van de extra uitgaven op volume- en prijspeil 2023.

van medewerkers, dit zijn allemaal taken die door de

Meerjarig blijft de stelpost oplopend staan om de autono-

coördinator worden opgepakt.

me groei door vergrijzing op te kunnen vangen. Vanaf 2024 komt er cumulatief € 200.000,-- per jaar bij om de toename

Voorgesteld wordt dan ook om hiermee structureel verder

van het aantal ouderen te kunnen bekostigen.

te gaan. We voorzien dat de goede structuur die nu is opgebouwd, de stappen die het team zet en het effect

Per 2022 hebben zorgmedewerkers een extra structurele

van de operationele sturing tenietgaan als we deze plek

loonsverhoging ontvangen van 1,13%. Deze kosten zijn

niet structureel invullen. Daarmee vergroten we het risico

in de Bestuursrapportage voor het jaar 2022 verwerkt. Bij

dat we geen goede grip meer hebben op het werk en de

de doorrekening van de budgetten voor wmo en jeugd is

beheersing van de kosten.

er rekening gehouden met de structurele loonsverhoging van 1,13%. De stelpost zorgindexatie kan voor het resterende bedrag vrij komen te vallen.

43

Programma 3: Cultuur, onderwijs en sport Bestuurlijk verantwoordelijk: Peter Lage Venterink

44

Inleiding

Een breed palet aan voorzieningen is van belang, waarbij

Een samenleving maak je samen! Het samenspel tussen

betaalbaarheid en ondersteuning door vrijwilligers

professionele instanties en vrijwilligersorganisaties is

noodzakelijk zijn om cultuur en sport ook in de toekomst

essentieel om de samenleving te laten draaien. Het zorgt

te waarborgen. In 2022 en 2023 maken wij plannen om

ervoor dat iedereen mee kan doen. En dat is cruciaal,

zowel het kwalitatieve als het kwantitatieve rendement

want iedereen is van waarde en levert meerwaarde aan

van onze sportaccommodaties/-voorzieningen te

onze lokale samenleving. Verbinding en samenhang

vergroten en toekomstbestendig in te richten.

tussen onder andere onderwijs, sport en cultuur is van groot belang. Als gemeente hebben wij hierin een

Wij zetten in op gelijke kansen en hechten grote

faciliterende rol, onder andere door het verstrekken van

waarde aan toegankelijk en kwalitatief goed onderwijs.

subsidies aan muziekverenigingen en culturele evene-

Dat betekent toekomstbestendige schoolgebouwen met

menten zoals het Zunnewendefestival en Heksendoorn.

een gezond binnenklimaat en groene schoolpleinen.

Daarbij hebben wij oog voor de preventieve werking van zowel culturele als sportieve activiteiten. Deze activiteiten zorgen voor sociale activering, het ontwikkelen van het talent, het zorgt voor plezier en draagt bij aan welbevinden.

45

3.1 Onderwijs Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 3.1.1

Inlopen van onderwijsachterstanden.

h h

h

3.1.2

Intensieve, financieel laagdrempelige, voorschoolse programma’s mogelijk maken voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand. Bevorderen van taalontwikkeling, denkontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen, met accent op het vergroten van de woordenschat door middel van het programma voor- en vroegschoolse educatie thuis. Extra inzetten op coaching van leerlingen die hun eigen land ontvlucht zijn. Wij doen dit in samenwerking met de voorschoolse voorzieningen zoals de kinderopvang en schoolbesturen.

20222026

Een strategische visie ontwikkelen op onderwijs voor de komende 25 jaar en deze vastleggen in een IHP inclusief een concreet uitvoeringsplan (20232027) voor de komende vier jaar. Starten met de uitvoering van het plan.

Q1 – Q3

Toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen door Integraal Huisvestingsplan (IHP).

h

3.1.3

Nabijheid van voorschoolse - en onderwijsvoorzieningen.

h

Bij het ontwikkelen van het IHP bespreken we met onze netwerkpartners hoe wij nabijheid van en samenwerking met voorschoolse voorzieningen kunnen borgen.

2023

3.1.4

Jongeren behalen een startkwalificatie.

h

In 2022 is een nieuwe ambtsinstructie opgesteld om leerlingen te stimuleren hun startkwalificatie te behalen en (dreigende) schooluitval te voorkomen. In 2023 zal deze werkwijze nader geïmplementeerd worden.

Q1 –Q2

3.1.5

Voorkomen en terugdringen van laaggeletterdheid.

h

We zetten in op preventie en bestrijding van laaggeletterdheid en het ontwikkelen van digitale basisvaardigheden. Dit gebeurt onder andere door de structurele samenwerking met bibliotheek, onderwijs en kinderopvang via BoekStart en de Bibliotheek op School en door de gezinsaanpak met interventies als de Voorleesexpress en Bureau Leesplezier.

20222024

3.1.6

Toekomstbestendig leerlingenvervoer bieden.

h

Uitvoering geven aan de geactualiseerde verordening leerlingenvervoer (besluitvorming eind 2022). Evaluatie pilot “vervoersontwikkelingsplannen per leerling”.

2023

h

h

46

Q4

3.2 Cultuur Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 3.2.1

Toekomstbestendig ZINiN.

h

h h 3.2.2

Voortzetten CultuurCaravaan.

h h h

3.2.3

3.2.4

Een breed palet aan voorzieningen betaalbaar houden en ondersteunen, zodat cultuur toekomstbestendig is en bereikbaar blijft voor iedereen, in alle kernen.

h

Ondersteuning van amateurverenigingen.

h

h h

Breed aanbod van voorstellingen in het theater subsidiëren; ook inzetten op de maatschappelijke rol binnen de gehele gemeente (kernen) inclusief een verbinding met positieve gezondheid. Bibliotheekfunctie in alle kernen subsidiëren; afspraken maken over Breinreis en maakplaats en die structureel verankeren. Herijken prestatieafspraken.

2023

Ondersteunen en faciliteren van (activiteiten van) de werkgroepen van het Cultuurteam. Stimuleren nieuwe activiteiten. Inzetten nieuwe Cultuurburgemeester.

2023

Historische Kring Hellendoorn Nijverdal subsidiëren voor de exploitatie van een locatie waar inwoners onderzoek kunnen doen en voor de samenwerking met het onderwijs (lesbrieven). In 2023 evalueren wij de huidige subsidierelatie. Lokale omroep HOI positioneren in het HvCB o.a. ten behoeve van de controlerende rol van de lokale democratie. Blijven samenwerken met de Cultuurregio, waardoor inwoners toegang hebben tot organisaties en activiteiten die lokaal niet kunnen worden aangeboden.

Q3 – Q4

Onderzoeken hoe de ondersteuning van amateurverenigingen (weer) vormgegeven kan worden.

2023

47

Q1 – Q2 Q4

Q1 2023

3.3 Sport Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 3.3.1

Sociaal Sportcafé.

h

De exploitatie van de horeca in het Ravijn richten wij op maatschappelijk verantwoorde manier in, door samen te werken met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2022 zal de planvorming afgerond worden, waarna in 2023 de plannen geïmplementeerd worden.

20222023

3.3.2

Optimalisering van de bedrijfsvoering van het Ravijn.

h

Het tarievensysteem vereenvoudigen en upgraden naar een transparant tarievenstelsel. Een strategisch personeelsbeleid gericht op duurzame inzetbaarheid en flexibiliteit, zodat afscheid genomen kan worden van de verschillende contractvormen die nu binnen het Ravijn en de binnensport worden gebruikt. Het Ravijn behaalt het keurmerk Veilig en Schoon en kan aantonen de belangrijkste zaken op het gebied van veiligheid en hygiëne op orde te hebben. We stellen een communicatie en marketingplan op, om heldere richtlijnen te krijgen m.b.t. interne en externe communicatie. Oriëntatie op het vernieuwen van de website van het Ravijn.

Q1 – Q3

h

h

h h

Q1

Q2 – Q3

Q4 Q4

3.3.3

Verduurzamen het Ravijn .

h

Uitvoering geven aan de uitkomsten van het onderzoek m.b.t. vervanging van de warmteopwekking (o.a. houtketels) bij het Ravijn.

2023

3.3.4

Stimuleren, continueren en optimaliseren van de sport- en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn.

h

Buurtsportcoaches, combinatiefunctionarissen en cultuurcoaches maken onderdeel uit van de Brede Regeling Combinatiefuncties. Deze regeling zal in de periode 2023-2026 worden herzien. We bouwen voort op het Lokaal Sportakkoord en leggen een stevige verbinding met het Lokaal Preventie Akkoord.

20232026

h

48

2023

Wat kost het bedragen x € 1.000 03 Onderwijs Cultuur en sport Wat mag het kosten?

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

Saldo van baten en lasten Lasten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 43030 Peuteropvang 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sport accommodaties 53000 Kunst en Cultuur 53020 Evenementen 54000 Musea / expositieruimten 55000 Monumentenzorg 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Lasten

- 1.876 - 527 - 197 - 731 - 460 - 565 - 1.156 - 1.604 - 1.544 - 567 - 1.816 - 16 -6 -8 - 24 - 1.602 - 36 - 12.734

- 1.857 - 482 - 197 - 731 - 370 - 547 - 1.162 - 1.641 - 1.659 - 564 - 1.778 - 16 -6 -8 - 23 - 1.598 - 36 - 12.675

- 1.840 - 483 - 198 - 732 - 370 - 548 - 1.172 - 1.635 - 1.591 - 561 - 1.738 - 16 -6 -8 - 23 - 1.594 - 36 - 12.550

- 1.767 - 483 - 198 - 732 - 370 - 549 - 1.177 - 1.641 - 1.307 - 558 - 1.727 - 16 -6 -8 - 23 - 1.578 - 36 - 12.177

Baten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 43030 Peuteropvang 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sport accommodaties 53000 Kunst en Cultuur 54000 Musea / expositieruimten 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Baten

28 526 21 4 380 1.026 811 53 8 690 9 521 21 4.097

28 267 21 4 360 1.026 811 53 9 690 9 521 21 3.820

28 267 21 4 360 1.026 811 55 14 690 9 521 21 3.828

28 267 21 4 360 1.026 811 55 14 690 9 521 21 3.828

Saldo van baten en lasten

- 8.636

- 8.855

- 8.723

- 8.349

Mutatie reserves Toevoegingen

-

-

-

-

Mutatie reserves

-

-

-

-

- 8.636

- 8.855

- 8.723

- 8.349

Resultaat

49

Belangrijkste financiële ontwikkelingen

Nieuw beleid

Aan de beroepsmatig werkende gesubsidieerde

IHP

instellingen hebben we gevraagd met welke cao-

In 2022 en 2023 zal een Integraal huisverstingsplan (IHP)

stijgingen we rekening moeten houden en die hebben

onderwijs opgesteld worden voor de gemeente Hellen-

we opgenomen in deze begroting.

doorn. Binnen dit programma is onder andere aandacht voor basisschool Prinses Beatrix. Dit in verband met het

Ook in dit programma geldt dat er een overloop is van

feit dat het leerlingenaantal van deze onderwijsvoorzie-

jaaroverstijgende projecten in het kader van de NPO-

ning structureel toeneemt. Extra ruimte en geld is nodig

gelden.

voor de onderwijsleerpakketten. Het ruimtegebrek op de school kan niet opgelost worden door uit te wijken

Sinds een aantal jaren werkt het Rijk met SPUK

naar een andere locatie. Tijdens de werkzaamheden zal

(specifieke uitkering) -regelingen of doeluitkeringen.

er vervangende huisvesting gezocht moeten worden. Dit

De SPUK-regeling stimulering sport dient ter vervanging

is in de kostenraming meegenomen. Daarnaast heeft

van het recht op btw-aftrek. De regeling is bedoeld om

stichting Ieder Kind Telt een aanvraag ingediend voor

de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommo-

vervangende nieuwbouw voor basisschool De Veenbrug

daties en de aanschaf van sportmaterialen te stimuleren

in Daarlerveen. Binnen de begroting is er ruimte gere-

als deze btw-plichtig zijn.

serveerd voor deze ‘toekomstige’ investeringen in de vorm van twee stelposten; de exacte raming is afhanke-

Daarnaast komen er steeds meer doeluitkeringen.

lijk van de uitkomsten van het IHP.

Deze specifieke uitkeringen zijn bestemd voor een door het Rijk vooraf bepaald en voorgeschreven doel. Naar

Verduurzaming Ravijn

verwachting zullen de komende periode nog de nodige

De gemeente Hellendoorn heeft een routekaart duur-

uitkeringen beschikbaar komen. Het Ministerie van VWS

zaamheid opgesteld. Deze routekaart bevat een integraal

gaat een aantal uitkeringen, bedoeld voor het stimuleren

beeld van hoe de gemeente naar 2050 toewerkt. Uit deze

van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie

routekaart is gebleken dat Het Ravijn zich goed leent

en het versterken van de sociale basis bundelen in één

voor verduurzaming (vervangen afgeschreven hout- en

specifieke uitkering (SPUK). Voor een verdere uitwerking

gasgestookte ketels). Hierover is in 2022 een onderzoek

van deze bundeling en het oormerken van middelen

uitgevoerd door een externe adviseur (Acutus). Gezien

verwijzen we naar een brief van VWS: https://vng.nl/

de staat van de houtketels is het advies om zo spoedig

sites/default/files/2022-08/Brief-VWS-aan-gemeenten-in-

over te gaan tot vervanging van de houtketels en de in

zake-bundeling-en-oormerken-middelen.pdf

2021 toegekende gelden naar voren te halen (van 2025 naar 2023). De eventuele effecten op de exploitatie zijn op dit moment niet goed te berekenen en nemen we mee in de bestuursrapportage 2023.

50

Programma 4: Mobiliteit en bereikbaarheid Bestuurlijk verantwoordelijk: Egbert Nijenbanning en Annemarie Dubbink

51

Inleiding

Verduurzaming leefomgeving

Voor de vitaliteit van de regio en onze kernen is een

We verduurzamen onze leefomgeving door extra aan-

goede bereikbaarheid van essentieel belang. Onze

dacht te besteden aan vergroening, klimaatadaptatie en

inwoners, ondernemers en bezoekers moeten op een

biodiversiteit. Het beleidsplan ‘Samen leven met water’

goede, veilige manier hun plek van bestemming kunnen

geeft aan op welke manier we als gemeente werken aan

bereiken. De kwaliteit, veiligheid en beschikbaarheid

het klimaatbestendig inrichten van de leefomgeving.

van onze infrastructuur is daarbij van groot belang. We

Klimaatbestendig inrichten betekent zoveel moge-

zetten in op verduurzaming en efficiëntie door ‘werk met

lijk voorkomen van wateroverlast, droogteschade en

werk’ te maken.

hittestress. We stimuleren en faciliteren meer groen in tuinen, centra en woonwijken door ‘Subsidie voor ver-

Verkeer

groening en vasthouden en verwerken hemelwater op

Achter cijfers over verkeersongevallen gaat een wereld

particulier terrein en schoolpleinen’. Met het waterschap

van leed schuil. Voldoende reden om een stevige impuls

stellen we een samenwerkingsagenda op met diverse

aan verkeersveiligheid te geven. We richten ons daarbij

speerpunten zoals droogte in het landelijk gebied. Ook

op de risicogroepen zoals jonge automobilisten, school-

ontwikkelen we een nieuw groenbeleidsplan met helde-

gaande kinderen en ouderen. Ook pakken we plekken

re ambities en acties om de openbare ruimte binnen de

aan waar veel ongelukken gebeuren of waar veel on-

bebouwde kom duurzaam beheren, te vergroenen en de

veiligheid wordt ervaren. Iedereen moet veilig gebruik

biodiversiteit te stimuleren. Tot slot passen wij, waar mo-

kunnen maken van de openbare ruimte.

gelijk, óók binnen de bebouwde kom ecologisch maaien toe, zoals we dat al doen buiten de bebouwde kom.  

Duurzame mobiliteit van de fysieke leefomgeving, maar ook op het verbe-

Meerjaren Investeringsprogramma KlimaatAdaptatie (MIKA)

teren van de luchtkwaliteit, op het terugdringen van

Ook in de toekomst is het in de gemeente Hellendoorn

geluidsoverlast en CO2-uitstoot en op energiebesparing.

fijn wonen, werken en recreëren, waarbij we rekening

We zetten niet alleen in op het verbeteren (vergroenen)

houden met het veranderende klimaat. Door middel van

Gezond en schoon oppervlakte- en grondwater en het voorkomen van wateroverlast

subsidies stimuleren wij inwoners en bedrijven actief om

We gaan verder met het ontkoppelen van vuil- en regen-

hun percelen te vergroenen. We werken de opgaven zo-

water. Bij nieuwbouwplannen wordt alleen vuil water

wel binnen als buiten de bebouwde kom uit in het Meer-

ingezameld. We gaan ook verder met het uitvoeringspro-

jarig Investeringsprogramma KlimaatAdaptatie (MIKA).

gramma uit het beleidsplan Samen Leven met Water. We

Hierin maken we inzichtelijk wat de meest kwetsbare

onderzoeken hoe de hoeveelheid afvalwater kan worden

locaties zijn (hitte, droogte en wateroverlast), werken

ingedamd en hoe we hemelwater langer vast kunnen

oplossingsvoorstellen uit en passen de leefomgeving

houden om verdroging tegen te gaan. Samen met het

aan. Bij het herinrichten van de bestaande openbare

Waterschap gaan we onderzoeken of grondstoffen uit de

ruimte streven we ernaar om minimaal 10% meer groen

waterketen kunnen worden hergebruikt. Verder vermin-

aan te brengen ten opzichte van de bestaande situatie.

deren we de hoeveelheid te zuiveren afvalwater en ma-

Nog belangrijker dan een percentage is het toepassen

ken optimaal gebruik van afvalwater vanuit het perspec-

van duurzame en klimaatbestendige beplanting (de juis-

tief van circulariteit: hergebruik van water, nutriënten en

te beplanting op de juiste plek).

waterstromen te scheiden, regenwater vast te houden en

warmte. Ook onderzoeken we samen met waterschap Vechtstromen of en zo ja, op welke manier restwarmte uit de Regge of rioolwaterzuivering kan worden gebruikt.

52

4.1 Mobiliteit Nr.

Wat willen we bereiken

Wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

(resultaten) 4.1.1

Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken.

h h h

4.1.2

Er wordt 10% meer gefietst.

h h h h h h

4.1.3

Openbaar vervoer wordt een volwaardiger alternatief voor autogebruik.

h h h h

Veiliger maken van de rotonde op de Helmkruidlaan en de oversteek Kruidenlaan-Klaproos. Routes in beeld brengen en wegen inrichten conform de eisen van duurzaam veilig. Het verwijderen van ongewenste obstakels en objecten en de aanleg van voldoende op- en afritjes in het trottoir krijgen meer aandacht. Ontwerpen worden in een vroeg stadium in het regulier overleg met de diverse betrokkenen besproken.

2023

We gaan door met het uitvoeren van maatregelen uit de Fietsvisie 20192030. Die maatregelen richten zich op het completeren van het fietsnetwerk door de ontbrekende schakels aan te leggen. We onderzoeken een bewaakte en overdekte fietsenstalling binnen onze gemeente. We verbeteren de bewegwijzering. We richten de parallelweg van de Van der Muelenweg in als fietsstraat. We verzamelen fietsdata voor het monitoren van beleid en het aanbieden van fietslessen.

2023

We zetten in op een intercityfrequentie van 2x per uur op het spoor in zowel de richting van Zwolle als Enschede. We nemen het initiatief om het aantal OV-fietsen uit te breiden en gaan hierover in overleg met de NS. We onderzoeken de mogelijkheid om de buurtbuslijn 597 door te trekken richting Ommen. We onderzoeken de haalbaarheid van integratie van doelgroepenvervoer in het regulier openbaar vervoer.

2023

2023 2023

2023 2023 2023 2023 2033

2023 2023 2023

4.1.4

Parkeren kan snel en comfortabel

h

We bereiden de aanbesteding voor garageapparatuur (betaalapparatuur, slagbomen, terminals) voor. Door deze aanbesteding willen we het aantal parkeerproducten (abonnementen, op rekening parkeren) in de parkeergarage uitbreiden en het parkeren hier bevorderen door nieuwe technieken te gebruiken.

2023

4.1.5

Stimuleren van duurzame mobiliteit

h

We stimuleren elektrisch rijden door meer laadpalen te plaatsen voor auto’s en e-bikes. We zoeken naar locaties voor laadpalen voor de logistieke sector. We voeren een onderzoek uit naar bewaakte fietsenstallingen voor e-bikes. We breiden het aantal deelfietsen uit zodat gebruikers sneller voor het openbaar vervoer dan de auto kiezen. Daarvoor zullen we op een aantal plekken zogenaamde ‘hubs’ gaan realiseren.