Presentatie GGD gewasbeschermingsmiddelen juni 2025

Gewasbeschermingsmiddelen & gezondheid 17-06-2025

Blootstellingsroutes en gezondheidsrisico’s • Gewasbeschermingsmiddelen beschermen landbouwgewassen tegen schade van buitenaf. Er zijn veel verschillende soorten, waar verschillende stoffen in zitten. • Of een stof een gezondheidsrisico vormt, hangt af van hoe schadelijk de stof is en of iemand met de stof in aanraking komt. • Blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen kan op verschillende manieren plaatsvinden: via de mond, via inademing of via de huid. • Gewasbeschermingsmiddelen moeten aan wettelijke eisen voldoen. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) bepaalt of een middel wordt toegelaten op de Nederlandse markt.

Buitenlands onderzoek ziet aanwijzingen voor een verband • Uit buitenlands onderzoek komen aanwijzingen voor een verband tussen blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen en de kans op gezondheidsschade, zoals de ziekte van Parkinson en ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. • Die onderzoeken keken vooral naar mensen die door hun beroep veel in aanraking komen met bestrijdingsmiddelen en naar mensen die in een omgeving wonen waar landbouwbedrijven veel bestrijdingsmiddelen gebruiken.

Nederlands onderzoek tot op heden minder uitgesproken • In Onderzoek Blootstelling Omwonenden, 2019 (OBO-1) is gemeten in hoeverre omwonenden van bollenvelden in aanraking komen met bestrijdingsmiddelen. ❖ Uit OBO-1 blijkt dat mensen die binnen 250 meter van open teelt wonen meer worden blootgesteld aan bestrijdingsmiddelen dan mensen die verder weg wonen. • In OBO-2 onderzoekt het RIVM of er een verband is tussen blootstelling aan bestrijdingsmiddelen en schade aan de gezondheid van omwonenden en agrariërs in Nederland. ❖ Daarbij zoomt het RIVM in op de volgende ziektebeelden: ziekte van Parkinson, leukemie bij kinderen, lymfomen bij volwassenen, COPD, astma en acute en chronische klachten die zijn gemeld bij huisartsen. Niet alleen volwassenen maar ook kinderen van omwonenden en agrariërs worden onderzocht. Dit onderzoek loopt van 2023 tot naar verwachting 2031.

De GGD adviseert: houd zoveel mogelijk afstand • Het is nog niet duidelijk hoe groot het gezondheidsrisico door gewasbeschermingsmiddelen in Nederland precies is. De GGD adviseert uit voorzorg te streven naar een zo laag mogelijke blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen. ❖ Gezondheidskundig is het vooralsnog niet mogelijk aan te geven wat een veilige afstand is. De GGD adviseert daarom in (nieuwe) situaties een zo groot mogelijk afstand aan te houden tussen landbouwgrond en kwetsbare bestemmingen zoals woningen en scholen. • Uit recente rechterlijke uitspraken blijkt dat bij woonfuncties naast agrarische functies, een spuitvrije zone van 50 meter in acht wordt genomen.

Blootstelling kan op verschillende wijzen worden beperkt Bronniveau • Streef naar minder gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen en zet in op alternatieven. Overdrachtsniveau • Houd zoveel mogelijk afstand tussen gevoelige bestemmingen en open teelt. • Beperk verspreiding via drift of damp naar de omgeving zoveel mogelijk, door o.a. de best bestaande technieken toe te passen die drift zo veel mogelijk reduceren en rekening te houden met weersomstandigheden (windrichting en snelheid). Ontvangersniveau • Tref zelf maatregelen, zoals: wassen van groente en fruit, sluiten ramen, schoenen uit, afspraken met teler, zie ook: https://ggdleefomgeving.nl/schadelijkestoffen/bestrijdingsmiddelen/

Vragen?

Meer weten? milieuengezondheid@ggdijsselland.nl