Lokaal Hellendoorn Algemene beschouwingen programmabegroting 2023

Programmabegroting 2023 Inleiding en financiële situatie Deze 1e begroting van het nieuwe college is meerjarig op orde. Lokaal Hellendoorn wil echter sober en doelmatig blijven besturen. Er zijn nog veel onzekerheden o.a. over de rijksbijdragen en we hebben nog veel schulden, maar ook plannen. Plannen die ook onderhevig zijn aan prijsstijgingen en hoge inflatie, gestegen materiaalkosten, salarisverhogingen, en de mogelijke renteverhogingen die nog niet meegerekend is. Immers het investeringsniveau is behoorlijk, hoewel er twijfel is of alle projecten dit jaar door zullen gaan. Dit in verband met personeel, materiaal en wie weet misschien geen diesel meer. Wat Lokaal Hellendoorn verder opvalt, er wordt input begroot. Investeringen in materiaal, menskracht, gebouwen ,enzovoort dit is een vereiste. Aan de andere kant is het raadzaam om te bezien wat de effecten van de investeringen zijn. En dit hoeft niet alleen geld te zijn, dat kan ook immaterieel zijn zoals bijvoorbeeld extra toezicht in wijken en buurten met als resultaat vermindering van vandalisme, minder drugsgebruik, dit omdat in het voorveld wordt geïnvesteerd en aan de achterkant wordt bespaart. De begroting 2023 is sluitend maar zoals aangeven zal er nadrukkelijk moeten worden gekeken naar de uitgaven en opbrengsten.

Dit om in de naaste toekomst de solvabiliteit te verhogen zodat we na 2025 niet worden geconfronteerd met extra bezuinigingen. Zoals voor ieder huishouden, vereniging en bedrijf zal het ook voor de gemeente een uitdaging zijn hierin de goede keuzes te maken. Participatie en communicatie

Lokaal Hellendoorn complimenteert het college met haar ambities de communicatie en participatie te verbeteren, zowel intern, als naar onze inwoners en ondernemers. Ook de inzet op integraal en in samenhang werken en beleid ontwikkelen zal ten goede komen aan dienstverlening en het uiteindelijke resultaat. Vraag •

Wanneer komt het college met een voorstel op basis van de participatieverordening/-ladder over rollen, taken en verantwoordelijkheid in deze en voor andere participatiegroepen?

Het vereenvoudigen van regels is een belangrijk ambitie die we als Lokaal Hellendoorn van harte ondersteunen. Ook willen we dat regels in begrijpelijke taal worden geschreven, We waarderen de inzet van het college op goede en duidelijke communicatie. Inclusie Goed te zien dat het college wil investeren in een inclusieprogramma. Iedereen moet mee kunnen doen. Indien het college extra budget nodig heeft voor uitvoering van een programma voor inclusie vragen we hen daarvoor budget te zoeken en bij de raad terug te komen. HUP c.q. nieuw beleid

De door het college aangekondigde Hellendoorns uitvoeringsplan (HUP) vloeit direct voort uit het coalitieakkoord Helder(s) akkoord, ‘Hellendoorn maken we met elkaar’ en de wil onze lokale democratie te vernieuwen en toekomstbestendig te maken. In het akkoord is opgenomen dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en gemeenteraad via dialoog en debat worden uitgenodigd samen het akkoord concreet uit te werken. De voorbereiding van dit proces zal zorgvuldig moeten gebeuren en het is goed dat het college in de programmabegroting financiële ruimte voorstelt om plannen ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Aangezien deze werkwijze nieuw is voor de gemeente Hellendoorn en de gemeenteraad willen we graag door het college pro-actief op de hoogte gehouden worden over de vorderingen en pro en contra’s. Vraag •

Haalt u de planning voor de HUP zoals u in september geschetst heeft ?

Programma 1: Werk, economie, recreatie en inkomen Lokaal Hellendoorn kan het plan van het college voor een goed aanbod voor her-,om- en bijscholing in samenwerking met werkgevers en onderwijs van harte ondersteunen. Graag zouden wij het lokaal gestimuleerd zien worden. Specifieke aandacht vragen wij voor het meer waarderen en bieden van opleidingsmogelijkheden voor fysieke beroepen, waar tekorten zijn op de arbeidsmarkt. We denken aan de zorg, bouw, techniek en horeca. We waarderen tevens de inzet van het college om armoede te voorkomen. In relatie met de hoge energiekosten komt het rijk en de gemeente met maatregelen. We vragen het college via laagdrempelige inlopen of andere acties goed te communiceren en daarbij ook aandacht te hebben voor mensen die net boven het minimum zitten. We willen graag eenvoudige maatregelen die (zoveel mogelijk) terecht komen bij de mensen die het hardst nodig hebben. Deze maatregelen zouden eventueel ook gebruikt kunnen worden om hoge energiekosten in de toekomst te voorkomen, door b.v. energiebesparende maatregelen te treffen.

Wij ondersteunen het voornemen van het college te komen tot een evaluatie van de diensten van de Stadsbank en vragen het college bij schuldhulpverlening zo lokaal mogelijk te werken. Juist in deze tijd dat huisvesting echt een probleem is, is het fijn om te weten dat onze gemeente goed op koers ligt wat betreft huisvesting van nieuwe statushouders. Er was een achterstand maar die wordt nu ingelopen. Er wordt volop ingezet om de integratie en arbeidsparticipatie van de statushouder voort te zetten in onze gemeente. Vragen: • • •

• •

Kunnen we voorkomen dat mensen de komende winter het huis uitgezet worden doordat ze de energierekening niet meer kunnen betalen? Wat is het beleid inzake handhaving en huisuitzetting in deze tijd van woningnood en is er maatwerk mogelijk? Is het mogelijk via de Twente board programma’s te ontwikkelen met onze lokale werkgevers om mensen lokaal bij-, her- of om te scholen bv. voor zorg en hulpverlening? Wil het college kijken naar mogelijkheden via een verzilverlening of lening (voorbeeld Almelo) om mensen te helpen hoge energiekosten in de toekomst te voorkomen? Wil het college kijken naar mogelijkheden om WMO kosten te besparen door inwoners mogelijkheden te bieden huizen levensloopbestendig te maken?

Programma 2: WMO en Jeugd Het college geeft aan in 2023 de uitgangspunten voor maatschappelijk en sociaal domein in samenhang te ontwikkelen, evenals via preventieprogramma’s meer te willen werken aan het voorkomen van ziektes en problemen. Lokaal Hellendoorn kan dit van harte ondersteunen aangezien dit bij kan én zal bijdragen aan de kwaliteit van leven en mogelijk kosten kan besparen. Wel hechten wel belang aan het goed in beeld brengen van investeringen en resultaten. Het deelnemen aan de pilot samen indiceren in de wijk kan ‘winst’ opleveren voor alle partijen evenals het plan voor meer (voorliggende) inloopvoorzieningen. Het vrijwilligersbeleid actualiseren kan wenselijk zijn om als gemeente tijdig te kunnen anticiperen aan het voorkomen van een groter tekort aan vrijwilligers. Lokaal Hellendoorn is blij met de pilot gezinswerker die er is voor de vraagstukken van vandaag, en altijd werkt vanuit het perspectief van duurzame versterking. We vinden het sterk dat ze zich vooral richten op het versterken van veerkracht en op het versterken van de context van gezinnen. We zijn blij met het voorstel om een sociaal makelaar, die de regie voert over ondersteuning en zorg, structureel in te gaan zetten. Dit geldt ook voor de coördinator Sociaal domein. Door het zorgakkoord van de rijksoverheid zal er nog meer een beroep gedaan worden op mantelzorgers.

Een goede ondersteuning is van groot belang. Voldoende ondersteuning van

mantelzorgers is van essentieel belang. We wachten met belangstelling het voorstel voor ouderenbeleid af. Een openbaar toilet in Nijverdal vinden we als Lokaal Hellendoorn nog steeds noodzakelijk We zullen met een voorstel komen.

Vragen •

• •

Zijn voldoende financiën geraamd voor de WMO o.a. huishoudelijke ondersteuning en dagbesteding in relatie met de prognose over toename hulpvragen door vergrijzing en de uitspraak in de risicoparagraaf? Blz 95 “Het beroep dat de burger kan doen op open einde regelingen zoals WMO-verstrekkingen, jeugdhulp, leerlingenvervoer en bijzondere bijstand is niet gelimiteerd. Zijn er in de toekomst loonkosten bij de gemeente te besparen indien de pilot samen indiceren in de wijk een succes is? Hoe past het niet extra handhaven in het beleid van preventie en voorlichting? Lokaal Hellendoorn vraagt het college samen met de jongerenraad en de Welle te bekijken of er leemten (en zo ja welke) zijn in activiteiten voor jongeren. Inzet op meer vertier kan (verslavings) problemen en vandalisme voorkomen.

Programma 3: Cultuur, Onderwijs en Sport We zijn blij met een langdurende strategische visie op onderwijs en het vastleggen in een Integraal huisvestingsplan. Lokaal Hellendoorn vindt het belangrijk dat het college en de raad nog inspraak krijgen in de gewijzigde plannen voor de nieuwbouw van Reggesteijn. Het huidige plan moet versobert worden maar desondanks lopen we een risico van overschrijding. Lokaal vindt het belangrijk om iedere keer meegenomen te worden in dit lopende proces. In deze begroting geeft het college aan kwalitatief en kwantitatief het rendement te willen vergroten van sportvoorzieningen en deze toekomstbestendig te willen maken. Dat heeft onze instemming en we vragen daarbij het college ook te kijken naar mogelijkheden van samenwerking met andere sociale partners in de wijk en/of buurtschap/ dorp en nadrukkelijk de verduurzaming van accommodaties. Ook in het kader van preventieve gezondheid is toegankelijke sport een groot goed. De investeringen in het Ravijn moeten rendement opleveren. Lokaal Hellendoorn wil een vinger aan pols houden in relatie de exploitatiekosten van het Ravijn zwem-sport-zorg, ook van het sportcafé . Goed dat het college drie verschillende scenario’s uitwerkt waardoor we voor de toekomst onderbouwde en toekomstbestendige keuzes kunnen maken.

Wij ondersteunen de wens van HOI en het college HOI te huisvesten in het Huis van Cultuur en Bestuur. Het college wil de bibliotheken in alle kernen structureel versterken en verankeren. Dat ondersteunen wij als Lokaal Hellendoorn en zijn van mening dat ook daar samenwerking met andere maatschappelijke partners, met voorkeur in multifunctionele accommodaties een duidelijke meerwaarde heeft.

De vergevorderde plannen voor een multifunctionele accommodatie in Daarle kan op onze steun rekenen. Wij stellen voor in de begroting 2023 alvast te anticiperen op de hoogstnoodzakelijke kosten en hier geld voor te reserveren. We hopen het investerings- en exploitatieplan zo snel mogelijk tegemoet te zien. Lokaal Hellendoorn hecht grote waarde aan de huidige geldende kaders van het leerlingenvervoer omdat het een ontlasting is voor ouders/verzorgers. Een meerjarige toekenning zien we graag gerealiseerd. Pragmatische kansen/oplossingen die bijdragen aan zelfstandigheid van het kind die op termijn financiële besparingen opleveren, lijken ons goed voor zowel kind als gemeente. Vragen •

• • •

•

Neemt het college bij prestatieafspraken met ZinIn concreet mee de bibliotheken in Hellendoorn en Haarle z.s.m. onder te brengen in een multifunctionele of andere maatschappelijke accommodatie? In Haarle denken we aan de Veldkamp, integraal opnemen in plannen voor de leegkomende R.K. kerk of de basisschool. In Hellendoorn aan het Noaberhuus. De vrijkomende locaties kunnen dan beschikbaar komen voor betaalbare woningen voor starters en ouderen. Heeft u inzicht in de behoefte aan kunstgras bij sportverenigingen in de kleine kernen en welke (woningbouw) mogelijkheden dit kan opleveren? Heeft u een indicatie van de kosten van verplaatsing van HOI en welke mogelijkheden er zijn op deze locatie starterswoningen te bouwen. We zien in de begroting plannen voor uitbreiding van een skate park in de Blokken. Wij vragen ons af of dit juiste locatie is omdat er nu vooral hele jonge kinderen komen en zij op dit moment hier ruimte en veiligheid ervaren. Daarnaast lijkt een de locatie in de nabijheid van Place to Be het onderzoeken waard. Deze is centraal gelegen tussen Kruidenwijk, Hellendoorn, Hulsen, Nijverdal. Kunt u ons een evaluatie toezeggen van de resultaten van de door de gemeente geïnvesteerde Leadergelden de afgelopen 6 jaar? Welke gemeentelijke initiatieven liggen er nu in het kader van Leader?

Programma 4: mobiliteit en bereikbaarheid Goed dat het college inzet op veilige wegen, voldoende fietspaden en in het kader van energievoorziening onderzoekt of de restwarmte van de Regge te gebruiken is. Extra aandacht vragen we voor handhaving in het openbaar gebied in relatie toegankelijkheid mensen met een beperking. De recent gehouden zogenaamde “ witte stokkendag” maakte weer duidelijk dat deze nog niet op orde is. Ook maken we ons in dit kader zorgen over de geplande fietsbruggen over de N35. Het zal ondanks maatregelen lastig te zijn deze te gebruiken door ouderen en mensen met een beperking. Ook hebben we grote twijfels over de meerwaarde van deze fietsbruggen voor onze eigen inwoners.

Het veiliger maken van de rotonde op de Helmkruidlaan is belangrijk. We hopen samen met onze inwoners te komen tot een wenselijke oplossing. Ook vragen we al jaren extra aandacht voor het verkeer en de voetgangers op de Grotestraat. En ook voor de Smidsweg. Vragen : • •

Wat zijn de verwachte inkomsten door de extra investering in de parkeergarage? Is het juist dat het zebrapad bij de Smidsweg ondertussen in voorbereiding is?

Programma 5: Woon en leefomgeving De uitdaging is groot om snel voldoende woningen te bouwen voor onze eigen inwoners. Op basis van de huidige woning behoefte c.q. nood is de conclusie van Lokaal Hellendoorn dat we een inhaalslag moeten maken voor starters, middeninkomens en kleine betaalbare levensloopbestendige grondgebonden woningen voor ouderen. Daarvoor is het aanstaande doelgroepenbeleid een goed instrument. Zorg hebben we ook over het bestaansrecht voor onze agrariërs in relatie tot de landelijke wetgeving. We vragen het college bij hogere overheden ruimte te claimen voor lokaal beleid zodat we op gebiedsniveau de puzzel op kunnen lossen met de betrokkenen aan het roer. Het gebiedsproces Haarle kan als voorbeeld dienen. In dit kader vragen we het college er op toe te zien dat de geplande uitbreiding van het nationaal park geen extra belemmering zal vormen voor onze agrariërs. Vragen •

Is er (in de toekomst) voldoende budget om het speelplaatsenbeleid vorm te geven op basis huidige beleid en wensen van de inwoners? Het budget gaat uit van halvering van het aantal speelplaatsen. Dit is mede van belang in het kader van preventieve gezondheid.

Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening Als Lokaal Hellendoorn zien we graag een opener en toegankelijker raadszaal. Ook willen we graag een publieksvriendelijker hal en toegang. We vragen het college de mogelijkheden te onderzoeken. Paragraaf 9 duurzaamheid De gemeente wil haar gemeentelijk vastgoed verduurzamen. In het kader van energiebesparing. Het goede voorbeeld geven, is een goede zaak. We vragen het college recht te doen aan de afspraak met onze inwoners en energiewerkgroepen middels de afgesproken projecten onze bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstellingen. Inzet op goede ondersteuning van de energiewerkgroepen willen we een extra impuls te geven door zo snel mogelijk ingang zetten van de procedure van het aanstellen van een projectmanager. Het is goed dat het college duidelijk heeft gemaakt dat de gemeente Hellendoorn in dit kader geen windturbines wil. Lokaal Hellendoorn vraagt het college zich te blijven verzetten tegen de druk en macht van de provincie om windturbine locaties aan te wijzen.

Tevens willen we een extra impuls geven aan mogelijkheden om woningen te verduurzamen. Lokaal Hellendoorn heeft een motie ingediend. Op basis van de motie is er een toezegging gedaan. We zien het voorstel van het college met belangstelling tegemoet.

Wij bedanken het college en de interne organisatie voor het werk en de inzet voor deze begroting. Namens de raadsleden van Lokaal Hellendoorn Matthijs Knobben, Thea ten Have, Trudy Weierink, Dennis Meijerman, Frans Runneboom, Alexander Dollen, Gerrit Haselhorst, Jan Veneman, Gerard ter Horst, Johanna Lusink, Huib Krukkert, Anja Wolterink, Martien Versmissen. Burgerlid Tim Bargboer Steunfractieleden; Ewoud Buter, Jeannette Schraa, Bertus van de Merwe