Initatiefvoorstel D66 Kaderstelling RES 2.0 - raadsvergadering 20 juni 2023

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 20 juni 2023 van de gemeente Hellendoorn

Onderwerp Kaderstelling RES 2.0 en kennisnemen van de bestuurlijke reactie.

Met dit initiatiefvoorstel stellen wij u voor het volgende besluit te nemen:

De Gemeenteraad van Hellendoorn, -

gelezen het initiatiefvoorstel van het lid Op den Dries (D66) van 20 juni 2023, getiteld ‘Kaderstelling RES 2.0’; gelezen de bestuurlijke reactie van het college van burgemeester en wethouders d.d 28 maart 2023;

Besluit:

I

In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel

II

Het college van Burgemeester en wethouders te verzoeken: 1) Zoekgebieden en beleid voor te bereiden ter goedkeuring van de raad. 2) Bij de keuze van een zoekgebied de voorkeur te geven aan zoekgebieden waarbij een samenwerking met een naburige gemeente te realiseren valt. 3) Voor de exploitatie van windturbines de voorkeur te geven aan lokale coöperaties /initiatieven boven commerciële partijen, maar commerciële partijen niet uit te sluiten. 4) Bij weging van plannen voor het opwekken van grootschalige windenergie de voorkeur te geven aan een combinatie van twee participatievormen: • participatie in de vorm van deelnemen in de exploitatie; • participatie in de vorm van voordeel in energiekosten voor deelnemers om energiearmoede te bestrijden 5) De mogelijkheid te overwegen van een coöperatievorm dan wel een gemeentelijk energiebedrijf waarbij inwoners maximaal kunnen meeprofiteren van grootschalige energieopwekking 6) 100% Lokaal eigendom als voorwaarde op te nemen

Wettelijke grondslag Gemeentewet art. 147a, lid 1

Initiatiefvoorstel Als de gemeente Hellendoorn niet vóór 1 juli beleid heeft geformuleerd dat beter aansluit bij de doelstellingen van de RES, dan verliest de gemeente de regie op windenergie. De gemeente Hellendoorn heeft in 2021 een bod uitgebracht van 71 GWH in het kader van de RES. Hellendoorn heeft gekozen om lokale werkgroepen te betrekken bij de totstandkoming van dit bod, en bij de uitkomst bleek dat in het eindbod grootschalige opwekking van windenergie niet is opgenomen. Desondanks hebben de Raad en het College het resultaat van de werkgroepen gerespecteerd. Er is veel werk verricht, en daar wilden de Raad en het College recht aan doen. Daarom is dit als Hellendoorns eindbod ingediend in de RES Twente. De provincie heeft echter aangegeven dat het eindbod van regio Twente niet aan de doelstellingen voldoet. In het Twentse eindbod schort het aan opwekking van energie door wind. Omdat de provincie ook haar afspraken moet nakomen is ingrijpen in de RES noodzakelijk. Ook voor de gemeente Hellendoorn zijn de consequenties groot. Als de gemeente Hellendoorn geen actie onderneemt vóór 1 juli 2023 dan zullen aanvragen voor projecten voor grootschalige energieopwekking door middel van wind niet door de gemeente, maar door de provincie worden behandeld. Wil de gemeente Hellendoorn zelf nog de regie voeren, dan is beleid op windenergie noodzakelijk.

Coalitieakkoord In het huidige coalitieakkoord staat over klimaatverandering het volgende: Klimaatverandering is een urgent thema dat constant aandacht vraagt. Samen met onze inwoners willen we vormgeven aan de energie- en warmtetransitie. Bij duurzame energieopwekking is draagvlak ons uitgangspunt. De ingezette werkwijze met de energiewerkgroepen past hierbij. Draagvlak is ook een belangrijke pijler onder dit initiatiefvoorstel. Bij het realiseren van windmolens hoort een ruime compensatie voor omwonenden. In het licht van de huidige hoge energietarieven is het ook van belang dat de overige inwoners van onze gemeente kunnen profiteren. Als door participatie de energiearmoede terug kan worden gedrongen dan slaan we twee vliegen met één klap. Ook voor lokale ondernemingen moet het mogelijk zijn te participeren in lokale opwekking van windenergie.

Toelichting op de punten In dit voorstel staan 6 punten. De toelichting op deze punten is als volgt: 1) Zoekgebieden en beleid voor te bereiden ter goedkeuring van de raad. Als er geen zoekgebieden worden vastgesteld dan is het hele gemeentelijk grondgebied zoekgebied. 2) Bij de keuze van een zoekgebied de voorkeur te geven aan zoekgebieden waarbij een samenwerking met een naburige gemeente te realiseren valt. Om versnippering tegen te gaan en om te voorkomen is het van belang dat samenwerking wordt gezocht met buurgemeenten. Het is daarom logisch om te zoeken aan de grenzen van de gemeente. 3) Voor de exploitatie van windturbines de voorkeur te geven aan lokale coöperaties /initiatieven boven commerciële partijen, maar commerciële partijen niet uit te sluiten. Lokale initiatieven kunnen op meer draagvlak rekenen. Hierbij is mogelijkheid tot participatie noodzakelijk. We willen zoveel mogelijk de eigen inwoners laten profiteren van initiatieven. Het ultieme lokale initiatief is de gemeente die zelf een gemeentelijk energiebedrijf start.

4) Bij weging van plannen voor het opwekken van grootschalige windenergie de voorkeur te geven aan een combinatie van twee participatievormen: • participatie in de vorm van deelnemen in de exploitatie; • participatie in de vorm van voordeel in energiekosten voor deelnemers om energiearmoede te bestrijden Er zijn verschillende participatievormen mogelijk. Omwonenden van Windmolens moeten in staat worden gesteld om voor een deel te kunnen participeren in de exploitatie. Eventuele negatieve financiële consequenties van de aanwezigheid van windmolens kan op deze manier ruim gecompenseerd worden. Ook kan de (lokale) exploitant draagvlak bevorderen door inwoners van de gemeente te laten profiteren door middel van voordelige contracten voor het afnemen van de opgewekte energie. 5) Onderzoek uit te voeren naar een coöperatievorm dan wel een gemeentelijk energiebedrijf waarbij inwoners maximaal kunnen meeprofiteren van grootschalige energieopwekking Een zelf op te richten coöperatie of energiebedrijf zou een vorm kunnen zijn van het maximaal laten meeprofiteren door inwoners. Eigenaren van een particuliere stroom-aansluiting zouden bijvoorbeeld bij lidmaatschap een winstuitkering uitgekeerd kunnen krijgen dat gelijk is aan de energiekosten van een gemiddeld huishouden. Grotere (zakelijke) deelnemers in de coöperatie zouden bij een lidmaatschap een winstuitkering kunnen krijgen.

6) 100% lokaal eigendom als voorwaarde op te nemen Dit is een breed gedragen voorwaarde die ook naar voren is gekomen in het debat dat hierover is gevoerd.