Gemeente Hellendoorn - Accountantsverslag 2021

ACCOUNTANTSVERSLAG 2021

Gemeente Hellendoorn

21 juni 2022

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

Aan de raad van de gemeente Hellendoorn T.a.v. mevrouw K. Zomer, raadsgriffier Postbus 200 7440 AE NIJVERDAL

Wij hebben de jaarrekening 2021 van gemeente Hellendoorn (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 10 november 2021, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2021. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen.

Hengelo, 21 juni 2022

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.

Kenmerk: 1053138/WP/hb/1444

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Na twee jaar volledig op afstand te hebben gewerkt, heeft de controle over het boekjaar 2021 weer op locatie plaats kunnen vinden. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

M. Zoetman-Kiers RA Partner en extern accountant gemeente Hellendoorn

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING



Wij verstrekken bij de jaarrekening een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid.



De baten en lasten alsook de balansmutaties in de jaarrekening 2021 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.



De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.048.000 respectievelijk € 3.144.000.



Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.



De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.



De WNT is nageleefd.

Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de ONTWIKKELING SiSa-bijlage. GREX / SOCIAAL DOMEIN







Boekwaarde grondexploitaties is fors afgenomen van € 6,5 miljoen ultimo 2020 naar € 0,1 miljoen ultimo 2021, met name door gerealiseerde verkopen binnen het complex Lochter III. Hierdoor is het risico op onjuiste waardering beperkt. Na bijstelling van de verkoop – uitgifte prognose blijkt dat op dit moment geen enkele kavel meer beschikbaar is voor uitgifte en verkoop. Voor de woningbouw complexen zijn de risico’s als gevolg van de woningkrapte beperkt. Onzekerheid ten aanzien van het sociaal domein (WMO en Jeugd inclusief PGB) inherent aan de contractafspraken in het kader van Samen14 is lager dan in 2020 en bedraagt voor 2021 € 1,0 miljoen.

DASHBOARD

JAARREKENING

5

AANDACHTSPUNTEN VOOR 2022

RESULTAAT 2021

Naar aanleiding van onze controle over het boek- en kalenderjaar 2021 willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor 2022 benoemen: 

Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van boek- en kalenderjaar 2023.



Rechtmatigheid uit hoofde van aanbestedingen.



Rapportering over fraude in de controleverklaring vanaf 2022.

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN 

(x €1.000)

2021

Begroting (na wijziging)

Saldo van baten en lasten

8.561

1.978

Mutatie reserves

-/- 4.477

-/- 1.978

Resultaat

-/- 4.085

-

Het voordeel ten opzichte van de begroting wordt binnen diverse programma’s veroorzaakt. Zie hiervoor de toelichting in paragraaf 3.1.

UW FINANCIËLE POSITIE VERGELEKEN

De langetermijnimpact op de maatschappij en economie rond het coronavirus zijn onzeker. Tijdens de controle hebben wij aandacht besteed aan de impact van het coronavirus op gemeente Hellendoorn. De financiële impact is in 2021 voordelig en bedraagt € 0,7 miljoen. Zie verdere toelichting onder hoofdstuk 2.1.

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN 3,50 3,00

2,98

2,50



Begrotingsoverschrijdingen op één programma, wel passend binnen het bestaande beleid.

2,00



Onrechtmatigheid naleving Europese aanbestedingsregels bedraagt € 0,8 miljoen en is daarmee hoger dan over 2020 (€ 0,3 miljoen).

1,50

2,18

1,26

1,84

1,00 PB '21

JR '20

PB '22

De ratio is op basis van volgtijdelijkheid van raadsvergaderingen opgenomen

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

JR '21

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw & rechtmatig 2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.4 Aandachtspunten voor 2022

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1/3)

COVID-19-impact op boekjaar 2021

Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie

7

Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening Tijdens de controle hebben wij aandacht besteed aan de impact van de coronapandemie op gemeente Hellendoorn. Hieromtrent hebben wij overleg gevoerd met het management/de directie. De coronacrisis heeft beperkte gevolgen voor de operationele activiteiten van de gemeente. Daarbij zijn de financiële gevolgen van de crisis beperkt. In de jaarrekening en de tussentijdse rapportages is door de organisatie gerapporteerd over deze impact voor de gemeente. Ook voor 2022 zal dit naar verwachting nog het geval zijn. Eind februari 2021 is de BADO-notitie met betrekking tot de ‘COVID-19-effecten en -risico's voor decentrale overheden' uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is ook van toepassing voor de jaarrekening 2021. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-enrisicos-corona-voor-jaarrekening-2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en/of onze controleverklaring.

Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar de jaarrekening (toelichting jaarverslag) en naar paragraaf 3.1 van dit verslag.

Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen

De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in het jaarverslag Paragraaf Corona.

DASHBOARD

De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle in relatie tot COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief kost het samenstellen en controleren van de jaarrekening van beide kanten een forse inspanning. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen:  Ondanks de COVID-19 maatregelen aan het begin van het jaar is het mogelijk geweest de jaarrekening tijdig op te stellen en te controleren. De samenwerking was plezierig en constructief.  In tegenstelling tot voorgaande jaren was de spendanalyse inzake Europese Aanbestedingen in de eerste controleweek voor ons beschikbaar.  De controle van de SiSa-bijlage heeft mede gezien het toenemende aantal regelingen (o.a. door COVID-19 en de kinderopvangtoeslagenaffaire) relatief meer tijd gekost dan voorgaand jaar.  Het proces heeft (als gevolg van COVID-19) geen noemenswaardige vertraging opgelopen.  De specifieke werkzaamheden als gevolgd van corona zijn aan de voorkant met uw gemeente afgestemd. Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen.

Het heeft betrekking op de gehele gemeente en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden. Gemeente Hellendoorn heeft gekozen een afzonderlijke paragaaf op te nemen (onderdeel Paragraaf 11 van de jaarstukken) en daar toe te lichten welke gevolgen COVID-19 op gemeente Hellendoorn heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de gemeente heeft ondernomen. Hiermee voldoet de gemeente aan het BBV. Uit de paragraaf blijkt dat gemeente Hellendoorn per saldo een voordeel heeft van € 0,7 miljoen. In 2021 is € 2,4 miljoen extra uitgegeven of minder ontvangen terwijl voor € 3,1 miljoen aan compensatie is ontvangen. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar het jaarverslag. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2/3)

Geen controlebevindingen of onzekerheden vanuit de ToZo-regeling

8

ToZo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (ToZo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten:     

ToZo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020 ToZo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020 ToZo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021 ToZo 4: aanvragen vanaf 1 april 2021 tot 1 juli 2021 ToZo 5: aanvragen vanaf 1 juli 2021 tot 1 oktober 2021

Uw gemeente heeft in het kader van de Tozo-regeling een voorschot van het Rijk ontvangen van € 1,5 miljoen (voor 2021). Via de SiSabijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af aan het Rijk. De bestedingen in het kader van de ToZo-regeling over 2021 bedragen € 0,5 miljoen. Het teveel ontvangen deel is als terugbetalingsverplichting opgenomen op de balans. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd aan de hand van de aanwijzingen van het ministerie in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole d.d. 31 januari 2022 en de nadere richtlijnen van de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA. Uit onze controle zijn geen fouten en/of onzekerheden gebleken. Wij hebben de toetsing van fouten en onzekerheden in ons oordeel meegewogen aan de hand van de aanwijzingen zoals opgenomen in hoofdstuk 9 van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole en gerapporteerd in bijlage B bij dit rapport. Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo. Wij achten deze voor de gemeente Hellendoorn nihil. M&O-beleid Wij hebben conform de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2021 de opzet van het beleid voor Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&Obeleid) van de gemeente Hellendoorn inzake de ToZo-regeling gecontroleerd.

Dit beleid ziet onder andere op de maatregelen die de gemeente heeft ingeregeld, waaronder de controle achteraf, en het gebruik en de behandeling van de signalen van het Inlichtingen Bureau (IB-signalen) daarbij. Voorts is getoetst of de opzet die Hellendoorn voor dit M&O-beleid heeft gemaakt ook feitelijk wordt nageleefd. In dit kader hebben wij vastgesteld dat uitvraag en opvolging van de IB-signalen door de gemeente voor ToZo 1 toereikend is. Zoals in de Nota reeds was voorzien is ook Hellendoorn er evenwel nog niet in geslaagd alle ontvangen IB-signalen over 2021 af te handelen vóórdat zij de SiSa-bijlage ten behoeve van de jaarrekening 2021 moest opstellen. Conform voorschrift schuift de opvolging van de over 2021 nog niet afgehandelde signalen door naar de verantwoording over 2022. Aangezien bij gemeente Hellendoorn sprake is van een toereikend M&O-beleid behoeven de nog niet afgehandelde signalen niet te leiden tot een onzekerheid of fout in de verantwoording over 2021. De uitvoering van het M&O-beleid loopt door in 2022. Afhandeling van IB-signalen in 2021 (na sluiting van de administratie over 2021) met gevolgen voor eerder afgegeven beschikkingen ToZo, moeten worden verantwoord in de SiSa-bijlage over 2022. Uiteraard moet de gemeente in 2022 uitvoering blijven geven aan haar M&O-beleid en controleplan in deze.

Bij eventuele niet-naleving dienen wij daarover te rapporteren in het accountantsverslag bij de jaarrekening 2022.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (3/3)

Geen controlebevindingen of onzekerheden vanuit de ToZo-regeling

9

Oninbaarheid ToZo-vorderingen (uitzettingen) De ToZo-vorderingen zijn ultimo boekjaar opgenomen voor een bedrag van € 0,7 miljoen. Deze zijn terecht volledig opgenomen en nietvoorzien. Uit de kamerbrief d.d. 27 januari 2021 heeft het ministerie SZW aangegeven dat het risico over de oninbaarheid van de vorderingen gedragen wordt door het Rijk en dat de gemeenten gecompenseerd zullen worden voor het gedeelte wat op termijn oninbaar zal blijken. Verantwoordingverplichting stuwmeer verlofdagen (netto-vlottende schulden, <1 jaar) Conform het BBV dienen eventuele reserveringen ten aanzien van vakantiegeld en –dagen niet te worden verantwoord als schuld bij een gelijkblijvend saldo. Ten aanzien van de reservering vakantiedagen dient echter in het geval van een eventueel stuwmeer/spaarverlof wel een schuld opgenomen te worden op basis van artikel 44, lid 1a, BBV. Door COVID-19 is een algemene ontwikkeling als gevolg van het thuiswerken dat meer sprake is van de opbouw van verlofuren ten opzichte van voorgaande jaren. Gemeente Hellendoorn heeft inzichtelijk gemaakt hoe de verhouding van het verlofsaldo per ultimo boekjaar ten opzichte van voorgaande jaren. Hieruit blijkt dat het boekjaar 2021 geen significant hoger totaal verlofsaldo kent. In overleg met gemeente Hellendoorn is derhalve besloten om hiervoor geen aanvullende schuld op te nemen.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 De jaarrekening is getrouw

De jaarrekening 2021 is getrouw

10

Wij hebben bij de jaarrekening 2021 van gemeente Hellendoorn een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva per 31 december 2021 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang die door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening.

Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

Sociaal domein – PGB Jeugdzorg en WMO

-

148

§ 4.2

Sociaal domein – WMO ZIN

-

63

§ 4.2

Sociaal domein – Jeugdzorg ZIN

-

814

§ 4.2

Totaal

-

1.025

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

1.048

3.144

Performance materialiteit (80% van de materialiteit)

888

2.664

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

105

315

Getrouwheid

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening

De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2021 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

11

Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 104.800 rapporteren (10% van de goedkeuringstolerantie), alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

-

1.025

§ 4.2

Aanbestedingsrechtmatigheid

765

-

§ 4.6

Totaal

765

1.025

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

1.048

3.144

Performance materialiteit (80% van de materialiteit)

888

2.664

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

105

315

Rechtmatigheid Ongesaldeerde getrouwheidsfouten en/of onzekerheden

Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen en/of onzekerheden zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.4 Aandachtspunten voor 2022

12

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2021 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1.

Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van boek- en kalenderjaar 2023 Met ingang 2023 wordt bij decentrale overheden (gemeenten en provincies) de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. Dit heeft aanzienlijke gevolgen voor de (interne) beheersing van gemeente Hellendoorn en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Een uitdaging, maar naar onze mening ook een kans. Wij concluderen dat de beheersorganisatie van gemeente Hellendoorn voldoende is, maar wij merken op dat ook aandachtspunten bestaan in de interne beheersing. Zie verder onderdeel 4.1 van deze rapportage.

2.

Rechtmatigheid uit hoofde van aanbestedingen Vanuit onze controle op de aanbestedingsrechtmatigheid is een fout ad € 765.000 geconstateerd, een toename ten opzichte van voorgaand jaar (€ 284.000). De toename wordt veroorzaakt doordat bestedingen op de oude onrechtmatige contracten hoger zijn dan in 2020 (€ 63.000 hoger) en nieuwe contracten die in 2021 onrechtmatig zijn aanbesteed (€ 419.000) met name als gevolg van incidentele opdrachten (waaronder levering van ICT materiaal in het kader van thuiswerken en adviesdiensten. Bij de uitvoering van onze controle op de spendanalyse door de concerncontroller komen diverse aandachtspunten naar voren voor 2022. Hieruit blijkt dat voor de meeste nieuwe contracten die in 2021 als onrechtmatig zijn meegenomen acties zijn uitgezet om de onrechtmatigheid voor het boekjaar 2022 te verlagen. Wij vragen uw blijvende aandacht voor het bewaken van de juiste aanbestedingsprocedure. De implementatie van inkoop- en contractbeheer binnen InProces moet hier in 2022 aan bijdragen.

3.

DASHBOARD

Rapportering over fraude in de controleverklaring vanaf 2022 Rapportering over fraude in de controleverklaring vanaf 2022 Zoals aangegeven in onze managementletter d.d. 20 december 2021 zal de komende jaren vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie en zullen wij dit onderwerp ook gaan opnemen in onze controleverklaring. De concerncontroller heeft in september 2021 een uitgebreide frauderisico analyse opgesteld en besproken in het college van Burgemeester en Wethouders. Wij onderschrijven de daar geformuleerde conclusies en vragen uw aandacht voor het opvolgen van de gegeven aanbevelingen. Deze aanbevelingen zien met name toe op het aantoonbaar maken en toetsen dat beheersmaatregelen voor processen bestaan en werken.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

13

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2021 3.2 Dashboard financiële positie 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2021

Resultaat 2021 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 4,0 miljoen

14

Het resultaat van gemeente Hellendoorn over het jaar 2021 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 4,0 miljoen voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)

2021

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

IN %

Saldo van baten en lasten

8.561

1.978

6.583

332,8%

Onttrekkingen reserves

-/- 6.807

-/- 6.964

-157

-3,7%

Dotatie aan reserves

11.283

8.942

-/- 2.341

26,2%

Resultaat

4.085

-

4.085

In hoofdstuk 2 van de jaarstukken wordt per programma een analyse weergegeven van de verschillen tussen de begroting en de realisatie 2021. Het resultaat 2021 wijkt ongeveer 4% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. De jaarrekening laat zien dat het resultaat aanzienlijk hoger ligt dan de primitieve en actuele begroting (beide saldo nihil). Dit is mede het gevolg van hogere leges omgevingsvergunningen en hogere bijdrage uit het gemeentefonds. Op pagina 12 van de jaarstukken zijn de grote afwijkingen ten opzichte van de begroting verder toegelicht.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Uw financiële positie vergeleken

15

De hieronder opgenomen ratio’s hebben wij op basis van volgtijdelijkheid van raadsvergaderingen opgenomen. RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

SOLVABILITEITSRATIO

3,5

40,0%

3

2,98

2,5 2 1,5

20,0% 10,0%

1,26

5,0% JR '20

PB '22

JR '21

NETTO SCHULDQUOTE

Gemid. NL*

10,9% 10,5% 12,4%

PB '21

JR '20

PB '22

JR '21

RATIO GRONDEXPLOITATIE

120,0%

12,0% 97,9% 111,2%

10,6%

10,0%

97,2% 73,6%

60,0% 41,5%

40,0%

8,0% Gemid. NL*

6,0%

Gemeente

4,0%

20,0%

Gemeente

6,3%

Gemid. NL*

3,3% 1,5%

2,0%

0,0%

0,0% PB '21

JR '20

PB '22

JR '21

PB '21

JR '20

PB '22

0,0%

JR '21

* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde over 2020 voor gemeenten in de categorie 25.000-50.000 inwoners. Data gebaseerd op www.waarstaatjegemeente.nl.

DASHBOARD

Gemeente

0,0% PB '21

80,0%

15,8%

15,0%

1

100,0%

34,7%

30,0% 25,0%

2,18

1,84

35,0%

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden

Uw financiële positie is ruim voldoende

De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen

16

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van gemeente Hellendoorn. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2021 geldt. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van uw gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.

Weerstandsvermogen gemeente Hellendoorn is uitstekend In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 19,6 miljoen en bestaat alleen uit de algemene reserves. In geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van de bestemmingsreserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. Gemeente Hellendoorn heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 6,6 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Hellendoorn is volgens het GTK 2020 uitstekend te noemen. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2021 15,8%. Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Hellendoorn in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt 73,6%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden, hoe lager dit percentage is, hoe minder risicovol dit is.

Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). De netto schuldquote neemt in de begroting 2022 toe naar 111,2%. Dit komt door lager geraamde begrote baten als gevolg van lagere verkopen grondexploitatie. De vaste schulden laten (conform het ingezette beleid) een dalende lijn zien.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag

17

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van gemeente Hellendoorn is op basis van de jaarrekening 2021 laag doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten lager is geworden, met name door de gerealiseerde verkopen in 2021. De ratio grondexploitatie is ruim < 20% en is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020. In de begroting 2022 blijft deze ratio laag omdat gemeente Hellendoorn nog geen nieuwe grondexploitaties gaat opstarten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

18

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Sociaal domein uitgelicht 4.3 Ontwikkeling grondexploitaties 4.4 BBV, WNT en SiSa 4.5 Begrotingsrechtmatigheid 4.6 Rechtmatigheid inkoop- en aanbesteding 4.7 Significante schattingsposten

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording

19

Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 21 december 2021. Zie onze managementletter 2021 voor aandachtspunten in de interne beheersing

Samenvattend hebben wij geconstateerd dat bij gemeente Hellendoorn, net als bij veel andere gemeenten, nog aandachtspunten resteren. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven, etc.). Wij hebben in onze managementletter opgeroepen om uw ambities en mogelijkheden op het gebied van de interne beheersing te bepalen. Het niveau van interne beheersing is de primaire verantwoordelijkheid is van het college/de organisatie. Fraude De komende jaren zal vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze beroepsorganisatie, de NBA, werkt momenteel aan een notitie betreffende ‘best practicemaatregelen fraude(risico)beheersing voor bestuurders en toezichthouders'. In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen, zoals de gemeenteraad, bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude, kunnen de gelegenheden die tot fraude leiden, afnemen.

Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. De landelijke pilots waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude (o.a. Gemeente Breda) hebben bijgedragen aan de best practices. De best practices van de NBA zijn erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. In onze managementletter hebben wij reeds aandacht gevraagd voor dit onderwerp. Graag gaan wij met u in overleg over het vergroten van de actieve rol van de gemeenteraad/audit commissie ten aanzien van frauderisicobeheersing. Bijvoorbeeld door jaarlijks één of meerdere onderkende frauderisico’s (en indien van toepassing de interne beheersingsmaatregelen die zijn genomen om deze frauderisico’s te mitigeren) nader te laten onderzoeken door de verbijzonderde interne controle, een accountant of een gespecialiseerde (fraude)onderzoeker.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording

Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2022

20

Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van 2023 In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt en heeft augustus 2021 de kadernota rechtmatigheid 2022 gepubliceerd. In mei 2022 heeft de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats gevonden. De behandeling in de Eerste Kamer dient nog plaats te vinden. Op dit moment volgen nog de nodige aanpassingen van wetgeving en notities vanuit onder ander het NBA. Desalniettemin is de verwachting dat de rechtmatigheidsverantwoording per boekjaar 2023 wordt ingevoerd. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste gemeenten een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans voor uw organisatie en interne beheersing.

Wanneer de rechtmatigheidsverantwoording met terugwerkende kracht wordt ingevoerd, wordt gemeente Hellendoorn met ingang van verslagjaar 2022 immers zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering, maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.

Stand van zaken binnen uw gemeente

Stand van zaken binnen uw gemeente Wij hebben kennis genomen van het plan van aanpak van uw gemeente rondom het invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording. Het managementteam, het college en de audit commissie zijn door de concerncontroller vorig jaar op de hoogte gesteld van de aankomende wetgeving. Als voorbereiding op de rechtmatigheidsverantwoording en ten aanzien van het verbeteren van de interne controle is gemeente Hellendoorn gestart met het opstellen en uitvoeren van een intern controleplan en stelt ze voor de meest relevante financiële processen procesbeschrijvingen op. Uiterlijk medio 2022 draait gemeente Hellendoorn een proef ten aanzien van het opstellen van een rechtmatigheidsverantwoording. De concerncontroller rapporteert hierbij zijn bevindingen aan het MT en het college en stemt zijn controleaanpak op hoofdlijnen af met de accountant. Op basis hiervan vult uw gemeente het interne controleplan 2022 concreet in. Ten behoeve van kaderstelling rapporteert de concerncontroller hierbij het controleplan 2022 aan de raad dan wel aan de audit commissie. De belangrijke stap waarin de raad de kaders stelt (waaronder de diepgang) is in afwachting van de definitieve regelgeving en invoeringsdatum aangehouden.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht

Onzekerheid ten aanzien van prestatielevering

21

Wmo ZIN De productieomvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2021 circa € 5,9 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Hellendoorn. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. De gemeente heeft een IC-plan opgesteld waarin de wijze van verantwoorden is opgenomen. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN vraagt gemeente Hellendoorn per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Uit onze controle blijkt dat door gemeente Hellendoorn verschillen zijn geconstateerd tussen de eigen administratie en de productieverantwoordingen die zijn voorzien van een controleverklaring. De lasten volgens de productieverantwoordingen zijn € 0,1 miljoen hoger dan de betalingen in de uitkeringsadministratie. Hiervoor is door gemeente Hellendoorn een overlopende post opgenomen.

Resterende onzekerheid Wmo ZIN circa € 0,1 miljoen

Tevens is van een aantal zorginstellingen geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als rechtmatigheid van deze lasten. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren, de uitkomsten van de in 2021 ontvangen controleverklaringen en de ontvangen bestuursverklaringen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid in totaliteit op € 63.200 van de € 5.918.000 (2020: € 398.000). Jeugdzorg ZIN De productieomvang van Jeugdzorg bij zorginstellingen bedraagt in 2021 circa € 8,2 miljoen. Voor deze variant geldt dat net zoals bij de Wmo ZIN dit dan alsnog tot een onzekerheid leidt omtrent de geleverde prestatie. Uit onze controle blijkt dat van een aantal zorginstellingen nog onvoldoende controle-informatie is ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Uit onze controle blijkt dat door gemeente Hellendoorn verschillen zijn geconstateerd tussen de eigen administratie en de productieverantwoordingen die zijn voorzien van een controleverklaring.

De lasten volgens de productieverantwoordingen zijn € 0,2 miljoen hoger dan de betalingen in de uitkeringsadministratie. Hiervoor is door gemeente Hellendoorn een overlopende post opgenomen.

Resterende onzekerheid Jeugdzorg circa € 0,8 miljoen

DASHBOARD

Uit de ontvangen verantwoordingen van zorginstellingen blijkt dat van een aantal zorginstellingen nog onvoldoende controle-informatie is ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. In de financiële verantwoording Jeugdhulp 2021 is voor een bedrag ad € 1.253.000 aan onzekerheden geconstateerd. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren, de uitkomsten van de in 2021 ontvangen controleverklaringen, ramen wij het bedrag van de resterende onzekerheid in totaliteit op circa € 814.000 (2020: € 1.029.000).

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht

Onzekerheden PGB

Zelfstandig onvoldoende grip op lasten Wmo en Jeugd

22

PGB De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is ten aanzien van PGB eveneens sprake van een onzekerheid. Gemeente Hellendoorn verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces en de controles op betalingen waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. De processen van PGB (Jeugdzorg en WMO) lopen op een aantal onderdelen verschillend, waardoor voor PGB (Jeugdzorg en WMO) niet dezelfde zekerheid wordt verkregen. De resterende onzekerheden zijn hierdoor voor PGB (Jeugdzorg en WMO) € 0,2 miljoen op een totaal bedrag van € 0,5 miljoen. Grip op lasten Wmo en Jeugdzorg De onzekerheden in de lasten WMO en Jeugdzorg ten aanzien van de prestatielevering van de zorg zijn voor gemeente Hellendoorn In lijn met vorig jaar, maar nog steeds relatief hoog (2021 circa € 1,0 miljoen, 2020 circa 1,6 miljoen). Wij concluderen dat gemeente Hellendoorn zelfstandig onvoldoende grip heeft op een groot deel van de lasten inzake WMO en Jeugdzorg. Dit resulteert in een onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering van de zorg die wij hebben meegewogen in onze oordeelsvorming. Dit is inherent aan de contractafspraken die gemeente Hellendoorn in het kader van Samen14 heeft gemaakt en resulteert in een onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering van de zorg die wij hebben meegewogen in onze oordeelsvorming.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties

23

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties De veruit grootste balanspost met betrekking tot onderhanden projecten betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s:  Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?  Prijs: inherent gevolg van de economische crisis is dat de verkoopprijzen van woningen en dus van grond onder druk staan. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2021 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. De ultimo 2020 bestaande verliesvoorzieningen zijn hierbij geactualiseerd naar de situatie per 31 december 2021. Het gaat om de grondexploitaties Kruidenwijk Zuid fase 1, Haarle en Hellendoorn Noord fase 1. Deze voorzieningen zijn in de jaarrekening gepresenteerd als minpost op het onderhanden werk (conform het BBV).

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties

24

Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst te worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).

ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES 2021–2020 (x € 1 miljoen) 10,0

6,5 6,0

4,0

Voor de grondexploitaties van gemeente Hellendoorn heeft deze methode geresulteerd in een winstneming van circa € 0,8 miljoen. Hierin heeft Lochter III het grootste aandeel, als gevolg van de gerealiseerde verkopen.

2,0 0,7

Een uitsplitsing van de bouwgronden in exploitatie naar soort project is in onderstaand schema weergegeven. Hieruit blijkt dat gemeente Hellendoorn fors terugloopt in de beschikbare voorraad te verkopen bedrijventerreinen en woningbouw. Daarmee is het risico voor de gemeente ook fors afgenomen. Door de krapte op de woningmarkt zien wij ook een beperkt risico in de resterende boekwaardes ten aanzien van de woningbouwcomplexen.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

8,0

8,0

0,0 0,0

BIE - woningbouw

BIE - bedrijventerreinen

-0,7 -2,0

BEVINDINGEN

-1,5 2021

BIJLAGEN

2020

Totaal

4.4 BBV, WNT en SiSa

25

BBV wordt nageleefd

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Hellendoorn de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd.

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 van gemeente Hellendoorn niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2021 van gemeente Hellendoorn voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Geen bevindingen SiSa-bijlage

SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2021. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens bijlage B. Wij zien een landelijke trend dat Ministeries steeds vaker een specifieke regeling kiezen voor het verstrekken van subsidies aan decentrale overheden. Het aantal SISA-regeling, ook voor uw gemeente, zijn daardoor exponentieel toegenomen (aantal regelingen 2021: 19 versus 8 in 2020). Dit geeft een hoge druk op de organisatie binnen gemeente Hellendoorn, andere gemeenten en decentrale overheden en de accountantskantoren.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Begrotingsrechtmatigheid

26

Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft gemeente Hellendoorn circa € 106 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 105 miljoen aan werkelijke lasten in 2021. Dit is in totaal een onderschrijding van 1 miljoen (1,03%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 108 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 113 miljoen aan werkelijke baten in 2021. In totaal gaat het om een hogere realisatie van baten van € 5 miljoen (5,1%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2021 is per saldo circa € 4,5 miljoen aan de reserves gedoteerd zodat het gerealiseerde resultaat € 4,1 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerd en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad.

Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan de gemeenteraad is formeel sprake van een onrechtmatigheid. Echter hoeven deze overschrijdingen niet altijd te worden meegewogen in het accountantsoordeel bijvoorbeeld indien de overschrijdingen geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerd opbrengsten of overschrijdingen bij open-einde regelingen. In de toelichting (pagina 181) op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel.

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de overschrijdingen van investeringskredieten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Begrotingsrechtmatigheid

Overschrijdingen passend binnen het beleid. Tellen niet mee in het oordeel.

27

Zoals blijkt uit de toelichting in de jaarstukken is op één programma een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. ONRECHTMATIG LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA

BEGROTINGSAFWIJKING

5. Woon en leefomgeving (totaal € 1.708.000)

Past binnen het bestaande beleid. Dit betreft hogere kosten inzake gebouwenbeheer die door een reserve worden gedekt.

TELT NIET MEE IN OORDEEL

TELT WEL MEE IN OORDEEL

P

Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar de analyse begrotingsafwijkingen, zoals opgenomen in de toelichting “Begrotingsrechtmatigheid programma’s” in de jaarrekening 2021.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.6 Rechtmatigheid inkoop- en aanbesteding

Niet alle aanbestedingen zijn rechtmatig

28

Naleving Europese aanbestedingsregels In het kader van de rechtmatigheidscontrole hebben wij de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde inkoopanalyse (met behulp van de in januari 2019 gepubliceerde SDO-notitie “Uitvoering van de controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij de jaarrekeningcontrole van decentrale overheden”). In de dagelijkse praktijk van gemeenten is een verandering en verzakelijking van de markt zichtbaar, waardoor bijvoorbeeld subsidies steeds vaker het karakter krijgen van inkoop. Denk bijvoorbeeld aan het sociaal domein. Mede door een professionalisering van gemeenten en de inkoopfunctie, ontstaan vaker vragen en bevindingen ten aanzien van de rechtmatige besteding van publieke middelen middels subsidies. Het overleg in het SDO heeft onder meer geleid tot het maken van een ‘goodpractice’ voor de uitvoering van de controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij de jaarrekeningcontrole van gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Deze goodpractice-eis is in samenwerking met alle accountantskantoren tot stand gekomen (met behulp van aanbestedingsjuristen) en omvat naast controle technische informatie ook de belangrijkste aandachtsgebieden als gevolg van de complexe aanbestedingswetgeving.

De notitie heeft geleid tot een aanscherping en verdere verduidelijking van de controle van Europese aanbesteding.

Onrechtmatigheid ten opzichte van 2020 toegenomen

DASHBOARD

Uit de controle bij gemeente Hellendoorn op basis van deze normen blijkt dat een aantal contracten conform vorig jaar niet aangemerkt mag worden als rechtmatig aanbesteed. Dit betreft ICT contracten, inhuur materiaal en onderhoud van installaties. De totale besteding (spend) van deze opdrachten bedraagt € 0,3 miljoen en is als onrechtmatigheid meegenomen in de foutenevaluatie. Daarnaast zijn diverse contracten verlengd die met name toezien op inhuur of adviesdiensten die onterecht niet Europees zijn aanbesteed. De besteding voor deze opdrachten voor 2021 bedragen € 0,5 miljoen waardoor de totale onrechtmatigheid uitkomst op € 0,8 miljoen.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.7 Significante schattingsposten

Schattingen zijn in het algemeen neutraal

Wij hebben geen controleverschillen naar aanleiding van deze schattingen

Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college schattingen moet maken. Bepaalde schattingen zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en de waarschijnlijkheid dat toekomstige gebeurtenissen significant afwijken van de verwachtingen van het management. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de aanvaardbaarheid van de schattingen beoordeeld. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt grafisch weergegeven op welke wijze wij de door het college gebruikte mate van prudentie inschalen. Een tekstuele toelichting hebben wij opgenomen bij de bevindingen betreffende de genoemde post (zie verwijzing), waarbij ook de wijze van tot stand komen van de schatting is uiteengezet. POST IN DE JAARREKENING

BEDRAG (x € 1.000)

BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR

TOELICHTING SCHATTING

Voorziening dubieuze debiteuren

1.132

Dit betreft zowel de voorziening op de reguliere debiteuren als op de debiteuren bijstandsverlening. Bij de debiteuren bijstandsverlening wordt op individueel niveau (rekening houdend met aflossingscapaciteit) een inschatting gemaakt. Bij de reguliere debiteur gebeurd dit ook voor posten groter dan € 25.000. Voor de kleinere posten wordt deze gevormd op basis van een percentage ten aanzien van de ouderdom.

Voorzieningen

9.156

Voor de voorziening pensioen wethouders (APPA) wordt jaarlijks een actuariële berekening gemaakt. Voor de voorzieningen rondom riolering wordt aansluiting gemaakt met het Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP).

117.921

De afschrijvingen worden bepaald op basis van de in 2018 herziene “Nota investeren, waarderen en afschrijven”. De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn gebaseerd op de economische levensduur van deze investeringen.

62

Alle grondexploitaties zijn herzien. Hierin worden aanvaardbare en neutrale uitgangspunten gerealiseerd. Daarom kwalificeren wij deze inschatting ook als neutraal. Dit wordt onderschreven door de gerealiseerde verkopen in 2021.

Waardering materiële vaste active

Waardering grondexploitaties

Conservatief, maar aanvaardbaar

SAMENVATTING

29

ONTWIKKELINGEN

Neutraal

JAARREKENING

Optimistisch, maar aanvaardbaar

ONZE CONTROLE

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

30

Bijlagen

A

Onze controle

B

Bevindingen SiSa-bijlagen

31

A. Onze controle

A. Onze controle

32

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Hellendoorn, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 10 november 2021. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het bestuursverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 10 november 2021 met kenmerk ‘1053138/MZ/WP/TE/yh/2108’. Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen.

De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 1.048.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 104.800 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.

Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Hellendoorn zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle

33

Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van de gemeente Hellendoorn. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad. Deze risico’s betreffen:  Het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels.  Een onjuiste waardering bouwgronden (bedrijventerreinen) in exploitatie (materiële post met verschillende schattingselementen).  Het risico van management override (bewuste beïnvloeding door bestuur of management van de jaarcijfers). Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2021 van gemeente Hellendoorn aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 21 juni 2022, afgegeven bij deze jaarrekening. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2021 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond.

Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van gemeente Hellendoorn zijn gebaseerd op de veronderstelling dat gemeente Hellendoorn als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen

34

De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit:  het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.

De grondslagen van de jaarrekening 2021 zijn aanvaardbaar

DASHBOARD

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van gemeente Hellendoorn zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2021. In 2021 zijn geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.