Concept Collegeakkoord 19 december 2023 definitief

Concept Collegeprogramma Werktitel: “En nu verder”

Inleiding De raad van Hellendoorn heeft een intensief jaar achter de rug. De gemeenteraadsverkiezingen van 2022 veranderden de verhoudingen in de raad ingrijpend. Naast de verkiezingsuitslag had ook de achterliggende historie invloed op de onderlinge verhoudingen. Dit resulteerde in veel verwikkelingen, zoals de afsplitsing van een deel van de grootste fractie; een breuk in de nieuwe coalitie; twee ingeschakelde verkenners; een mislukte formatiepoging en tot slot een heftig debat over windenergie waarin raadsleden niet nader tot elkaar kwamen. Onder leiding van de externe bemiddelaar is teruggeblikt op deze gebeurtenissen. Er is over en weer erkenning van elkaars goede intenties. Alle raadsleden zijn van goede wil. Er is behoefte om het ervaren onvermogen om te zetten in ontmoeting, om naar elkaar te luisteren en samen het goede te zoeken voor onze prachtige gemeente Hellendoorn. Er zijn veel belangrijke stappen gezet en er is zeker een begin van herstel van vertrouwen. Maar een coalitie gevormd uit fracties uit de raad lijkt op dit moment niet haalbaar. Het college ziet gelijktijdig dat er op tal van onderwerpen binnen de raad nauwelijks verschil van mening is over wat voor de burgers van Hellendoorn goed is om te doen.

Wat we samen willen We hebben elkaar nodig. Wat we samen willen doen en wat we samen willen bereiken, dat bindt ons. Daarom is het college bereid om haar schouders te zetten onder het bestuur van Hellendoorn voor de resterende jaren van deze raadsperiode. Het college neemt verantwoordelijkheid voor dit akkoord omdat er vooruit gekeken moet worden. Samen met de raad en de ambtelijke organisatie gaan we ervoor. Gezamenlijk voor de gemeenschap van Hellendoorn. Het doel is om begin 2026 te beschikken over een actuele strategische visie voor 2040 en over actuele beleidskaders, zodat de in 2026 nieuwgekozen raad beschikt over een stip op de horizon. Dit vraagt daadkrachtig en slagvaardig bestuur. Er is algemene overeenstemming over de grote opgaven voor Hellendoorn. In de komende jaren gaat het college voortvarend aan de slag met woningbouw. We werken aan uitbreiding van onze bedrijventerreinen, zodat ondernemers bij het draaien van hun bedrijf worden gefaciliteerd. De nieuwe visie op het sociaal en maatschappelijk domein werken we uit in concrete uitvoeringsagenda’s. In de komende jaren werken we verder aan de energietransitie en verduurzaming van accommodaties. Ook klimaatadaptatie en de transitie van het landelijk gebied vragen onze aandacht. Het college brengt de raad in positie om bij deze onderwerpen aan de voorkant kaders mee te geven.

Aan de hand van de nieuwe participatiecode en de participatieverordening, die in 2024 worden opgesteld, gaan we in gesprek met de samenleving.

Bij dit akkoord nemen we het Helder(s) Akkoord, het collegeprogramma 2023-2026 en het ‘bijna’ coalitieakkoord juli 2023 als uitgangspunt. Aanvullend hierop geeft dit nieuwe akkoord een heldere opdracht aan het college om voortvarend aan de slag te gaan met de onderwerpen uit dit akkoord. In het college zijn de wethouders er voor de raad als geheel en is collegiaal bestuur de norm. De burgemeester zal een voordracht doen voor twee nieuwe wethouders. Deze nieuwe wethouders hebben geen relatie met problematiek die de raad de afgelopen tijd heeft gekend. Zij hebben ervaring in het lokaal bestuur en zijn gericht op samenwerking met alle geledingen binnen de gemeente Hellendoorn en doen dat onafhankelijk van politieke kleur.

Ontwikkelagenda De raad, samen met het college en de organisatie, maken een ontwikkelagenda. In deze ontwikkelagenda werkt de raad aan het versterken van kennis en vaardigheden, aan de kwaliteit van het besluitvormingsproces en geeft de raad aan met welke grote thema’s de raad actief aan de slag wil. Alle fracties onderschrijven het belang van deze ontwikkelagenda. Het college wil de werkwijze uit de ontwikkelagenda versterken door actief de verbinding te zoeken met de hele raad, op de inhoud van de verschillende beleidsterreinen. Zo wordt de verbinding gelegd met alle partijen uit de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Op sommige punten zal de raad snel tot overeenstemming komen. Op andere punten worden onderlinge verschillen zichtbaar. Het college weet dat verschillende politieke opvattingen en waarden leiden tot verschillende keuzes. Zij respecteert deze verschillen en voert daarover inhoudelijk het gesprek.

Wat we samen gaan doen Strategische Visie 2040 De strategische koers van de gemeente Hellendoorn ‘Samen werken aan een kloppend hart’ komt uit 2013. Sindsdien is er veel veranderd. Niet alleen veranderingen in de samenleving, maar ook in de taken en de organisatie van de gemeente. Dit vraagt om een nieuwe koersbepaling. In de raadsvergadering van 7 november 2023 is unaniem een motie over het opstellen van een nieuwe strategische visie aangenomen. Om als gemeente bewust en krachtig onze rol te vervullen, is een heldere langetermijnvisie nodig. Een visie die de maatschappelijke en bestuurlijke opgaven beschrijft en wat onze hoofddoelen daarbij zijn. Een strategische visie moet bestendig zijn en een langere periode, over verschillende bestuursperiodes heen, actueel blijven. Het jaar 2040 is de stip op de horizon. Deze strategische visie maken we met raad en college en ook samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere relevante stakeholders. In het eerste kwartaal van 2024 maken raad, college en organisatie afspraken over hoe we gezamenlijk komen tot deze strategische visie voor 2040. De totale doorlooptijd van het proces is circa 1,5 à 2 jaar. Vaststelling van de nieuwe strategische visie is voorzien voor de tweede helft van 2025. In 2024 wordt gewerkt aan het opstellen van (concrete uitvoeringsplannen voor) actuele visies op diverse beleidsterreinen.

De beleidsdoelen voor de verschillende onderwerpen gebruiken we als input bij het opstellen van de strategische visie voor 2040.

Omgevingsvisie Naast de strategische visie maken we ook een Omgevingsvisie. In de Omgevingsvisie kijken we integraal naar de opgaven rond leefbaarheid, de sociaal-economische structuur, maatschappelijke opgaven en woningbouw. Ook kijken we naar thema’s als groen, water en wegen. Zo worden de ontwikkelingen per dorp of kern duidelijk. Samen wonen, werken, leven en recreëren we immers in onze prachtige gemeente. Daarom zetten wij samen de schouders onder het vastleggen van de gedeelde ambitie voor Hellendoorn in de strategische visie en in de omgevingsvisie.

Participatiebeleid Participatie is een belangrijk thema voor de komende jaren. In de eerste helft van 2024 wordt een startnotitie over participatie voorgelegd aan de raad. Op basis daarvan komen we als raad, college en organisatie tot een gedeeld beeld over participatie. Dit geeft richting bij het betrekken van de samenleving bij beleid, projecten en plannen. Dit werken we uit in een concreet participatieplan en een participatieverordening. De planning hiervoor wordt opgenomen in de startnotitie. In het participatieplan bieden we een kompas voor het kiezen van niveau en vorm van participatie vanuit de verschillende rollen van raad, college en organisatie. We verankeren deze afspraken in de participatieverordening.

Sociaal en Maatschappelijk Domein Begin 2024 stelt de raad het document ‘Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst’ vast. In deze visie op het sociaal en maatschappelijk domein werken we aan vier integrale thema’s; ‘Kansrijk opgroeien’, ‘Gezondheid nu en later’, ‘Meedoen’ en ‘Leefbaarheid’. We houden rekening met landelijke ontwikkelingen, zoals de hervormingsagenda jeugd en het integraal zorgakkoord. We vertalen de thema’s en ontwikkelingen samen met onze partners in de loop van 2024 naar concrete uitvoeringsagenda’s. We evalueren tweejaarlijks hoever we zijn met het halen van de beleidsdoelen.

Woningbouw Hellendoorn is volop in ontwikkeling en de roep om woningen in de gemeente is groot. Wij streven naar voldoende woningen én een goede balans in alle segmenten van de woningvoorraad. In het eerste half jaar van 2024 zijn de resultaten van het woningmarktonderzoek bekend. Om woningbouw te versnellen is het van belang dat we regie voeren op de woonopgave. In de eerste helft van 2024 leggen we onze prioriteiten vast in een routekaart voor het versnellen van de woningbouw. We werken intussen verder aan: • Update van de woonvisie, gereed tweede helft 2024; • Aanpassing van de woonzorgvisie, gereed tweede helft 2024; • Opstellen beleid voor huisvesting arbeidsmigranten, gereed midden 2024; • Opstellen woonwagenbeleid, gereed midden 2024.

Energietransitie Met elkaar realiseren we een duurzame samenleving voor nu én toekomstige generaties. We geven het goede voorbeeld en zorgen ervoor dat iedereen mee kan doen. Onze ambitie is om 55% CO2 te reduceren in 2030 en om in 2050 energieneutraal te zijn (t.o.v. ‘90). Op het gebied van de grootschalige opwek van duurzame energie heeft de provincie de regie genomen. Het in december 2023 vastgestelde windbeleid geeft kaders voor eventuele windprojecten in onze gemeente. Bij de totstandkoming van de RES 2.0 volgen wij de ontwikkelingen op landelijk en provinciaal niveau. Vooralsnog is de planning erop gericht dat de RES 2.0 in 2024 ter vaststelling wordt aangeboden. We zetten in op het verminderen van energieverbruik bijvoorbeeld door voorlichting via het energieloket, energiecoaches, fixteams & subsidieregelingen. In 2024 starten we met het aardgasvrij maken van twee wijken. We geven daarnaast het goede voorbeeld door ons eigen vastgoed te verduurzamen. In 2024 starten we met de verduurzaming van Het Ravijn. Verder starten we in 2024 met het verduurzamen van het woon-werk vervoer en we leveren een bijdrage aan de elektrische laadinfrastructuur.

Accommodatievisie In de gemeente Hellendoorn sluiten we aan op de vraag ‘wat hebben inwoners nodig om hun leven goed in te richten’. De bevolkingsopbouw van de gemeente Hellendoorn verandert in de komende jaren, net als de behoefte en de vraag van inwoners om hun leven goed in te richten en de voorzieningen die daarbij nodig zijn. Om in te kunnen spelen op deze veranderingen, stellen we een kader op waaraan we accommodatiebehoeften kunnen toetsen. We kijken integraal naar de sociale en maatschappelijke ontwikkelingen. Voor de zomer van 2024 wordt een startnotitie ter vaststelling aan de raad aangeboden. We stellen de accommodatievisie vast in 2025. We hebben concrete ambities voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed (zie ‘Energietransitie’) en we ondersteunen het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed van verenigingen. Hiervoor stellen we een concrete routekaart op.

Klimaatadaptatie en groenbeleid Begin 2024 wordt er een aangescherpte notitie over klimaatadaptatie voorgelegd aan de raad. Verder gaat onze aandacht de komende jaren naar circulariteit en duurzaamheid. Vanaf 2026 volgt hierover landelijke wetgeving, met als gevolg dat er extra taken en verplichtingen naar onze gemeente komen. Om die reden willen wij beleid ontwikkelen om circulariteit en duurzaamheid structureel te borgen in reguliere onderhouds- en investeringsprojecten. Daarnaast is in september 2023 gestart met het ontwikkelen van nieuw groenbeleidsplan waarbij het versterken van biodiversiteit als expliciete doelstelling voor ogen wordt gehouden. Dit plan wordt naar verwachting in de tweede helft van 2024 vastgesteld. Verder actualiseren we in 2024 het begraafplaatsenbeleid. In de eerste helft van 2024 leggen we de concrete uitwerking van de vastgestelde speelvisie, inclusief financiële uitwerking, voor aan de raad. Na toekenning van budget starten we met het uitvoeren van de concrete acties.

Landelijk gebied Wij streven naar aantrekkelijke toekomstbestendige invullingen van het landelijk gebied, waarbij voldoende mogelijkheden blijven om te ondernemen. Hoewel we beperkte invloed hebben op wet- en regelgeving die op agrarische ondernemers afkomt, zien wij kansen en mogelijkheden. Wij willen een verbindende en faciliterende rol spelen door op gebiedsniveau inwoners, ondernemers, landschap- en natuurbeheerders en overheden bij elkaar te brengen. We volgen de ontwikkelingen in de gebiedsprocessen, geïnitieerd door provincie Overijssel, nauwlettend. Als gebiedspartner denken we mee over het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG), waarin we ook onze strategische rol gaan bepalen. De integrale aanpak die de provincie in het PPLG kiest, vraagt ook van onze organisatie een integrale manier van werken. In 2024 onderzoeken we hoe we die interne aanpak kunnen uitrollen. De complexe opgaven in het buitengebied en de wens om de landschappelijke kwaliteiten in onze gemeente te behouden en te versterken vragen om een visie op het buitengebied. Deze visie stellen we in 2024 op. Zo borgen we dat ontwikkelingen in het landelijk gebied op een zorgvuldige en passende manier in ons landschap worden uitgevoerd. We bekijken welk gemeentelijk flankerend beleid agrarische bedrijfsbeëindiging kan helpen, naast de bestaande beëindigingsregelingen vanuit het Rijk.

Hierbij hebben we ook aandacht voor agrariërs die blijven ondernemen en voor sociaal-economische en de natuurlijke- en landschappelijke waarden in het landelijk gebied.

Financieel perspectief In de afgelopen jaren zijn veel taken overgedragen aan gemeenten, zoals in het sociaal domein, bij het klimaatakkoord, de woningbouwopgave en bij de invoering van de omgevingswet. Helaas zijn hierbij niet altijd voldoende (structurele) middelen overgedragen, waardoor tekorten ontstaan. De tekorten op jeugd hebben geleid tot extra middelen mét een taakstelling in de vorm van de Hervormingsagenda Jeugd. Ook is het niet duidelijk hoeveel middelen er (extra) nodig zijn voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Daarnaast is er in het Gemeentefonds nog sprake van het zogeheten ‘ravijn’, door het aanpassen van de financierings- en normeringssystematiek door het vorige kabinet. Daarnaast komt vanaf 2026 de oploop van de opschalingskorting terug. Het is nog onduidelijk hoe een nieuw te vormen kabinet hier mee om zal gaan en wat dit betekent voor onze begroting. We zijn ons ervan bewust dan een aantal grotere ontwikkelingen nog niet volledig zijn opgenomen in de begroting, bijvoorbeeld het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijshuisvesting; het Uitvoeringsplan Wegen; de transitie landelijk gebied en investeringen voor de energietransitie en het Klimaatakkoord. Gelet op deze ontwikkelingen willen we toe naar een solide begroting, waarbij een sluitende meerjarenraming het uitgangspunt blijft.

Bij de behandeling van de programmabegroting 2024 is aangegeven dat er een traject wordt gestart om te komen tot een sluitende meerjarenraming bij de programmabegroting 2025. Hiervoor beginnen we in de eerste helft van 2024 met het onderzoek ‘Grip op de begroting’.