ChristenUnie Algemene Beschouwingen Programmabegroting 2025

Voorzitter, dank u wel. Vandaag mag ik als fractievoorzitter van ChristenUnie Hellendoorn voor het eerst een beschouwing geven op het politieke jaar dat achter ons ligt en ik mag ook mijn licht schijnen op de programmabegroting die voor ons ligt. Graag wil ik hierin dicht bij mijzelf blijven. En dit doe ik het liefst door iets van mijn grootste passies met u te delen: de natuur. En in het bijzonder vogels. Vorige week ben ik op Terschelling geweest. Een prachtige plek om even rust te vinden. Een fantastische plek om te genieten van de natuur, de zee, maar ook vooral van de vogels. Eén van de soorten waar ik lang naar heb gezocht, maar helaas nog niet heb gevonden, is de bladkoning. Een klein zangvogeltje van nog geen 10 centimeter lang. Een prachtig mosgroen gekleurd verenkleed en vooral te herkennen aan zijn gele wenkbrauwstreep. De bladkoning is zeldzaam in Nederland. We noemen dit vogeltje een zogenaamde dwaalgast. Normaal gesproken broedt de bladkoning in Rusland, van het Oeralgebergte in het westen tot aan Siberië in het oosten. Overwinteren doet de bladkoning normaal gesproken in Zuidoost-Azië, dus landen zoals Laos, Cambodja en Vietnam. Ik hoor u denken, wat doet dit minuscule vogeltje dan in Nederland? Dit is iets wat de geleerden nog niet volledig begrijpen, maar er wordt veel onderzoek naar gedaan.

Een aantal jaar geleden is er iets bijzonder ontdekt, namelijk dat vogels, met name trekvogels zoals de bladkoning, een soort kompas in hun lichaam lijken te hebben. En bij enkele individuen blijkt het zo te zijn dat deze precies verkeerd om zijn geschakeld. Hierdoor migreert een heel klein deel van de populatie precies de verkeerde kant op waardoor ze in het najaar bij ons terechtkomen. Ik vind dit zo gaaf. We weten van dieren dat ze grotendeels leven op instinct en niet op verstand. Maar om te beseffen dat er slechts enkele individuen van de enorme populatie bladkoningen ter wereld heeft besloten om de stap te maken om naar de andere kant van de wereld te vliegen, ongeveer 5000 kilometer, dat gaat de pet te boven. Nogmaals, we hebben het over een vogeltje van 10 centimeter groot. En gelukkig voor deze individuen pakt dit goed uit, omdat het klimaat van Nederland in de winter precies goed genoeg is om te overwinteren. En de afgelopen jaren hebben we daarom ook steeds meer van deze bladkoningen in Nederland, vooral op de Wadden en langs de kust. Wat dit vogeltje uiteindelijk heeft te maken met de beschouwing die ik nu zal geven, zal u zometeen duidelijk worden. We leven in een prachtige gemeente. Maar ook in onze gemeente leven zorgen. Wij leven in een land met veel grote, maatschappelijke opgaven. We leven op een planeet die langzaam uitgeput begint te raken.

Ik sta hier omdat ik geloof dat we zorg dienen te dragen voor de schepping. We hebben maar één planeet. Alleen als je je kop in het zand steekt, dan kun je nog om klimaatverandering heen. En de komende jaren zal er waarschijnlijk nog veel meer op ons afkomen. We moeten realistisch zijn om te beseffen dat hier hele moeilijke beslissingen bij horen die niet iedereen wenst. Het aanleggen van een zonnepark of het plaatsen van een windmolen doe je niet lichtzinnig, maar het is wel nodig. We hopen dat hier goede communicatie bij zal blijven plaatsvinden en hetzelfde geldt ook voor participatie. Los van windmolens en zonneparken, gebeurt er op het gebied van duurzaamheid ook veel bij inwoners thuis. We blijven het toejuichen dat er

ruimte is voor lokale initiatieven. Ook zien we dat energiecoöperaties de energietransitie dichter bij de burger brengen en lokaal eigendom mogelijk maakt. We willen het gemeentebestuur ook echt oproepen om deze coöperaties voor vol aan te zien en waar nodig ook praktisch en financieel te blijven ondersteunen. Los van alle verduurzaming willen we ook echt iedereen op het hart drukken dat verduurzaming niet dé oplossing is. De belangrijkste stap die gezet dient te worden is besparing. En dat begint echt bij jezelf. Een dagje minder vlees, op de fiets naar je werk, met de trein op vakantie of de thermostaat een graadje lager. We zijn daarom ook erg blij met het doel dat wordt gesteld om inwoners ten aanzien van gedragsverandering op het gebied van duurzaamheid te inspireren, maar ook dat er als gemeente verantwoordelijkheid wordt genomen voor de eerste gevolgen van klimaatverandering. We hebben ook tekorten in de zorg en in het onderwijs. Ook hier maak ik me zorgen over. Bij de voorbereiding van deze beschouwing viel mijn oog op een opiniestuk in de Trouw van Jan Pieter Verweij, directeur van Stichting Chris en Voorkom, tevens gemeenteraadslid namens de ChristenUnie in Sliedrecht. Via de mail heb ik ook contact met hem gehad. Hij ziet enorme kansen om een aantal belangrijke stappen te zetten en met hem ben ik soms ook wel huiverig dat het soms simpelweg bot bezuinigen wordt.

Gelukkig zetten wij in de gemeente in op een lokale participatiemaatschappij waarin we de nadruk leggen op omzien naar elkaar en op noaberschap. Deze nieuwe soort maatschappij is nodig omdat onze verzorgingsstaat, zoals we die nu kennen, niet nog decennia langer zal kunnen blijven bestaan. We hebben als gemeente te maken met een mentale gezondheidscrisis onder jongeren, stijgende kosten van de jeugdzorg, maar tegelijkertijd ook een bezuinigingsopgave. Om te kunnen ombuigen is preventie heel erg belangrijk. We willen het college op het hart drukken om hier echt op toe te blijven zien! Gelukkig zien we dat dit al veel gebeurt. Maar we blijven zitten met zorgen en dat zal iedereen hebben. Op welke wijze zal het budget voor preventie zich ontwikkelen in 2025, 2026, 2027? Dat is spannend, zeker met het ravijnjaar in zicht. En op welke wijze zet de gemeente preventie in op thema’s zoals verslavingspreventie, vapen, sociale media, gamen en seksuele veiligheid? We horen graag van de portefeuillehouder wat die er van vindt om aanbieders uit te nodigen om specifieke projectaanvragen te doen over deze thema’s. Hier zullen we ook een motie over indienen. Voorzitter, Nederland is ziek. Dit zijn de woorden die de heer Verweij in de Trouw wijdde aan de titel van zijn opiniestuk. Maar van omkijken naar elkaar worden we weer beter.

Heel veel psychische problemen zijn te wijten aan onze oververhitte, individualistische maatschappij. Een maatschappij waarbij je bijna 24/7, ook op zaterdag en ook op zondag aan moet lijken te staan. De wereld lijkt een achtbaan en je moet bijna verplicht instappen. Alleen een lager tempo van onze samenleving kan echt voorkomen dat we een zorginfarct krijgen. En daar hoort ook vooral omzien naar elkaar bij. Gelukkig doen we hier in de gemeente al veel goed en daar wil ik het college ook echt een compliment voor geven, maar ik wil ook echt hier benadrukken om dat te blijven doen. Ik heb nu de crisis in de zorg en de klimaat- en energiecrisis aangestipt. Maar wanneer ik uren de tijd zou hebben, had ik het ook nog kunnen hebben over de opvangcrisis, de woningcrisis en de toenemende polarisatie in Nederland maar ook in onze gemeente. Concreet: zoek je naar verschillen of zoek je naar

verbinding? Ook wij als raad kunnen hierbij nog wat leren. Ik sta hier als jongste raadslid en ik ben me er van bewust dat de politiek van de afgelopen jaren nog doorleeft in hoe we soms doen en spreken. Hier mogen we stappen in zetten en hier zetten we gelukkig ook stappen in. Maar ook buiten de raad zien we dat verschillen vaak meer centraal staan dan verbinding. Richting ons als raad, maar ook richting elkaar als inwoners. Het vertrouwen van veel mensen is door de jaren heen geschaad. En hoe je dit op lokaal niveau weer terugkrijgt is door te zeggen wat je doet en door te doen wat je zegt. Voorzitter, de komende jaren zullen we uit een ander vaatje moeten tappen wat betreft al deze problemen die we hebben in Nederland en ook in onze gemeente. Ik hoop dat we de komende jaren het lef hebben om knopen door te hakken en om te zoeken naar creatieve oplossingen. Keuzes vooruitschuiven is makkelijker en problemen wegschuiven ook. Dat is een valkuil waar we niet in mogen trappen. Een veranderend klimaat gaat ons allemaal aan, we merken het allemaal. Het is onze verantwoordelijkheid om de aarde niet uit te putten maar zorgvuldig te bewaren voor onze kinderen en kleinkinderen. Over drie maanden hopen mijn vrouw en ik ons eerste kind te krijgen. En ik hoop dat we hem of haar op een aarde neer mogen zetten die leefbaar zal zijn voor talloze generaties.

Ik hoop dat ons kind keuzes leert te maken die goed zijn voor zichzelf, maar ook voor de medemens en voor de aarde waar je op leeft. En dat geldt niet alleen voor de klimaatcrisis, maar ook voor de energiecrisis, de zorgcrisis, de opvangcrisis en de woningcrisis. Door stappen te maken en anders te durven doen komen we verder. Het is niet alleen maar ‘go with the flow’, maar soms ook de kop in de wind en samen recht doen aan de schepping en aan elkaar. Soms zou ik willen dat we een voorbeeld mochten nemen aan de bladkoning. Aan dat ene, kleine vogeltje dat ooit de stap heeft gewaagd om niet achter de rest aan te vliegen, maar om de tocht naar Texel of Terschelling te maken en om daar te overwinteren. En om er vervolgens achter te komen dat dit geen slechte keuze is. Ook al hebben al jouw soortgenoten een andere keuze gemaakt. Ook al is het gebruikelijk om altijd hetzelfde te doen wat je al jaren doet. Ook al sta je er soms zelfs alleen voor. Het breedste pad leidt niet altijd tot de beste oplossing. Het smalle pad, waarbij we de handen uit de mouwen steken, samen de schouders er onder zetten en bouwen aan iets moois, kan daarin zoveel meer opleveren! En dat wens ik ons toe. Dat wens ik ook het college toe. We willen het college danken voor het afgelopen politieke jaar waarin ze weer op volle sterkte mochten opereren.

Wij wensen jullie allemaal veel wijsheid en zegen toe in het nieuwe politieke jaar en in de afronding van dit jaar.