Budgettaire ruimte en verlagen belastingdruk 2020-01-21

► ► ► ► ► ► ► ►

►

Interne Memo Datum Aan

: :

21 januari 2022 Gemeenteraad en College van B&W

Van

:

Arnold Titsing

Kopie aan

:

Directie en management

Behandeld door

:

Josien Braamhaar, José Peters, Arnold Titsing

Budgettaire ruimte en verlagen belastingdruk Onderwerp: Indicatieve budgettaire ruimte na het verschijnen van het regeerakkoord Op 15 december presenteerden de nieuwe regeringspartijen het regeerakkoord. De financiële vertaling van dit akkoord naar de gemeentelijke situatie is nog niet volledig uitgekristalliseerd: er zullen nog vele debatten en overleggen volgen. Toch trachten we een inschatting te maken wat dit voor de gemeente Hellendoorn betekent. We zullen een volgende circulaire van het gemeentefonds moeten afwachten om meer duidelijkheid te kunnen geven. Momenteel is dit de beste inschatting die we kunnen doen. bedragen x € 1.000,-Meerjarenperspectief inclusief te verwachten gelden Bestaand beleid Meerjarenraming begroting 2022 Najaarsrapportage 2021 Effect najaarsrapportage op kapitaallasten Decembercirculaire 2021 Nabetaling 2021 decembercirculaire (voorschot jaarr) Aanwending/reservering middelen decembercirculaire Infillvelden kunstgras Totaal bestaand beleid

Begroting 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

1.696

- 2.354 1.203 209 296

- 2.747 1.167 72 289

- 2.357 1.279 51 291

- 2.357 1.420 49 302

- 296 p.m.

- 289 p.m.

- 291 p.m.

- 302 p.m.

- 942

- 1.508

- 1.027

- 888

537

1.073

1.610

1.672

2.671 - 87 951 499 765 329

3.031 - 140 1.199 - 331 1.224 153

1.391

485

1.466 - 26 711 712 459 390

- 485

- 849

- 1.094

- 1.377

-

1.015

3.399

5.107

5.369

2.545

2.690

2.457

3.599

4.342

1.657

4.342

1.500 1.199 4.356

420 616 - 731 - 326 1.675

Herziening gemeentefonds Effect herijking (100%) Coalitie akkoord Accres Acress: -afslag indexatie Bevriezen opschalingskorting Jeugd commissie van Wijzen Klimaat uitvoeringskosten Overige dossiers medeoverheden Reserveren voor klimaat uitv.kosten en dossiers medeoverheden

Totaal meerjarenperspectief Overige posten Accres 2026 op niveau 2025 houden Doorgaan met bevriezen opschalingskorting Reëel meerjarenperspectief

1.015

2.690

2.457

3.599

geen - 518 -

=2=

Bestaand beleid In het totaal bestaand beleid zijn de meerjarenbegroting, de najaarsrapportage en de decembercirculaire verwerkt. Hierbij aangemerkt dat de middelen van de decembercirculaire uit 2021 volledig inzetbaar zijn in 2022 e.v. jaren. Ook de afboeking van de te vervangen nonfill kunstgrasvelden is opgenomen. Herziening gemeentefonds De bedragen die genoemd zijn bij de herziening van het gemeentefonds zijn de laatst bekende cijfers. Zoals al vaker gezegd, zal dit nog regelmatig worden bijgesteld: dit kan zowel positief als negatief uitvallen. Coalitieakkoord De eerste jaren van het komende kabinet zien er voor de gemeentefinanciën relatief rooskleurig uit. Door de hogere rijksuitgaven gaan de gemeenten mee ‘de trap op’: voor de jaren 2022 t/m 2025 wordt een hoger incidenteel accres verwacht. Dit moet nog worden gecompenseerd voor loon- en prijsbijstellingen (indexatie). De verhoging van de opschalingskorting is (incidenteel) van de baan, maar blijft (vooralsnog) van kracht voor 2026 en de jaren daarna. De compensatie voor de jeugdzorg zit op het niveau van het arbitragerapport in de eerste twee jaar. Echter wordt de compensatie voor jeugdzorg afgebouwd met een half miljard voor de gezamenlijke gemeenten. Daarnaast zijn diverse middelen beschikbaar voor Klimaat en overige dossiers waar we als medeoverheden in meedraaien.

Deze middelen zullen echter ook weer moeten worden aangewend voor de uitvoering van dit nieuwe beleid. Zouden we uitgaan van het meest slechte scenario, dan zouden we enkel incidentele ruimte hebben voor de jaren 2022-2025. We gaan er echter van uit dat de herijking van het gemeentefonds doorgang vindt en de recente cijfers een goede indicatie geven. Eveneens nemen we aan dat een nieuwe regering in 2026 de gemeenten niet zal opzadelen met de volledige opschalingskorting en ook het accres op het niveau van 2025 zal houden. De mogelijke inzet van de beschikbare middelen zou kunnen worden aangewend voor: • Belastingverlaging (OZB) • Terugdraaien ombuigingen en taakstellingen • Excessieve prijsstijgingen (energie, materialen, menskracht) • Investeringen in schoolgebouwen, wegen en verduurzaming gemeentelijke accommodaties en tractie- en vervoersmiddelen • Verbetering financieringspositie • Beleidsruimte voor de nieuwe raad Na het verschijnen van de volgende circulaire hebben we een goed beeld van de cijfers en zullen we, als voorbereiding op de begroting 2023, de mogelijkheden in beeld brengen.

Mogelijkheden tot verlagen belastingdruk Er zijn diverse moties, amendementen en toezeggingen geweest over het beperken van de lastendruk en dan specifiek de onroerende-zaakbelastingen (OZB). Daarbij is vaak uitgesproken dat als er extra middelen van het Rijk zouden komen, er ook gekeken moet worden naar de ombuigingen uit 2019. Verhoging OZB in 2020 Één van de ombuigingen in 2019 was een OZB verhoging van 25% vanaf 2020. Dit is later bijgesteld naar een verhoging van 12,5% voor niet-woningen en voor de jaren 2020 en 2021 is de verhoging voor woningen telkens incidenteel teruggebracht naar 17,5%. Voor de begroting 2022 is deze 17,5% structureel gemaakt.

=3=

De meeropbrengst van deze verhoging betrof in 2020: Niet woningen (12,5%) € 375.000,-Woningen (17,5%) € 875.000,-Totaal € 1.250.000,-De opbrengst OZB in 2019 (waarop deze bedragen zijn gebaseerd) bedroegen: Niet woningen € 3,0 miljoen Woningen € 5,1 miljoen Totaal € 8,1 miljoen Voor de begroting 2022 hebben we geraamd: Niet woningen € 3,7 miljoen Woningen € 6,3 miljoen Totaal € 10,0 miljoen Het verschil tussen 2019 en 2022 kan verklaard worden door de € 1,25 miljoen stijging, areaal uitbreiding en inflatiecorrectie. Mogelijkheden voor een verlaging van de OZB Uiteraard kun je op vele manieren kijken naar een verlaging. We schetsen drie scenario’s maar binnen die scenario’s liggen ook weer verschillende mogelijkheden. Vanuit ambtelijke zijde zijn deze scenario’s opgesteld en we horen graag vanuit het college en uit de debatronde welk scenario de voorkeur heeft zodat we daarna definitief kunnen adviseren en dat scenario dan ook verwerken in de bijgestelde verordening die op 1 februari door de raad wordt behandeld. Scenario 1: Terugdraaien inflatiecorrectie In de OZB tarieven voor 2022 hebben we rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 2,4% met een meeropbrengst van € 225.000,--. Deze inflatiecorrectie kan teruggedraaid worden wat betekent dat voor een gemiddelde woningeigenaar de aanslag € 9,81 lager wordt dan nu in de verordening opgenomen.

Scenario 2: Evenredig deel van de ombuiging terugdraaien In de begroting 2020 hebben we ombuigingstaakstelling opgenomen van € 8,1 miljoen. Van deze ombuiging is uiteindelijk € 1,25 miljoen als OZB-verhoging gerealiseerd. Dat is 15% van de ombuigingstaakstelling. Van het Rijk ontvangen we nu extra middelen. Kijkend naar de septembercirculaire en de eerste doorrekening van het regeerakkoord dan komt er circa € 5 miljoen aan extra middelen binnen. Zetten we dat af tegen het percentage van 15% dan is een evenredig deel € 800.000,-- (naar boven afgerond). Als we dat bedrag verdelen over de woningen en nietwoningen dan betekent dat bedragen van respectievelijk € 560.000,-- en € 240.000,--. Voor woningen betekent dit een verlaging met 8,8% ten opzichte van 2021. Voor een gemiddelde woningeigenaar zal de aanslag € 35,48 lager worden dan in 2021. Kijken we dan naar de Atlas van de sociale lasten van Coelo dan zouden we waarschijnlijk op plaats 22 terecht komen (nu 24) in Overijssel. Voor de niet-woningen betekent dit een verlaging met 6,9% ten opzichte van 2021. Voor het gemiddelde bedrijf waarmee we rekenen in de begroting betekent dit een verlaging van € 381,59. Scenario 3: Volledig terugdraaien verhoging begroting 2020 In 2020 hebben we de OZB opbrengst verhoogd met € 1,25 miljoen. Dit zou volledig teruggedraaid kunnen worden. Uiteraard is dan de opbrengst € 1,25 miljoen lager.

Voor woningen betekent dit een verlaging met 13,7% ten opzichte van 2021. Voor een gemiddelde woningeigenaar zal de aanslag € 55,44 lager worden dan in 2021. Kijken we dan naar de Atlas van de sociale lasten van Coelo dan zouden we waarschijnlijk op plaats 21 terecht komen (nu 24) in Overijssel. Voor de niet-woningen betekent dit een verlaging met 10,8% ten opzichte van 2021. Voor het gemiddelde bedrijf waarmee we rekenen in de begroting betekent dit een verlaging van € 596,23.

=4=

Advies Bedrijfsvoering Bij ons advies hebben we verschillende aspecten afgewogen. De belangrijkste uitgangspunten daarbij: ▪ de diverse moties en amendementen die er in het verleden zijn geweest ▪ meerjarig beleid om de lastendruk te verminderen (en te dalen op de Coelo-lijst) ▪ reëel ten opzichte van de ombuigingen uit 2020 ▪ rekening houden met onzekerheid van het regeerakkoord/herijking gemeentefonds Gelet op deze uitgangspunten vinden wij het nu verantwoord de opbrengst van de OZB te verlagen met € 800.000,--. Het advies is daarmee te besluiten conform scenario 2.