Brief aan college en raad Hellendoorn d.d. 26-02-2024

Secretariaat:

Anemoon 24,

Aan

7443 LH Nijverdal

Het college en de Raad Hellendoorn Willem Alexanderstraat 7, 7442MA Nijverdal

KvK: 82123829 BTW: 862345145B01 IBAN NL89 RABO 0371012880 Datum: 26 februari 2024

Betreft: ontwikkelingen zonnepark Dalkruid Nijverdal.

Geacht college en gemeenteraad, Lokale energie-initiatieven (coöperaties, plaatselijke belangen, werkgroepen) in de gemeente Hellendoorn hebben een belangrijke rol in de energietransitie. Behalve dat ze projecten realiseren en bijdragen aan de energiedoelstellingen (RES-opgave gemeente Hellendoorn: opwek van 71 GWh duurzame energie in 2030), zorgen lokale initiatieven ook voor draagvlak voor de energietransitie, onder andere door ervoor te zorgen dat bewoners kunnen meeprofiteren. Daarnaast dragen de initiatieven bij aan de lokale economie. De gemeente Hellendoorn heeft ervoor gekozen om de RES opgave Bottom Up te realiseren middels het organiseren van lokale door vrijwilligers geleide energie werkgroepen, -Stichtingen en/of -Coöperaties. De gemeente Hellendoorn roept daarom in 2021 bewoners van de dorpen en buitengebieden zich aan te melden als vrijwilliger in een op te zetten energie werkgroep. De energie werkgroep Hulsen Kruidenwijk wordt hiermee opgestart, welke later overgaat in de energie coöperatie Oonze Coöperatie U.A. Oonze Coöperatie U.A. vindt samenwerking van essentieel belang. Wij gaan samenwerken en professionaliseren en dat past perfect in de nieuwe economie waarover zo veel wordt gesproken en geschreven. In de nieuwe economie streven we ook naar waarden als gezondheid, welzijn, tevredenheid en harmonie met de omgeving. De doelstelling van Oonze Coöperatie U.A.

is te gaan voor 100% lokaal eigendom en het ontwikkelen en implementeren van een coöperatief model voor een integrale, duurzame, collectieve energievoorziening (het local4local-model), waarin de eindgebruiker niet meer dan de kostprijs+ betaalt voor zijn energie, met zo laag mogelijke impact op de lokale energie infrastructuur.

1

Na het bepalen van de criteria ( landelijk bepaald ) en het onderzoek door de energiewerkgroep Hulsen – Kruidenwijk in de regio komt naar voren dat de voormalige vuilstort aan het Dalkruid nabij de Kruidenwijk Nijverdal een uitgelezen locatie is voor een ca. 10 ha groot zonnepark: op de top van de zonneladder, voldoende omvang om rendabel te zijn, minimale impact op de omgeving, geen zichtlocatie, geen gebruik van landbouwgrond, goede inpassing in het landschap. De minimale berekende opbrengt is gelijk aan enkele hoge windturbines. Daarbij blijkt bij het bezoeken dat alle omwonenden graag meewerken aan het initiatief. Hiervoor is een document getekend. Om de gedragenheid binnen de gemeente Hellendoorn te toetsen hebben de initiatiefnemers een gesprek gevoerd met de toenmalige energieregisseur en de betrokken beleidsmedewerker van de gemeente. De gemeente toont zich enthousiast over het project, wat mede blijkt uit brieven en nota’s waarbij o.a. het college Oonze Coöperatie U.A. prijst om haar voortvarendheid, en het plan kansrijk noemen. En het schriftelijke advies & besluit van het college op 18 mei 2021 ( conform advies aangenomen ). Omdat het gaat over een voormalige verontreinigde vuilstort kunnen er geen risico’s worden genomen, en moeten veel ( milieutechnische )onderzoeken worden uitgevoerd voordat er een omgevingsvergunning kan worden aangevraagd.

Daar de gemeente in deze fase weigert hier aan bij te dragen zijn de eerste kosten gedragen door de initiatiefnemers van de werkgroep. Zoals u weet heeft Energiefonds Overijssel ( EFO ) in samenwerking met de provincie Overijssel de financieringsfaciliteit ( LEI-F ) ontwikkeld, die specifiek bedoeld is voor lokale energie initiatieven ( LEI ). Hierbij is het doel de LEI’s zelf een duurzaam energie-initiatief kunnen ontwikkelen en/of gelijkwaardig op kunnen trekken met een marktpartij, om zo lokaal eigendom mede te realiseren. Begin 2021 heeft de energie werkgroep Hulsen-Kuidenwijk contact gezocht met EFO omtrent de financiering van de vooronderzoeken om te komen tot realisatie van zonnepark Dalkruid. Daar de beoogde grond van het zonnepark in eigendom is van de gemeente verzoekt Oonze Coöperatie U.A. ( welke speciaal voor het project is opgericht op 2 maart 2021 ) na vooroverleg met betrokken partijen op 19 mei 2021 schriftelijk aan de gemeente de grond te verhuren aan de coöperatie, en toestemming voor de realisatie van het zonnepark. Op 18 mei 2021 is volgens een Nota van B&W reeds een intern overleg bij de gemeente waarin wordt aangegeven dat Oonze Coöperatie U.A. commitment vraagt inzake bovenstaande vragen, en dat hiermee de coöperatie aanspraak kan maken op LEI-F financiering van het project.

Op 27 mei 2021 volgt een schrijven van de gemeente waarin wordt aangegeven dat het project zonnepark Dalkruid zeer kansrijk is, en dat bestuurlijk commitment is uitgesproken. De gemeente geeft aan dat het besluit impliceert dat Oonze Coöperatie U.A. in principe toestemming krijgt voor het opzetten exploiteren van het zonnepark op de locatie Dalkruid en de huurovereenkomst, en dat details nog verder moeten worden uitgewerkt. Verder geeft de gemeente aan dat het behalen van de SDE++ subsidie 2022 haalbaar is. Alle seinen lijken op groen te staan. Dus keurt EFO de financieringsaanvraag LEI-F goed, waarna een gezamenlijke vennootschap Oonze Energie B.V. is opgericht. Natuur & Milieu Overijssel wordt aangesteld als “poortwachter “ en begeleider van het project. Het ontwikkelingsbudget is vastgesteld op K€ 195. Iedereen gaat enthousiast aan het werk.

2

Tijdens enkele bijeenkomsten in december 2021 lijkt er plotseling tot ieders verbazing een kentering te komen in de bereidheid van de gemeente mee te werken aan de realisatie van zonnepark Dalkruid. In plaats van samen op te trekken worden er steeds weer nieuwe tegenwerpingen opgeworpen. Een voorbeeld is het verzoek van Oonze Coöperatie U.A. om de omgevingsvergunning te verlenen onder voorwaarde, daar er nog één enkel ecologisch onderzoek plaats moet vinden. Deze actie is van groot belang om de SDE++ ronde 2022 nog te behalen: zonder omgevingsvergunning kan de subsidie niet worden aangevraagd. Alle andere onderzoeken door deskundige ing. bureaus en – bedrijven zijn immers positief afgerond. De gemeente weigert medewerking, en laat een tijdje niets van zich horen. Totdat op 25 februari 2022 de gemeente de aanvraag omgevingsvergunning zonnepark Dalkruid niet ontvankelijk verklaart, en deze niet in behandeling neemt. Om de impasse te doorbreken neemt EFO het initiatief tot een bijeenkomst op 10 maart 2022 in het gemeentehuis waarbij naast de destijds betrokken wethouder Nijhof alle direct betrokken partijen aanwezig zijn. De wethouder meldt dat de gemeente nog steeds heel positief staat tegenover de realisatie van het zonnepark Dalkruid en de initiatiefnemers.

Hij geeft tevens aan dat hij bestuurlijke actie zal ondernemen waarbij initiatiefnemers in staat worden gesteld om de geconstateerde onvolkomenheden in de omgevingsvergunning conform wensen aan te vullen c.q. hierin te voorzien. Tevens wordt afgesproken dat er een onafhankelijke mediator / projectleider wordt benoemd. Daar de gemeente enige weken nadien aangeeft hier geen invulling aan te kunnen geven is er een expert aangewezen vanuit de expert pool van Natuur en Milieu Overijssel: Bram Reinders. De hr. Reinders heeft veel ervaring in de energietransitie middels zijn functie als Manager Energy Transition bij Alliander, board member Future Energy Systems, en is medeoprichter H2Hub. De hr. Reinders presenteert volgens afspraak op 1 juli 2022 een samenwerkingsovereenkomst ( SOK ) tussen partijen aan de gemeente. Deze geeft de taken en bevoegdheden weer van de betrokken partijen inzake de weg naar de omgevingsvergunning zonnepark Dalkruid. De SOK wordt door de huidige wethouder Dubbink ( o.a. verantwoordelijk voor klimaat en energie ) enthousiast ontvangen. Zij stelt nog enkele wijzigingen voor, welke voor iedereen geen probleem zijn. Afgesproken wordt de SOK op 21 juli 2022 op het gemeentehuis zal worden getekend. Dat de gemeente echter feitelijk geen lust meer heeft in het project blijkt uit het feit dat de afspraak door de wethouder zonder opgaaf van redenen wordt gecanceld.

Vanaf september worden door betrokken partijen / het projectteam pogingen gedaan de afspraak alsnog te maken. De gemeente reageert nergens meer op. De projectgroep zonnepark Dalkruid tast in het duister wat er hier speelt. De SOK wordt nooit ondertekend. Op 11 januari 2023 vindt er op verzoek van de gemeente een meeting plaats waarbij de businesscase wordt besproken. Aanwezig zijn het projectteam zonnepark Dalkruid, wethouder Dubbink, en betrokken ambtenaren. Op basis van de bekende gegevens ziet de update van de businesscase er wederom haalbaar uit. De wethouder belooft plechtig dat er nu vanuit de gemeente ter ondersteuning een projectteam wordt opgezet om de omgevingsvergunning te realiseren. Deze opzet wordt bevestigd in een e-mail van de programmamanager duurzaamheid, de hr. Oonk, aan Oonze Coöperatie U.A. Op 25 januari 2023 volgt er een e-mail van de betrokken programmamanager duurzaamheid van de gemeente. Hierin stelt hij dat het beoogde projectteam van de gemeente nagenoeg rond is. Hij stelt in de mail voor vragen vanuit de gemeente voor te bereiden die door het projectteam 3

zonnepark Dalkruid beantwoord kunnen worden voordat iedereen aan de slag kan. Op 8 maart 2023 worden de 58! gestelde vragen aan de gemeente beantwoord.

De gemeente reageert niet meer op de antwoorden. Er zijn dan ook geen zaken die het zonnepark Dalkruid in de weg zitten. Wel blijkt nadien uit een app van de programmamanager duurzaamheid dat het helemaal niet de bedoeling is geweest om middels invullen van vragen het projectteam een vliegende start te geven, maar om een beslissing go / no go te forceren. Op 21 maart vindt er wederom een gesprek plaats bij de gemeente m.b.t. de businesscase. Tijdens deze bijeenkomst zijn specialisten van het projectteam zonnepark Dalkruid alsmede de gemeente aanwezig. Het projectteam zonnepark Dalkruid presenteert twee businesscases: één gebaseerd op realisatie 2023 en één gebaseerd op 2026. De businesscases zijn wederom haalbaar. De gemeente reageert ook niet meer op deze bijeenkomst. Als donderslag bij heldere hemel, en tot ontsteltenis van de gehele projectgroep zonnepark Dalkruid, maakt de wethouder op 15 juni 2023 bekend dat het project niet wordt voortgezet. Uit vragen van de projectgroep blijkt dat de wethouder in deze volledig leunt op het advies van de beleidsambtenaren. Op 20 juni volgt een brief van de gemeente waarbij wordt ingegaan op de motieven om het project te cancelen. De inhoud geeft het projectteam het idee dat men zoekende is naar argumenten het project niet door te laten gaan.

Er worden zaken aangehaald die nooit zijn besproken, en argumenten genoemd die gewoon aantoonbaar niet kloppen. Als reactie hierop stuurt mediator / projectleider Bram Reinders op 4 juli 2023 een indringende brief aan het college van de gemeente Hellendoorn waarbij hij in niet mis te verstane bewoordingen aangeeft hoe de gemeente denkt om te gaan met de eigen bevolking, en hoe hij is behandeld door de gemeente. Tevens worden door hem voorstellen gedaan. Zie bijlage. De hr. Reinders heeft tot heden nog geen reactie op zijn brief gehad van de gemeente. Op 17 augustus 2023 wordt op verzoek van Oonze Coöperatie U.A. door advocaat Kienhuis Hoving een WOO verzoek ingediend bij de gemeente. Er is niet na te gaan of hier volledige openheid is gegeven. Het heeft in ieder geval weinig nieuws gebracht. Op 17 oktober 2023 haalt de advocaat in een schrijven aan de gemeente alle aangedragen argumenten om het project zonnepark Dalkruid te cancelen volkomen onderuit. OP 24 november 2023 volgt een brief van de gemeente gericht aan de advocaat waarin wederom argumenten worden aangedragen die niet besproken zijn, en die niet ingaan op het schrijven van de advocaat. Wat opvalt is dat er nu gesproken wordt over problemen in het verleden van enkele voormalige vuilstorten waar de gemeente milieuproblemen heeft gehad. En dat de gemeente deze problemen voor wil zijn.

Hieruit spreekt in de ogen van het projectteam angst, wat wellicht ten grondslag ligt aan de negatieve opstelling van de gemeente. Terwijl de problemen destijds van heel andere aard zijn, en niets te maken hebben met voormalige vuilstort Dalkruid. De brief van de gemeente eindigt met de volgende alinea: “ ons huidige standpunt over de ontwikkeling van een zonnepark blijft ongewijzigd ten opzichte van onze beslissing 20 juni 2023. Het project is zowel in praktische als ook in financiële zin te risicovol. Wij willen op deze locatie geen 4

zonnepark ontwikkelen “. Wat in de ogen van alle bij het project betrokken partijen en instanties geen enkele grondslag heeft. Uit schriftelijke en mondelinge reacties van de gemeente vanaf eind december 2021 blijkt dat de gemeente Hellendoorn het dan ineens een lastig risicovol project vindt. In de beleving van het projectteam komt het toekennen van de omgevingsvergunning voor de gemeente ineens dichtbij! De mankracht, expertise en kennis lijkt te ontbreken waardoor risicomijdend gedrag ontstaat. Met als uiteindelijk gevolg dat er onderweg regelmatig tegenwerking en ontmoediging is geconstateerd, en dat het project wordt gecanceld in juni 2023. De argumentatie welke is gebruikt is of prematuur, of klopt aantoonbaar niet. Er is geen enkel onderzoek dat aanleiding geeft om het proces te stoppen: alle onderzoeken zijn positief afgerond, waaronder milieuonderzoeken van bodem en grondwater, ecologische- en natuurwaarden onderzoeken, Aerius berekeningen, zettingsberekeningen, PAK en asbest onderzoeken etc. En de argumentatie al zou boscompensatie niet geregeld zijn klopt niet. Juist hier is veel aandacht aan besteed, waarbij provinciale strategie is gevolgd. De gemeente heeft in beleving van het projectteam vanaf december 2022 alle medewerking gestaakt om dit prachtige project over de bühne te krijgen. Er is geen enkele samenwerking meer geweest, ondanks de beloftes.

Van communicatie vanuit de gemeente Hellendoorn is dan al helemaal geen sprake meer. Het gewijzigde beleid en veranderen van de spelregels van de gemeente Hellendoorn vanaf eind 2021 / begin 2022 heeft er toe geleid dat het project wellicht geen doorgang kan vinden. Er is inmiddels K€ 131 aan publiek geld geïnvesteerd in onderzoeken en kosten. Daarbij komt dat in de businesscase met een startdatum van 2026 ( meest reële startdatum ), rekenend met de toenmalige ingeschatte ontwikkeling van de marktprijzen ( de “oude“ AFRY-curve vanaf 2026 ) er sprake is van cumulatieve cashflows ( na 20 jaar ) leidend tot enkele miljoenen aan eigen vermogen, welke kan worden ingezet voor de Hellendoornse gemeenschap. Het projectteam zonnepark Dalkruid vindt de houding van de gemeente in deze onverkwikkelijk. Mede daarom is de hulp van een advocaat en Provinciale Staten ingeroepen. De advocaat heeft de argumenten van de gemeente als genoemd volkomen onderuit gehaald. Het is ongelofelijk jammer dat een dergelijk fantastisch project, welke feitelijk voldoet aan alle gestelde voorwaarden van overheden, geen doorgang kan vinden.

Daarbij komt dat het een voorbeeldfunctie heeft naar honderden bestaande voormalige vuilstorten in Nederland waar opgedane ervaringen middels onderlinge kennisuitwisseling / deling kunnen worden toegepast om volgens de laatste en meest duurzame technieken voor genoemde vuilstorten zonneparken te realiseren. In dit kader heeft Oonze Coöperatie U.A. aan Provinciale Staten / Gedeputeerde Staten verzocht de helpende hand te bieden en in nauwe samenwerking met het projectteam zonnepark Dalkruid en de gemeente Hellendoorn een team samen te stellen , expertise/kennis vanuit de provincie aan te reiken, teneinde het project zonnepark Dalkruid als pilot vlot te trekken, en alles in het werk te stellen het project te realiseren. Naar aanleiding van de brief zijn er inmiddels een aantal vragen gesteld die op 30 januari 2024 door Gedeputeerde Staten zijn beantwoord. Zie bijlage. Gedeputeerde Staten geeft aan dat de gemeente bevoegd gezag is als het gaat om vergunningverlening en lokaal eigenaarschap. Als de gemeente het plan aan Gedeputeerde Staten voorlegt in het kader van voorkantsamenwerking, is de provincie bereid om constructief mee te

5

denken om het project te realiseren. En bij de ontwikkeling van sociale activiteiten kunnen inwoners ondersteund worden door initiatievencoaches vanuit de provincie. Hierbij verzoeken wij u, de Raad van de gemeente Hellendoorn, uw verantwoordelijkheid te nemen en de handschoen op te pakken om in nauwe samenwerking met het projectteam zonnepark Dalkruid ( waaronder EFO, Natuur & Milieu Overijssel ), een projectteam van de gemeente Hellendoorn, Oonze Coöperatie U.A., en Gedeputeerde Staten van Overijssel het project zonnepark Dalkruid uit het slob te trekken met als doelstelling het realiseren van de omgevingsvergunning. Wij zijn ten allen tijde bereid ons verzoek aan u toe te lichten.

Hartelijke groeten,

Projectteam zonnepark Dalkruid Oonze Coöperatie U.A. Hellendoorn

6