Bijlage 4 - Projectaanvraag vieren 80 jaar vrijheid gemeente Hellendoorn

Herdenken - Vieren - Verbinden Gemeente Hellendoorn 2025

1

Samenvatting In 2025 herdenken we ook in de gemeente Hellendoorn dat we 80 jaar geleden bevrijd zijn door de Canadese soldaten. Hier staan we dankbaar en plechtig bij stil. We kijken ook naar de huidige tijd en mensen die hier zijn gekomen op zoek naar hún vrijheid. Als inwoners gaan we gesprekken en ontmoetingen met elkaar aan om nieuwe verbindingen tot stand te brengen en met elkaar te vieren dat we leven in een vrij Nederland. In een wereld die gebukt gaat onder oorlog, toenemende polarisatie en onvrije regimes, willen wij een programma organiseren waarin wij in grote gezamenlijkheid gaan herdenken, vieren en verbinden, want vrijheid is van en voor iedereen. Wat gaan we doen? We willen in onze gemeente bezoekers met al hun zintuigen laten ervaren wat vrijheid is, door samen, op de voor Hellendoorn belangrijke herdenkingsdagen, te herdenken en te vieren. Dit doen we door allerlei verschillende activiteiten waaronder diverse ‘levende musea’, waarin we terug in de tijd van de Bevrijdingsdagen gaan. We gaan dansen, samen eten en drinken, maar ook luisteren naar verhalen, leren van de helden van toen én nu en actief in gesprek om ons te verdiepen in elkaar. We gaan met jong en oud nadenken wat wij zelf kunnen doen om vrede en vrijheid te blijven bewerkstelligen, dichtbij en ver weg.

Voor wie doen we dit? Voor alle inwoners en voor bezoekers van buiten onze gemeente bieden we een boeiend en veelomvattend programma. U kunt verderop lezen en zien dat er voor ieder wat wils is. Jong en oud, veteranen en huidige militairen, oud- en nieuwkomers met een migratie- of vluchtelingenachtergrond worden actief uitgenodigd deel te nemen en bij te dragen. Daar horen ook de lokale maatschappelijke organisaties, middenstand, culturele partners en muziekverenigingen, bedrijven, vrijwilligers, scholen en de gemeente zelf bij. Want alleen in gezamenlijkheid kunnen we dit realiseren. Wat hebben we nodig om dit te realiseren? Naast veel menskracht, bestaande uit vrijwilligers, ook de medewerking van middenstands- en culturele partners en diverse sponsoren en financiers met wie we dit samen kunnen realiseren. Wie zijn wij? Wij zijn het bestuur 80 jaar Bevrijding bestaande uit: voorzitter Anneke Raven, penningmeester Arno Bakker, secretaris Aly van Leussen, lid Albert Hartkamp, lid Gerwin Bosch en lid Nathalie Postma. Het bestuur van 80 jaar Bevrijding bestaat uit een groep afgevaardigden die zich beschikbaar hebben gesteld om de activiteiten die door de hele gemeente plaats gaan vinden, te organiseren en te bundelen.

Hiervoor houden wij met regelmaat vergaderingen waar iedere initiatiefnemer aan kan sluiten, feedback kan vragen en kan overleggen, om zo samen tot een prachtig programma te komen dat voor de hele gemeente geschikt is. Het bestuur 80 jaar Bevrijding werkt hiervoor nauw samen met het Memory Museum die de zakelijke penvoerder is. We willen met dit voorstel de gemeente Hellendoorn verzoeken bij te dragen aan het mede mogelijk maken van deze zeer bijzondere en unieke vrijheidsviering. We vragen u daarom vriendelijk een schenking van € 80.000,= in overweging te nemen. Namens stichting de Muziektent Nijverdal Jan Hekman voorzitter Namens het bestuur 80 jaar Vrijheid, Nathalie Postma, cultuurmakelaar 2

Introductie 22 maart 1945 – de dag van het zware vergissingsbombardement op Nijverdal. Amerikaanse geallieerde bommenwerpers troffen het dorp Nijverdal in de Nederlandse gemeente Hellendoorn (Overijssel). Het gelegenheidsbombardement was gericht op de spoorweg en bedoeld om overtollige bommen te lozen. De luchtaanval kostte 73 burgers het leven. 22 maart 2024 - Rusland heeft donderdagnacht een grootschalige aanval uitgevoerd op een tiental steden in Oekraïne. Daarbij kwamen zeker twee mensen om het leven, en raakten veertien anderen gewond. Bovendien dreigt gevaar aan de kerncentrale van Zaporizja, die zonder stroom en dus afkoeling dreigt te vallen. De Oekraïense president Zelensky reageert dan ook furieus op de aanval. Volgend jaar, 2025, is het 80 jaar geleden dat Nederland bevrijd werd van de Duitse bezetters en wij willen dit in een groots en uniek publiekelijk vrijheidsproject herdenken en vieren. Zo gaan we 22 maart herdenken met een speciaal gecomponeerd concertstuk, is er in april een intocht met militaire voertuigen in dorp Hellendoorn, en bouwen we een heus Canadees kampement na, Camp Nijverdal, waarmee we de bevrijdingsdagen tot leven brengen in een museumdecor en tegelijkertijd de verbinding leggen met hedendaagse maatschappelijke vraagstukken van polarisatie, discriminatie, oorlog en de mensen die nog altijd vluchten voor geweld en vervolging.

Het belooft een belevenis van jewelste te worden waar voor een ieder wat te ontdekken, te leren en te vieren valt, maar waar we bovenal gaan verbinden als gemeenschap. U kunt in de volgende pagina’s lezen wat onze plannen zijn.

3

Pijlers van het programma 1. Herdenken Allereerst herdenken we wat het is om 80 jaar in vrijheid te mogen leven. Tegelijkertijd staan we stil bij het feit dat er op veel plekken in de wereld geen vrijheid is, dat mensen nog altijd vluchten voor geweld, vervolging en onderdrukking, dat niet iedereen zichzelf mag zijn. Herdenken stelt mensen in staat om stil te staan bij de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog in de gemeente Hellendoorn en breder, om stil te staan bij de mensen die ons dierbaar zijn geweest. Voor slachtoffers en nabestaanden van oorlog toen en nu willen we een programma bieden waardoor ze voelen dat ze er niet alleen voor staan. We willen de pijn, het verdriet en de rouw een plek geven, de geleerde lessen voor een vreedzame samenleving bespreekbaar maken en daarmee te reflecteren op wat er is gebeurd. Herdenken krijgt dus veel ruimte in het programma, zowel in de vorm als in de inhoud. 2. Vieren Onze vrijheid is een groot goed. In dit speciale herdenkingsjaar willen wij daarom ook groots uitpakken door in alle dorpen hierbij stil te staan. In dorp Hellendoorn/Marle vinden de festiviteiten plaats in april. De hele Hofmansweide wordt omgebouwd tot kampement, er is een grootse intocht met legervoertuigen, re-enactors en veel dans, muziek en activiteiten voor kinderen. In Nijverdal start men op 3 mei Nijverdal met een statig, groot defilé.

Diverse oude legervoertuigen zullen, samen met grote muziekkorpsen, door de straten van Nijverdal trekken richting de Grotestraat waar een officieel programma voor jong en oud plaats zal vinden. De avond zal feestelijk afgesloten worden met een gratis concert van de Bereden Wapens in het ZINiN theater. Aan Bonteweg in Nijverdal zullen bezoekers 5 dagen ondergedompeld worden in Camp Nijverdal, een soort openluchtmuseum, gevuld met bivaktenten, een grote Canadese stationstent, militaire voertuigen, muziek en dans, hapjes en drankjes passend, allemaal in de stijl van de jaren 40. Door de bevrijding in de sferen van toen naar het heden te brengen, willen we meer betrokkenheid creëren bij het vieren van 80 jaar vrijheid, met name onder een breed en ook jonger publiek. Op 5 mei vindt er op de Camp Nijverdal een groot Bevrijdingsontbijt plaats, zijn er dialoogtafels waar bij mensen jong en oud, vluchteling en veteraan met elkaar in gesprek gaan en volgt er aansluitend een korenconcert. Daarnaast zijn er exposities van de HKHN, lokale kunstenaars en kunstenaars uit Ibbenbühren georganiseerd door de Kunstfabriek. In Haarle viert men op 4 en 5 mei de bevrijding met allerlei activiteiten (Bevrijdingsontbijt, bevrijdingsintocht, exposities, historische verhalen…).

En in Daarlerveen/Daarle heeft organiseren de inwoners een hele feestweek; Vier de Vrijheid, waarbij ontmoeten, samenwerken, verbinden, verdraagzaamheid, verminderen van verdeeldheid en vrijheid centraal staan. 3. Sociaal- culturele verbinding Wij willen zorgen voor verbinding, ontmoeting en dialoog tussen jong en oud, tussen mensen met diverse culturele achtergronden. Sociaal contact tussen mensen met verschillende religies of culturele achtergronden helpt om vooroordelen te verminderen en sociale cohesie te bevorderen. Onder begeleiding van opgeleide dialoogcoaches willen we mensen in dialoog met elkaar laten gaan over het thema Vrijheid. “Wat is vrijheid voor jou en wat betekent het”? 4. Educatie De jeugd heeft de toekomst en daarmee ook een verantwoordelijk om zich te blijven inzetten voor vrijheid. Daarom zetten we zeer nadrukkelijk in op het doorgeven van die verantwoordelijkheid door 4

op verschillende leeftijdsniveaus een programma aan te bieden aan kinderen en jongeren in het primair – en voortgezet onderwijs. Iedereen kan, in het groot of klein, iets doen als het gaat om onze vrijheid te bewaken of te bevorderen. Tijdens de Bevrijdingsdagen zijn de volgende educatieve programma onderdelen uitgedacht: Voor leerlingen uit groep 1 t/m 4: een poppenkastspel met als thema Helden. Voor leerlingen uit groep 5 t/m 6: de heldengame (zie https://heldengame.eo.nl) Voor leerlingen uit groep 7 t/m 8: Helden uit WO2 van de Gemeente Hellendoorn & de Helden van Nu (zie ook heldengame.eo) Leerlingen van Reggesteyn gaan met oud-veteranen in gesprek over wat oorlog en vrijheid inhoudt en wat je als veteraan ervaart als je uitgezonden bent.

Vrijwilligersinzet De organisatie biedt veel ruimte aan vrijwilligers om hun steentje bij te kunnen dragen aan een het programma, het zal ervan afhankelijk zijn om het tot een succes te maken. Een kwantitatieve schatting: 250: betrokken vrijwilligers (coördinerende bestuursleden per dorp, figuranten, re-enactors, zangers, dansers, catering….) 5: coördinerende bestuursleden / vrijwilligers

Impact Reguliere bezoekers (Nijverdal en omstreken en andere belangstellenden uit binnen- en buitenland) scholieren basisonderwijs scholieren voortgezet onderwijs maatschappelijke partners en verenigingen betrokken bedrijven en andere lokale partners

Kwalitatieve impact -

Nieuwe verbindingen gelegd tussen jong/oud. Structurele dialoogtafels als resultaat van dit project: dit wordt een terugkerende activiteit georganiseerd door ZINiN bibliotheek. Toegenomen kennis over wat is vrijheid, wat is er gebeurd op lokaal niveau, welke impact heeft oorlog gehad op mensen die gevlucht zijn naar hier (kennisoverdracht veteranen, gesprekken met vluchtelingen…)

Partners Gemeente Hellendoorn: maakt de officiële herdenking mogelijk 5

ZINiN: In nauwe samenwerking met de cultuurmakelaar van ZINiN en programmamaker volwassenen van de ZINiN bibliotheek is dit evenement en de organisatie daarvan tot stand gekomen. Familie Staman Maatschappelijke organisaties: -

Vluchtelingenwerk van Stichting De Welle Zodra de activiteiten definitief doorgaan worden andere organisaties ook benaderd. We denken bijvoorbeeld aan verzorgingstehuizen, de jongerenwerkers van de Welle, Hellendoorn Doet …….

Culturele verenigingen: - Muziekvereniging uit de gemeente Hellendoorn - Dansschool Joni Connect - DJ Lars - Zangkoren (Qua Vadis, Popkoor Popkorn, Nijverdals Mannenkoor, Overdagkoor Op Maat, Spass muss sein – lijst groeit nog steeds) - Theatergroep Nut en Genoegen - Projectgroep: Kinderen van de Koele (documentaire film over Joodse kinderen die ondergedoken zaten bij de Zandkoele) - Documentaire maker Arthur de Meijer van de Waarom Fabriek - De Kunstkring en lokale kunstenaars - HKHN, Historische Kring Haarle - Comité Ibbenbühren en kunstenaars uit Ibbenbühren - Scouting - Oranjeverenigingen - ASVH en vele anderen. Scholen: - Basisscholen - Reggesteyn Veteranen gemeente Hellendoorn

6