Bijlage 4 Accountantsverslag gemeente Hellendoorn 2023

1 juli 2024

ACCOUNTANTSVERSLAG 2023

Gemeente Hellendoorn

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van gemeente Hellendoorn T.a.v. de heer A.T. van der Wulp, raadsgriffier Postbus 200 7440 AE NIJVERDAL

Wij hebben de jaarrekening 2023 van gemeente Hellendoorn gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 10 oktober 2023, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2023. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van gemeente Hellendoorn.

Enschede, 1 juli 2024

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.

Kenmerk: 1053138/MZ/DP/rs/1515

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Een bijzonder element daarin was dit jaar de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van gemeente Hellendoorn bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

M. Zoetman-Kiers RA Partner en extern accountant gemeente Hellendoorn

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD ACCOUNTANTSCONTROLE

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING 





  

Wij verstrekken bij de jaarrekening, inclusief rechtmatigheidsverantwoording, een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid. De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.300.000 respectievelijk € 3.900.000. Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd. De WNT is nageleefd. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage vastgesteld.

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN EN ONTWIKKELINGEN 

Gemeente Hellendoorn is voortvarend aan de slag gegaan met de rechtmatigheidsverantwoording.



Geconstateerde bevindingen en aandachtspunten uit 2022 zijn opgepakt en verwerkt in de jaarstukken 2023.



Het aantal onrechtmatigheden in de aanbestedingen neemt steeds verder af en wij hebben geen nieuwe onrechtmatigheden geconstateerd.

5

RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING 

Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording een totaal van € 328.562 aan afwijkingen gerapporteerd.



De raad van gemeente Hellendoorn heeft de verantwoordingsgrens bepaald op (1)% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves. De verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 1.311.191.



De door gemeente Hellendoorn geconstateerde afwijkingen overschrijden de verantwoordingsgrens niet.



De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 100.000.

RESULTAAT 2023

(x €1.000)

2023

Begroting (na wijziging)

Saldo van baten en lasten

10.521

5.642

Mutatie reserves

-/- 6.884

-/- 5.633

3.638

9

Resultaat

Het gerealiseerde resultaat 2023 wijkt € 3,6 miljoen (positief) af van de begroting na wijziging. In de jaarstukken is bij het onderdeel ‘Financiële hoofdlijn’ een analyse opgenomen van de belangrijkste afwijkingen.

AANDACHTSPUNTEN

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

Naar aanleiding van onze controle brengen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, graag de volgende punten voor komend jaar onder uw aandacht:

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN 6,00

Structurele tekorten in 2026 en 2027 door onder andere het teruglopen van de inkomsten vanuit het Rijk;

5,00

2.

Invloed op voorspellend vermogen;

3,00

3.

Duurzaamheidsverslaggeving bij gemeenten.

1.

4,00

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

2,18

2,00 1,00

DASHBOARD

3,50

PB22

4,46

4,70

5,16

2,98 JR21

BIJLAGEN

PB23

JR22

PB24

JR23

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Strekking van de controleverklaring 2023 2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 2.3 Belangrijkste rechtmatigheidsbevindingen uitgelicht 2.4 Aandachtspunten voor 2024

2.1 Strekking van de controleverklaring De jaarrekening 2023 is getrouw

7

Wij hebben bij de jaarrekening 2023, inclusief SiSa-bijlage, van gemeente Hellendoorn een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld en de met de raad gemaakte afspraken hierover zijn nageleefd. Wij hebben een presentatiecorrectie geconstateerd van beperkte omvang die door gemeente Hellendoorn is gecorrigeerd. Daarnaast hebben wij onderstaande verschillen geconstateerd die niet zijn verwerkt in de jaarrekening. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 100.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

Sociaal domein – Wmo ZIN

391.000

§4.1

Sociaal domein – Jeugdzorg ZIN

941.000

§4.1

Getrouwheid

1.332.000

Totaal Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

Goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de getrouwheid

DASHBOARD

€ 1.300.000

€ 3.900.000

Uitvoeringsmaterialiteit (80% van de materialiteit)

€ 965.000

Rapporteringstolerantie (door de gemeenteraad)

€ 100.000

Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende controleverklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.1 Strekking van de controleverklaring Geen aanwijzingen voor materiële fraude of non-compliance

8

Fraude en non-compliance Bij de planning van de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen uw gemeente. Daarnaast nemen wij kennis van de door u opgenomen toelichtingen in de jaarstukken. Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en –situaties aan de hand van de door u opgestelde frauderisicoanalyse besproken. Het voorkomen en mitigeren van frauderisico’s is primair de verantwoordelijkheid van het college. Daarom hebben wij op diverse momenten met u en uw medewerkers afdeling Financiën over dit onderwerp van gedachten gewisseld. Tijdens deze besprekingen hebben wij gesproken over de mogelijke fraude- en non compliancerisico’s en mogelijke situaties van onregelmatigheden. Dit deden wij aan de hand van de door u opgestelde frauderisicoanalyse en de door u ingevulde compliance vragenlijst.

Onze observaties hierbij zijn als volgt: • uw frauderisicoanalyse is geformaliseerd in 2021, wij adviseren deze jaarlijks te actualiseren; • gemeente Hellendoorn beschikt over een gedragscode, klokkenluidersregeling en incidentenregistratie; • uw M&O beleid is verouderd, de wet Inburgering 2021 is hierin nog niet opgenomen; • Gemeente Hellendoorn beschikt over een bedrijfsconinuïteitsplan. Daarin is uitgebreid beschreven hoe om te gaan met incidenten zoals een cyber-aanval. Wel adviseren wij om nadere duiding te geven hoe omgegaan dient te worden met een fraude-incident. Wij hebben in onze controle specifiek aandacht besteed aan de veronderstelling dat bij de opbrengstverantwoording frauderisico’s bestaan. Wij hebben in onze controleverklaring de belangrijkste frauderisico’s opgenomen en hoe wij deze hebben geadresseerd in de controle. In de controle van boekjaar 2023 betrof dit het volgende risico: • Het risico op ongebruikelijke memoriaalboekingen in de laatste maand van het boekjaar bij het opstellen van de jaarstukken, dan wel tussentijdse rapportages van gemeente Hellendoorn. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude(risico’s) of vermoedens van materiële fraude(risico’s).

Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de frauderisico’s en de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2023 Continuïteit Op basis van artikel 12 van de Gemeentewet kunnen gemeenten bij langdurige financiële tekorten een beroep doen op een extra uitkering uit het gemeentefonds. Omdat de omvang van het gemeentefonds hierdoor niet wijzigt, betalen andere gemeenten daar dus aan mee. Om die reden moeten gemeenten aan allerlei voorwaarden voldoen om deze aanvullende uitkering te kunnen ontvangen. In principe kunnen gemeenten hierdoor niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden als gevolg van een faillissement. Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college van burgemeester en wethouders inzicht geven in hoeverre een gemeente in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder.

Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Onze controlewerkzaamheden voor gemeente Hellendoorn hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 De rechtmatigheidsverantwoording van gemeente Hellendoorn geeft een getrouw beeld

Onrechtmatigheid voorwaardencriterium €210.047

Begrotingsondrechtmatigheid €93.766

DASHBOARD

9

In de jaarrekening 2023 is voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen van het college, gericht op de rechtmatigheid van de baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2023. Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of het oordeel van het college in de rechtmatigheidsverantwoording door het college toereikend is onderbouwd. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen uw gemeenteraad en uw college. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van gemeente Hellendoorn dat d.d. 31 oktober 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Het rechtmatigheidsoordeel van het college richt zich op een drietal criteria die wij hieronder nader hebben toegelicht. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat gemeente Hellendoorn toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om het oordeel hieromtrent dat in de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen te onderbouwen.

Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen: subsidieverstrekkingen, uitkeringen in geld en aanbestedingen. Indien is vast komen te staan dat uw gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. Gemeente Hellendoorn verantwoordt een bevinding van € 210.047 omtrent het voorwaardencriterium met voornamelijk als achtergrond aanbestedingsonrechtmatigheid. Een nadere toelichting hierop is opgenomen in paragraaf 2.3. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van gemeente Hellendoorn á € 118.515 heeft de verantwoordingsgrens overschreden.

Het college en de raad hebben door middel van de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd moeten worden. Desbetreffende begrotingsonrechtmatigheden zijn op basis van de afspraken tussen uw raad en uw college in de financiële verordening gedeeltelijk niet acceptabel en deze zijn door het college (nader) uitgewerkt in de rechtmatigheidsverantwoording. In totaal is een begrotingsonrechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen van € 93.766.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording

De raad van gemeente Hellendoorn heeft de verantwoordingsgrens bepaald op (1)% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 1,3 miljoen

10

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen gemeente Hellendoorn genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Alleen daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden betrokken in het proces tot het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben vastgesteld dat het M&O beleid niet volledig is, gezien het feit dat Wet inburgering 2021, net zoals voorgaand jaar, niet is opgenomen in het M&O beleid. Tevens rapporteert gemeente Hellendoorn geen bevindingen verantwoord in haar rechtmatigheidsverantwoording aangaande misbruik en oneigenlijk gebruik Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording De raad van gemeente Hellendoorn heeft de verantwoordingsgrens bepaald op (1)% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 1,3 miljoen.

Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording is het college van mening dat de verantwoordingsgrens niet wordt overschreden in de jaarrekening 2023. De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties zijn rechtmatig tot stand gekomen. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

ONRECHTMATIGHEDEN

ONDUIDELIJKHEDEN

VERWIJZING Rechtmatigheid

Voorwaardencriterium

€ 210.047

-

§2.3

Begrotingscriterium

€ 93.766

-

§2.3

-

-

Totaal

€ 303.813

-

Verantwoordingsgrens (1% voor afwijkingen)

€ 1.300.000

€ 3.900.000

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

Door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door de raad bepaald op € 100.000

DASHBOARD

€ 100.000

De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door uw raad bepaald op € 100.000. De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag. Wij hebben deze paragraaf gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Belangrijkste rechtmatigheidsbevindingen uitgelicht

Europese aanbestedingen

11

Europese aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spendanalyse. In onze management letter hebben wij gerapporteerd over de interne beheersing ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels. In het proces wordt de naleving van de inkoop- en aanbestedingsregels niet afgedwongen, hierdoor kan niet worden gesteund op interne beheersmaatregelen. Over 2023 is daarom door gemeente Hellendoorn een spendanalyse uitgevoerd (toets op naleving EU-aanbestedingsregels achteraf op basis van de crediteurenadministratie). In 2023 blijkt uit de spendanalyse een afwijking van totaal circa € 203.000. Deze afwijking is als volgt opgebouwd: ONDERDEEL

BEDRAG (€)

Afwijkingen vanuit boekjaar 2022 die doorlopen in boekjaar 2023

€ 203.047

Nieuwe afwijkingen met ingang van boekjaar 2023

€-

Niet in de balans opgenomen verplichtingen

€-

Totaal

€ 203.047

Doorkijk naar 2024 Het verantwoord bedrag door het college aan aanbestedingsonrechtmatigheden is qua omvang afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar (€ 324.000). Verder zijn geen nieuwe onrechtmatigheid in 2023 geconstateerd. Uw VIC geeft aan dat het contractbeheer en borging van de inkoopfunctie doorlopende aandacht krijgt. Er zijn de afgelopen jaren diverse belangrijke stappen gezet, zoals InProces m.b.t. de inkoopzaak, het uitvoeren van tussentijdse spendanalyses en het centrale contractenregister om de EU-onrechtmatigheid te voorkomen, zoals ook beschreven in eerdere verslagen. Wel blijven wij uw gemeente erop wijzen dat het van belang blijft om iedereen in de organisatie betrokken te houden. Wezenlijke wijzigingen

Niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen

DASHBOARD

Wezenlijke wijzigingen Gedurende de looptijd van een overeenkomst – dus na gunning - kan de inhoud van een opdracht wijzigen. Aanbestedingsrechtelijk geldt het uitgangspunt dat wijzigingen in zeer beperkte mate toelaatbaar zijn. Het risico kan niet worden uitgesloten dat andere inschrijvers geïnteresseerd waren geweest in de uitvoering van de gewijzigde opdracht en een andere inschrijving hadden ingediend. Het uitgangspunt is dat in geval van een wijziging de opdracht opnieuw aanbesteed moet worden. De werkelijke uitgaven uit hoofde van de betreffende contracten zijn dan hoger dan wat initieel overeengekomen was. Indien hier sprake van is wordt dit aangemerkt als onrechtmatigheid. Dit is niet van toepassing bij gemeente Hellendoorn. Niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen De commissie BBV stelt om meerjarige inkoopcontracten, die zouden moeten voldoen aan Europese aanbestedingsregels maar dat niet doen, in de toelichting op de jaarrekening op te nemen bij de ‘niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen’ voor het volledige bedrag waarover het contract is afgesloten. De omvang van de totale fout is de omvang van de besteding (last of investering) in het jaar waarin de onrechtmatigheid wordt geconstateerd verhoogd met de bestedingen van de jaren erna voor de periode van het afgesloten contract.

Hiervan heeft de gemeente Hellendoorn geen gebruik gemaakt, eventuele onrechtmatigheden worden jaarlijks gerapporteerd. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Belangrijkste rechtmatigheidsbevindingen uitgelicht

Onderschrijding begrote lasten met € 5,3 miljoen Lagere realisatie van baten van € 0,3 miljoen

12

Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft gemeente Hellendoorn circa € 119,0 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 113,7 miljoen aan werkelijke lasten in 2023. Dit is in totaal een onderschrijding van € 5,3 miljoen (4,5%). Aan baten had gemeente Hellendoorn een bedrag van € 124,6 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 124,3 miljoen aan werkelijke baten in 2023. In totaal gaat het om een lagere realisatie van baten van € 300.000 (0,2%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in reserves en onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2023 is per saldo circa € 10,5 miljoen aan de reserves onttrokken (€11,0 miljoen begroot) en € 17,4 miljoen toegevoegd (€ 16,6 miljoen begroot) zodat het gerealiseerde resultaat € 3,6 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting.

Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerd en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad. Bij begrotingsoverschrijdingen die niet tijdig voorgelegd zijn aan de gemeenteraad is sprake van een onrechtmatigheid. Het is aan de gemeenteraad om te bepalen op welke wijze wordt omgegaan met deze begrotingsonrechtmatigheden. De gemeenteraad van Hellendoorn heeft hierover in de financiële verordening nadere afspraken gemaakt. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn alle afwijkingen opgenomen ten opzichte van de begroting op het door de raad vastgestelde niveau. Het is vanuit het oogpunt van transparantie de bedoeling dat de rechtmatigheidsverantwoording een overkoepelend (totaal) beeld geeft van alle geconstateerde begrotingsonrechtmatigheden. Controle begrotingsrechtmatigheid De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikel 189 lid 3 van de Gemeentewet. Behoudens het bepaalde in de artikelen 208 en 209 kunnen ten laste van gemeente Hellendoorn slechts lasten en daarmee overeenstemmende balansmutaties worden genomen tot de bedragen die hiervoor op de begroting zijn gebracht. Artikel 189 lid 3 is niet van toepassing op overschrijdingen van baten. Andere begrotingsafwijkingen zoals overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten zijn op zichzelf niet onrechtmatig.

Deze kunnen alleen onrechtmatig zijn als die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Niet tijdig betreft een afspraak tussen raad en college. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid 2023 (november 2023) van de Commissie BBV. Het college heeft een analyse opgesteld van de begrotingsafwijkingen en de bevindingen hieruit verwerkt in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben kennis genomen van de uitkomsten van deze analyse en de hieraan ten grondslag liggende documentatie. Op basis hiervan hebben wij vastgesteld dat het college bij het bepalen van de begrotingsonrechtmatigheden heeft gehandeld in lijn met de kaders die met de gemeenteraad zijn overeengekomen.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.5 Aandachtspunten voor 2024

13

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2023 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1. Financiële positie: structurele tekorten in ravijnjaar

1. Financiële positie Gemeente Hellendoorn heeft, net als veel andere gemeenten, te kampen met structurele tekorten die hebben gezorgd voor een niet sluitende begroting in 2026 en 2027. Hierover hebben wij ook in ons jaarlijkse benchmarkonderzoek gerapporteerd en oorzaken en aanbevelingen opgenomen. De belangrijkste oorzaak van de tekorten is dat de inkomsten vanuit het Rijk teruglopen, terwijl de kosten toenemen als gevolg van inflatie, vergrijzing en de toename van taken. Ook voor gemeente Hellendoorn geldt dat het een uitdaging is om te gaan met de onzekerheden die op dit moment spelen ten aanzien van de gemeentelijke financiën en om de verwachte tekorten te beperken en te beheersen. 2. Invloed op voorspellend vermogen Voor bijna alle programma's geldt dat sprake is van aanzienlijke afwijkingen tussen begrote lasten en daadwerkelijke lasten (zie ook het overzicht van baten en lasten in de jaarstukken (pagina 187). Voor de baten ligt de realisatie op programmaniveau redelijk in lijn met de begroting na wijzigingen, behalve voor programma 5 – Woon en leefomgeving.

2. Voorspellend vermogen heeft veel aandacht

Zoals opgenomen in ons dashboard van dit rapport 2023 en in het volgende hoofdstuk bij de analyse van het resultaat, adviseren wij een verdere verbetering van het voorspellend vermogen structureel onderdeel van uw proces te maken. Dit kan door gestructureerd afwijkingen van de begroting te evalueren waaruit lering kan worden getrokken voor toekomstige prognoses. Dit wordt ook wel ‘backtesting’ genoemd. Hiermee kan het lerend vermogen van gemeente Hellendoorn verbeteren. Door gestructureerd en gedocumenteerd de kwaliteit van de prognoses te beoordelen aan de hand van realisatie zoals achteraf is gebleken, kunnen toekomstige prognoses verbeterd worden en/of kan eerder bijgestuurd worden. Het verschil binnen de begroting wordt veroorzaakt door diverse afwijkingen. De verschillen zijn te verklaren en bij de financiële toelichtingen in de programma’s is door gemeente Hellendoorn een heldere toelichting opgenomen. Wij adviseren het analyseren van afwijkingen nadrukkelijker onderdeel van uw proces te maken bij de bestuursrapportages en voortdurend te monitoren waardoor verschillen ontstaan. Wij hebben begrepen dat, tezamen met een extern bureau, de gemeente druk bezig is om het voorspellend vermogen te verbeteren en verder vorm te geven. Dit onder andere aan de hand van zero-based begroten. Zo zijn onlangs op budgethouderniveau uitgebreide analyses gemaakt.

Naar verwachting zal dit verder geformaliseerd worden in de begroting 2025 van gemeente Hellendoorn.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.5 Aandachtspunten voor 2024

3. Duurzaamheidsverslaggeving bij gemeenten

14

3. Duurzaamheidsverslaggeving bij gemeenten De Europese Unie heeft in 2022 de Corporate Sustainability Reporting Directive (hierna: CSRD) aangenomen om de kwaliteit, volledigheid en consistentie van duurzaamheidsrapportages te verbeteren. De CSRD verplicht beursgenoteerde ondernemingen (vanaf boekjaar 2024) en grote ondernemingen (vanaf boekjaar 2025) over duurzaamheid te rapporteren. Hoewel de CSRD niet van toepassing is op gemeenten, is duurzaamheid ook voor gemeenten een belangrijk thema waar al over gerapporteerd wordt. Door te rapporteren volgens de CSRD-richtlijn kunnen gemeenten daar voordelen uithalen. Het opstellen van zo'n rapport vereist duidelijke, niet-financiële taal op het gebied van duurzaamheid, waarbij niet alleen de eigen organisatie, maar ook de omgeving een rol speelt. Dit is een verschil met de huidige gemeentelijke jaarverslagen die vaak omvangrijk en gericht zijn op wettelijke taken. Het invoeren van de CSRD biedt gemeenten de kans in duidelijke taal en transparantie, zowel intern als extern, uit te leggen wat hun concrete, meetbare acties, standpunten en resultaten zijn en zullen zijn op het gebied van milieu, sociale en menselijke factoren en corporate governance. Gemeenten hebben een grote impact op de waardeketen en zijn daarom bij uitstek geschikt om duurzaamheidsdoelstellingen te realiseren.

Een groeiend aantal gemeenten is zich hiervan bewust en heeft zich aangesloten bij het VNG-initiatief om een zogenoemde SDG-gemeente te worden. De CSRD gaat nog een stap verder en zorgt ervoor dat sectoren onderling vergeleken kunnen worden. Bovendien vraagt de CSRD om concreet meetbare output. Voor meer informatie over CSRD verwijzen wij naar bijlage C.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

15

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2023 3.2 Uw financiële positie vergeleken 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2023 Resultaat 2023 bedraagt € 3,6 miljoen

16

Het resultaat van gemeente Hellendoorn over het jaar 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 3,6 miljoen voordelig. In onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: 2023

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

Saldo van baten en lasten

10.521

5.642

4.879

Onttrekkingen reserves

-10.494

-11.017

- 523

Dotatie aan reserves

17.377

16.650

- 727

Resultaat

3.638

9

3.628

OVERZICHT REALISATIE PROGRAMMA’S (x 1.000)

Het gerealiseerde resultaat betreft € 3.6 miljoen positief ten opzichte van een resultaat van € 9.000 in de bijgestelde begroting. De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen worden veroorzaakt door onderstaande punten:  Lagere uitvoeringskosten aan de opvang van Oekraïners (voordeel € 419.000)  Incidentele baten als gevolg van ontvangen middelen van het Rijk (voordeel € 780.000) Daarnaast is sprake van diverse andere afwijkingen. Deze analyse is opgenomen in paragraaf financiële hoofdlijnen van de jaarrekening.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Uw financiële positie vergeleken

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

5,50 5,00 4,50 4,00 3,50 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00

SOLVABILITEITSRATIO

4,46

3,50 2,18

4,70

5,16

2,98

PB22

JR21

PB23

JR22

PB24

JR23

NETTO SCHULDQUOTE

120,0% 100,0% 80,0% 60,0%

17

45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0%

41,7% 41,7% 41,7% 41,7% 41,7% 41,7%

22,7% 21,5% 15,3% 15,8% 15,8%

PB22

6,0% 91,4%

81,7% 77,6%

Gemid. NL*

PB23

JR22

PB24

JR23

5,4%

5,4%

5,4%

5,4%

5,4%

5,4%

5,0% 4,0%

59,7%

47,5% 41,7% 41,7% 41,7% 41,7% 41,7% 41,7%

40,0%

Gemid. NL* Gemeente

3,0%

1,8%

2,0% 1,0% 0,0%

0,0%

-1,0%

PB22

-2,0%

-1,3%

PB23

JR22

PB24

JR23

Gemid. NL*

JR21

PB23

JR22

-1,3%

-0,7%

PB24

* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten op basis van: BDO Benchmark rapport januari 2024

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

Gemeente

0,0%

20,0% JR21

JR21

Gemeente

RATIO GRONDEXPLOITATIE

99,7%

PB22

27,0%

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

JR23 -0,4%

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

18

Inleiding Ook voor gemeente Hellendoorn geldt dat het een uitdaging is om te gaan met de onzekerheden die op dit moment spelen ten aanzien van de gemeentelijke financiën. In hoofdstuk 2.5 hebben wij hier reeds aandacht aan besteed. Op basis van de jaarrekening 2023 hebben wij in dit hoofdstuk een nadere toelichting opgenomen inzake de financiële positie van gemeente Hellendoorn. Gemeente Hellendoorn heeft een toelichting opgenomen in haar jaarrekening inzake de te verwachte tekorten, die resulteren in een verwachte verlaging van de algemene uitkering van circa € 5,3 miljoen in 2026 en € 6,4 miljoen in 2027 (ten opzichte van begroot 2024). De impact hiervan is reeds in de begroting 2024 verwerkt. In de meerjarenprognose is een tekort begroot van € 2,8 miljoen in 2026 en € 5,0 miljoen in 2027. Gemeente Hellendoorn heeft nog geen maatregelen begroot om deze tekorten op te vangen. Gemeente Hellendoorn heeft hierbij het begrotingsadvies voor de programmabegroting 2024-2027 van de VNG gevolgd, waarbij de begroting is gebaseerd op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers.

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van gemeente Hellendoorn. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.

Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden

DASHBOARD

Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van gemeente Hellendoorn. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie. Als gemeente Hellendoorn voor de komende jaren (2023 t/m 2027) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

19

Hieronder vindt u een andere toelichting op de ratio's van uw gemeente. Uw financiële positie is uitstekend Uw weerstandsvermogen is uitstekend Gemeente Hellendoorn kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen

Weerstandsvermogen gemeente Hellendoorn is uitstekend In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 37,2 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. Gemeente Hellendoorn heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan uw gemeente is blootgesteld bepaald op € 7,2 miljoen. Het weerstandsvermogen van gemeente Hellendoorn is volgens het GTK 2020 goed te noemen. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2023 27%. Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter gemeente Hellendoorn in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt 47,5%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).

Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag

DASHBOARD

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van gemeente Hellendoorn is met -0,4% als laag te kwalificeren. De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

20

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Programma Sociaal domein 4.2 Overige jaarrekeningposten 4.3 BBV, WNT en SiSa

4.1 Programma ‘Sociaal domein’

Onzekerheid WMO bedraagt € 391.000 Onzekerheid Jeugd bedraagt € 941.000

Onzekerheden PGB onder de rapporteringstolerantie

Wet Inburgering 2021

M&O beleid van Hellendoorn voldoet niet

DASHBOARD

21

WMO en jeugd ZIN De productieomvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2023 circa € 7,4 miljoen. De productieomvang van jeugd ZIN bedraagt circa € 7,4 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo en jeugd ZIN vindt plaats vanuit gemeente Hellendoorn. Gemeente Hellendoorn heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Gemeente Hellendoorn heeft een IC-plan opgesteld waarin de wijze van verantwoorden is opgenomen. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN vraagt gemeente Hellendoorn per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Van een aantal zorginstellingen is (nog) geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als rechtmatigheid van deze lasten. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij gemeente Hellendoorn, de ervaringen uit voorgaande jaren en de uitkomsten van de in 2023 ontvangen controleverklaringen ramen wij het bedrag van deze onzekerheid voor Wmo ZIN op € 391.000 (2022: € 400.000) en voor Jeugd ZIN op € 941.000 (2022: € 300.000).

De stijging van de onzekerheid in jeugd ZIN is voornamelijk te verklaren als gevolg van het feit dat er van diverse kleinere zorgaanbieders geen productieverantwoording is ontvangen en dat de zorgkosten buiten de uitkering administratie om van de gemeente zijn toegekomen. Persoonsgebonden budgetten De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is ten aanzien van PGB eveneens sprake van een onzekerheid. Gemeente Hellendoorn verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces en de controles op betalingen waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. De processen van PGB (Jeugdzorg en WMO) lopen op een aantal onderdelen verschillend, waardoor voor PGB (Jeugdzorg en WMO) niet dezelfde zekerheid wordt verkregen. De resterende onzekerheden zijn hierdoor voor PGB (Jeugdzorg en WMO) onder de door de raad vastgestelde rapporteringstolerantie. Wet Inburgering 2021 Op 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten. Met het nieuwe inburgeringsstelsel wordt beoogd dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk de taal leren, richting werk worden geactiveerd en volwaardig aan de Nederlandse samenleving gaan deelnemen.

Gemeenten hebben de regie over de uitvoering van de inburgering (regierol), waaronder de verantwoordelijkheid om inburgeringsplichtige asielstatushouders, gezinsmigranten en overige migranten te begeleiden, met hen de keuze te maken voor een van de drie leerroutes (Onderwijsroute, de B1-route of de Zelfredzaamheidsroute) en toe te zien op de voortgang van het inburgeringstraject. Gemeenten hebben de wettelijke plicht om te zorgen dat aan de inburgeringsplichtige asielstatushouder tijdig een inburgeringsaanbod wordt gedaan. Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande M&O-beleid bij een gemeente specifiek aandacht aan de Wet Inburgering 2021 besteden. Uit onze werkzaamheden blijkt dat dit nog geen onderdeel uitmaakt van het M&O beleid van gemeente Hellendoorn.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Overige jaarrekeningposten

Verouderde periodetafel gehanteerd bij betrekening voorziening

DASHBOARD

22

APPA voorzieningen De actuariële waarde van de pensioenaanspraken wordt berekend door een externe partij. Hierbij worden diverse uitgangspunten gehanteerd op basis waarvan de omvang van de pensioenaanspraak wordt bepaald. Wij hebben geconstateerd dat voor de wettelijke tarieven is uitgegaan van de periodetafel 2016-2021. Dit betreft een verouderde periodetafel. Wij hebben een aanvullende analyse Uitgevoerd, waarbij de levensverwachting in de meest recente tabel (2017-2022) is afgezet tegen de gehanteerde tabel, hieruit volgen geen materiële verschillen. Wij adviseren u de pensioenaanspraak te (laten) berekenen aan de hand van de meest actuele periodetafel.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 BBV, WNT en SiSa

BBV en Wet Open overhead wordt nageleefd

23

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Hellendoorn de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wet Open overheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De openbaarheidsparagraaf Woo moet in de begroting en jaarstukken worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Deze verplichting geldt reeds voor de jaarstukken 2022. Wij hebben vastgesteld dat gemeente Hellendoorn deze paragraaf opgenomen heeft in de jaarstukken 2023. Voorziening voor arbeidskostengerelateerde verplichtingen In januari 2023 heeft de commissie BBV een uiting gedaan rondom het vraagstuk ‘vormen voorziening voor verlofsparen’. Voor het wettelijke verlofsaldo per 31 december wordt geen voorziening getroffen. Doordat dit verlof binnen twee jaren moet worden opgenomen zal dit saldo niet bovenmatig zijn en geen spaarsaldo betreffen.

Hier is sprake van een verplichting van gelijke omvang. Voor het spaarverlof zoals dit vanaf 2022 van toepassing is moet voor de verplichting een voorziening worden opgenomen omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn wat betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof. In de opbouwjaren zal naar verwachting vooral sprake zijn van toevoegingen en groei van de omvang van het spaarsaldo. In de jaarrekening 2023 van gemeente Hellendoorn is een voorziening ad € 166.000 opgenomen voor het spaarverlof. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot deze verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hierbij geen tekortkomingen geconstateerd.

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

DASHBOARD

Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2023 niet meer bedragen dan € 223.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht als u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in uw jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 van gemeente Hellendoorn niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2023 van gemeente Hellendoorn voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 BBV, WNT en SiSa

Geen bevindingen SiSa-bijlage

M&O-beleid in het kader van Tozo en Wet Inburgering

Exponentiele toename aantal SiSa-regelingen

DASHBOARD

24

SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening 2023 genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2023. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens bijlage B. In bijlage 1 van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2023 wordt ingegaan op de aandachtspunten voor de accountant bij de Tozo en de Wet Inburgering 2021 in de SiSa 2023. Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in de SiSa-bijlage 2023. Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen 2023 en opvolging IB signalen uit eerdere jaren volgen voor zowel Tozo als de Wet Inburgering 2021 voor gemeente Hellendoorn geen controleverschillen en/of onzekerheden. Als gevolg van het ontbreken van een geformaliseerd M&O-beleid binnen gemeente Hellendoorn is hier wel sprake van non compliance. In opzet zijn echter wel voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren. Wij zien een landelijke trend dat Ministeries steeds vaker een Specifieke regeling kiezen voor het verstrekken van subsidies aan decentrale overheden. Het aantal SiSa-regelingen is daardoor exponentieel toegenomen.

Dit geeft een hoge druk op de organisatie binnen gemeente Hellendoorn, andere gemeenten en decentrale overheden en de accountantskantoren.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

25

Bijlagen

A

Onze controle

B

Bevindingen SiSa-bijlage

C

Overige

26

A. Onze controle

A. Onze controle

Doel en object van de controle Opdracht

Strekking van de controleverklaring

Materialiteit

27

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van gemeente Hellendoorn, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 13 november 2023. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2023 van gemeente Hellendoorn aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij hierbij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 1 juli 2024, afgegeven. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond.

Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 1.300.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 100.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle

Onafhankelijkheid is geborgd

Controleaanpak gebaseerd op risicogerichte benadering

28

Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van gemeente Hellendoorn zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met gemeente Hellendoorn gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 13 november 2023 opgenomen. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins.

Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. Wij hebben voor de volgende die zich met een hoge waarschijnlijkheid kunnen voordoen én mogelijk materiële impact hebben − in onze controle meer aandacht gehad: 

Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen

DASHBOARD

Management override of controls: Dit betreft een verondersteld risico dat bij alle organisaties aanwezig is (controlestandaard 240). Het management bevindt zich in een unieke positie om interne beheersingsmaatregelen te omzeilen.

Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen De waarderingen in de jaarrekening van gemeente Hellendoorn zijn gebaseerd op de veronderstelling dat gemeente Hellendoorn als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar. In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over onze controleaanpak ten aanzien van het vermogen van gemeente Hellendoorn om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen

De grondslagen van de jaarrekening 2023 zijn aanvaardbaar

Geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole

DASHBOARD

29

Jaarverslag De jaarstukken 2023 van uw gemeente bestaan uit:  het jaarverslag 2023 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2023 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar. Verslaggevingsgrondslagen De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2023.

In 2023 zijn geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze management letter 2023.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

30

B. Bevindingen SiSa-bijlage

B. Bevindingen SiSa-bijlage

31

Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. Gemeente Hellendoorn heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. In onderstaande tabel zijn de te rapporteren bevindingen opgenomen. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2023 in het kader van SiSa worden verantwoord. Per regeling is aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij verwijzen naar de toelichting op de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 van gemeente Hellendoorn. Gemeente Hellendoorn heeft voor indicator 03 van regeling A16 ‘Bekostigingsregeling opvang Ontheemden Oekraïne’ beroep gedaan op de uitzonderingsbepaling, zoals vermeld in de Definitieve Invulwijzer SiSa 2023 – versie januari 2024. daarom is voor deze indicator geen bedrag ingevuld in de SiSa-bijlage.

Strekking controleverklaring (jaarrekening)

GOEDKEUREND

NR.

SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG

FOUT OF ONZEKERHEID

JenV A16 FIN B2

Fout/onzekerheid

BZK C32

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraine Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

BZK C55

Aanpak energiearmoede

Fout/onzekerheid

BZK C56

Regeling huisvesting aandachtsgroepen

Fout/onzekerheid

BZK C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Fout/onzekerheid

BZK C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

Fout/onzekerheid

BZK C94

Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

OCW D8

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen IenW E44B medeoverheden)

OCW D14

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023 Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma IenW E87B zoetwater (SiSa tussen medeoverheden) IenW E84

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE OMVANG IN €

TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID

Fout/onzekerheid Fout/onzekerheid

Fout/onzekerheid Fout/onzekerheid Fout/onzekerheid Fout/onzekerheid Fout/onzekerheid Fout/onzekerheid

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

B. Bevindingen SiSa-bijlage

32

Vervolg tabel. FOUT OF ONZEKERHEID

NR.

SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG

EZK F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

SZW G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023

Fout/onzekerheid

SZW G3

Fout/onzekerheid

SZW G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023

Fout/onzekerheid

SZW G3

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023

Fout/onzekerheid

SZW G3

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023

Fout/onzekerheid

SZW G3

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023

SZW G10

Wet inburgering gemeentedeel 2023

Fout/onzekerheid Fout/onzekerheid

SWZ G12

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2023 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2023

SZW G13

Besteding / baten onderwijsroutegemeentedeel 2023

Fout/onzekerheid

SZW G13 VWS H4

Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2023 Regeling specifieke uitkering stimulering sport

Fout/onzekerheid

VWS H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

Fout/onzekerheid

VWS H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

Fout/onzekerheid

VWS H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

Fout/onzekerheid

VWS H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden