Bijlage 3 - Verslag participatie opwaardering hoogspanningsverbinding Raalte - Nijverdal

Verslag Participatie Netversterking Nijverdal Bijlage motivering BOPA Vervanging en opwaardering bestaande masten 110 kV Raalte-Nijverdal Bijlage van motivering BOPA-netversterking mast 36 t/m 41 Nijverdal (Het Ravijn)

Versielog

Versie Status Datum Opdrachtgever Projectleider Auteur(s) Verspreidingslijst

Definitief 27 november 2024 TenneT tso BV. Erwin Leusink Erwin Leusink, Wout Abbink, Maurice Faassen, Aukje Paulusma Henk van Bruggen, Freek van Tongeren, Dieuke Boogaard

Versielog Datum 0.1 30 september 2024

0.2

13 november

Auteur Erwin Leusink, Maurice Faassen, Aukje Paulusma Aukje Paulusma

Opmerking

Opmerkingen TenneT van 4-11-24 verwerkt

1

Waar gaat het over?

Om de toenemende vraag naar elektriciteit aan te kunnen, is het noodzakelijk om de bovengrondse hoogspanningsverbinding tussen Harculo-Raalte en tussen Raalte-Nijverdal op te waarderen. Dit betekent dat de hoogspanningsverbinding vervangen wordt door een nieuwe verbinding met nieuwe fundaties, nieuwe, hogere masten en nieuwe lijnen (geleiders) die meer elektriciteit kunnen transporteren. De opgewaardeerde verbinding volgt straks overal hetzelfde tracé als nu met uitzondering van het deel tussen de masten 36 tot en met 41, ter plaatse van het Ravijn in de gemeente Hellendoorn. (Zie figuur 1). Tussen de masten 36 en 41 is het 1 op 1 vervangen niet mogelijk omdat de hoogspanningslijnen van de nieuwe masten dan deels over het spoor komen te hangen. Dat is vanuit spoorveiligheid ontoelaatbaar, waardoor de nieuwe masten in noordelijke richting gebouwd moeten worden. Deze verplaatsing van de verbinding kan op basis van het huidige tijdelijke omgevingsplan niet worden gerealiseerd (zie paragraaf 1.4). Om de verplaatsing en bouw van de nieuwe masten planologisch mogelijk te maken wordt gebruik gemaakt van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: BOPA) voor dit deel van de verbinding.

Figuur 1: Plangebied hoogspanningsmasten 36 t/m 41 binnen het rode kader waar aanpassingen mogelijk gemaakt worden met de BOPA. Op dit deel van de verbinding zullen de vier bestaande masten vervangen worden door één hoogspanningsmast. De nieuwe mast, die de huidige masten 37 t/m 40 vervangt, komt ca. 15 meter noordelijk vanuit de oorspronkelijke hartlijn van de verbinding te staan. TenneT zorgt voor duidelijke en tijdige communicatie door (nieuws)brieven, inloopbijeenkomsten en persoonlijke (keukentafel-)gesprekken. Alle betrokkenen krijgen toegang tot de benodigde informatie via een speciaal ingerichte projectpagina op de website van TenneT: Verzwaren bovengrondse hoogspanningsverbinding Harculo-Raalte-Nijverdal | TenneT .

2

Belangenanalyse & participatie

Door de veranderingen in het landelijke hoogspanningsnet krijgen in de toekomst diverse hoogspanningsverbindingen en -stations in Overijssel te maken met te zware belasting. De vraag naar elektriciteit groeit hard. Dit komt onder andere door de toename in het gebruik van warmtepompen, elektrische voertuigen en apparaten, en de elektrificatie van bedrijven en industrie. Door het elektriciteitsnet te versterken en uit te breiden pakken we dit capaciteitsprobleem aan en kunnen we de leveringszekerheid en kwaliteit blijven garanderen. TenneT voert jaarlijkse netstudies uit om de mogelijk knelpunten in het elektriciteitsnetwerk te identificeren. In het hoogspanningsnet is een aantal toekomstige knelpunten per regio gesignaleerd. De knelpunten in de

1

regio vormen risico's voor de leveringszekerheid en kwaliteit van het elektriciteitsnet. Door het hoogspanningsnet te versterken en uit te breiden, kunnen deze knelpunten worden opgelost. Op dit moment vormt dit tracé tussen Raalte en Nijverdal een risico voor de leveringszekerheid en de kwaliteit van het elektriciteitsnet in Overijssel en is het zelfs de zwakste schakel in de regio. Omdat dit tracé de zwakste schakel vormt, wil TenneT dit knelpunt zo snel mogelijk oplossen met onder andere deze BOPA. Participatiemeter --> participatiegraad 2 (9 – 14 punten) Op de participatiemeter van gemeente Hellendoorn scoort dit onderdeel van het project 11 punten (Categorie initiatief: functiewijziging 2 punten, algemeen belang: groot 6 punten, maatschappelijke aandacht: behoorlijk 3 punten, hinder: niet of nauwelijks 0 punten). Toelichting: De bestemming van de bestaande masten 37 tot en met 40 in het Ravijn verandert door het initiatief. Dit omdat ze verwijderd worden en omdat er ongeveer 15 meter noordelijker een nieuwe mast hiervoor in de plaats gebouwd wordt en de verbinding hiermee opschuift. Het gehele initiatief draagt breed bij aan de samenleving. Het draagt bij aan meerdere opgaves of ambities van de gemeente, de provincie en het rijk.

Op 20 december 2023 heeft TenneT moeten aankondigen dat er op het netwerk in Overijssel tot en met 20292031 sprake zal zijn van beperkte afname capaciteit en dat er aanvullend op de bovenstaande lijst aan projecten nog meer investeringen nodig zijn om de netcongestie in Overijssel op te lossen. Zie hiervoor de publicatie van TenneT: https://www.tennet.eu/nl/congestie-onderzoek-overijssel-engroningen & https://magazines.tennet.eu/netcapaciteit-nieuws-december-2023/cover-

en-inhoud In dit kader dienen de bovengrondse verbindingen tussen Harculo-Raalte en Raalte-Nijverdal versneld te worden opgewaardeerd, omdat het noodzakelijk is voor de toekomstige netzekerheid in de regio Salland en de provincie Overijssel. Hiervoor worden beide bovengrondse hoogspanningsverbindingen geheel te worden vervangen voor een nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbindingen. Dit initiatief vraagt naar verwachting om politieke aandacht en leidt mogelijk tot aandacht in de (sociale) media omdat de wens van de omgeving (verkabelen en/of elders terugbouwen) anders is dan de keuze van uitvoering van het project (opwaardering bestaande voor nieuwe masten en lijnen). Vanuit de leveringszekerheid en de positie in het elektriciteitsnetwerk is er gekozen voor een één-op-één vervanging van de bovengrondse hoogspanningsverbinding. Hierbij wordt de bestaande verbinding in zijn geheel gesloopt en vervangen door nieuwefundaties en nieuwe hogere masten en geleiders, die een hoger transportvermogen hebben. Het ondergronds brengen van bovengrondse hoogspanningsverbindingen brengt risico’s met zich mee waaronder het vertraagd uitvoeren van onderhoud, immers kunnen werkzaamheden boven de grond makkelijker uitgevoerd worden dan onder de grond.

Ook in het geval van een calamiteit (met uitval/afschakelen van de betreffende bovengrondse hoogspanningsverbinding tot gevolg) kunnen reparatiewerkzaamheden bovengronds sneller uitgevoerd worden dan ondergronds waardoor de netzekerheid op die manier minder onder druk komt te staan. Invloed initiatief en ruimte voor inbreng De ruimte om mee te denken over de locatie van de nieuwe masten is er zeer beperkt aangezien de technische en veiligheidsaspecten vooropgaan en zwaar wegen bij het bepalen van de locatie van hoogspanningsmasten. Wij gebruiken het huidige tracé nagenoeg opnieuw omdat dit verreweg de snelste manier is om een verbinding op te waarderen. Voor het grootste deel van de huidige verbinding is een Omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) van kracht waarbinnen we de verbinding mogen vervangen. Het bedenken en uitvoeren van een compleet nieuw tracé kost jaren extra en zal waarschijnlijk op weerstand elders stuiten. Ook elders is er sprake van woningen, natuurwaarden, gasleidingen, spoorlijnen etcetera, die mogelijk een belemmering vormen voor een nieuw tracé. Het jaren vertragen betekent ook het oplopen van de maatschappelijke schade door de netcongestie, het “verstopt raken” van het net.

Betrokkenen in de omgeving kunnen wel meedenken over de wijze waarop we de werkzaamheden uitvoeren, de aanrijroutes van het bouwverkeer bepalen en, in beperkte mate, waar de tijdelijke werkwegen worden

2

aangelegd. De inbreng varieert van ‘meeweten’ (door het verkrijgen van informatie) tot ‘meedenken’ afhankelijk van tot welk type stakeholder zij behoren. Om alle belangen en stakeholders in kaart te brengen is een verdiepende stakeholderinventarisatie- en analyse uitgevoerd op dinsdag 26 maart 2024 samen met de gemeente Hellendoorn. De stakeholders zijn onderverdeeld in vijf groepen: direct ‘overheid gerelateerde’ betrokkenen, direct particulier betrokkenen, direct uitvoeringsbetrokkenen, derden en indirect betrokkenen. Hierin is ook het belang en de invloed van de stakeholder meegenomen. Er is gebruikgemaakt van de aanwezige kennis bij de gemeente over de Hellendoorns buurten en belangenverenigingen. Resultaat stakeholderanalyse 26 maart 2024:

3

Betrokken stakeholders In de communicatiekalender zijn alle beoogde stakeholders benoemd, wat hun rol is en de manier waarop ze worden betrokken bij het project. Kort samengevat zijn de belangrijkste stakeholders benaderd op de volgende wijze: • Bevoegd gezag en perceeleigenaren: persoonlijke gesprekken en vooroverleggen apr – sep 2024 • Belangrijke beïnvloeders (bijv. milieugroeperingen): persoonlijke gesprekken apr – sep 2024 • Direct omwonenden, perceeleigenaren, direct particulier betrokkenen: informatiebrief en -avond in juni 2024, en 1 op 1 keukentafelgesprekken met rechthebbenden onder de lijn. De momenten waarop en wat er wordt gecommuniceerd met de stakeholders wordt geregistreerd in een stakeholderregister. In het register worden alle genomen stappen vastgelegd, inclusief de ontvangen reacties en de acties die daarop zijn ondernomen. Dit register is bijgehouden in een digitaal Exceldocument, genaamd het stakeholderregister. Een kopie van het register, met aanpassingen vanwege de privacy, is bijgevoegd. I.v.m. privacy redenen is de besproken inhoud en de naam van de contactpersoon weggehaald. Communicatie tijdens uitvoering Voor de bekendheid van het project, maar ook voor verbinding met de omgeving wordt er gecommuniceerd bij belangrijke mijlpalen. Zie voor de communicatieacties de communicatiekalender in bijlage.

De belangrijkste communicatiemijlpalen zijn: • Start inrichten werkterreinen en werkwegen werkzaamheden Raalte - Nijverdal • Start geleider werkzaamheden Raalte-Nijverdal • Start amoveren masten Raalte-Nijverdal • Afronding amoveren en bouw Raalte-Nijverdal • Weghalen werkterreinen en werkwegen • Ingebruikname lijnverbinding Raalte-Nijverdal Wat gebeurt er met de inbreng van stakeholders? Opmerkingen worden waar mogelijk verwerkt door aanpassingen in de plannen zoals het mastenboek. Het mastenboek beschrijft de ligging van de benodigde werkwegen en werkterreinen. Over de aanpassingen wordt actief gecommuniceerd met verschillende stakeholders tijdens de persoonlijke gesprekken, vergaderingen en informatiebijeenkomsten. 4

Voor de verbinding Raalte Nijverdal is op 3 juli 2024 een informatieavond gehouden. (Zie bijgaand verslag) Hiervoor werden omwonenden, die in een strook van 2x300 meter van deze verbinding wonen, en perceelgerechtigden uitgenodigd. Het betrof in totaal 151 adressen. De informatieavond werd bezocht door 29 personen en verliep in gemoedelijke sfeer. De gestelde vragen gingen vooral over het verloop van de werkzaamheden, over tijdelijke bouwwegen en over de invloed van magneetvelden. Tijdens de informatiebijeenkomsten is met een invulformulier actief om een reactie op de plannen gevraagd. Hiervan is door2 mensen gebruik gemaakt. Dit betrof één omwonende en een perceelgerechtigde. De vragen zijn inmiddels door onze communicatieadviseur en rentmeester beantwoord. De vraagstellers wonen op meer dan 4,5 kilometer van het gebied af waar de BOPA voor beoogd is. Met een aantal cruciale partijen worden meerdere vooroverleggen in de voorbereiding van het project gehouden. De belangrijkste partijen voor de BOPA zijn de gemeente Hellendoorn, Staatsbosbeheer, ProRail, Routenetwerk Twente en de provincie Overijssel. Deze partijen worden nauw betrokken in de planvorming van het project tot aan de vergunningaanvraag. Ook tijdens de uitvoering zal er met deze partijen periodiek voortgangsgesprekken gehouden worden.

3

Verslag participatie

Het tracé waarvoor deze BOPA vereist is, ligt direct ten noorden van de Sallandse Heuvelrug en heeft het gebied een hoge ecologische waarde. Hierdoor zijn de betrokken instanties en grondeigenaren kritisch op de resultaten van de natuuronderzoeken, de benodigde natuurcompensatie, de noodzakelijke ecologische mitigerende maatregelen en het natuurherstelplan. De gemeente Hellendoorn is deels eigenaar van de grond en treedt ook op als bevoegd gezag voor de locatie waar de BOPA vereist is. In meerdere vooroverleggen met de gemeente zijn de plannen uitvoerig besproken. Hierbij is specifiek gekeken naar de inpassing van de hoogspanningslijn in het gebied. Daarnaast is er afstemming geweest over de verplaatsing van het Goudzoekerspad, een fietspad door het gebied, en het ontwerp van de hoogspanningsmast. Een belangrijk knelpunt in de overleggen was het plan van de gemeente om een fietsbrug te realiseren over de N35 en het Ravijn, wat als plan een raakvlak kent met de geplande hoogspanningsverbinding en een nabijgelegen mast. Door één mast in het ravijn met drie meter te verhogen, wordt het mogelijk om de fietsbrug in de toekomst op veilige wijze onder de hoogspanningslijnen te realiseren. NS Vastgoed is eveneens mede-eigenaar van het gebied waarvoor de BOPA vereist is.

Er is afstemming geweest met NS Vastgoed over de noodzaak van het project, en zij denken mee over het opstellen van het natuurherstelplan en de herinrichting van het gebied na voltooiing van de werkzaamheden. De provincie Overijssel is verantwoordelijk voor de vergunningverlening met betrekking tot flora- en faunaactiviteiten. Er is intensief overleg geweest met de provincie over de uitkomsten van de natuuronderzoeken, het vereiste activiteitenplan en de te nemen mitigerende maatregelen. Een belangrijk thema is de compensatie voor de marterachtigen en zandhagedissen die in het gebied voorkomen. De compensatie voor deze soorten wordt iets ten noorden van het BOPA-gebied gerealiseerd, op twee door Staatsbosbeheer aangewezen weilanden. Voor de zandhagedis wordt onderzocht of het mogelijk is deze te vangen en opnieuw uit te zetten op de Sallandse Heuvelrug. Staatsbosbeheer en de Dassenwerkgroep zijn betrokken bij de besprekingen over de benodigde bomenkap, compensatiemaatregelen en het natuurherstelplan. Beide organisaties zijn vanaf de voorbereidingsfase betrokken bij het project. Staatsbosbeheer denkt mee over de inrichting van het gebied na de werkzaamheden, waarbij zij Qirion adviseren over de te nemen maatregelen. Er is een handreiking gedaan richting de Dassenwerkgroep om dit ook te doen.

Met ProRail is al in een vroeg stadium overleg gevoerd, aangezien de bestaande hoogspanningsmasten dicht bij het spoor staan. Voor het verwijderen van deze masten zijn daarom extra veiligheidsmaatregelen nodig. ProRail beoordeelt of de plannen aan hun eisen voldoen en of er een spoorwegvergunning verleend kan 5

worden. Een van de mogelijke vereisten is een tijdelijke buitendienststelling van het spoor tijdens het slopen van de oude masten. Of dit daadwerkelijk nodig is, zal blijken uit de veiligheidstoetsing en hijsplannen. Om dit proces soepel te laten verlopen, is een reeks van meerdere overleggen met ProRail ingepland, zodat hun specialisten vroegtijdig kunnen beoordelen of de plannen voldoen aan de veiligheidseisen rondom het spoor. Van Natuur en Milieu Overijssel is op moment van schrijven niet bekend wat hun standpunt is aangezien zij nog geïnformeerd moeten. Door nauw samen te werken met alle betrokken partijen, zorgen we ervoor dat hun eisen en wensen worden geïntegreerd in de herstelplannen en de uiteindelijke oplevering van het hoogspanningstracé. Het tracé moet na de werkzaamheden voldoen aan de gestelde recreatieve eisen, de eisen op het gebied van flora en fauna, en de veiligheidsvoorschriften met betrekking tot zowel de hoogspanning als de spoorlijn.

4

Inschatting draagvlak

TenneT beschouwt de opwaardering en 1-op-1 vervanging van de bestaande hoogspanningslijn als de enige haalbare, snel uitvoerbare oplossing om netcongestie in de regio en een groot deel van de provincie Overijssel te bestrijden. Door intensief overleg met de grondeigenaren en andere belangrijke betrokken partijen creëren we voldoende draagvlak voor de tijdelijke voorzieningen. Daarnaast zorgen we, samen met deze partijen, voor een gedetailleerd herstelplan om het gebied na de werkzaamheden op een mooie manier te herstellen. Dit draagt bij aan het vergroten van het draagvlak. Het betrekken van de bredere omgeving was niet mogelijk en noodzakelijk, maar deze is wel geïnformeerd tijdens een informatie-inloopavond. Tijdens deze bijeenkomst waren er geen negatieve reacties, maar werd er eerder neutraal op het project gereageerd. Specifiek voor het deel waar de BOPA zich op richt is er sprake van één omwonende binnen een contour van 300 meter.

6