Bijlage 3 - Reactie college op Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking

RAADSMEDEDELING Aan: Gemeenteraad Van: College van burgemeester en wethouders Zaaknummer: 2025-012723 Datum collegebesluit: 16-09-2025 Afdeling: Staf Portefeuillehouder: Jorrit Eijbersen Onderwerp

Rekenkameronderzoek Twentse Samenwerking

INHOUD Het college van burgemeester en wethouders van Hellendoorn heeft kennisgenomen van het rekenkameronderzoek Twentse samenwerking – Zicht op zeggenschap, uitgevoerd door Berenschot in opdracht van de Twentse gemeenten (m.u.v. Wierden). Wij herkennen de signalen over de beperkte grip van gemeenteraden op regionale samenwerkingen en onderschrijven het belang van versterking van de democratische legitimiteit. Reactie op de aanbeveling aan het college Aanbeveling 1: Zorg voor overzicht Wij nemen deze aanbeveling over en zullen, aanvullend op het bestaande overzicht van verbonden partijen, jaarlijks via de P&C-cyclus ook een overzicht beschikbaar stellen van informele samenwerkingsverbanden waarbij de gemeente Hellendoorn is aangesloten. Hiermee willen wij de raad beter informeren en de transparantie over samenwerkingen vergroten. Reactie op de aanbevelingen aan de gemeenteraad Aanbeveling 2: Sta stil bij de wenselijkheid van extra samenwerking Wij verwijzen hierbij naar de recent vastgestelde kadernota verbonden partijen (april 2025), waarin kaders zijn benoemd voor samenwerking. Voorafgaand aan het vaststellen van deze nota heeft een informatiesessie plaatsgevonden met uw raad over hoe meer grip te krijgen op verbonden partijen. De input uit deze sessie is verwerkt in deze kadernota.

Het ligt voor de hand om deze kaders, waar mogelijk, ook toe te passen op informele samenwerkingsvormen. In dit kader is ook bewust besloten om geen aparte raadscommissies op te richten voor extra inzet van de raad, mede vanwege de beperkte beschikbare tijd van raadsleden. En recent is met de raad afgesproken om maandelijks een agendapunt op te nemen over terugkoppeling uit gemeenschappelijke regelingen en bestuurlijke overleggen. Dit geeft ruimte om ook informele samenwerkingen structureel bespreekbaar te maken. Aanbeveling 3: Stuur vanuit inhoud, maak een regionale agenda Wij staan open voor het gesprek met uw raad over de belangrijkste regionale doelstellingen. Een gezamenlijke 'regionale agenda' per gemeente kan helpen om inhoudelijke sturing en de rolverdeling tussen raad en college te verduidelijken. Mogelijk kan ook de Twenteraad hierin een rol vervullen bij het sturen op de inhoud en het bevorderen van onderlinge afstemming tussen gemeenten. Aanbeveling 4: Bespreek dit rapport en geef advies aan de nieuwe raad Wij moedigen aan dat de raad dit rapport bespreekt en een advies formuleert richting de nieuwe raad. Een mogelijke invulling van dit advies zou kunnen zijn om het rekenkamerrapport te betrekken bij het

inwerkprogramma van de nieuwe raad, in samenhang met de eerder vastgestelde kadernota verbonden partijen. Daarbij kan worden aangegeven dat met het college is afgesproken om maandelijks een agendapunt ‘Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen en bestuurlijke overleggen’ op te nemen. Dit biedt structureel ruimte om de raad te informeren over wat er regionaal speelt – inclusief informele samenwerkingsvormen.. Tot slot Wij danken Berenschot voor het rapport en zien de aanbevelingen als een waardevolle aanleiding om onze bestuurlijke samenwerking verder te verbeteren en de informatiepositie van de raad verder te versterken.

BIJLAGEN Definitieve rapportage – Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking 10 juni 2025 Bijlage Overzicht informele samenwerkingsverbanden Kadernota Verbonden Partijen

Bijlage: Overzicht informele samenwerkingsverbanden Zaaknummer. 2025-012723/17-09-2025 Dit overzicht betreft de informele samenwerkingsverbanden met collegevertegenwoordiging. Nr. 1

Naam informele samenwerking Bestuurlijke Advies Commissie (BAC) Wierdense veld

2

Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente (gastheer is SamenTwente) Bestuurlijk overleg Asbestsanering Bestuurlijk Overleg Bibliotheken Overijssel (BOBO)

3 4

5

Bestuurlijk Overleg Cultuurregio

6

Bestuurlijk Overleg Duurzaamheidsroute A35

7

Bestuurlijk Overleg Kanaal Almelo-de Haandrik

8

Bestuurlijk Overleg Leefbaar Platteland

9

Bestuurlijk Overleg Lokaal Onderwijsbeleid (BOLO)

1 van 5

Doelstelling/taken Bestuurlijk overleg met de gemeente Wierden, provincie Overijssel en Landschap Overijssel Waterschap en agrariërs/ grondeigenaren in en rond het gebied. Het Wierdense veld is een Natura 2000 gebied. Kennispunt Twente levert data, inzicht en kennis om de Twentse samenleving te versterken. Beleid voor het melden, verwijderen en afvoeren van asbest Dit overleg gaat o.a. over dat alle gemeenten vanaf 2026 een wettelijke zorgplicht krijgen om te zorgen voor een volwaardige openbare bibliotheekvoorziening in hun gemeente. Dit betekent dat gemeenten verplicht worden om ervoor te zorgen dat alle inwoners binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. Cultuurregio Twente is een samenwerkingsverband van alle veertien Twentse gemeenten op het gebied van cultuur, gericht op het ontwikkelen en uitvoeren van een gezamenlijk uitvoeringsprogramma. Het is een initiatief van de gemeenten Almelo, Borne, Enschede, Hellendoorn, Hengelo en Wierden, samen met provincie Overijssel, het Rijk, netbeheerder Enexis en andere partners. Het doel is om langs de Rijksweg A35 (en een deel van de A1) duurzaamheidsmaatregelen te treffen, vooral het opwekken van zonne-energie via zonnepanelen op rijks- en gemeentegronden dicht langs deze wegen.

Dat is een samenwerking is tussen de provincie Overijssel en de betrokken gemeenten: Almelo, Hardenberg, Hellendoorn, Ommen en Twenterand rond verschillende aspecten van het kanaal o.a. over de schadeafhandeling door de provincie Overijssel. Bestuurlijk overleg over behouden van voorzieningen in dorpen en buitengebieden, woningbouw en bereikbaarheid van dorpen en buitengebieden. Deelnemers zijn alle Overijsselse gemeenten. Dit is een lokaal overleg tussen de gemeente Hellendoorn en alle schoolbesturen inclusief organisaties voor voorschoolse educatie binnen de gemeente, waarin o.a. wordt gesproken over de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het lokaal onderwijsbeleid en onderwijshuisvesting. Ook op bovenlokaal niveau vindt overleg plaats in de regio Almelo. Deelnemers zijn dan de gemeenten Almelo, Wierden, Rijssen-Holten, Twenterand en Tubbergen, Hellendoorn en schoolbesturen.

Portefeuillehouder Jan van den Bosch Lia de Waard Jan van den Bosch Annemarie Dubbink

Annemarie Dubbink Annemarie Dubbink

Egbert Nijenbanning Annemarie Dubbink Lia de Waard

Nr. 10

Naam informele samenwerking Bestuurlijk Overleg MIRT N35 (MIRT = Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport)

11

Bestuurlijk Overleg Mobiliteit

12

Bestuurlijk Overleg Sallandse Vrijetijdseconomie Bestuurlijk overleg Programmeren Bedrijventerreinen

13 14

Bestuurlijk overleg Reggewoon

15

Bestuurlijk Overleg SociaalEconomische Structuurversterking (BOSS)

16

Bestuurlijk overleg Sport en Bewegen Twente

17

Bestuurlijk overleg Vitale vakantieparken

18

Bestuurlijk overleg Warmtetransitie

2 van 5

Doelstelling/ taken Dit overleg rond de N-35 tussen Wijthmen en Nijverdal is een samenwerking tussen verschillende overheden en instanties om plannen en maatregelen te bespreken en besluiten voor verbetering van de N-35-weg te coördineren. Deelnemers zijn Rijkswaterstaat, provincie Overijssel en de gemeenten Hellendoorn, Raalte en Dalfsen. Het doel is samen te werken en daardoor synergie te bereiken bij de vele maatschappelijke en economische opgaven op het gebied van mobiliteit en bereikbaarheid. Deelnemers zijn alle Twentse gemeentes, de provincie Overijssel en Rijkswaterstaat. Ook wordt er via de samenwerking op ingezet om het gezamenlijk belang beter te kunnen positioneren en adresseren bij de provincie, het Rijk en de EU. Dit is het overleg over bestuurlijke afstemming over de koers van de vrijetijds-/recreatie-/toerismeontwikkeling in de Salland-regio. De programmeringsafspraken bestaan uit bestuurlijke afspraken waarmee partijen zich verbinden aan de gezamenlijk gemaakte programmeringsafspraken voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen in Twente. De gemeente Hellendoorn voert periodiek bestuurlijk overleg met de woningcorporatie Reggewoon. In dat overleg worden de prestatieafspraken gemaakt die voortkomen uit de Woningwet (2015).

Onderwerpen zijn onder meer:  Woningbouw en beschikbaarheid: aantallen en typen woningen die gebouwd, gesloopt of gerenoveerd worden.  Betaalbaarheid en toewijzing: huurprijzen, doelgroep (bijv. lage inkomens, statushouders).  Duurzaamheid en onderhoud: energiebesparende maatregelen, leefbaarheid in wijken en dorpen.  Samenwerking in het sociaal domein: huisvesting voor bijzondere doelgroepen (zoals zorgbehoevenden, mensen met urgentie, dak- en thuislozen Overlegplatform van de 14 Twentse colleges. Het BOSS is ingesteld voor (1) het voorbereiden, het afstemmen en het terugkoppelen van de inbreng van de gemeenten in het bestuur van de Twente Board, en (2) (de afstemming van) het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, de Europese Unie en andere (semi)overheden en hun organisaties ten behoeve van de sociaaleconomische structuurversterking en andere door het bestuurlijk overleg gekozen onderwerpen. Dit is een samenwerkingsverband van de 14 Twentse gemeenten om de regionale afstemming, kennisdeling en samenhang op het gebied van sport en bewegen te bevorderen. Deze samenwerking is ingesteld om uitvoering te geven aan de Twentse visie Sport en Bewegen Het is een provincie dekkende aanpak van Overijssel, waarin gemeenten, de provincie, recreatieondernemers en andere partners samenwerken om de kwaliteit van vakantieparken op peil te houden en waar nodig te verbeteren.

In dit overleg wordt verder invulling gegeven aan het warmteprogramma van de RES Twente. Deelnemers zijn de Twentse gemeenten, Enexis en de Provincie Overijssel.

Portefeuillehouder Egbert Nijenbanning

Egbert Nijenbanning

Egbert Nijenbanning Egbert Nijenbanning Jan van den Bosch

Egbert Nijenbanning

Annemarie Dubbink

Jorrit Eijbersen Jan van den Bosch

Nr. 19

Naam informele samenwerking Bestuurlijk Overleg Wonen

20

Bestuurlijk Werkbedrijf Twente

21

Districtelijk Veiligheidsoverleg (DVO) en Platform Integrale veiligheidszorg (Platform IVZ)

22

Kernbestuur Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal (NPSH & TR) Leader Zuidwest-Twente

23

3 van 5

Doelstelling/taken Dit overleg is een samenwerking tussen het Rijk, de provincie Overijssel en de Twentse gemeenten om gezamenlijk de woningbouwopgave aan te pakken. Het overleg is gericht op het maken van afspraken en het vinden van oplossingen voor knelpunten in de woningmarkt, wat gebeurt via initiatieven zoals de Woonagenda Twente en de Woondeal Twente. Dit is een samenwerkingsverband tussen alle Twentse gemeenten, UWV, werkgevers (VNO-NCW), vakbonden (FNV) en beroepsonderwijs en werkgevers gericht op de arbeidsmarkt. Het werkbedrijf heeft de volgende taken: • afstemming, samenwerking en coördinatie voor de strategische arbeidsmarktagenda Twente en waar nodig het initiëren van nieuwe ontwikkelingen die de samenwerkingsagenda ondersteunen • ondersteuning en stimulering dat mensen met een arbeidsbeperking participeren op de arbeidsmarkt; het doet dit door zorg te dragen voor een effectieve uitvoering van de landelijke banenafspraak in Twente • ondersteuning en stimulering van de crisisdienstverlening; het doet dit door zorg te dragen voor een effectieve uitvoering van de crisisdienstverlening in Twente Het Districtelijk Veiligheidsoverleg (DVO) en Platform IVZ is ingesteld om onderwerpen op het gebied van bestrijding van (ondermijnende) criminaliteit en overlast, bovenlokale veiligheidsvraagstukken en sociale veiligheid te bespreken.

Het doel van het Platform IVZ is om structureel regionaal samen te werken op het gebied van sociale, integrale veiligheid. In het bijzonder houdt het Platform IVZ zich bezig met de integrale beleidsvoorbereiding en advisering van het DVO. Deelnemers zijn de veertien Twentse gemeenten, politie Oost-Nederland, district Twente, Openbaar Ministerie Oost-Nederland, Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost-Nederland (RIEC ON), Zorg- en Veiligheidshuis Twente (VH Twente) Kenniscentrum Mensenhandel Twente (KMT) en Veiligheidsregio Twente (VR Twente) Doel is om het hart van Overijssel een waardevol gebied van natuur, landschap en cultuur te behouden, te versterken, en toegankelijk te maken voor mensen — met aandacht voor biodiversiteit, beleving, educatie en lokale leefbaarheid. LEADER is een Europees programma voor plattelandsontwikkeling waarmee projecten 'van onderop' worden gestimuleerd via lokale samenwerking en betrokkenheid. In Zuidwest Twente voert een Lokale Actie Groep (LAG) – met ondersteuning van partners zoals waterschappen, ondernemers, onderwijs en overheden – een Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS) uit voor de periode 2023–2027. Samen met wethouder van Haaksbergen is er een vertegenwoordiging van alle gemeenten van Zuid-West Twente.

Portefeuillehouder Jan van den Bosch

Hierin zit een afvaardiging vanuit het PFO-arbeidsmarkt (zie nr. 26). Bert Tijhof zit hierin voor het deel van Twente, waar Hellendoorn onder valt.

Jorrit Eijbersen

Jorrit Eijbersen (onafhankeljk voorzitter) en Egbert Nijenbanning Annemarie Dubbink,

Nr. 24

Naam informele samenwerking Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie

25

Overleg Samenwerkingsagenda Ondermijning

26

Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt Portefeuillehoudersoverleg Milieu, Duurzaamheid en Afval (MDA)

27 28

Bestuurlijk Overleg Gebiedstafel WestTwente (opvolger van Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG))

29

Regiegroep Veilig Buitengebied

30

Regionale Energiestrategie (RES) Twente

31

ROS Twente (ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente)

32

Stuurgroep Centrumgemeente taken

4 van 5

Doelstelling/ taken Het NPLW is een interbestuurlijk programma onder opdrachtgeverschap van onder andere de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), Klimaat en Groene Groei (KGG), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO). Het programma heeft als missie gemeenten te ondersteunen bij hun regierol in de lokale warmtetransitie, met als doel om tegen 2030 maar liefst 1,5 miljoen woningen en andere gebouwen te verduurzamen of aardgasvrij te maken, en tegen 2050 volledig klimaatneutraal te zijn Dit is een gestructureerde samenwerking tussen gemeenten en veiligheidspartners in Twente om ondermijning – oftewel criminele praktijken die de legale inrichting van samenleving en bestuur aantasten – beter aan te pakken. Deelnemers zijn: de 14 Twentse gemeenten, Platform IVZ (Veiligheid- & leefbaarheidspartners in Twente, Openbaar Ministerie (OM), Politie, Belastingdienst, RIEC Oost-Nederland (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost-NL) en Provincie Overijssel. Is een overleg waarin de Twentse gemeenten en andere betrokken organisaties, zoals het UWV, samenwerken aan het verbeteren van de regionale arbeidsmarkt. Deelnemers zijn alle Twentse gemeenten met als doel synergie te bereiken op het gebied van milieu, duurzaamheid en afval zoals de energietransitie en circulaire economie.

Dit is een programma dat is opgesteld door de provincie Overijssel in samenwerking met gebiedspartners, met als doel het realiseren van een toekomstbestendig landelijk gebied. De drie hoofddoelen zijn natuurherstel en een robuust watersysteem, het behoud en de versterking van de sociaal-economische kwaliteit van het platteland, en een toekomstbestendig perspectief voor de landbouw. De Regiegroep Veilig Buitengebied in de provincie Overijssel is een samenwerkingsverband dat zich richt op het versterken van de veiligheid in het buitengebied. Dit gebied is kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit, zoals drugslabs, witwassen via vastgoed en illegale afvaldumping. De regiegroep bestaat uit een combinatie van provinciale en gemeentelijke vertegenwoordigers, ondersteund door het Expertteam Ondermijning van de provincie Overijssel. Dit is een samenwerking tussen alle Twentse gemeenten, de provincie en het waterschap Vechtstromen. De RES Twente is de regionale invulling van de landelijke opgave voor energietransitie. De ROS Twente is een samenwerkingsverband tussen de Twentse gemeenten, de provincie Overijssel en het Rijk om Twente klaar te maken voor de toekomst, waarbij wordt ingezet op een schaalsprong voor meer inwoners, woningen en banen tegen 2050.

Het doel is een toekomstbestendig, technologisch en groen Twente waar het goed wonen, werken en leren is, met behoud van leefbaarheid en versterking van de economische kracht. Overleg tussen Twentse gemeenten over wie bepaalde taken uitvoert namens de andere gemeenten in de regio. Daarbij worden taken en bevoegdheden gemandateerd aan de centrumgemeente. Een voorbeeld is de Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang met de gemeente Almelo als centrumgemeente.

Portefeuillehouder Jan van den Bosch

Jorrit Eijbersen

Lia de Waard Egbert Nijenbanning Annemarie Dubbink

Jorrit Eijbersen

Annemarie Dubbink Egbert Nijenbanning en Jan van den Bosch

Lia de Waard

Nr. 33 34 35

Naam informele samenwerking Tripartite overleg Reggewoon, Gemeente Hellendoorn en Huurdersplatform TVOP (Toekomst Voor Overijssels Platteland Twents Waternet

36

Twentse Koers (gastheer is Samen Twente)

37

Twentse Regietafel Asielinstroom (TRA)

38 39

Vegann: vereniging van aandeelhouders Essent NoordNederland VNG Overijssel

39a 39b 39c 39d

VNG Overijssel VNG Overijssel VNG Overijssel VNG Overijssel

5 van 5

Doelstelling/ taken Dit is een overleg tussen Reggewoon, Gemeente Hellendoorn en het Huurdersplaform Hellendoorn de deelnemers afspraken maken over het bouwen van meer huurwoningen, het verbeteren van huurwoningen en het zorgen voor fijne buurten. Alle partijen op provinciaal niveau zijn betrokken bij dit overleg. Vertegenwoordiging namens West-Twente. Dit is een samenwerkingsverband tussen 14 Twentse gemeenten, Waterschap Vechtstromen en de provincie Overijssel. Het doel is om de afvalwaterketen optimaal te laten werken en Twente klimaatbestendig te maken door middel van een integrale aanpak van water(keten)beheer. De taken omvatten het gezamenlijk verwerken van hemel- en afvalwater, het beheersen van kosten, het bijdragen aan een prettige leefomgeving en het stimuleren van innovatie. Een netwerksamenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor Menzis, GGD Twente en provincie Overijssel. Doel van de samenwerking is om de gezondheid van de Twentse inwoners te versterken en ondersteuning en zorg voor alle inwoners beschikbaar, betaalbaar en toegankelijk te houden Dit is een overlegplatform waar de veertien Twentse gemeenten afspraken maken over de opvang van asielzoekers, het huisvesten van statushouders en de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Vegann behartigt de belangen van de gemeentelijke aandeelhouders van Enexis, met name die van de kleinere spelers. Hiermee kunnen gemeenten invloed uitoefenen op de koers van Enexis, vooral op het gebied van de energietransitie. De taken van de VNG Overijssel omvatten het behartigen van gezamenlijke belangen van de Overijsselse gemeenten, het informeren en faciliteren van de deze gemeenten, en het organiseren van bijeenkomsten en platforms voor kennisuitwisseling. De vereniging ondersteunt gemeenten bij het bereiken van beleidsdoelen en het delen van ervaringen, waardoor de kwaliteit van lokaal bestuur wordt versterkt. Deelnemers zijn alle gemeenten in de provincie Overijssel. Commissie Informatiesamenleving Commissie Financieel domein Commissie Sociaal domein Commissie Ruimtelijk domein

Portefeuillehouder Jan van den Bosch Annemarie Dubbink Egbert Nijenbanning

Lia de Waard

Jan van den Bosch Egbert Nijenbanning Jorrit Eijbersen

Jorrit Eijbersen Egbert Nijenbanning Lia de Waard Jan van den Bosch