bijlage 2 MPG2024 deel1
Tekst van het document
Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2024 deel1 Gemeente Hellendoorn
1
Inhoudsopgave
1.
Samenvatting
2.
Beleidsuitgangspunten m.b.t. grondexploitaties
3.
2.1
Gemeentelijk grondbeleid
2.2
Uitgangspunten bij actualiseren grondexploitatiebegrotingen
Lopende grondexploitaties 3.1
Voortgang boekjaar 2023
3.2
Actuele stand van zaken per 31-12-2023
3.3
Resultaatontwikkeling / verschillenanalyse
4.
Af te sluiten grondexploitaties
5.
Nog uit te voeren werkzaamheden
6.
Jaarresultaat boekjaar 2023
7.
Weerstandsvermogen, Bufferreserve
8.
Toelichting op de balans 8.1
Balansontwikkeling grondexploitaties
8.2
Getroffen voorzieningen
8.3
Winstneming
2
1.
Samenvatting • •
• •
De Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) geeft, net als de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening, een toelichting op (de financiële gevolgen van) het gevoerde grondbeleid. Per 1 januari 2023 waren er 8 lopende grondexploitaties. De begrote eindresultaten hiervan zijn in boekjaar 2023 met € 0,57 mln. verbeterd. Dit door nominaal € 0,57 mln. minder kosten en per saldo gelijkblijvende grondopbrengsten. Daarnaast zijn de projecten Leerlooierstraat /vml. Blenkeschool en De Grave in exploitatie genomen met een nu begroot tekort van € 0,14 mln. Per saldo derhalve een verbetering van € 0,43 mln. Omschrijving reeds lopende grondexploitaties
result. CW 1-1-2024
resultaat verschil
JR2022
verliesl.
winstg.
2.203
527
43
-138
-138
2.064
389
1.633
nieuw in exploitatie genomen Totaal
• •
•
•
grex result. ontw.
570 -138 432
43
Het geïnvesteerd vermogen in de grondexploitaties bedroeg per 1 jan. 2023 ruim € -/- 1,98 mln. negatief, ofwel inmiddels waren er al meer opbrengsten gerealiseerd dan kosten gemaakt. Door de kasstroom + rente (€ -/- 0,18 mln.) bedraagt dit saldo per 31 december € -/- 2,09 mln. Omschrijving
•
1.633
JR2023
Boekwaarde
Kasstroom + rente 2023
Boekwaarde
1-1-2023
rente
kosten
56.917
-29
1.746
-
58.635
opbrengsten
58.826
-
-
1.898
60.724
Geinvesteerd vermogen BI's
-1.908
kosten
opbrengsten 31-12-2023
-181
-2.089
Het saldo van nog te realiseren opbrengsten minus nog te maken kosten bedraagt € -/- 0,03 mln. (€ 6,81 mln. kosten en € 6,78 mln. opbrengsten op eindwaarde) Derhalve leveren de grondexploitaties per saldo een winst op van € 2,06 mln. - 4 verlieslatende grondexploitaties: € 0,72 mln. tekort - 6 winstgevende grondexploitaties: € 2,78 mln. winst Van de totaal begrote winst is/wordt tussentijds inmiddels genomen: € 2,32 mln. Derhalve bedraagt de nog te nemen winst € 0,46 mln. Dit conform de BBV voorschriften inzake tussentijds winstnemen.
•
De begrote tekorten op de verlieslatende grondexploitaties zijn geheel afgedekt d.m.v. het treffen van een verliesvoorziening ter grootte van € 0,72 mln.
•
Bij winstgevende grondexploitaties wordt het jaarresultaat (113 duizend euro) grotendeels bepaald door de voortgang en veel minder door de resultaatwijzigingen (43 duizend euro positief.) Omschrijving
grex resultaat ontw.
JR2022
verliesl.
JR2023
verlieslatende grexen
-1.110
-721
winstgevende grexen
2.743
2.785
daarvan reeds genomen winst
2.206
2.319
daarvan nog te nemen winst
537
466
1.633
2.064
Totaal
•
result. CW 1-1-2024
winstg.
389
Jaar-
delta nog
resultaat
te nemen
389 43 113 -71
432
502
-71
De nog te realiseren grondopbrengsten in de lopende grondexploitaties worden begroot op € 6,66 mln. nominaal (= € 6,78 mln. op eindwaarde) en hebben betrekking op de verkoop van 2,1 hectare bouwrijpe grond t.b.v. 73 woningen en 0,7 hectare bedrijventerrein.
3
2. Beleidsuitgangspunten m.b.t. grondexploitaties 2.1 Gemeentelijk grondbeleid Grondbeleid gaat in belangrijke mate over de productie van bouwgrond, de wijze waarop die tot stand komt en hoe de bouwgrond verkocht en gebruikt wordt ten behoeve van de opstal realisatie. Het primaat voor het uitvoeren van dat gemeentelijk grondbeleid ligt bij het college van B&W. Het college heeft daarbij een actieve informatieplicht richting de gemeenteraad. Grondbeleid is, net als vastgoedbeleid in algemene zin, een sturingsmiddel voor de gemeente. Het grondbeleid heeft een volgend en ondersteunend karakter voor doelstellingen op andere beleidsvelden. Via grondbeleid kan een nadere invulling worden gegeven aan het realiseren van ruimtelijke doelstellingen. Over de financiële gevolgen van het gevoerde beleid wordt jaarlijks gerapporteerd in de paragraaf grondbeleid van de jaarrekening. Gemeenten hebben in beginsel de keuze tussen het voeren van actief of faciliterend grondbeleid. Bij actief grondbeleid koopt de gemeente ruwe bouwgrond aan, maakt deze bouw- en woonrijp en verkoopt de bouwrijpe grond. Bij faciliterend grondbeleid produceert de gemeente zelf geen bouwgrond, maar laat dit over aan ontwikkelaars die eigenaar zijn (geworden) van de te ontwikkelingen gronden.
De gemeente Hellendoorn voert situatief grondbeleid, waarbij per project wordt bekeken welk grondbeleid het beste kan worden gevoerd om haar doelen te bereiken. Dit wordt mede bepaald door • in het verleden gemaakte keuzes (al of niet ooit gronden aangekocht); • locatieafhankelijke aspecten zoals eigendomsverhoudingen (hebben bijvoorbeeld ontwikkelaars grondpositie om zelf realiseren); • financiële consequenties (is de grondexploitatie winstgevend of verlieslatend). Lopende grondexploitaties zijn ruimtelijke projecten, met bouwgrondproductie als hoofdmoot, waarvan de raad de grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. Deze door de raad vastgestelde grondexploitatiebegrotingen fungeren als financieel en inhoudelijk kader voor het college van B&W, waarbinnen zij verder gaat met de realisatie van de projecten. Ook fungeert de grondexploitatiebegroting als een ‘voorspelling’ van de te verwachten kosten en opbrengsten en het begrote financiële eindresultaat. Met het aanbieden van het Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) worden alle geactualiseerde lopende grondexploitaties ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. De waardering van de grondexploitaties, die als onderhanden werk op de balans staan van de Jaarverantwoording 2023, is hiervan afgeleid.
2.2 Uitgangspunten bij actualiseren grondexploitatiebegrotingen Grondexploitaties worden begroot op basis van reële uitgangspunten. Het realiteitsgehalte van een grondexploitatiebegroting wordt bepaald door de (combinatie van de) volgende begrotingselementen: - begrote kosten (hoeveelheden x eenheidsprijzen ) - begrote opbrengsten (hoeveelheden x eenheidsprijzen ) - kostenstijging (% en fasering) - opbrengstenstijging (% en fasering) - rentelasten en rentebaten (% en fasering) De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd bij de actualisatie van de grondexploitaties in het kader van het MPG 2024 en de jaarverantwoording 2023. 4
De parameters voor prijsontwikkeling en rente Een onderdeel van een grondexploitatiebegroting is het begroten van de factor tijd. Dit omdat grondexploitaties vaak een looptijd van meerdere jaren hebben en daarom rekening moet worden gehouden met kostenstijging, opbrengstenstijging en rentekosten. Om zo reëel mogelijke parameters te hanteren, wordt ieder jaar onderzocht hoe de prijzen zich in het verleden hebben ontwikkeld en welke prijsontwikkelingen, mede op basis van die kennis, worden verwacht. De toegestane toe te rekenen rente wordt, conform de BBV voorschriften, gebaseerd op de daadwerkelijk te betalen rente over het vreemd vermogen (= geleend geld). Het onderzoek naar de prijsontwikkelingen en de rente heeft geresulteerd in het hanteren van de volgende parameters voor het begroten van de prijsstijgingen en de rentekosten vanaf 1 januari 2024.
Jaar
kosten
opbr.
stijging
stijging
rente omslag
RC
*1
1,5%
0%
2%
1%
1,5%
0%
2%
1%
1,5%
0%
2024
2%
2025 vanaf 2026
0%
*1 De opbr.stijging in 2024 is reeds verwerkt in de gehanteerde verkoopprijzen
De fasering van het programma Het bouwprogramma vormt een belangrijk kader voor een grondexploitatie. Op basis van prognoses wordt het bouwprogramma in de tijd gezet (gefaseerd), om de rentekosten en prijsontwikkelingen te kunnen begroten. De lopende grondexploitaties bevatten gronduitgifte van 2,1 hectare t.b.v. 71 woningen en 0,7 hectare voor bedrijven. De grondopbrengsten m.b.t. deze uitgifte is begroot in de periode 2024 t/m 2031. N.B. De onderstaande prijzen per m2 zijn gemiddelden.
Winst en verlies name Als er een tekort wordt begroot, dient ter dekking van dit gehele tekort een voorziening te worden getroffen. Indien een grondexploitatie winstgevend is, dan wordt de percentage of completion methode toegepast, waarbij naar rato van de voortgang van de realisatie van kosten en opbrengsten, een deel van de begrote winst moet worden genomen. Met de winstneming mag niet gewacht worden, tot het moment dat het project (nagenoeg) geheel is gerealiseerd.
5
3.
Lopende grondexploitaties
3.1 Voortgang boekjaar 2023 Per 1 januari 2023 waren er 8 lopende grondexploitaties. In de loop van 2023 is zijn de grondexploitaties Leerlooierstraat/vml. Blenkeschool en De Grave ook in exploitatie genomen. Daarentegen is de realisatie van 3 lopende grondexploitaties ver genoeg gevorderd om deze per 31-december 2023 af te sluiten en de eindbalans op te maken. Per 1 januari 2024 resteren er derhalve 7 lopende grondexploitaties. Het geïnvesteerd vermogen in de grondexploitaties bedroeg per 1 januari 2023 circa € 1,91 mln. negatief. Door kasstroom en rente (€ -/- 0,18 mln.) bedraagt dit saldo per 31 december € 2,09 mln. negatief. Ofwel, er zijn meer opbrengsten gerealiseerd dan kosten gemaakt. P.S.
De in dit MPG vermelde boekwaarden wijken af van de boekwaarden/balanswaarden in de jaarrekening, omdat in de jaarrekening de tussentijds genomen winsten zijn meegenomen in de boekwaarden.
Grondexploitaties
Kasstroom + rente 2023
boekwaarde
1-1-2023
rente
kosten
boekwaarde
opbrengsten 31-12-2023
Bedrijventerreinen Bedrijventerrein Haarle
442
7
21
-
470
Bedrijventerrein Lochter III
-1.991
-30
592
-
-1.429
-117
-2
79
-
-40
Daarle West
-849
-13
12
-
-850
Kruidenwijk Zuid fase 1
-144
-2
101
-
-45
Hellendoorn Noord fase 1
1.274
19
292
1.430
154
1
-
24
Brandweerkazerne Woningbouwgebieden
De Branderij
23
0
Schoolstraat Salomonsonstraat
-545
-8
17
-
-536
Leerlooierstr./vml. Bklenkeschool
-
-
214
468
-254
De Grave
-
-
417
-
417
-1.908
-29
1.746
1.898
-2.089
Totaal
-181 In 2023 is er circa 0,6 hectare bouwgrond verkocht t.b.v. 33 woningen voor ruim € 1,85 mln. . Daarnaast is een exploitatiebijdrage ontvangen van 41 duizend euro ter dekking van uitvoeringskosten. Verkoopresultaten 2023 Woningbouw
aantal won.
m2
bedrag
33
6.013
1.857.496
bedrijventerreinen
0
0
overige opbrengs ten
Totaal
41.000 33
6.013
1.898.496
6
3.2 Actuele stand van zaken per 31-12-2023 Per 31 december 2023 zijn er 10 lopende grondexploitaties met een negatief geïnvesteerd vermogen van € 2,09 miljoen. (= reeds meer gerealiseerde opbrengsten dan gemaakte kosten.) Met € 6,78 mln. nog te realiseren opbrengsten en € 6,81 mln. nog te maken kosten (beide op eindwaarde) koersen de grondexploitaties per saldo op een te verwachten winst van circa € 2,06 miljoen. Enerzijds zijn er 4 grondexploitaties met in totaal een verwacht tekort van bijna € 0,72 miljoen. Dit tekort is geheel afgedekt met een getroffen verliesvoorziening. Anderzijds zijn er 6 grondexploitaties met een begrote winst van in totaal bijna € 2,78 miljoen. Hiervan is per 31-12-2023 circa € 2,32 miljoen winst genomen, dus kan er in de komende jaren nog circa € 0,46 miljoen winst worden genomen. grex-begrotingen
Boekwaarde 31-12-2023
Nog te maken kosten
winst/
Geraamd eindresultaat
opbrengsten
eindj.
852
2026 2023 2024
-38
2024
704
690
winst
2023
45
45
winst
2025
-542
-521 verlies
2023
-24
-24 verlies
407
op eindw.
op CW (2%)
verlies
236
222
winst
1.429
1.429
winst
Bedrijventerreinen Bedri jventerrei n Ha a rl e Bedri jventerrei n Lochter III Bra ndweerka zerne
470
146
-1.429 -40
77
Da a rl e Wes t
-850
265
Krui denwi jk Zui d fa s e 1
-45
Hel l endoorn Noord fa s e 1
154
De Bra nderi j
24
-37 verlies
Woningbouwgebieden 118
1.300
912
School s tra a t Sa l omons ons tra a t
-536
129
2024
Leerl ooi ers tr. vml Bl enkes chool
-254
254
2024
417
4.645
4.899
-2.089
6.816
6.781
De Gra ve
Totaal Bedra gen * 1.000 euro
-35
2031
399
winst winst
-162 2.054
-138 verlies 2.785
-721
2.064
3.3 Resultaatontwikkeling / verschillenanalyse Alle grondexploitaties zijn ten behoeve van de jaarrekening 2023 geactualiseerd. De gemaakte kosten en gerealiseerde opbrengsten zijn aan de boekwaarde toegevoegd en tevens zijn de ramingen van de nog maken kosten en nog te realiseren (grond)opbrengsten bijgesteld op basis van de laatste inzichten en actuele ontwikkelingen. Op 31-12-2023 worden de 10 lopende grondexploitaties per saldo begroot op € 2,06 miljoen winst op CW. Vorig jaar werden de resultaten van de grondexploitaties begroot op een winst van ruim € 1,63 miljoen. De financiële eindresultaten van de grondexploitaties zijn derhalve per saldo met € 0,43 miljoen verbeterd. Dit door het in exploitatie nemen van de grondexploitaties Leerlooierstraat/vml. Blenkeschool en De Grave met een tekort van circa € 0,14 mln. en daarnaast door resultaatverbetering van de reeds 8 lopende grondexploitaties ter grootte van per saldo € 0,57 miljoen dankzij € 0,57 mln. minder kosten en per saldo gelijkblijvende opbrengsten. In de onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de begrote resultaten zich ten opzichte van vorig jaar hebben ontwikkeld, in de laatste 2 kolommen onderverdeeld in de verlieslatende en winstgevende grondexploitaties.
7
result. CW 1-1-2024
resultaat verschil
JR2022
verliesl.
JR2023
Bedrijventerrein Haarle
241
222
Bedrijventerrein Lochter III
1.389
1.429
-21
-37
Daarle West
734
690
Kruidenwijk Zuid fase 1
-148
45
148
Hellendoorn Noord fase 1
-856
-521
335
De Branderij
-84
-24
60
Brandweerkazerne
Schoolstraat Salomonsonstraat
378
399
Sub totaal Leerlooierstr./vml. Bklenkeschool
1.633
2.203
-19 40 -16 -44
21
-138
Sub totaal
-138
-138
2.064
389
1.633
45
570
De Grave
Resultaat 2023
winstg.
-138
Resultaat 2023
43
432
Bedra gen x 1.000 euro
Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen toegelicht. Bedrijventerrein Haarle: Het resultaat is met 19 duizend euro verslechterd door indexering van de nog te maken kosten, terwijl daarentegen de nog te realiseren grondopbrengsten niet zijn geïndexeerd. Lochter III: Het begrote financiële eindresultaat van deze grondexploitatie is met 40 duizend euro verbeterd, door meevallende kosten. Brandweerkazerne Kasteelstraat: Het tekort is met 16 duizend toegenomen, door toenemende kosten en gelijkblijvende opbrengsten. Daarle West: Het resultaat is 44 duizend minder winstgevend geworden, door toenemende kosten en gelijkblijvende opbrengsten. Kruidenwijk Zuid fase 1: De nog te maken kosten zijn door voortschrijdend inzicht naar benden bijgesteld, waardoor het verwachtte resultaat is omgeslagen van een tekort van 148 duizend naar een winst van bijna 45 duizend. Hellendoorn Noord fase 1: Het begrote tekort is met bijna 335 duizend euro afgenomen door bijstelling van de geraamde kosten. De Branderij: Door voortschrijdend inzicht zijn de kosten naar beneden bijgesteld. Schoolstraat/Salomonsonstraat: Door voortschrijdend inzicht zijn de kosten naar beneden bijgesteld. Blenkeschool: Het project is in 2023 in exploitatie genomen en kent een nagenoeg sluitende begroting. De Grave: Het project is in 2023 in exploitatie genomen en kende een nagenoeg sluitende begroting.
Inmiddels worden de kosten iets hoger geraamd.
8
4.
Af te sluiten grondexploitaties
De realisatie van 3 lopende grondexploitaties is ver genoeg gevorderd om per 31-12-2023 te kunnen afsluiten. De geraamde resterende nog te maken kosten vanaf 1-1-2024 zijn reeds verwerkt in de onderstaande kosten.
Af te sluiten grondepxloitaties
Bedrijventerrein
Kruidenwijk Zuid fase 1
De Branderij
Lochter III Kosten
30.480.872
11.745.572
2.475.760
Opbrengsten
31.910.099
11.790.326
2.451.306
eindresultaat per 31-12-2023
1.429.227 winst
genomen verlies per 1-1-2023
-145.472
genomen winst per 1-1-2023
-24.455 winst -82.661
1.303.000
rentebijschrijving
19.545
Nog te nemen winst per 31-12-2023
106.682 winst
5.
44.754 winst
-2.909 193.136 winst
-1.653 59.860 winst
Nog uit te voeren werkzaamheden
Grondexploitaties kunnen al wel iets eerder worden afgesloten voordat ‘de laatste stoeptegel’ is gelegd. Ter dekking van de geraamde resterende nog te maken kosten vanaf 1-1-2024 wordt dan een voorziening getroffen, die ten laste van de afgesloten grondexploitaties is gebracht.
Voorziening NUTVW per 1-1-2024 omschrijving
benodigde voorz. per 1-1-2024
Lochter III
€
89.623
Kruidenwijk fase 1
€
68.400
De Branderij
€
-
Totaal
€
158.023
9
6.
Jaarresultaat 2023 grondexploitaties
De begrote eindresultaten van de lopende grondexploitaties zijn (inclusief 2 nieuw in exploitatie genomen projecten) met € 432.000 op contante waarde verbeterd. • Circa € 389.000 daarvan heeft betrekking op de verlieslatende grondexploitaties. Deze wijziging vertaalt zich direct en geheel door naar het jaarresultaat. • De resultaatverbetering van de winstgevende grondexploitaties, ter grootte van per saldo € 43.000, kan pas in de loop der jaren geleidelijk als winst worden genomen. Door de voortgang in de winstgevende grondexploitaties kan dit boekjaar circa € 113.000 winst worden genomen. Doordat de begrote eindresultaten met € 155.000 zijn verbeterd, daalt de nog te realiseren winst met € 433.000 tot een bedrag van € 516.000. In de komende jaren kan deze nog te realiseren winst geleidelijk als winst worden genomen. In de onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de begrote resultaten zich ten opzichte van vorig jaar hebben ontwikkeld. result. CW 1-1-2024 JR2022 JR2023
resultaat verschil verliesl. winstg.
Jaarresultaat 2023 delta verliesv.z. winstneming toek.winst
Bedrijventerreinen Bedrijventerrein Haarle
241
222
-19
-8
-10
Bedrijventerrein Lochter III
1.389
1.429
40
107
-67
-21
-37
Daarle West
734
690
-65
21
Kruidenwijk Zuid fase 1
-148
45
148
Hellendoorn Noord fase 1
-856
-521
335
De Branderij
-84
-24
60
Schoolstraat Salomonsonstraat
378
399 -138
-138
1.633
2.064
389
Brandweerkazerne
-16
-16
Woningbouwgebieden -44 45
148
45
335 60 21
35
-14
113
-71
Leerlooierstraat De Grave Totaal Resultaat 2023
-138 43
389
432
502 432
Bedra gen x 1.000 euro
Winstneming genomen winst Nog te nemen winst Totale winst
JR2021
1.585
JR2022
Winstneming
verschil
2.173
588
949
516
-433
2.533
2.689
155
3.000 2.000
Bedra gen * 1.000 euro
1.000
JR2021
JR2022
Nog te nemen winst genomen winst
10
7.
Weerstandsvermogen, Bufferreserve
Benodigde weerstandscapaciteit Grondexploitatiebegrotingen zijn niet alleen een financieel kader waarbinnen het project moet worden gerealiseerd. Ook fungeren de grondexploitatiebegrotingen als een ‘voorspelling’ van de te verwachten kosten en opbrengsten en het begrote financiële eindresultaat. Deze zijn reëel begroot, maar inherent aan reëel begroten is dat de werkelijke kosten en opbrengsten daardoor mee maar ook tegen kunnen vallen. Ter dekking van per saldo tegenvallers is een bepaalde aanwezige weerstandscapaciteit benodigd. De nog te maken kosten en opbrengsten zijn respectievelijk begroot op € 6,81 mln. en € 6,78 mln. Indien de werkelijke kosten en opbrengsten bijvoorbeeld ieder 5% tegenvallen (t.o.v. de ramingen), dan heeft dat een negatief effect op de begrote eindresultaten van circa € 0,7 mln. Aangezien de nog te realiseren winst van de lopende grondexploitaties ook nog bijna € 0,5 mln. bedraagt en onzichtbaar als 'stille reserve' op de balans staat, zal een worst case scenario de gemeentelijke vermogenspositie slechts beperkt aantasten, omdat de resultaatverslechteringen uiteindelijk grotendeels ten koste gaan van de stille reserve c.q. de nog te realiseren winst.
Aanwezige weerstandscapaciteit Ter dekking van o.a. financieel tegenvallende resultaatontwikkelingen is een Bufferreserve aanwezig. Deze bufferreserve fungeert echter niet alleen als mogelijke dekkingsbron voor tegenvallers m.b.t. de lopende grondexploitatie, maar ook als bestemmingsreserve voor toekomstige grondexploitaties en de eventuele gevolgen van herwaardering van gemeentelijk vastgoed.
Weerstandsvermogen, solvabiliteitstoets Er is sprake van een financieel gezonde situatie, indien de aanwezige weerstandscapaciteit groter is dan de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de aanwezige en de benodigde weerstandscapaciteit. Deze bedraagt meer dan factor 1,0 hetgeen betekent dat de solvabiliteit meer dan voldoende is.
11
8.
Toelichtingen op de balans
8.1 Balansontwikkeling grondexploitaties In de onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de boek- en balanswaarde van de grondexploitaties zich in het afgelopen boekjaar hebben ontwikkeld. Omschrijving
Boekwaarde 1-1-2023
Bedri jventerrei n Ha a rl e
Kasstroom + rente 2023 rente
vermeerdering
vermindering
Boekwaarde
verlies
31-12-2023
voorziening
genomen Balanswaarde winst
31-12-2023
442
7
21
-
470
-
76
-1.991
-30
592
-
-1.429
-
1.429
-0
Bra ndweerka zerne
-117
-2
79
-
-40
37
-
-77
Da a rl e Wes t
-849
-13
12
-
-850
-
534
-316
Krui denwi jk Zui d fa s e 1
-144
-2
101
-
-45
-
45
-0
Hel l endoorn Noord fa s e 1
1.274
19
292
1.430
154
521
-
-367
Bedri jventerrei n Lochter III
De Bra nderi j
546
23
0
1
-
24
24
-
-
-545
-8
17
-
-536
-
235
-301
Leerl ooi ers tr./vml . Bkl enkes chool
-
-
214
468
-254
-
-
-254
De Gra ve
-
-
417
-
417
138
-
278
Boekwaarde
-1.908
-29
1.746
1.898
-2.089
721
2.319
-491
School s tra a t Sa l omons ons tra a t
Wi ns tnemi ng bedr. Ha a rl e
83
1
-8
76
1.303
20
107
1.429
590
9
-65
534
-
-
45
45
197
3
35
235
Voorzi eni ngen a fwa a rderi ng OHW
-1.088
-22
-389
-721
Subtotaal winst- en verliesneming
1.085
11
113
-389
1.598
Balanswaarde OHW-grex
-823
-18
1.860
1.509
-491
Jaarresultaat 2023
502 (113 + 389)
Wi ns tnemi ng bedr. Lochter III Wi ns tnemi ng Da a rl e wes t Wi ns tnemi ng Krui denwi jk Zui d fa s e 1 Wi ns tnemi ng School s tr
De lopende grondexploitaties staan als onderhanden werk op de balanswaarde. De balanswaarde zegt in beginsel iets over de mate waarin de gemeente zogezegd haar nek heeft uitgestoken in financiële zin. Hoe hoger de balanswaarde, des te groter het verschil tussen enerzijds de nog te realiseren (grond)opbrengsten en anderzijds de nog te maken kosten. Ofwel de gemeente loopt meer (vertragings- of afzet-) risico naar mate de balanswaarde hoger is en er meer moet worden ‘terugverdiend’ op de gedane voorinvesteringen. Tot en met 2023 zijn er reeds meer opbrengsten gerealiseerd dan kosten gemaakt, waardoor het geïnvesteerd vermogen in de 10 lopende grondexploitaties bijna € 2,1 mln. negatief bedraagt. Tevens is daarop enerzijds ook nog eens ruim € 0,7 mln. afgewaardeerd en anderzijds ruim € 2,3 mln. winst tussentijds genomen, waardoor de grondexploitaties voor circa € 0,5 mln. negatief op de balans staan. De balanswaarde van de grondexploitaties neemt toe door investeringen en rente en af door opbrengsten. Daarnaast neemt de balanswaarde toe door winstneming en door lagere verliesvoorzieningen. Grondexploitaties balanswaardeontwikkeling Balanswaarde per 1-1-2023 Rente grexen 2023
-823 -29
Investeringen 2023
1.746
(grond)opbrengsten 2023
-1.898
kasstroom + rente grexen
-181
resultaatwijziging verlieslatende grexen
389
Extra winstneming 2023
113
Jaarresultaat 2023
502
rentebijschrijving op tussentijds genomen winst
33
rentebijschrijving op voorziening
-22
Totale mutaties
332
Balanswaarde per 31-12-2023
-491
12
8.2 Getroffen voorzieningen Wanneer een grondexploitatie verlieslatend is, dient ter dekking van het begrote tekort een voorziening te worden getroffen. Feitelijk wordt de boekwaarde dan met een voorziening gecorrigeerd tot een reële balanswaarde. Onderstaande tabel laat de stand van de getroffen voorziening zien op 1 januari en op 31 december van 2023. De omvang van de voorzieningen is met 367 duizend euro afgenomen. • Enerzijds door resultaatwijzigingen, waardoor per saldo de benodigde voorziening met circa 389 duizend kan worden verlaagd (van € 1.088 mln. naar € 0,721 mln.) • Anderzijds door rentebijschrijving op de getroffen voorzieningen ter grootte van circa 22 duizend euro.
Ontw. voorzieningen grondexploitaties
1-1-2023
rente
actualisatie
31-12-2023
Werklocaties Bedrijventerrein Haarle Bedrijventerrein Lochter III Brandweerkazerne
21
16
37
Woningen Daarle West Kruidenwijk Zuid fase 1
145
3
-148
Hellendoorn Noord fase 1
840
17
-335
521
De Branderij
83
2
-60
24
Schoolstraat Salomonsonstraat Leerlooierstr./vml. Bklenkeschool De Grave Totaal getroffen voorziening
138 1.088
Bedra gen x 1.000 euro
13
22
-389
138 721
8.3 Winstneming Indien een grondexploitatie winstgevend is, dan wordt de percentage of completion methode toegepast, waarbij naar rato van de voortgang van de realisatie van kosten en opbrengsten, een deel van de begrote winst tussentijds moet worden genomen. Anders gezegd, met winstneming mag niet worden gewacht totdat het project (nagenoeg) geheel is gerealiseerd. Winstgevende
result. op CW 1-1-2024 resultaat
grondexploitaties Werklocaties
JR2022
JR2023
genomen winst
wijziging JR2022
rente
Nog te nemen
JR2023
delta
JR2022 JR2023
Bedrijventerrein Haarle
241
222
-19
83
1
76
-8
157
Bedrijventerrein Lochter III
1.389
1.429
40
1.303
20
1.429
107
67
734
690
-44
590
9
534
-65
136
156
45
45
45
45
378
399
21
197
3
235
35
178
164
2.743
2.785
43
2.173
33
2.319
113
537
466
-21
-37
146
Brandweerkazerne Woningbouw Daarle West Kruidenwijk Zuid fase 1 Hellendoorn Noord fase 1 De Branderij Schoolstraat Salomonsonstraat Leerlooierstr./vml. Bklenkeschool De Grave Sub. totaal winstgevend Verlieslatende grondexploitaties Brandweerkazerne
-16
Kruidenwijk Zuid fase 1
-148
Hellendoorn Noord fase 1
-856
-521
335
De Branderij
-84
-24
60
-138
-138
1.633
2.064
432
De Grave Totaal grexen
148
Bedra gen * 1.000 euro
Door de voortgang in de winstgevende grondexploitaties kan dit boekjaar circa € 113.000 winst worden genomen. Doordat de begrote eindresultaten met € 43.000 zijn verbeterd, daalt de nog te realiseren winst met ‘slechts’ circa € 71.000 tot een bedrag van bijna € 516.000 (Zie onderstaande tabel)
Winstneming genomen winst Nog te nemen winst Totale winst Bedra gen * 1.000 euro
JR2022
JR2023 verschil
2.206
2.319
113
537
466
-71
2.743
2.785
43
Winstneming 3.000
2.000 1.000
JR2022
genomen winst
14
JR2023
Nog te nemen winst