Bijlage 2 - Memo toelichting proces bouwteam fietspad Helmkruidlaan

Memo: Toelichting op het proces bouwteam fietspad Helmkruidlaan Behorende bij het voorstel `Stand van zaken fietspad Helmkruidlaan` Maart 2025 In maart 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met het uitwerken van een tunnelvariant bij de rotonde Helmkruidlaan. Inmiddels zijn er flinke stappen gezet in het bouwteamproces. Uit de technische uitwerking blijkt nu dat zelfs de minimale variant van de tunnel het beschikbare budget ruim overschrijdt. In deze memo leest u welke stappen zijn doorlopen, wat de resultaten zijn van het bouwteam en welke keuzes er nu voorliggen. Keuze voor een bouwteam In 2023 besloot de gemeenteraad om de verkeersveiligheid op de Helmkruidlaan te verbeteren met een fietspad langs de Helmkruidlaan en een brug over de Regge. Om dit te realiseren waren er allerlei technische uitdagingen. Daarom is gekozen om het project uit te voeren in een bouwteam: een samenwerking tussen de gemeente en een aannemer om samen tot een goed uitvoerbaar en betaalbaar ontwerp te komen. De belangrijkste uitgangspunten voor de aanbesteding van het bouwteam waren: - Een schetsontwerp van een fietspad langs de Helmkruidlaan en een brug over de Regge. - Een taakstellend budget van €1.400.000, waarvan maximaal €100.000 voor de ontwerpfase.

De aanbesteding Vijf aannemers werden uitgenodigd om een plan van aanpak op te stellen voor de aanbesteding voor het bouwteam ‘Fietspad Helmkruidlaan’. Hierin werd niet het volledige ontwerp uitgewerkt, maar werd alleen aangegeven hoe zij het project zouden aanpakken. De aannemer met het best passende plan kreeg de opdracht om het project verder uit te werken en uit te voeren. De beoordeling van de inzendingen vond plaats op basis van tevoren vastgestelde criteria: - Een optimaal verkeerskundig ontwerp; - Minimale overlast tijdens de uitvoering; - Effectieve communicatie. Het budget werd vooraf vastgelegd en was daarom geen beoordelingscriterium. Tijdens de inlichtingenfase van de aanbesteding werd gevraagd of de gemeente openstond voor alternatieve ontwerpen. Hierop is geantwoord dat gemeente open stond voor alternatieven die passen binnen het doel van het project om de verkeersveiligheid van fietsers op de Helmkruidlaan, met name bij de rotonde, te vergroten. Daarnaast moest het alternatief passen binnen het gestelde budget. De winnende aannemer stelde een alternatief voor met fietstunnels Twee van de vijf aannemers stelden een alternatief voor. Sallandse Wegenbouw stelde een tunnelvariant voor. Deze scoorde hoog op verkeersveiligheid en minimale overlast. Op basis hiervan is dit plan gekozen.

Omdat dit afweek van het oorspronkelijke raadsbesluit (fietspad met brug), is in maart 2024 een nieuw besluit genomen. De gemeenteraad stemde toen in met het verder uitwerken van de tunnelvariant.

Een nieuw raadsbesluit was nodig Het voorstel van de Sallandse Wegenbouw voor de fietstunnels paste niet binnen het eerdere raadsbesluit waarin was gekozen voor een fietspad met een brug. De gemeenteraad werd gevraagd het oorspronkelijke raadsbesluit te herzien om deze aangepaste variant mogelijk te maken. De gemeenteraad stemde op 5 maart 2024 in met het nieuwe plan voor de fietstunnels en het bouwteam kon aan de slag. Er kwamen nieuwe inzichten naar voren Vanaf de start was al duidelijk dat het budget voor de aanleg van de fietstunnels krap zou zijn. Daarom werd afgesproken om een minimale variant te ontwerpen die uitvoerbaar was en onderhoudbaar zou blijven. Doordat het oorspronkelijke uitgangspunt van het bouwteam fietspad met een brug was, waren niet alle randvoorwaarden voor de fietstunnels vooraf vastgelegd. De aannemer heeft bij het maken van de aanbieding gebruik gemaakt van een referentieproject. Het bouwteam moest daarom vanaf nul beginnen. Dit betekende onder andere: - Opstellen van een programma van eisen. - Maken van een eerste schets. - Uitvoeren van diverse onderzoeken. - Overleggen met diverse experts. Naarmate meer onderzoeksgegevens beschikbaar kwamen en het ontwerp vorderde, werden de grenzen opgezocht van die toelaatbaar zijn. De maximaal toelaatbare hellingen werden onderzocht. Dit bespaart kosten, maar gaat ten koste van comfort.

En om oppervlakte en daardoor kosten te besparen werd het kruispunt in de tunnel zo compact mogelijk gemaakt. Dit leidt echter wel tot een verminderd zicht op het kruispunt. Hoewel op deze manier het ontwerp niet ideaal werd, was het nodig om te proberen het project binnen het budget te houden. Verder in het ontwerpproces bleek dat een aantal aannames uit het referentieproject niet goed toepasbaar waren op deze locatie. De grondwaterstand was bijvoorbeeld hoger dan verwacht, waardoor extra maatregelen nodig waren om de tunnel droog te houden. Onder de plaatselijke omstandigheden en met de gegevens uit de onderzoeken bleek in deze situatie het toepassen van folie minder geschikt, waardoor er uiteindelijk werd gekozen voor een geheel betonnen constructie. Al deze aanpassingen leidden tot een forse kostenstijging. Het minimale ontwerp overschrijdt het budget Er is een kostenraming gemaakt op basis van het minimale ontwerp. Hieruit blijkt dat het taakstellende budget ruimschoots wordt overschreden. Bovendien zijn de hellingen en het zicht op het kruispunt zó minimaal, dat de vraag rijst of dit ontwerp geschikt is voor een van de drukste fietspaden van onze gemeente. Maar een verkeerskundig verbeterde oplossing betekent extra kosten. Maar om een veilig en comfortabel fietspad te realiseren lijkt dit onvermijdelijk.

Vervolgstappen In het raadsvoorstel van maart 2024 is al omschreven hoe wordt gehandeld wanneer het taakstellende budget te krap is voor de uitvoering van het project: Bij het afsluiten van een bouwteamovereenkomst wordt de intentie vastgelegd om samen met de aannemer de tunnelvariant verder te ontwerpen, voor te bereiden en uit te voeren. Tijdens dit proces

zal telkens worden beoordeeld of het ontwerp en het budget nog met elkaar in de pas lopen. Als blijkt dat dit niet het geval is, komt er geen aannemersovereenkomst tot stand en wordt niet overgegaan tot uitvoering. In die situatie moet worden bepaald hoe we verder gaan met dit project. Mogelijke oplossingen zijn om het budget op te hogen en de fietstunnelvariant alsnog aan te besteden en uit te voeren of er kan worden teruggevallen op de variant van het vrijliggende fietspad aan de noordkant van de Helmkruidlaan. Omdat we nu het punt hebben bereikt dat de fietstunnels niet uitvoerbaar blijken binnen het taakstellende budget, moet een beslissing worden genomen over het vervolg van het project. Er zijn 4 opties: 1. Geen maatregelen treffen We voeren geen aanpassingen uit aan de verkeerssituatie op de Helmkruidlaan. 2. Terug naar het oorspronkelijke ontwerp met een fietspad en een brug We kiezen voor het eerdere ontwerp met een fietspad aan de noordkant en een brug over de Regge. Dit past binnen ongeveer in het taakstellende budget. 3. Dit minimale ontwerp voor de tunnel realiseren en het budget verhogen We maken extra middelen vrij om het huidige ontwerp van de fietstunnels te kunnen uitvoeren. 4. Het ontwerp optimaliseren We verbeteren het ontwerp op verkeerskundig gebied. Dit leidt tot een beter eindresultaat, maar betekent dat we extra kosten maken.

De keuze tussen de opties heeft naar verhouding een beperkte invloed op de doorlooptijd. Optie 2 en 4 kosten wat meer ontwerptijd dan optie 3, maar in alle gevallen moeten hoogstwaarschijnlijk kabels en leidingen worden verlegd. Dat heeft een veel grotere invloed op de planning en doorlooptijd van het project. In het raadsvoorstel wordt voorgesteld om verder te gaan met optie 4, zodat er veilige en comfortabele fietstunnels kunnen worden gerealiseerd nabij de rotonde Helmkruidlaan.