Document · PDF

Bijlage 1. Gemeenterekening 2024

Gemeenteraad 8 juli 2025, gemeente HellendoornBij agendapunt: Vaststellen gemeenterekening 202467.934 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 8

Jaarrekening 2024

Inleiding

Deel 2:

Financiële hoofdlijn

Deel 3:

Programma’s

Deel 4:

Programma 1: Werk, economie, recreatie en inkomen

Programma 2: Jeugd en Wmo

Programma 3: Cultuur, onderwijs en sport

Programma 4: Mobiliteit en bereikbaarheid

Programma 5: Woon en leefomgeving

Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening

Programma Overhead

Paragrafen Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Deel 5:

Deel 6:

Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen

Paragraaf 4: Financiering

104

Paragraaf 5: Bedrijfsvoering

112

Paragraaf 6: Verbonden partijen

120

Paragraaf 8: Informatieveiligheid en privacy

140

Paragraaf 9: Duurzaamheid

142

Paragraaf 10: Trends en Ontwikkelingen

148

Paragraaf 11: Open overheid

150

Balans, programmarekening en toelichting

152

Balansstructuur

159

Toelichting op de balans

160

Overzicht van baten en lasten

188

Overzicht van baten en lasten per taakveld

190

Incidentele baten en lasten

195

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

200

Deel 7:

Rechtmatigheidsverantwoording

224

Deel 8:

Controleverklaring

228

Deel 9:

Bijlage

234

Inleiding

steeds veel vluchtelingen opvang nodig hadden. Ook zorgden politieke spanningen en wisselende grondstoffenprijzen voor gentie nieuwe uitdagingen met zich mee. in 2026 en de stijgende kosten binnen het sociaal domein vroegen om een zorgvuldige aanpak. Tegelijkertijd hebben we vooruitgang geboekt in de uitvoering van het collegeprogramma, waarbij onder andere stappen zijn gezet op het gebied van woningbouw, verduurzaming en mobiliteit. We sluiten het jaar met een positief saldo van € 2,6 miljoen, maar de jaren die voor ons liggen blijven onzeker. Het verwachte ravijnjaar in 2026, de stijgende kosten en de oplopende druk op het sociaal domein vragen om een toekomstbestendige aanpak. Omgevingswet en woningbouw Met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn 26 wetten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving samengevoegd. Dit betekent een andere bevoegdheidsverdeling en een andere manier van werken. In 2024 hebben we nog veel trajecten onder de oude wet afgehandeld. Daarnaast zijn de eerste procedures onder de nieuwe Omgevingswet gestart. In het najaar van 2024 is de startnotitie voor de brede omgevingsvisie Hellendoorn 2040 vastgesteld. In deze omgevingsvisie wordt het strategische lange-termijn-beleid van de gemeente Hellendoorn op zowel het fysieke als het sociale domein vastgelegd. ruimtelijke procedures gestart en afgerond.

Daardoor wordt bijvoorbeeld op korte termijn met de bouw gestart op de

Maatschappelijke en economische ontwikkelingen als gemeente invulling geven aan onze verantwoordelijkheid en aan de opgave die is opgenomen in de Spreidingswet. De onderzoeken naar de precieze invulling zijn in 2024 nog niet afgerond. In het voorjaar van 2024 werd de Visie Vrijtetijdseconomie 2030 vastgesteld. In deze visie is zoveel het gewenste toekomstperspectief vastgelegd als een uitvoeringsprogramma opgenomen waarin concrete projecten zijn benoemd. Om aan de groeiende vraag van ondernemers naar bedrijfsruimte te voldoen, onderzoeken we de mogelijkheden voor nieuwe bedrijventerreinen. In 2024 zijn er twee gebieden gevonden waar wij het voorkeursrecht hebben gevestigd, namelijk zorgvuldig ontwikkelen. De toekomst van het buitengebied staat onder druk door veranderend beleid en onzekerheid voor agrariërs en erfeibelangrijke thema’s voor agrariërs en erfeigenaren. Sociaal In 2024 hebben we goede vooruitgang geboekt in het sociaal domein. De visie op het sociaal en maatschappelijk domein ‘Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst’ is begin 2024 vastgesteld. De werkagenda Inclusie is verder uitgewerkt en we hebben nieuw beleid ontwikkeld op het gebied van armoedebestrijding en doelgroepenvervoer. De integrale jeugdaanpak, waarin zorg en veiligheid samenkomen, heeft meer vorm gekregen.

Daarnaast is het ‘Integraal Huisvestingsplan Onderwijs’ vastgesteld, waarmee de langetermijnvisie op onderwijshuisvesting binnen de gemeente is verankerd.

Participatievisie Op het gebied van participatie hebben we ons beleid verder ontwikkeld. In het voorjaar is de startnotitie om te komen tot

Leeswijzer – gemeenterekening

een participatievisie vastgesteld. In het najaar zijn de kaders en uitgangspunten voor participatie vastgesteld. Vaststelling van de gehele participatievisie is voorzien in 2025. Door het hebben van een goede participatievisie kunnen we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nog beter betrekken bij ons beleid.

aan de gemeenteraad. Met dit document willen we ook andere betrokkenen, zoals inwoners en maatschappelijk organisaties, inzicht geven in onze resultaten over 2024.

Openbare ruimte Voor de controlerende rol is het belangrijk dat u de gemeenterekening met de programmabegroting kunt vergelijken. Daarom sluit de opzet van deze gemeenterekening zo goed mogelijk aan bij de programmabegroting van 2024. De gemeenterekening verbinding tussen dorpen en bedrijventerreinen.

vormt het sluitstuk van de planning- en controlcyclus 2024. Deze gemeenterekening bestaat uit 9 delen:

Krapte

DEEL 1 EN 2

Door de krapte op diverse terreinen, zoals netcongestie, stikstofregels en een gespannen arbeidsmarkt, liepen sommige projecten vertraging op. Door strakkere planning en betere monitoring hebben we in 2024 wel meer grip gekregen op de

verantwoording. In deel 1, het voorwoord, nemen wij u mee in ons beeld van de belangrijkste ontwikkelingen van 2024 en hoe

investeringen. DEEL 3

Samengevat We sluiten het jaar 2024 af met een positief rekeningsaldo en kijken terug op de belangrijke stappen die we in gezamenlijkheid hebben gezet. We blijven vol energie werken aan een duurzame, inclusieve en economisch sterke gemeente, waarin

resultaten van 2024 waren. Dit is de verantwoording van het gevoerde beleid. Per programma laten we u zien in hoeverre we

samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners centraal staat.

waarmaakten wat we in de programmabegroting 2024 met elkaar hebben afgesproken. We volgen daarbij steeds dezelfde volgorde:

Inleiding van het programma;

Realisatie baten en lasten;

Belangrijkste afwijkingen

wordt veroorzaakt door afronding van de bedragen naar duizendtallen. DEEL 4

en jaarrekening opgenomen. De paragrafen zijn daarom eigenlijk dwarsdoorsnedes van de verschillende programma’s. De paragrafen zijn om verschillende redenen opgenomen:

Het onderwerp heeft een grote politieke lading;

Het onderwerp is van belang voor de uitvoering van de programma’s;

Het is noodzakelijk dat de raad beschikt over een overzicht van deze onderwerpen voor de uitvoering van haar taken.

Wat is het verschil tussen programma’s en paragrafen? De programma’s uit het vorige deel zijn direct gericht op inwoners. De paragrafen indirect. De paragrafen zijn namelijk de kaders die de raad voor het college stelt voor het beheer en de uitvoering. Daarnaast kan een paragraaf programma overstijgend zijn. Welke paragrafen zijn er?

2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen

Informatieveiligheid en privacy 8. Duurzaamheid 9. Trends en ontwikkelingen 10. Open overheid DEEL 5 EN 6 Hierin lichten we de balans per 31 december 2024 toe. Die geeft inzicht in de samenstelling van de bezittingen, het vermogen en de schulden aan het begin en aan het einde van het jaar. Daarnaast is het overzicht van baten en lasten over 2024

DEEL 7 gaat in de gemeenterekening volgens een wettelijk verplicht model opgenomen in dit deel. DEEL 8 In deel 8 vindt u de controleverklaring van BDO-Accountants. BDO controleerde de jaarrekening 2024. Het verslag van bevindingen van deze controle ontvangt u tegelijkertijd met deze gemeenterekening. DEEL 9 gegevens. Daarbij sluiten wij zoveel mogelijk aan bij de eisen zoals die in de begrotingsvoorschriften (BBV) zijn gesteld.

Financiële hoofdlijn

Inleiding werkelijkheid is geworden.

diverse ontwikkelingen in de wereld, maar zeker ook een begroting met mogelijkheden. Mogelijkheden om onze gemeente nog mooier te maken, samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke instanties.

zijn onzeker door onduidelijkheid over het gemeentefonds en de huidige crises op het gebied van klimaat, energie, mondiale politiek, de oorlogen en vluchtelingen.

zijn opgenomen in 2024 en de verdere jaren. In bijlage 6 is de voortgang van de actiepunten uit het collegeprogramma opgenomen.

arbeidsmarkt, krapte bij de nutsbedrijven, krapte op het elektriciteitsnet en beperkte ambtelijke capaciteit zijn opnieuw verklaringen voor het doorschuiven van verschillende investeringen en budgetten naar latere jaren.

Resultaat 2024 Het jaar 2024 sluit met een positief resultaat van € 2.625.093,--. In onderstaande tabel staat op hoofdlijn de opbouw van het resultaat. ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ ^ĂŵĞŶǀĂƚƚŝŶŐďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ ^ĂůĚŽǀĂŶďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ >ĂƐƚĞŶ ĂƚĞŶ ^ĂůĚŽǀĂŶďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ DƵƚĂƚŝĞƌĞƐĞƌǀĞƐ dŽĞǀŽĞŐŝŶŐĞŶ KŶƚƚƌĞŬŬŝŶŐĞŶ DƵƚĂƚŝĞƌĞƐĞƌǀĞƐ ZĞƐƵůƚĂĂƚ

WƌŝŵŝƚŝĞǀĞ ĞŐƌŽƚŝŶŐ

ĐƚƵĞůĞ ĞŐƌŽƚŝŶŐ

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϰ

sĞƌƐĐŚŝů

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϯ

ͲϭϮϰ͘ϵϰϲ ϭϮϭ͘ϴϴϴ Ͳϯ͘Ϭϱϴ

ͲϭϮϵ͘ϴϱϴ ϭϯϬ͘ϰϴϭ ϲϮϯ

ͲϭϮϮ͘ϱϰϮ ϭϯϬ͘ϯϴϴ ϳ͘ϴϰϲ

ϳ͘ϯϭϲs ͲϵϯE ϳ͘ϮϮϯs

Ͳϭϭϯ͘ϳϰϮ ϭϮϰ͘Ϯϲϯ ϭϬ͘ϱϮϭ

Ͳϭ͘Ϯϲϱ ϰ͘ϯϱϳ ϯ͘ϬϵϮ

Ͳϭϵ͘ϯϬϴ ϭϴ͘ϲϴϱ ͲϲϮϯ

ͲϮϬ͘ϳϬϬ ϭϱ͘ϰϳϵ Ͳϱ͘ϮϮϭ

Ͳϭ͘ϯϵϮE Ͳϯ͘ϮϬϳE Ͳϰ͘ϱϵϴE

Ͳϭϳ͘ϯϳϳ ϭϬ͘ϰϵϰ Ͳϲ͘ϴϴϰ

ϯϰ

Ϯ͘ϲϮϱ

Ϯ͘ϲϮϱs

ϯ͘ϲϯϴ

met veel meevallers. De voordelen komen vooral door lagere afschrijvingslasten (omdat investeringen zijn vertraagd) en hogere renteopbrengsten (door de gestegen rente op schatkistbankieren). Daarnaast dragen het doorschuiven van budgetten resultaat.

gaan we hier verder op in.

Onderstaande staafdiagram laat de ontwikkeling van het resultaat zien van de afgelopen 10 jaar.

Structureel resultaat 2024 In principe voert een gemeente structurele taken uit en raamt daarvoor structurele lasten in de begroting. In de praktijk komen er echter ook incidentele baten en lasten in zowel de begroting als de jaarstukken voor. Vaak wordt dit veroorzaakt

KŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐƌĞƐƵůƚĂĂƚ

door eenmalige gebeurtenissen of besluiten die zowel onverwacht als voorzien kunnen zijn. De incidentele baten en lasten

ϲ͘ϬϬϬ

ϱ͘ϰϳϯ

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ

structurele begrotingssaldo over. ϱ͘ϬϬϬ ϰ͘Ϭϴϱ

ϰ͘ϬϬϬ

ϯ͘ϲϯϴ

ϯ͘ϬϬϬ

Ook dit jaar was er een groot aantal incidentele mutaties op de reserves en op de baten en lasten, waaronder de positieve saldi van de bestuurs- en najaarsrapportage, enkele budgetoverhevelingen, de middelen en uitgaven voor opvang van

ϭ͘ϱϱϬ ϵϭϲ

ϭ͘ϬϬϬ Ϯϭϳ Ϭ

Ϯ͘ϲϮϱ

Ϯ͘ϮϵϮ

Ϯ͘ϬϬϬ

miljoen positief.

ϭ͘Ϭϰϴ ϱϳϮ

inkomsten uit het gemeentefonds dalen substantieel vanaf 2026, het zogenaamde ravijnjaar. Aangezien het gemeentefonds een structurele inkomst is, geeft dit druk op de structurele uitgaven. Het is nog steeds onzeker of het Rijk de gemeenten

ϮϬϭϱ

ϮϬϭϲ

ϮϬϭϳ

ϮϬϭϴ

ϮϬϭϵ

ϮϬϮϬ

ϮϬϮϭ

ϮϬϮϮ

ϮϬϮϯ

ϮϬϮϰ

gemeenterekening. ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ

Het positieve saldo is het resultaat van verschillende mee- en tegenvallers. In dit hoofdstuk geven we een uitgebreidere analyse van deze ontwikkelingen. Het rekeningsaldo is berekend ten opzichte van de begrote bedragen; wijzigingen die gedurende het jaar al in de begroting zijn verwerkt, maken geen deel uit van het resultaat.

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϰ

^ƚƌƵĐƚƵƌĞĞůƌĞƐƵůƚĂĂƚ ZĞƐƵůƚĂĂƚ ^ĂůĚŽǀĂŶďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ DƵƚĂƚŝĞƌĞƐĞƌǀĞƐ ZĞƐƵůƚĂĂƚ

ϳ͘ϴϰϲ Ͳϱ͘ϮϮϭ Ϯ͘ϲϮϱ

Ĩ͗ŝŶĐŝĚĞŶƚĞůĞďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ /ŶĐŝĚĞŶƚĞůĞďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ /ŶĐŝĚĞŶƚĞůĞƚŽĞǀŽĞŐŝŶŐĞŶĞŶŽŶƚƚƌĞŬŬŝŶŐĞŶƌĞƐĞƌǀĞƐ Ĩ͗ŝŶĐŝĚĞŶƚĞůĞďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ

ϰϱϴ Ͳϭ͘ϰϰϳ Ͳϵϴϵ

^ƚƌƵĐƚƵƌĞĞůƌĞƐƵůƚĂĂƚ

ϯ͘ϲϭϰ

Belangrijkste afwijkingen 2024

Nadelen ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ ^ĂůĚŽǀĂŶ ďĂƚĞŶ ĞŶůĂƐƚĞŶ

ĞůĂŶŐƌŝũŬƐƚĞĂĨǁŝũŬŝŶŐĞŶ EĂĚĞůĞŶ WϬϮ :ĞƵŐĚǌŽƌŐ DŝŶĚĞƌĂŵďƚĞůŝũŬĞŝŶǌĞƚǀŽŽƌĚĞƌĞŐŝŽ WϬϰ ĨƐĐŚƌŝũǀŝŶŐĂĂŶůĞŐĞŶƌĞĐŽŶƐƚƌƵĐƚŝĞǁĞŐĞŶ WϬϱ ^ƚŽƌƚŝŶŐŝŶǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐ'ZW DŝŶĚĞƌŝŶŬŽŵƐƚĞŶĂĨǀĂůƐƚŽĨĨĞŶŚĞĨĨŝŶŐ WϬϲ ,ŽŐĞƌĞƌĞŬĞŶƌĞŶƚĞWW EĂŚĞĨĨŝŶŐdt

DƵƚĂƚŝĞ ƌĞƐĞƌǀĞƐ

dŽƚĂĂů ǀĞƌƐĐŚŝů

ͲϴϲϮE ͲϭϬϬE ͲϮϯϰE ͲϭϳϬE ͲϲϱE ͲϰϭϱE ͲϭϴϵE Ͳ ͲϮ͘ϬϯϱE

Jeugdzorg In het afgelopen jaar hebben we binnen de jeugdzorg te maken gehad met diverse kosten en extra inzet. De belangrijkste ontwikkelingen op een rij:

ͲϴϲϮE ͲϭϬϬE ͲϮϯϰE ͲϭϳϬE ͲϲϱE ͲϰϭϱE ͲϭϴϵE

dŽƚĂĂůŶĂĚĞůĞŶ

ͲϮ͘ϬϯϱE

Voor een aantal casussen was veel extra zorguren nodig. Dit resulteerde in een nadeel van € 350.000,--.

In regionaal verband is akkoord gegaan met extra kosten voor beschikbaarheidsvoorzieningen. Dit moeten we met terug-

De gezinshuisplekken zijn in aantallen vrij stabiel gebleven, en jongeren verblijven hier vaak langdurig. Toch hebben we eind

sŽŽƌĚĞůĞŶ WϬϭ ĞŐĞůĞŝĚŝŶŐĞŶŚƵŝƐǀĞƐƚŝŶŐƐƚĂƚƵƐŚŽƵĚĞƌƐ;ŝŶĐů͘KĞŬƌĂŢŶĞͿ ŝũƐƚĂŶĚƐǀĞƌůĞŶŝŶŐĞŶŝŶŬŽŵĞŶƐǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ WϬϮ ^ŽĐŝĂĂůĞŶĐƵůƚƵƌĞĞůǁĞƌŬ DŝŶĚĞƌŬŽƐƚĞŶĞǆƚĞƌŶĞďĞŐĞůĞŝĚŝŶŐůŵĞůŽͲĞ,ĂĂŶĚƌŝŬ ĞŐĞůĞŝĚŝŶŐĞŶĚĂŐďĞƐƚĞĚŝŶŐtDK WϬϯ EŝĞƵǁĞǀĞƌǀŽĞƌĚĞƌůĞĞƌůŝŶŐĞŶǀĞƌǀŽĞƌ sĞƌŚŽŐŝŶŐƐƵďƐŝĚŝĞƉĞƌĐĞŶƚĂŐĞ^ƉĞĐŝĨŝĞŬĞhŝƚŬĞƌŝŶŐ^ƉŽƌƚ ŝũĚƌĂŐĞĂĂŶZĞŐŐĞƐƚĞǇŶ WϬϰ KŶĚĞƌŚŽƵĚǀĞƌŚĂƌĚŝŶŐĞŶ WϬϱ >ĂŐĞƌĞŬŽƐƚĞŶǀŽŽƌŽƉĞŶďĂĂƌŐƌŽĞŶ >ĂŐĞƌĞƐƚŽƌƚŝŶŐŝŶǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐŚƵŝƐŚŽƵĚĞůŝũŬĂĨǀĂů ƌĂŶĚǁĞĞƌŬĂǌĞƌŶĞ<ĂƐƚĞĞůƐƚƌĂĂƚ DĞĞƌŝŶŬŽŵƐƚĞŶŐƌĂĨƌĞĐŚƚĞŶ DŝŶĚĞƌŬŽƐƚĞŶǀŽŽƌŐĞďŝĞĚƐĂĂŶƉĂŬĂĂƌůĞǀĞĞŶ tŝŶƐƚͲĞŶǀĞƌůŝĞƐŶĞŵŝŶŐĞŶĂĨŐĞƐůŽƚĞŶŐƌŽŶĚĞǆƉůŽŝƚĂƚŝĞƐ ,ŽŐĞƌĞŽƉďƌĞŶŐƐƚůĞŐĞƐŽŵŐĞǀŝŶŐƐǀĞƌŐƵŶŶŝŶŐ >ĂŐĞƌĞĂĨƌĞŬĞŶŝŶŐKŵŐĞǀŝŶŐƐĚŝĞŶƐƚdǁĞŶƚĞ WϬϲ ZĞŶƚĞŽƉďƌĞŶŐƐƚĞŶ hŝƚŬĞƌŝŶŐŐĞŵĞĞŶƚĞĨŽŶĚƐ DŝŶĚĞƌŽŶǀŽŽƌǌŝĞŶĞƵŝƚŐĂǀĞŶ ^ƚĞůƉŽƐƚƌŝũŬƐǀŽŽƌŶĞŵĞŶƐ ^Wh<'> ,ŽŐĞƌĞŽƉďƌĞŶŐƐƚĞŶK DĞĞƌƌĞŝƐĚŽĐƵŵĞŶƚĞŶĂĂŶŐĞǀƌĂĂŐĚ Wϵϵ DŝŶĚĞƌůŝĐĞŶƚŝĞŬŽƐƚĞŶ sŽŽƌĚĞĞů>ŽŽŶŬŽƐƚĞŶ <ŶĞůƉƵŶƚĞŶƉŽƚ sŽŽƌĚĞĞůĚŽŽƌŚŽŐĞƌĞƚŽĞƌĞŬĞŶŝŶŐŶĂĂƌŝŶǀĞƐƚĞƌŝŶŐĞŶĞŶŐƌŽŶĚĞǆƉů͘ dŽƚĂĂůǀŽŽƌĚĞůĞŶ KǀĞƌŝŐĞĂĨǁŝũŬŝŶŐĞŶ

ϯϰϱs ϱϮϱs ϭϬϭs Ϯϲϭs ϭϭϱs ϳϴs ϵϳs ϯ͘ϯϭϬs ϭϭϰs ϭϴϴs ϭϮϬs ϳϳs ϴϮs ϲϱs Ϯϳϰs ϭϵϭs ϱϯs ϭϳϬs ϭ͘ϬϬϴs ϲϮs ϭϴϵs ϭϰϵs ϮϭϬs ϱϳs ϴϬs Ϯϲϱs ϭϬϬs ϯϱϱs

ͲϮϳϭE ͲϰϴϮE ͲϮϯϰE

Ͳϯ͘ϯϭϬE

Ϯϯs ͲϮϳϰE

ϳϰs ϰϯs ϭϬϭs Ϯϳs ϭϭϱs ϳϴs ϵϳs Ͳ ϭϭϰs ϭϴϴs ϭϮϬs ϳϳs ϴϮs ϴϴs Ͳ ϭϵϭs ϱϯs ϭϳϬs ϭ͘ϬϬϴs ϲϮs ϭϴϵs ϭϰϵs ϮϭϬs ϱϳs ϴϬs Ϯϲϱs ϭϬϬs ϯϱϱs

ϴ͘ϲϰϭs

Ͳϰ͘ϱϰϴE

ϰ͘Ϭϵϯs

ϲϭϳs

ͲϱϬE

ϱϲϳs

ϳ͘ϮϮϯs

Ͳϰ͘ϱϵϴE

Ϯ͘ϲϮϱs

kunnen inschatten, maar die essentieel zijn om de juiste zorg te bieden. De meerkosten bedroegen ongeveer € 230.000,--. Minder ambtelijke inzet voor de regio We hebben als gemeente een extra bijdrage (€ 100.000,--) moeten betalen aan de regio. Dit had te maken dat we minder ambtelijke capaciteit voor SamenTwente hebben geleverd dan andere regio gemeenten. Afschrijving aanleg en reconstructie en wegen Bij het vaststellen van de nota Investeren, Waarderen en Afschrijven begin 2024 zat er een administratieve fout in de bijbehorende begrotingswijziging. De negatieve afschrijvingen zijn per ongeluk als inkomsten opgenomen. In de Bestuursvan deze fout is toen niet meegenomen. Daardoor ontstaat nu een nadeel van € 234.000,--. Storting in voorziening GRP afschrijvings- en beheerkosten waren, hoefden we geen onttrekking uit de voorziening te doen, maar hebben we een bedrag

1MRHIVMROSQWXIREJZEPWXSJJIRLIƾRK De gemiddelde leegstand van woningen was hoger dan we hebben ingeschat bij de begroting. Daarnaast was er een kleinere areaaluitbreiding dan verwacht. Dit heeft geresulteerd tot € 65.000,-- minder inkomsten. Hogere rekenrente APPA doordat de rekenrente is verlaagd. 2ELIƾRK&8; -

dŽƚĂĂůĂĨǁŝũŬŝŶŐĞŶ

€ 189.000,--. Daarmee zijn de jaren 2019 t/m 2023 afgewikkeld.

Onderhoud verhardingen

Voordelen in het derde kwartaal van dit jaar starten met de wijkaanpak. Dit project is verschoven naar 2025, waardoor we geen extra Begeleiding en huisvesting statushouders en Oekraïners

capaciteit hebben ingehuurd. Wat leidde in totaal tot een voordeel van € 114.000,--.

aan de Reggeweg in Hellendoorn later in gebruik is genomen. We hebben hierdoor minder kosten gemaakt, wat weer leidde tot

Minder kosten aan onderhoud groen

een hogere storting in de reserve.

Het voordeel heeft te maken verschillende ontwikkelingen: We hebben dit jaar minder last gehad van de eikenprocessierupsen, waardoor we ook minder hoefden in te zetten op de

Daarnaast is er een nadeel van € 200.000,--, omdat we minder inkomsten van het Rijk ontvangen voor de opvang van

bestrijding daarvan. Dit leverde een voordeel op van € 52.000,--. Daarnaast is het verkleinen van de kinderboerderij uitgesteld wegens een juridisch verschil. We stellen voor om het bedrag van € 30.000,-- over te hevelen naar 2025. Verder hebben we door samen te werken met particulieren de doelstelling van het aantal bomen te planten behaald ruim

bedrag was echter niet voldoende om alle kosten te dekken. Daarom is een tekort van € 61.000,-- onttrokken uit de reserve.

binnen budget gehaald wat dus ook een voordeel heeft opgeleverd.

Bijstandsverlening en inkomensvoorziening

Lagere storting in voorziening huishoudelijk afval

Het voordeel van ruim € 500.000,-- bestaat voor € 400.000,-- uit een prijsverschil wat wil zeggen dat de gemiddelde prijs van

We hebben een lagere storting gedaan in de voorziening doordat we minder inkomsten hebben ontvangen op de afvalstoffen-

verschillen ontstaan door diversiteit in gezinssamenstelling en bijvoorbeeld ook door hoeveel neveninkomsten verrekend kunnen worden. De resterende € 100.000,-- wordt veroorzaakt door een lager aantal verstrekte uitkeringen dan we verwacht

Brandweerkazerne Kasteelstraat

hadden, onder andere door een hogere uitstroom naar werk en scholing.

We hebben minder kosten gemaakt voor de grondexploitatielocatie Brandweerkazerne Kasteelstraat wat leidde tot een

Sociaal en cultureel werk Minder kosten voor gebiedsaanpak Daarlerveen overgehevelde middelen niet ingezet omdat het begrote bedrag in 2024 voldoende bleek te zijn. Daarnaast hebben we

De inschrijvingen voor de gebiedsaanpak Daarlerveen was lager dan op was begroot. Dat leidde tot minder kosten. Daarnaast heeft plaatselijk belang een provinciale subsidie ontvangen, waarmee een groot deel van de kosten mee zijn gedekt. De kosten zouden worden gedekt vanuit de VAR, gezien de kosten lager uitvielen is de onttrekking ook lager dan begroot.

Minder kosten externe begeleiding bewoners kanaalproblematiek Almelo-De Haandrik Meer legesopbrengsten omgevingsvergunningen exploitatie gezien we ook geen onttrekking doen uit de reserve.

tot een voordeel van € 191.000,-- op onze begrote inkomsten. We hadden mede door uitstel van de invoering van de wet kwaliteitsborging voor bouwen (nieuwbouw) de inkomsten lager ingeschat, waardoor het voordeel nu ook hoger is.

Begeleiding en dagbesteding WMO We hebben een voordeel van € 115.000,--. doordat het verzilveringspercentage lager is dan verwacht, vooral bij individuele

Meer inkomsten grafrechten

begeleiding. Dit betekent dat er minder gebruik wordt gemaakt van het beschikbare aantal zorguren. In onze begroting schatten we het verzilveringspercentage voor verschillende zorgsoorten, maar dit is lastig door factoren zoals de wensen van

gemiddeld, inwoners hun grafrechten verlengd. Dit levert een voordeel op van € 82.000,--.

de cliënt en de beschikbaarheid van zorg. Daarnaast steeg het aantal cliënten minder snel door hogere wachtlijsten en kregen zij mede hierdoor een latere indicatie.

Lagere afrekening Omgevingsdienst Twente De afrekening van 2023 was lager dan eerder werd verwacht. Dit resulteerde in een voordeel (€ 53.000,--) in 2024.

Nieuwe vervoerder leerlingenvervoer Door de overstap naar een andere vervoerder op 1 augustus 2024 is de tariefsopbouw veranderd. Daardoor was het vooraf

Hogere renteopbrengsten De combinatie van een overschot op onze liquide middelen en nog steeds aanhoudend hoog rentepercentage dat de

:IVLSKMRKWYFWMHMITIVGIRXEKI7TIGMƼIOI9MXOIVMRK7TSVX Hogere uitkering gemeentefonds In december heeft het Rijk via de decembercirculaire extra middelen beschikbaar gesteld, voor een bedrag van € 421.000,--. Daarnaast werd de maatstaf voor huishoudens met een laag inkomen verhoogd, wat een aanzienlijk effect had op de Bijdrage aan Reggesteyn

gemeentefondsuitkering van € 540.000,--. Verder waren er ook bijstellingen van de uitkeringen uit voorgaande jaren. Wat heeft

We zijn als gemeente verantwoordelijk voor enkele eenmalige kosten van (ver)nieuwbouw van Reggesteyn de zoals tijdelijke

geleid tot een groot voordeel in deze jaarrekening.

huisvesting en sloop. Dit is een bedrag van € 3.310.000,--. Deze kosten zijn in 2024 nog niet in rekening gebracht door Reggesteyn. De verwachting is dat dit in januari 2025 gebeurt. De kosten zouden worden gedekt uit de VAR, echter doordat we

Stelpost Rijksvoornemens

deze kosten in 2024 niet hebben gemaakt, wordt voor hetzelfde bedrag ook geen onttrekking gedaan uit de VAR.

Bij de najaarsrapportage was het de verwachting dat we deze middelen in 2024 zouden inzetten. Voor de onderdelen Invoeren en LBV zijn echter geen nieuwe voorstellen voor de invulling van het beleid ingediend. Hierdoor komen deze middelen vrij

POST ONVOORZIEN schuiven naar 2025.

749/+%0%

bedrag van € 62.000,-- is niet besteed en geeft een voordeel. ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ

Bij het opstellen van de SISA-verantwoording 2023 bleek echter dat er meer kosten onder deze regeling vielen dan oorspron-

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϰ

ĂŶǁĞŶĚŝŶŐŽŶǀŽŽƌǌŝĞŶ

voordeel van € 149.000,-- inboeken. Hogere opbrengsten OZB Het voordeel van € 128.000,-- komt doordat het bedrag aan verminderingen voor woningen lager was dan we aanvankelijk hadden ingeschat. Dit heeft geleid tot een lagere uitgave dan verwacht. Voor de begroting 2025 hebben we het percentage verminderingen daarom naar beneden bijgesteld om een nauwkeuriger beeld te krijgen van de verwachte kosten. Daarnaast ontstaat het voordeel van € 81.000,-- bij niet-woningen doordat er minder leegstand was dan we bij het opstellen van de

^ƚĞůƉŽƐƚ KŶǀŽŽƌǌŝĞŶ dŽƚĂĂůƐƚĞůƉŽƐƚ

ϳϱ ϳϱ

ĂŶǁĞŶĚŝŶŐ ZƵŐŐĞŶƐƚĞƵŶŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐǁĞƌŬǌĂĂŵŚĞĚĞŶĐĞŶƚƌƵŵEŝũǀĞƌĚĂů

Ͳϭϯ

dŽƚĂĂůĂĂŶǁĞŶĚŝŶŐ

Ͳϭϯ

ZĞƐƚĂŶƚƐƚĞůƉŽƐƚŽŶǀŽŽƌǌŝĞŶ

ϲϮ

begroting hadden voorzien. Dit resulteerde in een hogere inkomst dan begroot. Meer reisdocumenten aangevraagd

Bestemming rekeningresultaat Wij stellen u de volgende punten voor ter bestemming van het resultaat 2024.

Minder licentiekosten We streven ernaar om meer licenties als SaaS-oplossing (Software as a Service) aan te bieden. Deze kosten moeten we ten laste van de exploitatie brengen en kunnen we niet meer als investering zien. Hier hebben we hier in onze begroting rekening

Budgetoverhevelingen naar 2025

mee gehouden. In 2024 zijn door verschillende redenen minder nieuwe licenties aangeschaft of omgezet naar een SaaS-op-

Inzet inhaalslag wegwerken wachtlijst Wmo om een inhaalslag te maken in het wegwerken van de hoge wachtlijst Wmo. Hiervoor huren we twee consulenten in.

lossing. Daarnaast vielen de exploitatiekosten vaker lager uit dan verwacht. Dit leverde een voordeel op van € 80.000,--.

wachtlijst van de Wmo hoog blijft is het van groot belang de inhaalslag in 2025 af te kunnen ronden. Voorgesteld wordt om

Voordeel loonkosten

het resterende budget van € 30.000,-- over te hevelen naar 2025. een beperkt voordeel. Het voordeel bestaat voor ongeveer € 100.000,-- uit opbrengsten van sociale premies die we niet hebben

Verkleinen kinderboerderij (€ 30.000,--). Het budget is bedoeld voor onder andere het realiseren van een parkeerterrein

ingezet ter vervanging, maar op een andere wijze hebben ingevuld.

en het verplaatsen van het plukbos. Allemaal zaken als gevolg van het verkleinen van de kinderboerderij (collegebesluit

Knelpuntenpot

in beslag neemt dan verwacht. We wachten de uitkomst hiervan af alvorens met het parkeerterrein en dergelijke aan de

2023-022519). De reden voor het doorschuiven van deze gelden is dat de herinrichting van het verkleinde perceel meer tijd slag te gaan. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 30.000,-- over te hevelen naar 2025.

Tijdens de najaarsrapportage hebben we een deel van het voordeel van de doorrekening van onze loonkosten in de knelpun

Landelijk gebied (€ 51.500,--). Voor het behoud en versterken van een vitaal platteland, willen we een inventarisatie buitengebied uitvoeren. We hebben hiervoor een opdrachtomschrijving gemaakt. De inventarisatie dient als nulmeting,

het einde van het jaar bleek echter dat dit minder nodig was dan aanvankelijk werd verwacht. Dit levert een voordeel op van

waarbij we in een participatief proces de agrarische sector e.a. gebiedseigen thema’s in beeld brengen. Denk bijvoorbeeld aan water, natuur, klimaat en sociaal economische aspecten. Op basis van deze nulmeting bepalen we de vervolgstappen Meer loonkosten toegerekend naar investeringen en grondexploitaties

die wenselijk zijn voor het behoud en versterken van een vitaal platteland. Te denken aan een beleid buitengebied met

We hebben meer uren toegeschreven aan onze investeringsprojecten, wat resulteert in een voordeel van € 300.000,--. Dit

een daaraan gekoppeld uitvoeringsplan. In 2025 maken we een plan van aanpak, waarna we vervolgens starten met de

voordeel zien we terug in de jaarrekening op verschillende posten, doordat er minder loonkosten aan de producten zijn

inventarisatie. Politieke en maatschappelijke ontwikkelingen zorgden ervoor dat we dit niet in 2024 hebben kunnen doen.

toegeschreven. Omdat we meer uren aan investeringen hebben besteed, hebben we ook meer overhead toegerekend conform

Voorgesteld wordt om het hiervoor gereserveerde bedrag van € 51.500,-- op de stelpost Rijksvoornemens over te hevelen

bestaande systematiek.

naar 2025. Middelen uit decembercirculaire 2024 inzetten voor uitvoering in 2025

Decembercirculaire 2024 (€ 208.500,--). Het gaat hierbij om de volgende middelen:

schuldenaanpak en de middelen voor de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties gezien de meerjarige inzet te

Van de inkomsten geven we de verdeling weer per categorie, omdat dit een beter beeld geeft van de herkomst van de

Storting in reserves

Motie kunst (€ 26.250,--). Op 9 november 2021 is, tijdens de behandeling van de begroting 2022, de motie: Ruimte voor

reserve Kunst.

ĞĚƌĂŐĞŶŝŶΦϭ ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϰ

sŽŽƌƐƚĞůƌĞƐƵůƚĂĂƚďĞƐƚĞŵŵŝŶŐ dŽĞǀŽĞŐŝŶŐĞŶ ƵĚŐĞƚŽǀĞƌŚĞǀĞůŝŶŐĞŶŶĂĂƌϮϬϮϱ͗ /ŶǌĞƚŝŶŚĂĂůƐůĂŐǁĞŐǁĞƌŬĞŶǁĂĐŚƚůŝũƐƚtŵŽ sĞƌŬůĞŝŶĞŶŬŝŶĚĞƌďŽĞƌĚĞƌŝũ >ĂŶĚĞůŝũŬŐĞďŝĞĚ

inkomsten. ĞĚƌĂŐ

WĞƌĐĞŶƚĂŐĞ

ůŐĞŵĞŶĞƵŝƚŬĞƌŝŶŐ;ϱϮйͿ ĞůĂƐƚŝŶŐĞŶ;ϭϬйͿ 'ŽĞĚĞƌĞŶĞŶĚŝĞŶƐƚĞŶ;ϭϬйͿ KǀĞƌĚƌĂĐŚƚĞŶ;ϭϯйͿ ZĞŶƚĞĞŶĚŝǀŝĚĞŶĚ;ϮйͿ sĞƌƌĞŬĞŶŝŶŐĞŶ;ϭϯйͿ dŽƚĂĂů

ϳϱ͘ϱϬϱ ϭϱ͘ϭϮϭ ϭϰ͘ϵϯϯ ϭϵ͘ϮϬϮ Ϯ͘ϳϲϵ ϭϴ͘ϯϯϲ ϭϰϱ͘ϴϲϲ

ϱϭ͕ϴй ϭϬ͕ϰй ϭϬ͕Ϯй ϭϯ͕Ϯй ϭ͕ϵй ϭϮ͕ϲй ϭϬϬ͕Ϭй

ϯϬ͘ϬϬϬ ϯϬ͘ϬϬϬ ϱϭ͘ϱϬϬ

'ĞŽŽƌŵĞƌŬƚĞŵŝĚĚĞůĞŶƵŝƚĚĞĐĞŵďĞƌĐŝƌĐƵůĂŝƌĞϮϬϮϰŝŶǌĞƚƚĞŶǀŽŽƌƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐŝŶϮϬϮϱ͗

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ

/ŶŬŽŵƐƚĞŶƉĞƌĐĂƚĞŐŽƌŝĞͲZĞŬĞŶŝŶŐϮϬϮϰ

/ŶŬŽŵƐƚĞŶƉĞƌĐĂƚĞŐŽƌŝĞͲ ZĞŬĞŶŝŶŐϮϬϮϰ Ϯй

ůŐĞŵĞŶĞƵŝƚŬĞƌŝŶŐ;ϱϮйͿ

ϭϯй

ϮϬϴ͘ϱϬϬ

ĞůĂƐƚŝŶŐĞŶ;ϭϬйͿ

ϭϯй

^ƚŽƌƚŝŶŐĞŶŝŶƌĞƐĞƌǀĞƐ͗ DŽƚŝĞƌƵŝŵƚĞǀŽŽƌŬƵŶƐƚ͗ƐƚŽƌƚŝŶŐŝŶƌĞƐĞƌǀĞŬƵŶƐƚ ZĞƐƚĂŶƚƌĞŬĞŶŝŶŐƐĂůĚŽŝŶsZ dŽƚĂĂůƚŽĞǀŽĞŐŝŶŐĞŶ

ϱϮй

Ϯϲ͘ϮϱϬ Ϯ͘Ϯϳϴ͘ϴϰϯ Ϯ͘ϲϮϱ͘Ϭϵϯ

KŶƚƚƌĞŬŬŝŶŐĞŶ Ͳ dŽƚĂĂůŽŶƚƚƌĞŬŬŝŶŐĞŶ

ϭϬй

KǀĞƌĚƌĂĐŚƚĞŶ;ϭϯйͿ ZĞŶƚĞĞŶĚŝǀŝĚĞŶĚ;ϮйͿ

ϭϬй

sĞƌƌĞŬĞŶŝŶŐĞŶ;ϭϯйͿ

Ͳ Ͳ

dŽƚĂĂůǀŽŽƌƐƚĞůƌĞƐƵůƚĂĂƚďĞƐƚĞŵŵŝŶŐ

Ϯ͘ϲϮϱ͘Ϭϵϯ

Ontwikkeling balans

9MXKEZIRTIVTVSKVEQQE-ROSQWXIRTIVGEXIKSVMI

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ

De onderstaande tabellen geven per programma aan hoeveel de uitgaven zijn geweest.

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ

hŝƚŐĂǀĞŶƉĞƌƉƌŽŐƌĂŵŵĂͲZĞŬĞŶŝŶŐϮϬϮϰ

ĞĚƌĂŐ

WĞƌĐĞŶƚĂŐĞ

ϬϭtĞƌŬ͕ĐŽŶŽŵŝĞĞŶ/ŶŬŽŵĞŶ;ϭϴйͿ ϬϮ:ĞƵŐĚĞŶtDK;ϮϮйͿ ϬϯKŶĚĞƌǁŝũƐƵůƚƵƵƌĞŶƐƉŽƌƚ;ϭϬйͿ ϬϰDŽďŝůŝƚĞŝƚĞŶďĞƌĞŝŬďĂĂƌŚĞŝĚ;ϴйͿ ϬϱtŽŽŶĞŶůĞĞĨŽŵŐĞǀŝŶŐ;ϭϮйͿ ϬϲĞƐƚƵƵƌ͕ǀĞŝůŝŐŚĞŝĚĞŶĚŝĞŶƐƚǀĞƌůĞŶŝŶŐ;ϭϵйͿ ϵϵKǀĞƌŚĞĂĚ;ϭϭйͿ dŽƚĂĂů

Ϯϲ͘ϬϬϰ ϯϬ͘ϵϰϭ ϭϰ͘ϰϱϬ ϭϭ͘ϭϮϭ ϭϳ͘ϱϲϲ Ϯϳ͘ϱϬϬ ϭϱ͘ϲϲϬ ϭϰϯ͘Ϯϰϭ

ϭϴ͕Ϯй Ϯϭ͕ϲй ϭϬ͕ϭй ϳ͕ϴй ϭϮ͕ϯй ϭϵ͕Ϯй ϭϬ͕ϵй ϭϬϬ͕Ϭй

hŝƚŐĂǀĞŶƉĞƌƉƌŽŐƌĂŵŵĂͲ ZĞŬĞŶŝŶŐϮϬϮϰ ϭϭй

ϬϭtĞƌŬ͕ĐŽŶŽŵŝĞĞŶ/ŶŬŽŵĞŶ;ϭϴйͿ

ϭϴй

ĐƚŝǀĂ

ϯϭͲĚĞĐͲϮϬϮϯ

sĂƐƚĞĂĐƚŝǀĂ /ŵŵĂƚĞƌŝĞůĞǀĂƐƚĞĂĐƚŝǀĂ DĂƚĞƌŝĞůĞǀĂƐƚĞĂĐƚŝǀĂ &ŝŶĂŶĐŝĞůĞǀĂƐƚĞĂĐƚŝǀĂ

ϭ͘ϭϲϰ ϭϭϲ͘ϬϰϬ ϰ͘ϯϭϵ

dŽƚĂĂůsĂƐƚĞĂĐƚŝǀĂ

ϯϭͲĚĞĐͲϮϬϮϰ

ϮϮй ϭϮй

WĂƐƐŝǀĂ

ϯϭͲĚĞĐͲϮϬϮϯ

ϯϭͲĚĞĐͲϮϬϮϰ

ϭ͘ϯϬϱ ϭϭϵ͘Ϭϰϭ ϲ͘ϭϭϲ

sĂƐƚĞWĂƐƐŝǀĂ ŝŐĞŶsĞƌŵŽŐĞŶ sŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ >ĂŶŐůŽƉĞŶĚĞƐĐŚƵůĚĞŶ

ϱϬ͘ϵϰϭ ϭϭ͘ϯϴϰ ϭϬϴ͘ϴϵϭ

ϱϴ͘ϳϴϳ ϭϮ͘ϳϯϰ ϭϬϯ͘ϯϯϴ

ϭϮϭ͘ϱϮϯ

ϭϮϲ͘ϰϲϮ

dŽƚĂĂůsĂƐƚĞWĂƐƐŝǀĂ

ϭϳϭ͘Ϯϭϲ

ϭϳϰ͘ϴϱϴ

sůŽƚƚĞŶĚĞĂĐƚŝǀĂ sŽŽƌƌĂĚĞŶ hŝƚǌĞƚƚŝŶŐĞŶфϭũĂĂƌ >ŝƋƵŝĚĞŵŝĚĚĞůĞŶ KǀĞƌůŽƉĞŶĚĞĂĐƚŝǀĂ dŽƚĂĂůsůŽƚƚĞŶĚĞĂĐƚŝǀĂ

ͲϲϮ ϱϴ͘ϴϬϰ ϭ͘ϬϮϰ ϳ͘ϱϰϬ ϲϳ͘ϯϬϱ

ϭ͘ϭϬϮ ϱϵ͘ϯϯϭ ϭ͘Ϭϭϱ ϴ͘ϳϬϱ ϳϬ͘ϭϱϯ

sůŽƚƚĞŶĚĞWĂƐƐŝǀĂ sůŽƚƚĞŶĚĞƐĐŚƵůĚĞŶфϭũĂĂƌ KǀĞƌůŽƉĞŶĚĞƉĂƐƐŝǀĂ

ϱ͘Ϯϱϭ ϭϮ͘ϯϲϭ

ϲ͘ϰϮϵ ϭϱ͘ϯϮϴ

dŽƚĂĂůsůŽƚƚĞŶĚĞWĂƐƐŝǀĂ

ϭϳ͘ϲϭϮ

Ϯϭ͘ϳϱϳ

dŽƚĂĂůĐƚŝǀĂ

ϭϴϴ͘ϴϮϴ

ϭϵϲ͘ϲϭϱ

dŽƚĂĂůWĂƐƐŝǀĂ

ϭϴϴ͘ϴϮϴ

ϭϵϲ͘ϲϭϱ

ϭϱϱ͘Ϯϵϲ

ϭϱϯ͘ϳϱϰ

'ĞǁĂĂƌďŽƌŐĚĞŐĞůĚůĞŶŝŶŐĞŶ

ϬϮ:ĞƵŐĚĞŶtDK;ϮϮйͿ

ϭϵй

ϴй

'ŽĞĚĞƌĞŶĞŶĚŝĞŶƐƚĞŶ;ϭϬйͿ

ϬϯKŶĚĞƌǁŝũƐƵůƚƵƵƌĞŶƐƉŽƌƚ;ϭϬйͿ

Vaste activa/passiva

ϬϰDŽďŝůŝƚĞŝƚĞŶďĞƌĞŝŬďĂĂƌŚĞŝĚ;ϴйͿ

De vaste activa stegen in 2024 met € 4,9 miljoen. -

ϬϱtŽŽŶĞŶůĞĞĨŽŵŐĞǀŝŶŐ;ϭϮйͿ

ϭϬй

ϬϲĞƐƚƵƵƌ͕ǀĞŝůŝŐŚĞŝĚĞŶĚŝĞŶƐƚǀĞƌůĞŶŝŶŐ;ϭϵйͿ

De grootste investeringen betroffen de vervanging inrichting HvCB 2022 (€ 1,1 miljoen), Onderwijshuishuisvesting Prinses

ϵϵKǀĞƌŚĞĂĚ;ϭϭйͿ

Verder werd er een lening verstrekt van € 2,0 miljoen aan Herstructuringsmaatschappij Overijssel (HMO), wat leidde tot een

Ontwikkeling reserves en voorzieningen

leningen. Daarnaast zijn er nog enkele duurzaamheidsleningen verstrekt. Deze duurzaamheidsregeling is in 2024 beëindigd.

KŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐƌĞƐĞƌǀĞƐĞŶǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ ϴϬ͘ϬϬϬ

Vlottende activa/passiva door het hoge saldo bij het schatkistbankieren wat het gevolg is van de positieve rekeningsaldo’s van de afgelopen jaren. Het saldo bij de schatkist bedraagt eind 2024 € 55,6 miljoen.

Investeringen

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ

ϳϬ͘ϬϬϬ

Tijdens het opstellen van de begroting 2024 werd gekeken naar de haalbaarheid van de investeringen in de meerjarenplanning, ringsbijdragen doorgeschoven naar 2025 of later.

ϭϭ͘ϯϴϰ

ϱϬ͘ϬϬϬ ϰϬ͘ϬϬϬ

ϭϬ͘Ϯϯϭ

ϯϬ͘ϬϬϬ

ϲ͘ϰϮϲ

ϮϬ͘ϬϬϬ

aan investeringsbijdragen. Dit resulteerde in een netto investering van € 22,2 miljoen.

ϭϮ͘ϳϯϰ

ϲϬ͘ϬϬϬ

ϭϬ͘ϬϬϬ Ϭ

Via de najaarsrapportage 2023 werd € 4,4 miljoen aan netto investeringen doorgeschoven naar 2024. Daarnaast is bij

ϵ͘ϭϱϲ ϴ͘ϲϲϵ

ϯ͘Ϭϳϰ

Ϯ͘ϲϭϭ ϭϯ͘Ϯϴϵ

ϮϬϮϬ

ϭϵ͘ϱϵϰ

ϮϬϮϭ

Ϯϴ͘ϱϮϭ

ϮϬϮϮ

ϭϬ͘ϭϯϵ

sŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ ϮϬ͘ϵϮϮ

ĞƐƚĞŵŵŝŶŐƐͲ ƌĞƐĞƌǀĞƐ ůŐĞŵĞŶĞ ƌĞƐĞƌǀĞƐ

ϯϳ͘ϭϲϰ

ϯϱ͘ϮϰϬ

ϮϬϮϯ

ϮϬϮϰ

de jaarrekening 2023 ruim € 2,1 miljoen niet besteed investeringsbudget meegenomen naar 2024, en werd € 0,4 miljoen opgenomen als investeringsbijdrage uit 2023. Verder is er tijdens de begrotingsraad een amendement aangenomen voor de realisatie van een openbaar toilet in het centrum

De reserves en voorzieningen stijgen in 2024 in totaliteit met € 10,2 miljoen. De stand van de (niet geactiveerde) voorzieningen stijgt met € 1,4 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door een daling voorziening Wachtgelden voormalig personeel (€ 0,1 miljoen), voorziening Onderhoud Civiele kunstwerken (€ 0,6 miljoen), Toekomstige verliezen grondexploitatie (€ 0,1 miljoen).

ongeveer € 920.000,--. Helaas konden veel projecten niet worden uitgevoerd door voornamelijk externe ontwikkelingen. We konden met veel investeringen niet starten door de netcongestie, stikstofproblematiek en werkzaamheden van nutsbedrijven. het eigen vermogen worden hieronder kort toegelicht.

Ook zorgden aanpassingen in ontwerpen voor vertraging.

De algemene reserves dalen met € 1,9 miljoen door de saldi van toevoegingen waaronder het restant rekeningresultaat 2023 Voor een aantal projecten was al vroeg duidelijk dat de uitvoering in 2024 niet zou lukken. Deze projecten zijn bij de bestuurs-

(€ 3,1 miljoen) aan de VAR en de positieve saldi van bestuursrapportage en najaarsrapportage (€ 1,6 resp. € 2,0 miljoen),

rapportage doorgeschoven naar 2025 of zelfs 2026 of later, met een totaal van € 14,0 miljoen (inclusief investeringsbijdragen).

en door onttrekkingen als gevolg van besluitvorming van de nota Reserves en voorzieningen 2024 en de nota Investeren,

maar ook de verduurzaming van Het Ravijn en het HvCB. Bij de najaarsrapportage werd opnieuw € 4,9 miljoen doorgeschoven, waaronder de herinrichting van de bibliotheek. middelen en de reserve Kapitaallasten (effecten bovengenoemde nota’s) en doordat geoormerkt geld niet in 2024 kon Van de resterende € 13,1 miljoen netto is € 11,2 miljoen netto gerealiseerd.

worden aangewend of bestemd is om over meerdere jaren uit te geven (reserve Armoede- en schuldenaanpak, reserve Omgevingswet).

)19WEPHS

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϯ

ĞƌĞŬĞŶŝŶŐDhͲƐĂůĚŽǀŝĂĞǆƉůŽŝƚĂƚŝĞĞŶďĂůĂŶƐ;ǀŽůŐĞŶƐDhͲĞŶƋƵġƚĞͿ ϭ͘

;нͿ

Ϯ͘ ϯ͘ ϰ͘ ϱ͘

;ͲͿ ;нͿ ;ͲͿ ;ͲͿ

ǆƉůŽŝƚĂƚŝĞƐĂůĚŽǀſſƌƚŽĞǀŽĞŐŝŶŐĂĂŶĐ͘Ƌ͘ŽŶƚƚƌĞŬŬŝŶŐƵŝƚƌĞƐĞƌǀĞƐ ;ǌŝĞs͕ĂƌƚŝŬĞůϭϳĐͿ͘ DƵƚĂƚŝĞ;ŝŵͿŵĂƚĞƌŝģůĞǀĂƐƚĞĂĐƚŝǀĂ DƵƚĂƚŝĞǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ DƵƚĂƚŝĞǀŽŽƌƌĂĚĞŶ;ŝŶĐů͘ďŽƵǁŐƌŽŶĚĞŶŝŶĞǆƉůŽŝƚĂƚŝĞͿ ŽĞŬǁŝŶƐƚďŝũǀĞƌŬŽŽƉĞĨĨĞĐƚĞŶĞŶ;ŝŵͿŵĂƚĞƌŝģůĞǀĂƐƚĞĂĐƚŝǀĂ

ĞƌĞŬĞŶĚDhͲƐĂůĚŽ

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϰ

ĐƚƵĞůĞ ĞŐƌŽƚŝŶŐ

ϭϬ͘ϱϮϭ

ϳ͘ϴϰϲ

ϲϮϯ

Ͳϭ͘ϭϵϵ ϭ͘ϭϱϰ ϱϭϭ Ͳϯϭϴ

ϯ͘ϭϰϮ ϭ͘ϯϰϵ ϭ͘ϭϲϰ Ͳϭϰϯ

ϲ͘ϯϱϱ ϮϳϬ ϰ͘ϯϲϵ Ͳϭϭϱ

ϭϮ͘ϲϴϭ

ϱ͘ϬϯϮ

Ͳϵ͘ϳϭϲ

voor het maximale tekort dat een gemeente of provincie mag hebben, en wordt bepaald op basis van de totale tekortnorm voor -

toegerekend. In de jaarrekening van 2024 is er sprake van een overschot. Dit betekent dat onze gemeente binnen de gestelde

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ DhͲƐĂůĚŽƌĞĨĞƌĞŶƚŝĞǁĂĂƌĚĞ

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϯ

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϰ

ĐƚƵĞůĞ ĞŐƌŽƚŝŶŐ

DhͲƐĂůĚŽǀŽůŐĞŶƐďĞƌĞŬĞŶŝŶŐ DhͲ^>KƌĞĨĞƌĞŶƚŝĞǁĂĂƌĚĞ

ϭϮ͘ϲϴϭ Ͳϰ͘Ϭϯϲ

ϱ͘ϬϯϮ Ͳϱ͘Ϯϵϯ

Ͳϵ͘ϳϭϲ Ͳϱ͘Ϯϵϯ

DhͲƐĂůĚŽďůŝũĨƚŽŶĚĞƌƌĞĨĞƌĞŶƚŝĞǁĂĂƌĚĞ DhͲƐĂůĚŽŽǀĞƌƐĐŚƌŝũĚƚƌĞĨĞƌĞŶƚŝĞǁĂĂƌĚĞ

ϭϲ͘ϳϭϳ

ϭϬ͘ϯϮϱ

Ͳϰ͘ϰϮϯ

(08VDOGR 20.000 15.000 10.000

EMU-saldo is negatief en onder referentiewaarde

5.000

EMU-saldo is negatief maar boven referentiewaarde

EMU-saldo is positief - 5.000 - 10.000 - 15.000 Rekening 2023

Rekening 2024

Actuele Begroting

25 25

Programma 1 Werk, economie en inkomen

Inleiding Het afgelopen jaar hebben we ons op verschillende terreinen ontwikkeld en verbeteringen doorgevoerd om een sterke en toekomstbestendige samenleving te creëren. Landelijke en provinciale ontwikkelingen hebben invloed gehad op ons lokale beleid. Denk aan extra investeringen in economische verduurzaming en een taakstelling voor huisvesting van nieuwkomers. Economie kertijd zijn we bezig geweest met het toekomstbestendig maken van het bedrijventerrein ‘t Lochter I. Dit zorgt voor extra ruimte voor ondernemers en maakt verplaatsing van bedrijven mogelijk, waardoor vrijgekomen locaties gebruikt kunnen worden voor nieuwe bedrijven of woningbouw.

update nodig was. Op basis van een economische analyse zijn we gestart met het opstellen van een nieuwe centrumvisie,

Vrijetijd en toerisme Om de toeristische aantrekkingskracht van onze gemeente te vergroten, is de Visie Vrijetijdseconomie 2030 vastgesteld. Hierin staat een uitvoeringsprogramma met projecten zoals de gebiedsvisie vakantieparken en TOP (toeristisch

Werk en inkomen en arbeidsmigranten. Dit plan helpt om de jaarlijkse taakstelling te behalen en biedt ruimte voor uitbreiding van huisvesting. integreren in de gemeenschap.

Dit onderzoek richt zich op de doelgroep, het dienstverleningsaanbod en de manier waarop deze voorziening optimaal kan functioneren. Armoedebeleid en schuldhulpverlening De nieuwe verordening voor de meedoenregeling is vastgesteld en de beleidsregels zijn in de zomer in werking getreden. Stapsgewijs is gewerkt aan het versimpelen van aanvragen, wat in 2025 gaat resulteren in een webwinkel voor meedoenregelingen. De nieuwe verordening heeft geleid tot een verbeterde toegankelijkheid van voorzieningen zoals het kindpakket, declaratiefonds en de regeling duurzame gebruiksgoederen. De voorwaarden zijn versoepeld: de vermogensgrens is afgeschaft, uitkering of regeling is verkort van 12 maanden naar 1 maand. Door deze wijzigingen is het bereik van de regelingen vergroot. De eerste resultaten laten positieve effecten zien (zie onder-

kindpakket is aangepast.

/ŶŬŽŵĞŶƐŐƌĞŶƐ ϮϬϮϰ

ZĞŐĞůŝŶŐ

ŽĞůŐƌŽĞƉϮϬϮϰ

/ŶϮϬϮϯZĞŐĞůŝŶŐĚƵƵƌǌĂŵĞŐĞďƌƵŝŬƐŐŽĞĚĞƌĞŶ͕ŝŶϮϬϮϰ ŽŶĚĞƌǀĞƌĚĞĞůĚŝŶ͗ >ĂƉƚŽƉƌĞŐĞůŝŶŐ ϭϮϬй

ϲϵϯŚƵŝƐŚŽƵĚĞŶƐ

tŝƚŐŽĞĚƌĞŐĞůŝŶŐ ϭϮϬй

ϲϵϯŚƵŝƐŚŽƵĚĞŶƐ

&ŝĞƚƐƌĞŐĞůŝŶŐ ϭϮϬй

ϲϵϯŚƵŝƐŚŽƵĚĞŶƐ

ϭϴϭƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ

ϰϴϭƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ ϵϯϰƉĞƌƐŽŶĞŶ

ϳϭƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ ϴϯƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ ϴϯƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ

1.1 Economie භ Ÿ Ŷ ź Eƌ͘

tĂƚǁŝůĚĞŶǁĞďĞƌĞŝŬĞŶĞŶǁĂƚŚĞďďĞŶǁĞĚĂĂƌǀŽŽƌŐĞĚĂĂŶ͍

^ƚĂƚƵƐ

ŽƌŐĞŶǀŽŽƌƉĂƐƐĞŶĚĞůŽĐĂƚŝĞƐŽŵƚĞŽŶĚĞƌŶĞŵĞŶĂĂŶĚĞŚĂŶĚǀĂŶĚĞ ďĞŚŽĞĨƚĞƌĂŵŝŶŐďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶĞŶ͘ĂĂƌďŝũŽŽŬĚĞŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶǀĂŶƵŝƚͬŝŶďƌĞŝĚŝŶŐ ǀĂŶďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶ͚ƚ>ŽĐŚƚĞƌŽŶĚĞƌǌŽĞŬĞŶĞŶďĞŽŽƌĚĞůĞŶŽĨŬůĞŝŶƐĐŚĂůŝŐĞ ĂŵďĂĐŚƚĞůŝũŬĞďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶĞŶŝŶĚĞŬĞƌŶĞŶŵŽŐĞůŝũŬǌŝũŶ͘

tĞĚŽĞŶŵĞĞĂĂŶĚĞ/ŶǀĞƐƚĞƌŝŶŐƐĂŐĞŶĚĂdǁĞŶƚĞĞŶǌƵůůĞŶŽŶǌĞŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐĞŶ ŽŶĚĞƌǁŝũƐŝŶƐƚĞůůŝŶŐĞŶĨĂĐŝůŝƚĞƌĞŶďŝũĚĞŬĂŶƐĞŶĚŝĞŚŝĞƌƵŝƚǀŽŽƌƚǀůŽĞŝĞŶ͘

Ŷ Ͳ ϲϱϱƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ

DĞƚŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐŽŶĚĞƌǌŽĞŬĞŶŚŽĞǁĞƌƵŝŵƚĞǀƌŝũŬƵŶŶĞŶƐƉĞůĞŶĚŽŽƌƌĞǀŝƚĂůŝƐĞƌŝŶŐ ǀĂŶďĞƐƚĂĂŶĚĞďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶĞŶ͘

ΎWĞŝůĚĂƚƵŵ͗ϯϭͲϭϮͲϮϬϮϰ ĞŶǀĞƌďĞƚĞƌŝŶŐǀĂŶĚĞŝŶĚĞůŝŶŐǀĂŶŽŶǌĞǁĞďƐŝƚĞǀŽŽƌŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐ͕ǌŽĚĂƚ ŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐďĞƚĞƌĞŶƐŶĞůůĞƌŚƵŶĂŶƚǁŽŽƌĚĞŶŽƉǀƌĂŐĞŶŬƵŶŶĞŶǀŝŶĚĞŶ͘ ϭ͘ϭ͘Ϯ

භ

hŝƚǀŽĞƌŝŶŐůŝŐƚŽƉƐĐŚĞŵĂ hŝƚǀŽĞƌŝŶŐŝƐǀĞƌƚƌĂĂŐĚ͕ŵĂĂƌǁĞůŽƉŐĞƐƚĂƌƚ EŽŐŶŝĞƚƵŝƚŐĞǀŽĞƌĚ

<ŽƌƚĞƚŽĞůŝĐŚƚŝŶŐ

^ƚŝŵƵůĞƌĞŶĞŶĨĂĐŝůŝƚĞƌĞŶǀĂŶǀĞƌƉůĂĂƚƐŝŶŐǀĂŶĚĞƚĂŝůŚĂŶĚĞůǀĂŶĚĞĂĂŶůŽŽƉŐĞďŝĞĚĞŶ ŶĂĂƌŚĞƚŬĞƌŶǁŝŶŬĞůŐĞďŝĞĚ͘DŽŐĞůŝũŬŚĞŝĚďŝĞĚĞŶŽŵ;ůĞĞŐƐƚĂĂŶĚĞͿƌĞƚĂŝůƉĂŶĚĞŶŝŶ ĂĂŶůŽŽƉŐĞďŝĞĚĞŶŽŵƚĞǌĞƚƚĞŶŶĂĂƌĞĞŶǁŽŽŶĨƵŶĐƚŝĞ͘

Eƌ͘

tĂƚǁŝůĚĞŶǁĞďĞƌĞŝŬĞŶĞŶǁĂƚŚĞďďĞŶǁĞĚĂĂƌǀŽŽƌŐĞĚĂĂŶ͍

ϭ͘Ϯ͘ϭ

dŽĞƌŝƐƚŝƐĐŚĞŬƌĂĐŚƚǀĂŶ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶƵŝƚďŽƵǁĞŶ

^ƚĂƚƵƐ

KƉƐƚĞůůĞŶĨŝĞƚƐƐƚƌƵĐƚƵƵƌƉůĂŶ͘

ź KƉƐƚĞůůĞŶǀĂŶĞĞŶƌĞĐƌĞĂƚŝĞͲĞŶƚŽĞƌŝƐŵĞǀŝƐŝĞŵĞƚĞĞŶďŝũďĞŚŽƌĞŶĚƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐƐƉůĂŶ ǀŽŽƌŚĞƚǀĞƌĂŶƚǁŽŽƌĚƵŝƚďŽƵǁĞŶǀĂŶĚĞƚŽĞƌŝƐƚŝƐĐŚĞŬƌĂĐŚƚ͘

KŶĚĞƌǌŽĞŬŶĂĂƌŐĞƐĐŚŝŬƚĞůŽĐĂƚŝĞǀŽŽƌĞĞŶŚŽƚĞůĂĐĐŽŵŵŽĚĂƚŝĞŝŶEŝũǀĞƌĚĂů͘ ϭ͘Ϯ͘Ϯ

sŽŽƌ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶŝƐĚĞEϯϱĞƐƐĞŶƚŝĞĞůŽŵďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶĞŶǌŽĂůƐ͛ƚ>ŽĐŚƚĞƌ ŐŽĞĚďĞƌĞŝŬďĂĂƌƚĞŵĂŬĞŶĞŶĚĞǀĞƌďŝŶĚŝŶŐŶĂĂƌƐƚĞĚĞŶĂůƐǁŽůůĞĞŶ ŶƐĐŚĞĚĞƚĞǀĞƌďĞƚĞƌĞŶ͘,ŝĞƌǀŽŽƌŝƐŽŽŬďƌĞĚĞƐƚĞƵŶǀĂŶƵŝƚƉƌŽǀŝŶĐŝĞ KǀĞƌŝũƐƐĞůĞŶƌĞŐŝŽdǁĞŶƚĞ͕ŵĂĂƌĨŝŶĂŶĐŝĞƌŝŶŐŝƐŶŽŐŶŝĞƚƌŽŶĚ͘KŽŬŐĞůĚƚŚŝĞƌ ŐĞůĚƚŶŽŐĚĞƐƚŝŬƐƚŽĨƉƌŽďůĞŵĂƚŝĞŬ͘tĞůŽďďǇĚĞŶƐĂŵĞŶŵĞƚŐĞŶŽĞŵĚĞ ƉĂƌƚŝũĞŶ;ϯKΖƐͿďŝũŚĞƚZŝũŬŽŵǀĞƌďƌĞĚŝŶŐƐŶĞůůĞƌƚĞƌĞĂůŝƐĞƌĞŶ͘ ŝŶĚϮϬϮϰǌŝũŶǁĞŐĞƐƚĂƌƚŵĞƚŚĞƚŽŶĚĞƌǌŽĞŬŶĂĂƌĚĞƚŽĞŬŽŵƐƚďĞƐƚĞŶĚŝŐŚĞŝĚ ǀĂŶďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶΖƚ>ŽĐŚƚĞƌ͘,ŝĞƌďŝũŝƐŽŽŬĂĂŶĚĂĐŚƚŐĞǁĞĞƐƚǀŽŽƌ ǁĂƚĞƌŽǀĞƌůĂƐƚ͕ŚŝƚƚĞƐƚƌĞƐƐĞŶŽŶƚƐƚĞŶŝŶŐĞŶǀĞƌŐƌŽĞŶŝŶŐ͘ĂĂƌŵĞĞŝƐĚĞĞĞƌƐƚĞ ƐƚĂƉŐĞǌĞƚŶĂĂƌƌĞǀŝƚĂůŝƐĞƌŝŶŐǀĂŶŽƵĚĞƌĞĚĞůĞŶǀĂŶΖƚ>ŽĐŚƚĞƌ͘ KŶǌĞǁĞďƐŝƚĞŝƐǀĞƌŶŝĞƵǁĚ͕ǁĂĂƌĚŽŽƌŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐŽŶĚĞƌǁĞƌƉĞŶŵĂŬŬĞůŝũŬĞƌ ŬƵŶŶĞŶǀŝŶĚĞŶ͘

,ĞƚƉƌŽũĞĐƚŚĞĞĨƚǀĞƌƚƌĂŐŝŶŐŽƉŐĞůŽƉĞŶĚŽŽƌǁĞƌŬǌĂĂŵŚĞĚĞŶǀĂŶ ŶƵƚƐďĞĚƌŝũǀĞŶ͘/ŶŚĞƚŶĂũĂĂƌϮϬϮϰǌŝũŶĚĞǌĞǁĞƌŬǌĂĂŵŚĞĚĞŶĂĨŐĞƌŽŶĚ͘Ğ ĚĂĂĚǁĞƌŬĞůŝũŬĞŚĞƌŝŶƌŝĐŚƚŝŶŐƐƚĂƌƚŝŶŚĞƚĞĞƌƐƚĞŬǁĂƌƚĂĂůϮϬϮϱ͘ŝƚŝƐĞĞŶ ďĞǁƵƐƚĞŬĞƵǌĞ͘ŝƚŚĞĞĨƚƚĞŵĂŬĞŶŵĞƚĚĞŬĞƌƐƚƉĞƌŝŽĚĞ͕ĞĞŶďĞůĂŶŐƌŝũŬĞ ƉĞƌŝŽĚĞǀŽŽƌŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐŵ͘ď͘ƚ͘ŽŵǌĞƚ͕ĞǀĞŶĞŵĞŶƚĞŶ;Ž͘Ă͘ŝũƐďĂĂŶϭϬũĂĂƌͿ ĞŶĚĞŬĞƌƐƚƉĞƌŝŽĚĞ͘ĂĂƌŶĂĂƐƚŬŽŶŝŶĚĞǌĞƚŝũĚĚĞŚĞƌŝŶƌŝĐŚƚŝŶŐŐŽĞĚ ǀŽŽƌďĞƌĞŝĚǁŽƌĚĞŶ;Ž͘Ă͘ďĞƐƚĞůůĞŶǀĂŶŵĂƚĞƌŝĂůĞŶͿ͘ /ŶŚĞƚĂĂŶůŽŽƉŐĞďŝĞĚ<ĞŝǌĞƌƐĞƌĨŝƐŚĞƚŵŽŐĞůŝũŬŽŵƌĞƚĂŝůƚĞƚƌĂŶƐĨŽƌŵĞƌĞŶ ŶĂĂƌǁŽŶĞŶ͘/ŶŵŝĚĚĞůƐŝƐĞĞŶƉĂŶĚŐĞƚƌĂŶƐĨŽƌŵĞĞƌĚŶĂĂƌĞĞŶǁŽŽŶĨƵŶĐƚŝĞ͘ sŽŽƌĂŶĚĞƌĞƉĂŶĚĞŶůŝŐŐĞŶĞƌƉůĂŶŶĞŶ͘tĞǌŝũŶŝŶĂĨǁĂĐŚƚŝŶŐǀĂŶĚĞ ƉƌŽũĞĐƚŽŶƚǁŝŬŬĞůĂĂƌ͘

<ŽƌƚĞƚŽĞůŝĐŚƚŝŶŐ ƌǁŽƌĚƚŐĞĞŶĨŝĞƚƐƐƚƌƵĐƚƵƵƌƉůĂŶŽƉŐĞƐƚĞůĚ͘/ŶϮϬϭϵŝƐĚĞĨŝĞƚƐǀŝƐŝĞǀĂƐƚŐĞƐƚĞůĚ ĚŽŽƌĚĞƌĂĂĚ͘ĞǀŝƐŝĞůŽŽƉƚƚŽƚϮϬϯϬ͘ŝƚĚŽĞůŚĂĚŶŝĞƚŵŽĞƚĞŶǁŽƌĚĞŶ ŽƉŐĞŶŽŵĞŶŝŶĚĞďĞŐƌŽƚŝŶŐϮϬϮϰ͘ ĞsŝƐŝĞsƌŝũĞƚŝũĚƐĞĐŽŶŽŵŝĞϮϬϯϬŐĞŵĞĞŶƚĞ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶŝƐŽƉŐĞƐƚĞůĚĞŶŝŶ ŚĞƚǀŽŽƌũĂĂƌϮϬϮϰǀĂƐƚŐĞƐƚĞůĚĚŽŽƌĚĞŐĞŵĞĞŶƚĞƌĂĂĚ͘ĞǀŝƐŝĞďĞǀĂƚĞĞŶ ƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐƐƉƌŽŐƌĂŵŵĂ͘sĂŶƵŝƚŚĞƚƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐƐƉƌŽŐƌĂŵŵĂǌŝũŶǁĞŝŶŵŝĚĚĞůƐ ŐĞƐƚĂƌƚŵĞƚŚĞƚǀĞƌĚĞƌǀĞƌŐƌŽƚĞŶǀĂŶĚĞƚŽĞƌŝƐƚŝƐĐŚĞĂĂŶƚƌĞŬŬŝŶŐƐŬƌĂĐŚƚŝŶŚĞƚ ŐĞďŝĞĚ,ĂŶĐĂƚĞ͕ŚĞƚŽƉƐƚĞůůĞŶǀĂŶĚĞŐĞďŝĞĚƐǀŝƐŝĞǀĂŬĂŶƚŝĞƉĂƌŬĞŶ ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶĞŶŝƐĞƌŐĞůĚǀƌŝũŐĞŵĂĂŬƚŽŵĚĞŽŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐƐŬŽƐƚĞŶdKW EŽĞƚƐĞůĞƌďĞƌŐŝŶŬĂĂƌƚƚĞďƌĞŶŐĞŶ͘ ĞŶůŽĐĂƚŝĞƚĞŶŶŽŽƌĚĞŶǀĂŶŚĞƚƐƚĂƚŝŽŶŝŶEŝũǀĞƌĚĂůŝƐŝŶďĞĞůĚŐĞďƌĂĐŚƚǀŽŽƌ ŚŽƚĞůŽŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐ͘

tĞǁŝůůĞŶĞĞŶƚŽĞŬŽŵƐƚďĞƐƚĞŶĚŝŐEĂƚŝŽŶĂĂůWĂƌŬǀĂŶƚŽƉŬůĂƐƐĞƌĞĂůŝƐĞƌĞŶĞŶďĞƐƚĞŶĚŝŐĞŶ WƌŽũĞĐƚĞŶƵŝƚǀŽĞƌĞŶǀŽŽƌƚŬŽŵĞŶĚƵŝƚĚĞƉĂƌƚŶĞƌͲƉĂƌŬĂĨƐƉƌĂŬĞŶEW^ĂůůĂŶĚƐĞ ,ĞƵǀĞůƌƵŐĞŶdǁĞŶƚƐZĞŐŐĞĚĂů͘

ϭ͘Ϯ͘ϯ

tĞŚĞďďĞŶŽŶĚĞƌǌŽĐŚƚŽĨĞĞŶŬůĞŝŶƐĐŚĂůŝŐďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶŝŶ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶ ŵŽŐĞůŝũŬŐĞŵĂĂŬƚŬĂŶǁŽƌĚĞŶ͘ĂĂƌŽŵŝƐŝŶ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶͲEŽŽƌĚĞĞŶ sŽŽƌŬĞƵƌƐƌĞĐŚƚŐĞǀĞƐƚŝŐĚŽŵĚĞŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶĚĂĂƌƚŽĞƚĞŬƵŶŶĞŶ ŽŶĚĞƌǌŽĞŬĞŶ͘,ĞƚǌĞůĨĚĞŐĞůĚƚǀŽŽƌĞĞŶŽŶĚĞƌǌŽĞŬŶĂĂƌ ƵŝƚďƌĞŝĚŝŶŐƐŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶǀĂŶďĞĚƌŝũǀĞŶƚĞƌƌĞŝŶΖƚ>ŽĐŚƚĞƌ͘

ŝǀĞƌƐĞŶŐĞǀĂƌŝĞĞƌĚǁŝŶŬĞůĂĂŶďŽĚĞŶǀĞƌƐƚĞƌŬĞŶƌĞŐŝŽĨƵŶĐƚŝĞEŝũǀĞƌĚĂů ,ĞƚĂĂŶƚƌĞŬŬĞůŝũŬĞƌŵĂŬĞŶǀĂŶŚĞƚEŝũǀĞƌĚĂůƐĞĐĞŶƚƌƵŵĚŽŽƌƚĞŝŶǀĞƐƚĞƌĞŶŝŶtŝůůĞŵ ůĞǆĂŶĚĞƌƐƚƌĂĂƚ͕<ĞŝǌĞƌƐĞƌĨĞŶDĂǆŝŵĂƐƚƌĂĂƚ͘

sŽůƚŽŽŝĚ

ϭ͘ϭ͘ϭ͘ ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶĂůƐĂĂŶƚƌĞŬŬĞůŝũŬĞǀĞƐƚŝŐŝŶŐƐƉůĂĂƚƐǀĞƌƐƚĞƌŬĞŶĚŽŽƌŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐƚĞĨĂĐŝůŝƚĞƌĞŶ

ϮϱϲƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ

ϱϰϲŬŝŶĚĞƌĞŶ

/ŶϮϬϮϯĞĐůĂƌĂƚŝĞĨŽŶĚƐ͕ŝŶϮϬϮϰ͗ DĞĞĚŽĞŶƌĞŐĞůŝŶŐϭϴн ϭϮϬй

'ĞďƌƵŝŬ ϮϬϮϰΎ

ϮϯϴƚŽĞŐĞŬĞŶĚĞ ĂĂŶǀƌĂŐĞŶ

/ŶϮϬϮϯ<ŝŶĚƉĂŬŬĞƚ͕ŝŶϮϬϮϰ͗ DĞĞĚŽĞŶƌĞŐĞůŝŶŐϬͲϭϳũĂĂƌ ϭϮϬй

'ĞďƌƵŝŬ ϮϬϮϯ

/ŶǀĞƌďĂŶĚŵĞƚĂĨƐƚĞŵŵŝŶŐƚƵƐƐĞŶŵŝŶŝƐƚĞƌŝĞ͕>ssEĞŶƉƌŽǀŝŶĐŝĞKǀĞƌŝũƐƐĞů ďĞǀŝŶĚĞŶĚĞEĂƚŝŽŶĂůĞWĂƌŬĞŶǌŝĐŚŶŽŽĚŐĞĚǁŽŶŐĞŶŝŶĞĞŶƚƵƐƐĞŶũĂĂƌ͘ ,ŝĞƌĚŽŽƌǌŝũŶĞƌŵŝŶĚĞƌŵŝĚĚĞůĞŶďĞƐĐŚŝŬďĂĂƌĞŶŬƵŶŶĞŶŵŝŶĚĞƌƉƌŽũĞĐƚĞŶ ƵŝƚŐĞǀŽĞƌĚǁŽƌĚĞŶ͘ĞƉƌŽũĞĐƚĞŶĚŝĞƵŝƚŐĞǀŽĞƌĚŬƵŶŶĞŶǁŽƌĚĞŶ͕ůŽƉĞŶ ǀŽůŐĞŶƐƉůĂŶŶŝŶŐ͘KŶĚĞƌƚƵƐƐĞŶǁŽƌĚƚŐĞǁĞƌŬƚĂĂŶĚĞŽƉůŝũŶŝŶŐǀĂŶĞĞŶŶŝĞƵǁ ƉƌŽŐƌĂŵŵĂǀŽŽƌϮϬϮϱͲϮϬϯϬŽƉďĂƐŝƐǀĂŶŚĞƚďĞůĞŝĚƐƉƌŽŐƌĂŵŵĂEĂƚŝŽŶĂůĞ WĂƌŬĞŶ͘

DĞĞƌǀĞƌďŝŶĚŝŶŐƚƵƐƐĞŶĚĞƚŽĞƌŝƐƚŝƐĐŚĞŬĞƌŶĞŶ͕ĚĞZĞŐŐĞƐƚƌĞĞŬ͕^ĂůůĂŶĚƐĞ,ĞƵǀĞůƌƵŐĞŶŚĞƚƉůĂƚƚĞůĂŶĚƐƚŽĞƌŝƐŵĞ

/ŶŚĞƚĂĂŶůŽŽƉŐĞďŝĞĚ<ĞŝǌĞƌƐĞƌĨŝƐŚĞƚŵŽŐĞůŝũŬŽŵƌĞƚĂŝůƚĞƚƌĂŶƐĨŽƌŵĞƌĞŶ ŶĂĂƌǁŽŶĞŶ͘/ŶŵŝĚĚĞůƐŝƐĞĞŶƉĂŶĚŐĞƚƌĂŶƐĨŽƌŵĞĞƌĚŶĂĂƌĞĞŶǁŽŽŶĨƵŶĐƚŝĞ͘ sŽŽƌĂŶĚĞƌĞƉĂŶĚĞŶůŝŐŐĞŶĞƌƉůĂŶŶĞŶ͘tĞǌŝũŶŝŶĂĨǁĂĐŚƚŝŶŐǀĂŶĚĞ ƉƌŽũĞĐƚŽŶƚǁŝŬŬĞůĂĂƌ͘

Eƌ͘

tĂƚǁŝůĚĞŶǁĞďĞƌĞŝŬĞŶĞŶǁĂƚŚĞďďĞŶǁĞĚĂĂƌǀŽŽƌŐĞĚĂĂŶ͍ dŽĞƌŝƐƚŝƐĐŚĞŬƌĂĐŚƚǀĂŶ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶƵŝƚďŽƵǁĞŶ

^ƚĂƚƵƐ

KƉƐƚĞůůĞŶĨŝĞƚƐƐƚƌƵĐƚƵƵƌƉůĂŶ͘

KŶĚĞƌǌŽĞŬŶĂĂƌŐĞƐĐŚŝŬƚĞůŽĐĂƚŝĞǀŽŽƌĞĞŶŚŽƚĞůĂĐĐŽŵŵŽĚĂƚŝĞŝŶEŝũǀĞƌĚĂů͘ ϭ͘Ϯ͘Ϯ

ĞĂŵďŝƚŝĞƐǀĂŶ^ĂůůĂŶĚƐĞ,ĞƵǀĞůƌƵŐΘdǁĞŶƚƐZĞŐŐĞĚĂůŬŽŵĞŶƚĞƌƵŐŝŶ ĚŝǀĞƌƐĞďĞůĞŝĚƐĚŽĐƵŵĞŶƚĞŶ͕ŚŝĞƌĚŽŽƌŽŽŬŝŶĚĞŽŵŐĞǀŝŶŐƐǀŝƐŝĞ͘

<ŽƌƚĞƚŽĞůŝĐŚƚŝŶŐ

Eƌ͘

tĂƚǁŝůĚĞŶǁĞďĞƌĞŝŬĞŶĞŶǁĂƚŚĞďďĞŶǁĞĚĂĂƌǀŽŽƌŐĞĚĂĂŶ͍

ϭ͘ϯ͘ϭ

KŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐĞŶƉĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶǀŽŽƌŬǁĞƚƐďĂƌĞĚŽĞůŐƌŽĞƉĞŶďĞǀŽƌĚĞƌĞŶ

^ƚĂƚƵƐ

/ŶŽǀĞƌůĞŐŵĞƚŚĞƚďĞƐƚƵƵƌǀĂŶEŽĞƐƚŽŶƚǁŝŬŬĞůĞŶǁĞEŽĞƐƚǀĞƌĚĞƌ ĚŽŽƌ͗ ͲŽŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐƚĂůĞŶƚƌŽƵƚĞƐ͖ ͲŽŶĚĞƌǌŽĞŬĞŶǀĂŶĞĞŶďƌĞĚĞƌĞĚŽĞůŐƌŽĞƉĐůŝģŶƚĞŶǁĂĂƌĚŽŽƌŵĞƚĞŶ ǀĂŶĞůŬĂĂƌŐĞůĞĞƌĚŬĂŶǁŽƌĚĞŶ͖ ͲŝŶƚĞŶƐŝĞǀĞƌĞƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐŵĞƚďĞĚƌŝũĨƐůĞǀĞŶ͕ǁĂĂƌďŝũǁĞĂĂŶƐůƵŝƚĞŶ ďŝũĚĞǁŝũǌŝŐŝŶŐĞŶǀĂŶĚĞWĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞǁĞƚ;ƌĞĞĚKĨĨĞŶƐŝĞĨͿĚŝĞǌŝũŶ ǀĞƌǁĞƌŬƚŝŶŽŶǌĞŶŝĞƵǁĞƌĞͲŝŶƚĞŐƌĂƚŝĞǀĞƌŽƌĚĞŶŝŶŐϮϬϮϯ͘

ƌǁŽƌĚƚŐĞĞŶĨŝĞƚƐƐƚƌƵĐƚƵƵƌƉůĂŶŽƉŐĞƐƚĞůĚ͘/ŶϮϬϭϵŝƐĚĞĨŝĞƚƐǀŝƐŝĞǀĂƐƚŐĞƐƚĞůĚ ĚŽŽƌĚĞƌĂĂĚ͘ĞǀŝƐŝĞůŽŽƉƚƚŽƚϮϬϯϬ͘ŝƚĚŽĞůŚĂĚŶŝĞƚŵŽĞƚĞŶǁŽƌĚĞŶ ŽƉŐĞŶŽŵĞŶŝŶĚĞďĞŐƌŽƚŝŶŐϮϬϮϰ͘ ĞsŝƐŝĞsƌŝũĞƚŝũĚƐĞĐŽŶŽŵŝĞϮϬϯϬŐĞŵĞĞŶƚĞ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶŝƐŽƉŐĞƐƚĞůĚĞŶŝŶ ŚĞƚǀŽŽƌũĂĂƌϮϬϮϰǀĂƐƚŐĞƐƚĞůĚĚŽŽƌĚĞŐĞŵĞĞŶƚĞƌĂĂĚ͘ĞǀŝƐŝĞďĞǀĂƚĞĞŶ ƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐƐƉƌŽŐƌĂŵŵĂ͘sĂŶƵŝƚŚĞƚƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐƐƉƌŽŐƌĂŵŵĂǌŝũŶǁĞŝŶŵŝĚĚĞůƐ ŐĞƐƚĂƌƚŵĞƚŚĞƚǀĞƌĚĞƌǀĞƌŐƌŽƚĞŶǀĂŶĚĞƚŽĞƌŝƐƚŝƐĐŚĞĂĂŶƚƌĞŬŬŝŶŐƐŬƌĂĐŚƚŝŶŚĞƚ ŐĞďŝĞĚ,ĂŶĐĂƚĞ͕ŚĞƚŽƉƐƚĞůůĞŶǀĂŶĚĞŐĞďŝĞĚƐǀŝƐŝĞǀĂŬĂŶƚŝĞƉĂƌŬĞŶ ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶĞŶŝƐĞƌŐĞůĚǀƌŝũŐĞŵĂĂŬƚŽŵĚĞŽŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐƐŬŽƐƚĞŶdKW EŽĞƚƐĞůĞƌďĞƌŐŝŶŬĂĂƌƚƚĞďƌĞŶŐĞŶ͘

<ŽƌƚĞƚŽĞůŝĐŚƚŝŶŐ /ŶŚĞƚǀŝĞƌĚĞŬǁĂƌƚĂĂůǀĂŶϮϬϮϰŝƐĞĞŶĂŶĂůǇƐĞŐĞŵĂĂŬƚǀĂŶEŽĞƐƚ͘ĂĂƌďŝũŝƐ ŐĞŬĞŬĞŶŶĂĂƌĚĞŽƉĚƌĂĐŚƚ͕ĚĞĚŽĞůŐƌŽĞƉ͕ŚĞƚĚŝĞŶƐƚǀĞƌůĞŶŝŶŐƐĂĂŶďŽĚĞŶĚĞ ŐŽǀĞƌŶĂŶĐĞ͘ĞǌĞĂŶĂůǇƐĞǁŽƌĚƚŝŶŚĞƚĞĞƌƐƚĞŬǁĂƌƚĂĂůǀĂŶϮϬϮϱŐĞĚĞĞůĚŵĞƚ ŚĞƚďĞƐƚƵƵƌǀĂŶEŽĞƐƚ͕ŚĞƚĐŽůůĞŐĞǀĂŶďĞŶǁĞŶĚĞŐĞŵĞĞŶƚĞƌĂĂĚ͘sĂŶƵŝƚĚĞ ĂŶĂůǇƐĞǁŽƌĚƚǀĞƌŬĞŶĚǁĞůŬĞŬĂŶƐĞŶĞƌůŝŐŐĞŶĞŶǁĞůŬĞƐƚĂƉƉĞŶŶŽĚŝŐǌŝũŶŽŵ ĚŽŽƌƚĞŐƌŽĞŝĞŶƚŽƚĞĞŶǀŽůǁĂĂƌĚŝŐĞŶƚŽĞŬŽŵƐƚďĞƐƚĞŶĚŝŐǁĞƌŬͲĞŶ ŽŶƚǁŝŬŬĞůďĞĚƌŝũĨǀŽŽƌĚĞďƌĞĚĞĚŽĞůŐƌŽĞƉ͘

ĞŶůŽĐĂƚŝĞƚĞŶŶŽŽƌĚĞŶǀĂŶŚĞƚƐƚĂƚŝŽŶŝŶEŝũǀĞƌĚĂůŝƐŝŶďĞĞůĚŐĞďƌĂĐŚƚǀŽŽƌ ŚŽƚĞůŽŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐ͘

/ŶŚĞƚǀŝĞƌĚĞŬǁĂƌƚĂĂůǀĂŶϮϬϮϰŝƐƐĂŵĞŶŵĞƚŚĞƚďĞĚƌŝũĨƐůĞǀĞŶĞĞŶ ƚĂůĞŶƚƌŽƵƚĞǀĞƌŬĞŶĚŽƉŚĞƚŐĞďŝĞĚǀĂŶĚŽĐƵŵĞŶƚĂŝƌĞŝŶĨŽƌŵĂƚŝĞǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐ ;/sͿ͘ĞǌĞƚĂůĞŶƚƌŽƵƚĞǁŽƌĚƚǀĂŶĂĨďĞŐŝŶϮϬϮϱǀŽƌŵŐĞŐĞǀĞŶĞŶďĞƐƚĂĂƚƵŝƚ ĞĞŶƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐƚƵƐƐĞŶĚĞŐĞŵĞĞŶƚĞ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶ͕^ƚŝĐŚƚŝŶŐEŽĞƐƚĞŶŚĞƚ ďĞĚƌŝũĨƐůĞǀĞŶ͘KŽŬŽŶĚĞƌǁŝũƐǁŽƌĚƚŚŝĞƌďŝũďĞƚƌŽŬŬĞŶ;ƉƌĂŬƚŝũŬůĞƌĞŶŵĞƚ ƉƌĂŬƚŝũŬǀĞƌŬůĂƌŝŶŐĞŶĞŶĐĞƌƚŝĨŝĐĂƚĞŶͿ͘

ϭ͘Ϯ͘ϯ

1.3 Werk en inkomen

1.2 Vrijetijdseconomie en toerisme ϭ͘Ϯ͘ϭ

ŝƚůĂƚĞŶǁĞĞĞŶŽŶĚĞƌĚĞĞůǌŝũŶǀĂŶĚĞƚĞĂĐƚƵĂůŝƐĞƌĞŶŐĞŵĞĞŶƚĞůŝũŬĞŽŵŐĞǀŝŶŐƐǀŝƐŝĞ͘

KƌŐĂŶŝƐĞƌĞŶďŝũĞĞŶŬŽŵƐƚĞŶǀŽŽƌŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐ͕ŵĞƚĂůƐĚŽĞůĚĞŬĂŶƐĞŶǀŽŽƌŵĞŶƐĞŶ ŵĞƚĂĨƐƚĂŶĚƚŽƚĚĞĂƌďĞŝĚƐŵĂƌŬƚƚĞǀĞƌŐƌŽƚĞŶ͘

Ÿ tĞǀĞƌŐƌŽƚĞŶĚĞƚŽĞŐĂŶŬĞůŝũŬŚĞŝĚǀĂŶƐƉŽƌƚĚŽŽƌŬǁĞƚƐďĂƌĞŝŶǁŽŶĞƌƐ ƚĞƐƚŝŵƵůĞƌĞŶŽŵĚĞĞůƚĞŶĞŵĞŶĂĂŶŽŶǌĞŐĞŵĞĞŶƚĞůŝũŬĞƚƌĂũĞĐƚĞŶ ^ƉŽƌƚĞŶ͛ƚtĞƌŬƚĞŶ&ŝƚĂĂŶ͛ƚtĞƌŬ͘ĂĂƌĚŽŽƌŬŽŵĞŶŵĞŶƐĞŶůĞƚƚĞƌůŝũŬ ŝŶďĞǁĞŐŝŶŐĞŶĚŽĞŶǌĞŵĞĞ͘ĞǀŽŽƌƚǌĞƚƚŝŶŐŝŶĞĞŶƌĞŐƵůŝĞƌƐƉŽƌƚƚƌĂũĞĐƚ ŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶĞŶǁŝũĚŽŽƌĨŝŶĂŶĐŝģůĞŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶŝŶŐǀŽŽƌƐƉŽƌƚĂĂŶ ŵŝŶŝŵĂ͘

DĞĞƌǀĞƌďŝŶĚŝŶŐƚƵƐƐĞŶĚĞƚŽĞƌŝƐƚŝƐĐŚĞŬĞƌŶĞŶ͕ĚĞZĞŐŐĞƐƚƌĞĞŬ͕^ĂůůĂŶĚƐĞ,ĞƵǀĞůƌƵŐĞŶŚĞƚƉůĂƚƚĞůĂŶĚƐƚŽĞƌŝƐŵĞ >ŽŐŝƐĐŚĞŵĞĞͲŬŽƉƉĞůͲŬĂŶƐĞŶďĞŶƵƚƚĞŶǀĂŶƵŝƚŚĞƚĂŵďŝƚŝĞƉůĂŶEW^,ΘdZ͘

Ÿ ŝƚůĂƚĞŶǁĞĞĞŶŽŶĚĞƌĚĞĞůǌŝũŶǀĂŶĚĞƚĞĂĐƚƵĂůŝƐĞƌĞŶŐĞŵĞĞŶƚĞůŝũŬĞŽŵŐĞǀŝŶŐƐǀŝƐŝĞ͘

Eƌ͘

tĂƚǁŝůĚĞŶǁĞďĞƌĞŝŬĞŶĞŶǁĂƚŚĞďďĞŶǁĞĚĂĂƌǀŽŽƌŐĞĚĂĂŶ͍

ϭ͘ϯ͘ϭ

KŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐĞŶƉĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶǀŽŽƌŬǁĞƚƐďĂƌĞĚŽĞůŐƌŽĞƉĞŶďĞǀŽƌĚĞƌĞŶ

^ƚĂƚƵƐ

tĂĂƌŵŽŐĞůŝũŬĂŶƚŝĐŝƉĞƌĞŶǁĞŽƉĚĞWĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞǁĞƚŝŶĂůĂŶƐ͕ĚŝĞ ŶĂĂƌǀĞƌǁĂĐŚƚŝŶŐϭͲϭͲϮϬϮϱǀĂŶŬƌĂĐŚƚŐĂĂƚ͕ǁĂĂƌďŝũǁĞŵĂĂƚǁĞƌŬĞŶ ǀĞƌƚƌŽƵǁĞŶĐĞŶƚƌĂĂůƐƚĞůůĞŶ͘ ,ĞƚŬĂďŝŶĞƚŚĞĞĨƚŶĂĂƌĂĂŶůĞŝĚŝŶŐǀĂŶůĂŶĚĞůŝũŬĞĞǀĂůƵĂƚŝĞƐǁŝũǌŝŐŝŶŐĞŶďĞŬĞŶĚ ŐĞŵĂĂŬƚŝŶĚĞĨŝŶĂŶĐŝĞƌŝŶŐǀĂŶďĞƐĐŚƵƚǁĞƌŬ͕ŝŶĐůƵƐŝĞĨ ĞĞŶŵĂůŝŐĞĞǆƚƌĂŵŝĚĚĞůĞŶǀŽŽƌƐŽĐŝĂĂůŽŶƚǁŝŬŬĞůďĞĚƌŝũǀĞŶ͘ĞǌĞ ǁŝũǌŝŐŝŶŐĞŶďĞƚƌĞŬŬĞŶǁĞďŝũĚĞůŽŬĂůĞƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐtƐǁ͘

'ĞĚƵƌĞŶĚĞŚĞƚŚĞůĞŬĂůĞŶĚĞƌũĂĂƌŚĞďďĞŶŝŶǁŽŶĞƌƐƵŝƚŽŶƐďĞƐƚĂŶĚĞŶ ĚĂĂƌďƵŝƚĞŶĚĞĞůŬƵŶŶĞŶŶĞŵĞŶĂĂŶĚĞǌĞƚƌĂũĞĐƚĞŶ͘ŝƚŚĞĞĨƚŐĞůĞŝĚƚŽƚ ƐƵĐĐĞƐǀŽůůĞƐƚĂƉƉĞŶƌŝĐŚƚŝŶŐĚĞĂƌďĞŝĚƐŵĂƌŬƚ͘

tĞǀĞƌŐƌŽƚĞŶĚĞƚŽĞŐĂŶŬĞůŝũŬŚĞŝĚǀĂŶƐƉŽƌƚĚŽŽƌŬǁĞƚƐďĂƌĞŝŶǁŽŶĞƌƐ ƚĞƐƚŝŵƵůĞƌĞŶŽŵĚĞĞůƚĞŶĞŵĞŶĂĂŶŽŶǌĞŐĞŵĞĞŶƚĞůŝũŬĞƚƌĂũĞĐƚĞŶ ^ƉŽƌƚĞŶ͛ƚtĞƌŬƚĞŶ&ŝƚĂĂŶ͛ƚtĞƌŬ͘ĂĂƌĚŽŽƌŬŽŵĞŶŵĞŶƐĞŶůĞƚƚĞƌůŝũŬ ŝŶďĞǁĞŐŝŶŐĞŶĚŽĞŶǌĞŵĞĞ͘ĞǀŽŽƌƚǌĞƚƚŝŶŐŝŶĞĞŶƌĞŐƵůŝĞƌƐƉŽƌƚƚƌĂũĞĐƚ ŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶĞŶǁŝũĚŽŽƌĨŝŶĂŶĐŝģůĞŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶŝŶŐǀŽŽƌƐƉŽƌƚĂĂŶ ŵŝŶŝŵĂ͘

/ŶĚĞsŝƐŝĞsƌŝũĞƚŝũĚƐĞĐŽŶŽŵŝĞϮϬϯϬŐĞŵĞĞŶƚĞ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶ͕ǀĂƐƚŐĞƐƚĞůĚŝŶŚĞƚ ǀŽŽƌũĂĂƌϮϬϮϰ͕ǌŝũŶŬŽƉƉĞůŝŶŐĞŶŐĞŵĂĂŬƚŵĞƚĂŵďŝƚŝĞƉůĂŶ^ĂůůĂŶĚƐĞ ,ĞƵǀĞůƌƵŐΘdǁĞŶƚƐZĞŐŐĞĚĂů͕ǌŽĂůƐďĞƐƚĞŵŵŝŶŐƐŵĂŶĂŐĞŵĞŶƚ;ƐƉƌĞŝĚŝŶŐͿ͘

ϭ͘ϯ͘Ϯ

tĞǀŽĞƌĞŶƌĞŐŝŽŶĂĂůĞŶůŽŬĂĂůŐĞƐƉƌĞŬŬĞŶŵĞƚƉĂƌƚŶĞƌƐŽŵĚĞƉůĂŶŶŝŶŐ ǀĂŶƚĂĂůĂĂŶďŽĚǀŽŽƌŝŶďƵƌŐĞƌĂĂƌƐďĞƚĞƌĂĂŶƚĞůĂƚĞŶƐůƵŝƚĞŶďŝũĚĞ ƉĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞǀĞƌƉůŝĐŚƚŝŶŐĞŶǀŽůŐĞŶƐĚĞǁĞƚŝŶďƵƌŐĞƌŝŶŐϮϬϮϭ͘ĂĂƌĚŽŽƌ ŝƐŚĞƚǀŽŽƌŝŶďƵƌŐĞƌĂĂƌƐďĞƚĞƌŚĂĂůďĂĂƌŽŵǁĞƌŬĞŶ͕ůĞƌĞŶĞŶŐĞǌŝŶ ŵĞƚĞůŬĂĂƌƚĞĐŽŵďŝŶĞƌĞŶ͘

tĞĞǀĂůƵĞƌĞŶĚĞŵĂĂƚƐĐŚĂƉƉĞůŝũŬĞďĞŐĞůĞŝĚŝŶŐǀĂŶŝŶďƵƌŐĞƌĂĂƌƐ͘

/ŶƚĞŶƐŝǀĞƌŝŶŐǀĂŶŽŶǌĞĂĂŶƉĂŬŚƵŝƐǀĞƐƚŝŶŐĞŶďĞŐĞůĞŝĚŝŶŐƐƚĂƚƵƐŚŽƵĚĞƌƐ͕ ŝŶƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐŵĞƚsůƵĐŚƚĞůŝŶŐĞŶtĞƌŬĞŶǁŽŽŶĐŽƌƉŽƌĂƚŝĞ͘ tĞůĞǀĞƌĞŶĞĞŶŝŶƐƉĂŶŶŝŶŐŽŵĚĞǀĞƌŚŽŽŐĚĞƚĂĂŬƐƚĞůůŝŶŐ͕ǁĂĂƌǀŽŽƌ ŝŶϮϬϮϰŶŽŐĂĂŶƚĂůůĞŶǁŽƌĚĞŶƚŽĞŐĞǀŽĞŐĚ͕ƚĞďĞŚĂůĞŶ͕ŵĂĂƌƌĞĂůŝƐĞƌĞŶ ŽŶƐĚĂƚĚŝƚŵŽŐĞůŝũŬŶŝĞƚŐĂĂƚůƵŬŬĞŶ͘

ƌŝƐŐĞŬŽǌĞŶǀŽŽƌĞĞŶĂŶĚĞƌĞǀŽƌŵ͘KŶǌĞĚŝĞŶƐƚǀĞƌůĞŶŝŶŐĞŶŚƵŝĚŝŐĞ ĚŽĞůŐƌŽĞƉŝƐŐĞƉƌĞƐĞŶƚĞĞƌĚĂĂŶŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐŝŶŽŶǌĞŐĞŵĞĞŶƚĞ͘ĂĂƌŶĂĂƐƚ ĚĞĞůŐĞŶŽŵĞŶĂĂŶĚĞĚŽŽƌŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐŐĞŽƌŐĂŶŝƐĞĞƌĚĞďĂŶĞŶŵĂƌŬƚ͘ ĂĂƌǀŽŽƌǌŝũŶŽŽŬǀĞĞůŝŶǁŽŶĞƌƐƵŝƚŽŶǌĞĚŽĞůŐƌŽĞƉƵŝƚŐĞŶŽĚŝŐĚ͘

30Ŷ

ĞŝŶŐĂŶŐƐĚĂƚƵŵǀĂŶĚĞǁĞƚŝƐƵŝƚŐĞƐƚĞůĚ͘ĞǀĞƌǁĂĐŚƚĞŝŶŐĂŶŐƐĚĂƚƵŵŝƐ ŶĂĂƌǀĞƌǁĂĐŚƚŝŶŐϭͲϭͲϮϬϮϲ͘ ĞĞĞŶŵĂůŝŐĞĞǆƚƌĂŵŝĚĚĞůĞŶǀŽŽƌƐŽĐŝĂĂůŽŶƚǁŝŬŬĞůďĞĚƌŝũǀĞŶǁŽƌĚĞŶŝŶŐĞǌĞƚ ǀŽŽƌĚĞǀĞƌůĞŶŐŝŶŐǀĂŶĚĞŝŶǌĞƚǀĂŶĚĞƉƌŽũĞĐƚůĞŝĚĞƌǁƐǁƚ͘ď͘ǀ͘ ĚŽŽƌŽŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐůŽŬĂůĞƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐǁƐǁͬƐƚ͘EŽĞƐƚ͘sĞƌĚĞƌŝƐĚĞ ďĞŐĞůĞŝĚŝŶŐƐǀĞƌŐŽĞĚŝŶŐŶŝĞƵǁďĞƐĐŚƵƚǁĞůǀĞƌŚŽŽŐĚ͕ŵĂĂƌĚĞǌĞǀĞƌŐŽĞĚŝŶŐ ŝƐŶŽŐŽƉďĂƐŝƐǀĂŶĚĞůĂŶĚĞůŝũŬĞƚĂĂŬƐƚĞůůŝŶŐ͕ǁĂƚǀŽŽƌŽŶǌĞŐĞŵĞĞŶƚĞ ŽŶǀŽůĚŽĞŶĚĞŝƐŽŵĂůůĞŬĂŶĚŝĚĂƚĞŶŶŝĞƵǁďĞƐĐŚƵƚƚĞƉůĂĂƚƐĞŶ͘

WĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞŝŶďƵƌŐĞƌĂĂƌƐďĞǀŽƌĚĞƌĞŶ

ĞŝŶďƵƌŐĞƌĂĂƌƐĚŝĞŝŶŚĞƚŬĂĚĞƌǀĂŶĚĞŶŝĞƵǁĞtĞƚĞĞŶ ŝŶďƵƌŐĞƌŝŶŐƐǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐǀŽůŐĞŶĞŶǀĞƌƉůŝĐŚƚŝŶŐĞŶŚĞďďĞŶ͕ŬƌŝũŐĞŶǀŽůĚŽĞŶĚĞ ƚĂĂůĂĂŶďŽĚ͘ĞĞĞƌƐƚĞŝŶďƵƌŐĞƌĂĂƌƐŚĞďďĞŶŝŶŵŝĚĚĞůƐĚĞŝŶďƵƌŐĞƌŝŶŐďĞŚĂĂůĚ͘

ǀĂůƵĂƚŝĞŵĂĂƚƐĐŚĂƉƉĞůŝũŬĞďĞŐĞůĞŝĚŝŶŐŚĞĞĨƚƉůĂĂƚƐŐĞǀŽŶĚĞŶ͘ĞƵŝƚŬŽŵƐƚĞŶ ǁŽƌĚĞŶŵĞĞŐĞŶŽŵĞŶŝŶŚĞƚǀĞƌǀŽůŐ͘ DĞƚĚĞǁŽŶŝŶŐĐŽƌƉŽƌĂƚŝĞǌŝũŶďĞƐƚƵƵƌůŝũŬĞĂĨƐƉƌĂŬĞŶŐĞŵĂĂŬƚŽǀĞƌ ĂĂŶǀƵůůĞŶĚĞŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶŽŵŚƵŝƐǀĞƐƚŝŶŐǀŽŽƌƐƚĂƚƵƐŚŽƵĚĞƌƐƚĞĐƌĞģƌĞŶ͘Ğ ĂĨƐƉƌĂŬĞŶŚĞďďĞŶŝŶϮϬϮϰĂůŐĞůĞŝĚƚŽƚŵĞĞƌŚƵŝƐǀĞƐƚŝŶŐ͘tĞŚĞďďĞŶϱϲǀĂŶ ĚĞŝŶƚŽƚĂĂůϵϮƐƚĂƚƵƐŚŽƵĚĞƌƐǁĞƚĞŶƚĞŚƵŝƐǀĞƐƚĞŶŝŶϮϬϮϰ͘

tĞůĞǀĞƌĞŶĞĞŶŝŶƐƉĂŶŶŝŶŐŽŵĚĞǀĞƌŚŽŽŐĚĞƚĂĂŬƐƚĞůůŝŶŐ͕ǁĂĂƌǀŽŽƌ ŝŶϮϬϮϰŶŽŐĂĂŶƚĂůůĞŶǁŽƌĚĞŶƚŽĞŐĞǀŽĞŐĚ͕ƚĞďĞŚĂůĞŶ͕ŵĂĂƌƌĞĂůŝƐĞƌĞŶ ŽŶƐĚĂƚĚŝƚŵŽŐĞůŝũŬŶŝĞƚŐĂĂƚůƵŬŬĞŶ͘

ĂĨƐƉƌĂŬĞŶŚĞďďĞŶŝŶϮϬϮϰĂůŐĞůĞŝĚƚŽƚŵĞĞƌŚƵŝƐǀĞƐƚŝŶŐ͘tĞŚĞďďĞŶϱϲǀĂŶ ĚĞŝŶƚŽƚĂĂůϵϮƐƚĂƚƵƐŚŽƵĚĞƌƐǁĞƚĞŶƚĞŚƵŝƐǀĞƐƚĞŶŝŶϮϬϮϰ͘

1.4 Armoedebeleid, schuldhulpverlening Eƌ͘

tĂƚǁŝůĚĞŶǁĞďĞƌĞŝŬĞŶĞŶǁĂƚŚĞďďĞŶǁĞĚĂĂƌǀŽŽƌŐĞĚĂĂŶ͍

ϭ͘ϰ͘ϭ

WƌĞǀĞŶƚŝĞǀĂŶĂƌŵŽĞĚĞĞŶƐĐŚƵůĚĞŶ tĞǌĞƚƚĞŶŝŶŽƉƐƚƌƵĐƚƵƌĞůĞĞŶƚŽĞŐĂŶŬĞůŝũŬĞĐŽŵŵƵŶŝĐĂƚŝĞǀŽŽƌ ŝŶǁŽŶĞƌƐ͕ƉĂƐƐĞŶĚďŝũĚŝĞŝŶǁŽŶĞƌƐ͘ĂĂƌďŝũŚĞďďĞŶǁĞƐƉĞĐŝĨŝĞŬĞ ĂĂŶĚĂĐŚƚǀŽŽƌŐĞǌŝŶŶĞŶŵĞƚŵŝŶĚĞƌũĂƌŝŐĞŬŝŶĚĞƌĞŶ͕ũŽŶŐĞƌĞŶĞŶ ϲϱͲƉůƵƐƐĞƌƐ͘ ^ĂŵĞŶŵĞƚĂŶĚĞƌĞďĞůĞŝĚƐƚĞƌƌĞŝŶĞŶǁĞƌŬĞŶǁĞŵĞĞĂĂŶĚĞŐĞǌŝŶƐĂĂŶƉĂŬ ůĂĂŐŐĞůĞƚƚĞƌĚŚĞŝĚǀĂŶĚĞŐĞŵĞĞŶƚĞ,ĞůůĞŶĚŽŽƌŶ͘,ŝĞƌĚŽŽƌ ŚĞůƉĞŶǁĞĂƌŵŽĞĚĞŝŶŐĞǌŝŶŶĞŶƚĞǀŽŽƌŬŽŵĞŶŽĨƚĞďĞƉĞƌŬĞŶ͘ tĞǀĞƌďĞƚĞƌĞŶŽŶƐƚƌĂŝŶŝŶŐƐĂĂŶďŽĚǀĂŶĨŝŶĂŶĐŝģůĞǌĞůĨƌĞĚǌĂĂŵŚĞŝĚ͕ ǌŽĚĂƚŝŶǁŽŶĞƌƐĚĂĂƌĚŽŽƌǌĞůĨŐĞůĚǌĂŬĞŶŐŽĞĚŬƵŶŶĞŶƌĞŐĞůĞŶ͘

ϭ͘ϰ͘Ϯ

ĞĐŽŵŵƵŶŝĐĂƚŝĞƌŽŶĚŽŵĚĞůŝǀĞŐĂŶŐǀĂŶĚĞDĞĞĚŽĞŶͲǁĞďǁŝŶŬĞůŚĂĚ ƉƌŝŽƌŝƚĞŝƚ͘/ŶŵŝĚĚĞůƐǌŝũŶĚĞĞĞƌƐƚĞƐƚĂƉƉĞŶŐĞǌĞƚ͘

ĞůŽŽƉƚŝũĚǀĂŶŚĞƚƉƌŽũĞĐƚ͕ǁĂĂƌďŝũĞƌŝŶƚĞŶƐŝĞǀĞďĞŐĞůĞŝĚŝŶŐǀĂŶƵŝƚ^ƚŝĐŚƚŝŶŐ >ĞǌĞŶĞŶ^ĐŚƌŝũǀĞŶǁĂƐ͕ŝƐŝŶϮϬϮϰĂĨŐĞůŽƉĞŶ͘WůĂŶǀŽƌŵŝŶŐĞŶŚĞƚŝŶŬĂĂƌƚ ďƌĞŶŐĞŶǀĂŶŚĞƚŶĞƚǁĞƌŬǁĂƌĞŶŚŝĞƌďŝũďĞůĂŶŐƌŝũŬĞŽŶĚĞƌĚĞůĞŶ͘ ĞŐĞŵĞĞŶƚĞƌĂĂĚŚĞĞĨƚďƵĚŐĞƚďĞƐĐŚŝŬďĂĂƌŐĞƐƚĞůĚ͘ŽŶĨŽƌŵŚĞƚǀŽŽƌƐƚĞůĞŶ ďĞƐůƵŝƚǀĂŶĚĞŐĞŵĞĞŶƚĞƌĂĂĚƐƚĂƌƚĞŶĚĞůĞƐƐĞŶĨŝŶĂŶĐŝģůĞĞĚƵĐĂƚŝĞƉĞƌ ƐĐŚŽŽůũĂĂƌϮϬϮϱͬϮϬϮϲŽƉŚĞƚǀŽŽƌƚŐĞǌĞƚ;ƐƉĞĐŝĂĂů͕ƉƌĂŬƚŝũŬĞŶƌĞŐƵůŝĞƌͿ ŽŶĚĞƌǁŝũƐ͘

භ

ƌŝƐŐĞǁĞƌŬƚĂĂŶŚĞƚĨŽƌŵĂůŝƐĞƌĞŶǀĂŶƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐƐĂĨƐƉƌĂŬĞŶŵĞƚ ZĞŐŐĞǁŽŽŶĞŶǀĞĚĂŶŝŶŚĞƚǀŽŽƌŬŽŵĞŶǀĂŶǁŽŶŝŶŐŽŶƚƌƵŝŵŝŶŐĞŶ͘,ŝĞƌďŝũ ǀŽƌŵƚĚĞŝŶƚĞŐƌĂůĞďĞŶĂĚĞƌŝŶŐĚĞďĂƐŝƐǀĂŶĚĞŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶŝŶŐ͘

ŝũĂƌŵŽĞĚĞĞŶƐĐŚƵůĚĞŶŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶŝŶŐǁĂĂƌŶŽĚŝŐ /ŶǌĞƚŽƉŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶŝŶŐǀĂŶĚĞŝŶǁŽŶĞƌĚŽŽƌŶĞƚǁĞƌŬƉĂƌƚŶĞƌƐďŝũĚŝŐŝƚĂůĞ ŽǀĞƌŚĞŝĚƐĂĂŶǀƌĂŐĞŶ͕ĚŽŽƌďŝũǀŽŽƌďĞĞůĚ/ŶĨŽƌŵĂƚŝĞƉƵŶƚŝŐŝƚĂůĞ KǀĞƌŚĞŝĚ;/KͿ͕ďŝďůŝŽƚŚĞĞŬĞŶƐƉƌĞĞŬƵƌĞŶ͘,ĞƚĚŽĞůŝƐĚĞǌĞůĨƌĞĚǌĂĂŵŚĞŝĚ ƚĞǀĞƌďĞƚĞƌĞŶ͘ 'ĞůĞƚŽƉĚĞďĞŶŽĚŝŐĚĞƐƉĞĐŝĨŝĞŬĞŬĞŶŶŝƐĞŶŚĞƚďĞƉĞƌŬƚĞĂĂŶƚĂůĂĂŶǀƌĂŐĞŶ͕ ǀĞƌǌŽƌŐƚŚĞƚZKdǁĞŶƚĞǀŽŽƌŽŶƐĚĞƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐǀĂŶĚĞďǌ ĞŶĚĞƐĐŚƵůĚŚƵůƉǀĞƌůĞŶŝŶŐĂĂŶŽŶĚĞƌŶĞŵĞƌƐ͘,ĞƚƌĞŐĞůĞŶǀĂŶĚĞǌĞ ƵŝƚďĞƐƚĞĚŝŶŐŝƐŝŶϮϬϮϯĂĨŐĞƌŽŶĚ͕ǁĂĂƌĚŽŽƌŝŶĚĞďĞŐƌŽƚŝŶŐƉĞƌϮϬϮϰ ĚĞďŝũĚƌĂŐĞĂĂŶZKdǁĞŶƚĞǀĞƌǁĞƌŬƚŝƐ͘ ,ĞƚZŝũŬŚĞĞĨƚ͕ǀŝĂĚĞ^Wh<ĞŶĞƌŐŝĞĂƌŵŽĞĚĞ͕ŐĞůĚďĞƐĐŚŝŬďĂĂƌŐĞƐƚĞůĚ ŐĞŢƐŽůĞĞƌĚĞǁŽŶŝŶŐĞŶƚĞŚĞůƉĞŶŵĞƚĞŶĞƌŐŝĞďĞƐƉĂƌĞŶ͘ĞǌĞ ƐƉĞĐŝĨŝĞŬĞƵŝƚŬĞƌŝŶŐǁŽƌĚƚǀŝĂĞĞŶƐƵďƐŝĚŝĞƌĞŐĞůŝŶŐǀŽŽƌĞŶĞƌŐŝĞďĞƐƉĂƌĞŶĚĞ ŵĂĂƚƌĞŐĞůĞŶŝŶŐĞǌĞƚ;ůŽƉĞŶĚƚŽƚĞŝŶĚϮϬϮϰͿ͘,ŝĞƌďŝũŵĂŬĞŶ ǁĞĞĞŶĐŽŵďŝŶĂƚŝĞŵĞƚĚĞƐƉĞĐŝĨŝĞŬĞƵŝƚŬĞƌŝŶŐ>ŽŬĂůĞĂŶƉĂŬ /ƐŽůĂƚŝĞ;ůŽƉĞŶĚƚŽƚĞŝŶĚϮϬϮϲͿ͘

ϭ͘ϰ͘ϰ

<ŽƌƚĞƚŽĞůŝĐŚƚŝŶŐ

sƌŽĞŐƐŝŐŶĂůĞƌŝŶŐǀĂŶĂƌŵŽĞĚĞĞŶƐĐŚƵůĚĞŶ tĞŬŝũŬĞŶŵĞƚĞĞŶŝŶƚĞŐƌĂůĞďůŝŬŶĂĂƌĚĞƐŝƚƵĂƚŝĞĞŶŚŽƵĚĞŶĚĞƌĞŐŝĞ ŽƉĚĞďĞŶŽĚŝŐĚĞŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶŝŶŐ͘

ϭ͘ϰ͘ϯ

^ƚĂƚƵƐ

ĞƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐŝƐǀĞƌƐƚĞƌŬƚĞŶůŝũŶƚũĞƐǌŝũŶŬŽƌƚ͘

භ ĞƵŝƚďĞƐƚĞĚŝŶŐŝƐŐĞƌĞĂůŝƐĞĞƌĚ͘

භ ĞƐƵďƐŝĚŝĞƌĞŐĞůŝŶŐǀŽŽƌǀĞƌĚƵƵƌǌĂŵŝŶŐǁŽŶŝŶŐĞŶŝƐŝŶŽŬƚŽďĞƌϮϬϮϰ ŽƉĞŶŐĞƐƚĞůĚǀŽŽƌĚĞŝŶǁŽŶĞƌƐ͘ĂĂƌŶĂĂƐƚŝƐĞĞŶĨŝǆƚĞĂŵďĞǌŝŐŐĞǁĞĞƐƚŽŵ ĞĞŶǀŽƵĚŝŐĞĞŶĞƌŐŝĞŵĂĂƚƌĞŐĞůĞŶƵŝƚƚĞǀŽĞƌĞŶďŝũŚƵŝƐŚŽƵĚĞŶƐ͘

භ

^ĐŚƵůĚĞŶŽƉůŽƐƐĞŶ ĂŶƐůƵŝƚĞŶďŝũŚĞƚƐĐŚƵůĚĞŶŬŶŽŽƉƉƵŶƚ͕ĞĞŶƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐƚƵƐƐĞŶ ƐĐŚƵůĚŚƵůƉǀĞƌůĞŶĞƌƐĞŶƐĐŚƵůĚĞŝƐĞƌƐǁĂĂƌďŝũŐĞŐĞǀĞŶƐƵŝƚǁŝƐƐĞůŝŶŐ ŵĂŬŬĞůŝũŬĞƌĞŶƐŶĞůůĞƌǀĞƌůŽŽƉƚ͘sŝĂĠĠŶŬĂŶĂĂůǌŝũŶŝŶŝƚŝĂƚŝĞǀĞŶŝŶĚĞ ƐĐŚƵůĚĞŶŬĞƚĞŶŵĞƚĞůŬĂĂƌǀĞƌďŽŶĚĞŶ͘,ĞƚƐĐŚƵůĚĞŶŬŶŽŽƉƉƵŶƚŚĞůƉƚ ĚĞƐŽĐŝĂůĞĞŶĨŝŶĂŶĐŝģůĞŐĞǀŽůŐĞŶǀĂŶƐĐŚƵůĚĞŶƚĞǀĞƌŵŝŶĚĞƌĞŶ͘

/ŶϮϬϮϰƐůŽƚĞŶǁĞŽŶƐĂĂŶďŝũŚĞƚƐĐŚƵůĚĞŶŬŶŽŽƉƉƵŶƚ͘ŽŽƌƉƌŽďůĞŵĞŶďŝũĚĞ ^ƚĂĚƐďĂŶŬŝƐŚĞƚƉĂƐŶĂĚĞǌŽŵĞƌĞĨĨĞĐƚŝĞĨŐĞďƌƵŝŬƚ͘

භ

Realisatie baten en lasten ĐƚƵĞůĞ ĞŐƌŽƚŝŶŐ

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϰ

sĞƌƐĐŚŝů

ZĞŬĞŶŝŶŐ ϮϬϮϯ

^ĂůĚŽǀĂŶďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ >ĂƐƚĞŶ ŐƌĂƌŝƐĐŚĞǌĂŬĞŶ ŝũǌŽŶĚĞƌĞďŝũƐƚĂŶĚƐǀĞƌůĞŶŝŶŐ ĐŽŶŽŵŝƐĐŚĞĂĂŶŐĞůĞŐĞŶŚĞĚĞŶ &ƌĂƵĚĞďĞƐƚƌŝũĚŝŶŐ DĂƌŬƚĞŶ ZĞĐƌĞĂƚŝĞĞŶdŽĞƌŝƐŵĞ ^ĐŚƵůĚĚŝĞŶƐƚǀĞƌůĞŶŝŶŐ ^ŽĐŝĂůĞǁĞƌŬǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐ ŝũƐƚĂŶĚƐǀĞƌůĞŶŝŶŐĞŶŝŶŬŽŵĞŶƐǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ ^ƵďƐŝĚŝĞƐ dŽĞƌŝƐƚĞŶďĞůĂƐƚŝŶŐ ĞŐĞůĞŝĚŝŶŐĞŶŚƵŝƐǀĞƐƚŝŶŐƐƚĂƚƵƐŚŽƵĚĞƌƐ <ǁŝũƚƐĐŚĞůĚŝŶŐŐĞŵĞĞŶƚĞůŝũŬĞďĞůĂƐƚŝŶŐĞŶ WĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞĞŶƌĞͲŝŶƚĞŐƌĂƚŝĞ dŽƚĂĂů>ĂƐƚĞŶ

ͲϮϭϳ Ͳϭ͘ϳϴϴ Ͳϯϲϵ ͲϭϮϬ ͲϲϬ Ͳϰϯϲ Ͳϯϱϵ Ͳϰ͘ϯϯϴ Ͳϴ͘ϱϵϳ ͲϬ Ͳϭϯ Ͳϳ͘Ϭϯϰ Ͳϭϵϵ Ͳϭ͘ϭϮϭ ͲϮϰ͘ϲϱϭ

ͲϮϱϳ Ͳϭ͘ϱϰϮ Ͳϰϭϰ Ͳϭϭϴ Ͳϴϭ Ͳϰϰϯ ͲϱϲϮ Ͳϰ͘ϯϭϵ Ͳϵ͘ϱϵϵ ͲϬ Ͳϭϯ Ͳϱ͘ϵϴϴ ͲϮϱϰ Ͳϭ͘Ϯϲϯ ͲϮϰ͘ϴϱϮ

ͲϮϭϳ Ͳϭ͘ϰϵϯ ͲϰϮϬ Ͳϭϭϵ Ͳϲϵ ͲϰϰϮ Ͳϱϳϭ Ͳϰ͘ϯϮϰ Ͳϵ͘Ϭϵϱ Ͳ Ͳϴ Ͳϱ͘ϯϯϵ ͲϮϱϳ Ͳϭ͘ϯϭϰ ͲϮϯ͘ϲϲϳ

ϰϬs ϰϵs ͲϲE ͲϭE ϭϯs ϭs ͲϵE ͲϲE ϱϬϰs Ϭs ϱs ϲϰϵs ͲϰE ͲϱϭE ϭ͘ϭϴϱs

Ͳϭϳϵ Ͳϯ͘ϲϵϯ ͲϯϬϴ Ͳϴϲ Ͳϰϵ Ͳϯϴϭ Ͳϰϯϰ Ͳϰ͘Ϭϵϯ Ͳϴ͘ϭϯϴ Ͳϱ ͲϯϮ Ͳϱ͘ϰϮϲ ͲϮϯϲ Ͳϭ͘ϯϯϮ ͲϮϰ͘ϯϵϭ

ĂƚĞŶ ŝũǌŽŶĚĞƌĞďŝũƐƚĂŶĚƐǀĞƌůĞŶŝŶŐ ĐŽŶŽŵŝƐĐŚĞĂĂŶŐĞůĞŐĞŶŚĞĚĞŶ &ƌĂƵĚĞďĞƐƚƌŝũĚŝŶŐ DĂƌŬƚĞŶ ZĞĐƌĞĂƚŝĞĞŶdŽĞƌŝƐŵĞ ^ĐŚƵůĚĚŝĞŶƐƚǀĞƌůĞŶŝŶŐ ^ŽĐŝĂůĞǁĞƌŬǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐ ŝũƐƚĂŶĚƐǀĞƌůĞŶŝŶŐĞŶŝŶŬŽŵĞŶƐǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ dŽĞƌŝƐƚĞŶďĞůĂƐƚŝŶŐ ĞŐĞůĞŝĚŝŶŐĞŶŚƵŝƐǀĞƐƚŝŶŐƐƚĂƚƵƐŚŽƵĚĞƌƐ <ǁŝũƚƐĐŚĞůĚŝŶŐŐĞŵĞĞŶƚĞůŝũŬĞďĞůĂƐƚŝŶŐĞŶ WĂƌƚŝĐŝƉĂƚŝĞĞŶƌĞͲŝŶƚĞŐƌĂƚŝĞ dŽƚĂĂůĂƚĞŶ

ϰϳ ϰϰ ϭ Ϯϱ ϱϴ Ͳ ϲϰϵ ϳ͘ϰϳϲ ϲϭϮ ϲ͘ϴϭϲ Ͳ ϲϬ ϭϱ͘ϳϵϬ

ϭϰϭ ϮϮ Ͳ Ϯϱ ϴϬ ϮϬϵ ϲϬϲ ϵ͘ϭϵϯ ϲϭϮ ϱ͘ϵϰϭ Ͳ ϭϲϭ ϭϲ͘ϵϵϬ

ϭϲϳ ϯϵ Ͳ Ϯϳ ϱϳ ϮϯϮ ϲϯϰ ϵ͘Ϯϭϰ ϲϯϲ ϱ͘ϲϯϲ ͲϬ ϭϲϵ ϭϲ͘ϴϭϬ

Ϯϱs ϭϲs Ͳ Ϯs ͲϮϯE Ϯϯs Ϯϴs Ϯϭs Ϯϰs ͲϯϬϱE ͲϬE ϵs ͲϭϴϬE

ϭϭϱ Ͳ ϭϲ Ϯϱ ϱϱ ϭϳϬ ϲϬϴ ϳ͘ϱϰϴ ϲϯϮ ϴ͘Ϭϰϭ Ͳϭ ϭϭϮ ϭϳ͘ϯϮϮ

Ͳϴ͘ϴϲϭ

Ͳϳ͘ϴϲϮ

Ͳϲ͘ϴϱϳ

ϭ͘ϬϬϱs

Ͳϳ͘Ϭϲϵ

DƵƚĂƚŝĞƌĞƐĞƌǀĞƐ dŽĞǀŽĞŐŝŶŐĞŶ

Ͳϭ͘ϰϴϱ

ͲϮ͘ϯϯϳ

ͲϴϱϮE

Ͳϰ͘Ϭϯϰ

KŶƚƚƌĞŬŬŝŶŐĞŶ

Ϯϲϱ

ϯϭϳ

ϱϯs

ϳϯϭ

DƵƚĂƚŝĞƌĞƐĞƌǀĞƐ

Ͳϭ͘ϮϮϬ

ͲϮ͘ϬϮϬ

ͲϳϵϵE

Ͳϯ͘ϯϬϯ

Ͳϴ͘ϴϲϭ

Ͳϵ͘Ϭϴϯ

Ͳϴ͘ϴϳϲ

ϮϬϲs

ͲϭϬ͘ϯϳϮ

ϬϭtĞƌŬ͕ĐŽŶŽŵŝĞĞŶ/ŶŬŽŵĞŶ

^ĂůĚŽǀĂŶďĂƚĞŶĞŶůĂƐƚĞŶ ϭ͘ϰ͘ϱ

>ĂĂŐĚƌĞŵƉĞůŝŐĞƚŽĞŐĂŶŬĞůŝũŬŚĞŝĚǀĂŶƌĞŐĞůŝŶŐĞŶĞŶŽŶĚĞƌƐƚĞƵŶŝŶŐƐŵŽŐĞůŝũŬŚĞĚĞŶ sĞƌŚĞůĚĞƌĞŶĞŶƵƉĚĂƚĞŶǀĂŶƌĞŐĞůŝŶŐĞŶ͕ŽŶĚĞƌĂŶĚĞƌĞŵĞĞƌĞĞŶŚĞŝĚ ŝŶĚĞǀŽŽƌǁĂĂƌĚĞŶǀĂŶĞĞŶƌĞŐĞůŝŶŐďƌĞŶŐĞŶŝŶƌĞůĂƚŝĞƚŽƚĚĞŚŽŽŐƚĞ ǀĂŶŚĞƚŝŶŬŽŵĞŶ͘

tĞŽŶƚǁŝŬŬĞůĞŶĞĞŶDĞĞĚŽĞŶƉůĂƚĨŽƌŵǀŽŽƌŝŶǁŽŶĞƌƐ͘DŝŶŝŵĂŬƌŝũŐĞŶ ĚĞŵŽŐĞůŝũŬŚĞŝĚ͚ŵĞĞƚĞĚŽĞŶ͛ǀŝĂĞĞŶŐĞŵĞĞŶƚĞůŝũŬĞǁĞďƐŚŽƉ ǁĂĂƌƌĞŐĞůŝŶŐĞŶ͕ǀŽŽƌǌŝĞŶŝŶŐĞŶ͕ƉƌŽĚƵĐƚĞŶĞŶĂĐƚŝǀŝƚĞŝƚĞŶǀŝŶĚďĂĂƌ ǌŝũŶĞŶŝŶǁŽŶĞƌƐŚƵŶĞŝŐĞŶŬĞƵǌĞƐŬƵŶŶĞŶŵĂŬĞŶ͘ sĂŶƵŝƚŝŶƚĞƌŶĞƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐĞŶƐĂŵĞŶǁĞƌŬŝŶŐŵĞƚƉĂƌƚŶĞƌƐ͕ ǁĞƌŬĞŶǁĞƚŽĞŶĂĂƌĞĞŶůĂĂŐĚƌĞŵƉĞůŝŐŝŶĨŽƌŵĂƚŝĞƉƵŶƚĂƌŵŽĞĚĞĞŶ ƐĐŚƵůĚĞŶ͕ƌĞŬĞŶŝŶŐŚŽƵĚĞŶĚŵĞƚĚĞďĞŚŽĞĨƚĞĂĂŶĞĞŶĨǇƐŝĞŬůŽŬĞƚ͘

භ

ĞŐĞŵĞĞŶƚĞƌĂĂĚƐƚĞůĚĞŝŶŵĂĂƌƚϮϬϮϰĞĞŶŶŝĞƵǁĞǀĞƌŽƌĚĞŶŝŶŐ ŵĞĞĚŽĞŶƌĞŐĞůŝŶŐǀĂƐƚ͘/ŶĚĞǌŽŵĞƌŐŝŶŐĞŶĚĞŶŝĞƵǁĞďĞůĞŝĚƐƌĞŐĞůƐ ďŝũǌŽŶĚĞƌĞďŝũƐƚĂŶĚŝŶ͘

,ĞƚƉůĂƚĨŽƌŵŝƐŽŶƚǁŝŬŬĞůĚĞŶŐĂĂƚŶĂĂƌǀĞƌǁĂĐŚƚŝŶŐŽƉϭĂƉƌŝůϮϬϮϱůŝǀĞǀŽŽƌ ŝŶǁŽŶĞƌƐ͘

,ĞƚŝŶĨŽƌŵĂƚŝĞƉƵŶƚĂƌŵŽĞĚĞĞŶƐĐŚƵůĚĞŶǌĞƚĂĐƚŝĞĨŝŶŽƉĐŽŶƚĂĐƚĞŶ͘,Ğƚ ŝŶůŽŽƉƐƉƌĞĞŬƵƵƌŽƉǁŽĞŶƐĚĂŐŽĐŚƚĞŶĚǁŽƌĚƚŐŽĞĚďĞǌŽĐŚƚ͘

ďĞĚƌĂŐĞŶǆΦϭ͘ϬϬϬ WƌŝŵŝƚŝĞǀĞ ĞŐƌŽƚŝŶŐ

ZĞƐƵůƚĂĂƚ

Inleiding

Programma 2 Jeugd en Wmo

Het afgelopen jaar hebben we ons ingezet voor toegankelijke zorg, goede ondersteuning voor jeugd en een omgeving waarin iedereen prettig en vitaal kan wonen en leven. Begin 2024 hebben we onze visie ‘Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst’ vastgesteld, waarmee we richting geven aan ons beleid op deze thema’s. Dit was hard nodig in een jaar waarin de druk op de zorg toenam, de vraag naar jeugdzorg bleef stijgen en personeelstekorten een uitdaging vormden. Vanuit deze visie hebben we samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en zorgpartners gewerkt aan betere hulp en ondersteuning. We hebben extra ingezet op preventie, maatwerk en samenwerking om inwoners sneller de juiste zorg te bieden en de druk op voorzieningen te verlichten. Welzijn en zorg We zetten belangrijke stappen om zorg en welzijn toegankelijker te maken. We werkten intensief samen met zorgorganisaties, scholen en maatschappelijke partners, zodat inwoners sneller de juiste hulp kregen. Daarnaast hebben we de regionale inkooptrajecten voor Wmo-voorzieningen en jeugdhulp succesvol afgerond. Hierdoor blijven maatwerkvoorzieningen beschikbaar en is er een dekkend en toekomstbestendig zorglandschap voor onze inwoners. Jeugd We hebben verder uitvoering gegeven aan de landelijke ‘Hervormingsagenda Jeugd’. We hebben gekeken hoe we de lokale maatregelen verder konden uitbreiden.

Kinderen moeten gezond en veilig kunnen opgroeien. Daarom hebben we extra ingezet op vroegsignalering. Dit betekent dat we problemen vroegtijdig opsporen en snel hulp bieden om erger te voorkomen. Op basisscholen hebben we schoolzorgondersteuners ingezet om problemen sneller te herkennen en aan te pakken. Daarnaast is er een extra gezinswerker ingezet om gezinnen sneller de juiste ondersteuning te bieden.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15614909/1