Bijeenkomst gemeenteraad Hellendoorn 8 oktober 2025

Bijeenkomst Gemeenteraad Hellendoorn

8 oktober 2025

Van datalek tot deepfake

Hoe de gemeenteraad koers houdt in digitale tijden.

Programma

1. Opening & introductie 2. Digitale weerbaarheid & democratie 3. Privacy & informatieveiligheid

4. Geopolitieke spanningen & lokale impact 5. Digitale geletterdheid & ethiek 6. Afsluiting & actie-opdracht

1. Opening & introductie mr. Ben den Tuinder

Hoofddocent Recht bij de opleiding Safety & Security Management en Onderzoeker bij het lectoraat Weerbare Democratie

Stellingen

2. Digitale weerbaarheid & democratie

• Ondermijning vertrouwen van burgers in de (lokale) overheid. • Aantasting integriteit van democratische processen.

www.binnenlandsbestuur.nl

1-2-3

Door inzicht te krijgen in digitale risico’s en hun impact op bestuurlijke processen, kunt u als raad beter anticiperen en reageren.

Peiling

Hoe digitaal weerbaar voelt u zich als raadslid?

NCSC

3. Privacy & informatieveiligheid

Privacy gaat over het wat we wel en niet verkiezen om te delen. Informatiebeveiliging gaat om het hoe we zorgen dat informatie die we privé willen houden, privé blijft.

Datalek gemeentelijke dienst

Casus Bij de afdeling Sociaal Domein is per ongeluk een Excelbestand met persoonsgegevens van 250 inwoners gemaild naar een verkeerde externe partij. Het bestand bevat namen, adressen, BSN-nummers en indicaties voor jeugdzorg. De fout werd pas na drie dagen ontdekt. De FG is geïnformeerd en de AP is op de hoogte gebracht. De betrokken inwoners zijn nog niet geïnformeerd.

Bespreek per fractie: 1. Welke informatie heeft u als raadslid nodig om over deze casus een oordeel te vormen? 2. Wat is uw rol in het voorkomen en opvolgen van dit soort incidenten? 3. Welke vragen zou u stellen aan het college?

Vraag 1: Welke informatie heeft u als raadslid nodig om over deze casus een oordeel te vormen? • Inzicht in het incident: aard, omvang, oorzaak. • Impactanalyse: wie zijn getroffen, welke systemen zijn geraakt? • Acties van het college: hoe is gereageerd, welke maatregelen zijn genomen? • Externe rapportages: bijvoorbeeld van de FG of een auditpartij. • Beleidskaders: hoe past dit incident binnen het bestaande beleid op informatieveiligheid en privacy?

Vraag 2: Wat is uw rol in het voorkomen en opvolgen van dit soort incidenten? • Voorkomen: door kaders te stellen voor informatieveiligheid en privacybeleid, en te zorgen dat er voldoende middelen en kennis beschikbaar zijn. • Opvolgen: door het college kritisch te bevragen, transparantie te eisen en te zorgen dat lessen worden getrokken uit incidenten. • Bewustwording: het onderwerp op de agenda houden en collega-raadsleden informeren over risico’s en verantwoordelijkheden.

Vraag 3: Welke vragen zou u stellen aan het college? Kunt u toelichten wat er precies is gebeurd en wanneer u hiervan op de hoogte was? Welke maatregelen zijn genomen om herhaling te voorkomen? Hoe wordt de raad geïnformeerd over de voortgang en evaluatie van dit incident? Hoe wordt de digitale weerbaarheid van onze organisatie structureel geborgd?

4. Geopolitieke spanningen & lokale impact

Casus

De gemeenteraad van Hellendoorn bespreekt een voorstel om drie windmolens te plaatsen aan de rand van een wijk. Op sociale media circuleert een bericht waarin wordt beweerd dat: “de windmolens ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken en onderdeel zijn van een geheim EU-plan om landelijke gebieden te ontvolken.” Het bericht is duizenden keren gedeeld en heeft geleid tot onrust onder bewoners. Tijdens een inspraakavond uiten inwoners hun zorgen, waarbij sommigen het bericht als feit presenteren.

Bespreek in duo’s: * Wat is uw rol als gemeenteraad in het herkennen en tegengaan van desinformatie in het publieke debat? * Hoe kunt u als gemeeenteraad omgaan met inwoners die hun mening baseren op onjuiste of misleidende informatie, zonder hun zorgen te negeren of te ridiculiseren?

Herkennen en tegengaan van desinformatie

Signaleren van desinformatie Raadsleden moeten alert zijn op circulerende onwaarheden, vooral als deze het debat of de besluitvorming beïnvloeden. Feiten checken en duiden Raadsleden kunnen betrouwbare bronnen aanhalen in debatten en vragen stellen aan het college over de herkomst van informatie. Transparante communicatie Via raadsvergaderingen, sociale media en lokale media kunnen raadsleden bijdragen aan het verspreiden van correcte informatie. Samenwerking met experts Bijvoorbeeld het uitnodigen van onafhankelijke deskundigen of GGD bij gevoelige onderwerpen zoals gezondheidseffecten van windmolens. Bevorderen van mediawijsheid Door inwoners te stimuleren kritisch te denken over wat ze online lezen, bijvoorbeeld via educatieve initiatieven of wijkbijeenkomsten.

Omgang met inwoners

Luisteren zonder oordeel Erken dat zorgen vaak voortkomen uit onzekerheid of gebrek aan informatie. Feiten rustig uitleggen Gebruik begrijpelijke taal en verwijs naar betrouwbare bronnen, zonder belerend te zijn. Zorgen serieus nemen Zelfs als de basis van de zorg onjuist is, kan er een legitieme onderliggende angst zijn (bijvoorbeeld over gezondheid of leefomgeving). Dialoog organiseren Bijvoorbeeld via bewonersavonden, waarin ruimte is voor vragen en uitleg door experts. Vertrouwen opbouwen Door consequent en transparant te communiceren, kunnen raadsleden bijdragen aan herstel van vertrouwen in de lokale politiek.

5. Digitale geletterdheid & ethiek

Stuur als raad actief op ethische kaders bij digitale innovaties in de gemeente.

6. Afsluiting & actie-opdracht

• Digitale dreigingen zijn reëel, actueel en raken ook de lokale democratie. • (Digitale) weerbaarheid vraagt om actie op drie niveaus: persoonlijk, organisatorisch en politiek-bestuurlijk. • Casus zoals een datalek en desinformatie zijn geen fictie, maar realistische scenario’s waarvoor voorbereiding nodig is.

Take aways

• Neem digitale weerbaarheid op in de raadsagenda en maak het onderdeel van het verkiezingsprogramma.

• Laat een risicoanalyse uitvoeren op digitale kwetsbaarheden. • Stel (kritische) vragen aan het college. • Investeer in kennis, vaardigheden, bewustwording, ethiek en samenwerking. • Benoem binnen de raad een aanspreekpunt voor digitale veiligheid.

• Zo draagt de raad bij aan een veilige, eerlijke, transparante en betrouwbare digitale overheid.

Actie-opdracht

Wat kunt u (vanuit uw rol als raadslid) morgen doen om de digitale weerbaarheid van de gemeente Hellendoorn te versterken?

Leestips

Neem gerust contact op:

b.c.dentuinder@saxion.nl Ben den Tuinder | LinkedIn