Bestuurlijke rapportage versie 2 Berenschot

Grip op de begroting Bestuurlijke rapportage

15 MEI 2024

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

De vraag van Hellendoorn Wat vindt u in dit rapport terug? • Overzicht van de keuzemogelijkheden in de begroting. Inzicht in

hoeverre activiteiten wettelijk verplicht zijn, welk niveau wordt nagestreefd en hoe de overige activiteiten worden geprioriteerd. • Inzicht voor bestuur en raad, in welke activiteiten er zijn voor welke

doelen en welke budgetten aan de hand van de doelenboom. • Een nieuwe inrichting van de doelenboom die de basis kan vormen voor een nieuw opgezette begroting.

Intern vertrouwelijk

2

GRIP OP DE BEGROTING

Aanpak en uitgangspunten Aanpak •

Vastgestelde begroting 2024-2027 was het

Uitgangspunten

uitgangspunt •

•

Eerst door ons een modelmatige analyse van de •

Daarna met de organisatie post-voor-post

Werk volgt taak: als de taak wijzigt, wijzigt de formatie mee. Inclusief overhead.

doorgenomen •

Als minder taken worden uitgevoerd, is er minder geld nodig en vice versa.

beïnvloedbare ruimte •

Geld en taak zijn aan elkaar gekoppeld:

•

•

Alle besluiten die de raad kán nemen, nemen we

Met digitale ondersteuning in de vorm van een

in de analyse mee. Dus ook bestaand beleid,

dashboard

zonder politieke kleuring vooraf. •

Kaders van de raad kunnen heroverwogen worden, dus tellen mee als beïnvloedbaar.

•

Regionale afspraken (bijvoorbeeld GR’en) worden als bindend beschouwd.

•

Gehele begroting binnen scope, alle budgetten (ook van de Raad) worden meegenomen.

Intern vertrouwelijk

3

GRIP OP DE BEGROTING

Objectieve methode We hanteren een vast model om alle posten objectief te vergelijken •

Voor het bepalen van de beïnvloedbaarheid gaat Berenschot als volgt te werk: o

Analyse van wet- en regelgeving op basis van onderzoek ROB (%

beïnvloedbaarheid per taakveld) o

o

o •

Kapitaallasten o

lopende investeringen (niet beïnvloedbaar)

o

Stelposten (wél beïnvloedbaar)

Verplichtingen:

o

contractuele afspraken en subsidies

o

Financiële verplichtingen met samenhangende baten

o

Bestuurlijke verplichtingen (bijv. convenanten en GR’en)

De ruimte die overblijft beschouwen wij als beïnvloedbare ruimte

Ook grondexploitaties en gesloten systemen (riool, afval etc.) zijn onderdeel van de analyse.

Intern vertrouwelijk

4

GRIP OP DE BEGROTING

Doel analyse beïnvloedbare ruimte Waar leidt de analyse toe? • meerjarig inzichtelijk maken wat de inzet

is op wettelijke taken, eigen beleid en overige uitgaven. Het gaat om de beïnvloedbaarheid van de begroting van de gemeente en hoe dit zich ontwikkelt over tijd. KEUZERUIMTE BEPALEN

Intern vertrouwelijk

5

GRIP OP BEGROTING

De uitkomsten: wat kunt u ermee? En wat niet? Wat kunt u er wél mee doen?

Wat kunt u er niet mee doen?

• Inzicht krijgen in de opbouw van de

• Bedragen 1-op-1 als bezuinigingen of als

begroting • Op hoofdlijn richting bepalen: • •

dekking inzetten • Budgetten schrappen zonder

Waar willen we meer of minder budget voor

doelstellingen bij te stellen of taken te

inzetten?

verminderen

Welke consequenties heeft dat?

• Verzoeken doen om concrete voorstellen uit werken

• Efficiencytaakstellingen opleggen • Getallen als exacte waarheid zien, tot achter de komma nauwkeurig

Kortom: het dashboard geeft inzicht, maar concrete voorstellen moeten altijd nader uitgewerkt en onderbouwd worden. Intern vertrouwelijk

6

GRIP OP DE BEGROTING

Toelichting Draaiknoppen In de overzichten per programma presenteren wij draaiknoppen. De draaiknoppen geven de keuzeruimte in budgetten weer. Keuzeruimte kan bestaan uit verschillende type keuzes: A.

Binnen bestaande kaders (“laaghangend fruit”)

B.

Maatregelen met relatief beperkte impact

C.

Fundamentele maatregelen met grote impact

Voor sommige van de draaiknoppen geldt dat voor het kunnen beïnvloeden van het volledige bedrag radicale keuzes nodig zijn. Bijvoorbeeld het volledig sluiten van accommodaties. Omdat het in dit onderzoek niet gaat om concrete bezuinigingsvoorstellen, hebben we de draaiknoppen nog niet allemaal in dit format gepresenteerd. Waar ruimte alleen beïnvloedbaar zijn met fundamentele maatregelen hebben we dat zoveel mogelijk aangegeven. De draaiknoppen geven een maximale bandbreedte waarbinnen keuzes mogelijk zijn. Het zijn inschattingen op basis van een modelmatige berekening en daarmee geen exacte wetenschap. Bij het lezen en beoordelen is het van belang dit in het achterhoofd te houden. We hebben bij de draaiknoppen ook enkele grote bedragen niet opgenomen omdat hier samenhangende baten tegenover staan. Dit is bijvoorbeeld het geval bij riolering, afval en grondexploitaties. Binnen deze posten zijn

inhoudelijke keuzes goed mogelijk, maar het structurele netto financiële effect op de begroting is neutraal omdat lagere lasten ook leiden tot lagere baten. 71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

7

GRIP OP DE BEGROTING

Technische toelichting De kleine lettertjes… • Voor structurele budgetten geldt:

- Kapitaallasten niet beïnvloedbaar - Aangegane verplichtingen (incl. subsidiebeschikkingen) niet beïnvloedbaar - Personele lasten maximaal 10% per jaar oplopend

- Samenhangende baten worden verrekend (riool, afval, spuk’s etc.) • Voor incidentele budgetten geldt bovendien: - In beginsel 100% beïnvloedbaar met verrekening van verplichtingen en samenhangende baten

Intern vertrouwelijk

8

GRIP OP DE BEGROTING

Doelenboom Een goede doelenstructuur versterkt de grip van de gemeenteraad Onderdeel van het project was ook het analyseren van de onderliggende

doelen van de programmabegroting. We hebben de bestaande doelen bekeken, inclusief de aansluiting op de administratie en de huidige begroting.

Per programma doen we een voorstel voor de inrichting van de doelenboom.

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

9

Totaalbeeld Hellendoorn

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

10

GRIP OP DE BEGROTING

Totaalbeeld begroting 2024-2027 Beïnvloedbaarheid begroting Hellendoorn 140

100% 90%

120 80%

100

70% 60%

80

50% 60

40% 30%

40

20% 20

10% 0

0% 2024

2025 Beïnvloedbaar (€)

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

2026 Niet beïnvloedbaar (€)

2027 Beïnvloedbaar (%)

GRIP OP DE BEGROTING

Totaalbeeld alle programma’s Bedragen * € mln.

2024

2025

2026

2027

Werk, economie en inkomen

1,5 (6%)

1,9 (8%)

2,2 (9%)

2,4 (14%)

Jeugd en WMO

6,2 (21%)

5,7 (20%)

5,9 (21%)

6,2 (22%)

Onderwijs, cultuur en sport

2,6 (15%)

2,7 (19%)

3,0 (21%)

3,2 (23%)

Mobiliteit en bereikbaarheid

2,8 (20%)

4,2 (27%)

3,4 (23%)

4,7 (30%)

Woon en leefomgeving

5,9 (35%)

5,8 (36%)

4,9 (35%)

5,3 (38%)

Bestuur, veiligheid en

0,2 (3%)

0,4 (5%)

0,4 (5%)

0,5 (6%)

1,6 (10%)

2,1 (13%)

2,7 (17%)

2,7 (17%)

dienstverlening

Overhead

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

12

Begrotingsproces

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

13

GRIP OP DE BEGROTING

Sturing en realisatie van de begroting •

Grip bij de begroting begint bij een goed begrotingsproces. In het traject dat we met Hellendoorn hebben doorlopen hebben we veel aandacht gegeven aan de logische samenhang tussen doelen en budgetten en het opbouwen van de begroting aan de hand van kostendrijvers (‘p&q’) en de beïnvloedbaarheid van onderliggende taken. De kaders die de raad daarbij stelt, zijn bepalend voor

de omvang van de begrotingsposten. •

Naast de opbouw en inrichting van de begroting, is ook het begrotingsproces dat doorlopen wordt van belang. Een goed samenspel tussen de gemeenteraad en het college van B&W is daarbij een belangrijke randvoorwaarde.

•

We hebben op basis van onze ervaringen en beelden in Hellendoorn en in andere gemeenten in Nederland handreikingen voor de wijze waarop dat samenspel op een goede manier vormgegeven kan worden.

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Samenspel Gemeenteraad en College van B&W Rol en positie gemeenteraad:

Rol en positie College van B&W:

• politieke verantwoordelijk voor het stellen van de inhoudelijke en

• Het college van B&W heeft de uitvoerende bevoegdheid en een

financiële kaders op het niveau van programmadoelen en

beleidsvoorbereidende taak. Bij het opstellen van kadernota en

programmabudgetten.

begroting moet het college keuzes van de raad voorbereiden. Daarbij

• De informatie die de gemeenteraad ontvangt, moet gericht zijn op het sturen op dat niveau. Dat is nu niet het geval. Daardoor kan de

gemeenteraad niet de relatie kan leggen tussen wat de gemeente wil

moeten ramingen scherp en realistisch zijn. Op dat punt is nog wel verbeterruimte.

• Wij adviseren het verschil tussen primitieve begroting en realisatie te

bereiken (doelen), welke activiteiten daarvoor nodig zijn (activiteiten)

verkleinen door aan de voorkant meer scherpte te hebben in de

en hoeveel geld dat kost (middelen). En stuurt de gemeenteraad

raming.

vooral stuurt op de financiële budgetten en ook tot op detailniveau. • Daarmee komt de gemeenteraad niet in positie om de politieke afwegingen tussen doelen en inzet van middelen.

• Het College van B&W kan zo op basis van meer realistische aannames een conceptbegroting opstellen. In de uitvoering is het ook prettig om minder verrassingen te krijgen en waar de uitvoering er om vraagt

• Door het toevoegen van een goede doelenboom in de begroting en

ook actueel inzicht te hebben in de begroting. Afwijkingen ontstaan

het koppelen van budgetten aan doelen kan deze afweging meer

onvermijdelijk als gevolgen van landelijke politieke ontwikkelingen of

integraal gemaakt worden.

als gevolg van andere externe gebeurtenissen.

• Als de gemeenteraad dan ook nog inzicht heeft in de beïnvloedingsruimte in de begroting en het verschil tussen reguliere uitvoering en beleidsprioriteiten ontstaat de ruimte om het debat op

politiek niveau te voeren over doelstellingen en middelen. • Dat leidt tot een andere focus in het gemeenteraaddebat.

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

• Het college moet dan in staat zijn in de uitvoering wendbaar te reageren, inzicht in de begroting helpt daarbij. • Het college van B&W is hiermee ook beter in staat de gemeenteraad

te informeren en tijdig(er) te betrekken bij keuzes die de door de gemeenteraad gestelde doelen kunnen beïnvloeden.

15

Uitwerking per begrotingsprogramma Programma 1 Werk, economie en inkomen

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

16

GRIP OP BEGROTING

Werk, economie en inkomen Uitwerking doelenboom programma 1 Naam programma 1. Werk, economie en inkomen

Deelprogramma code Algemene dekkingsmiddelen 1.1 - Economie

1.2 - Vrijetijdseconomie en toerisme

Productgroep 10800 Algemene baten en lasten 31000 Economische aangelegenheden 31010 Subsidies 33000 Markten 34000 Recreatie en Toerisme 34010 Toeristenbelasting

1.3 - Werk en inkomen

63000 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen

1.3 - Werk en inkomen / 5.3 - Wonen

63010 Bijzondere bijstandsverlening 64000 Sociale werkvoorziening 61050 Begeleiding en huisvesting statushouders

1.4 - Armoedebeleid en schuldhulpverlening

5.2 - Leefbaar platteland

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

63020 Schuldhulpverlening 63030 Fraudebestrijding 63040 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Aan welk doel draagt de productgroep (primair) bij? 1.1.1 Hellendoorn als aantrekkelijke vestigingsplaats versterken door ondernemers tefaciliteren 1.1.1 Hellendoorn als aantrekkelijke vestigingsplaats versterken door ondernemers tefaciliteren 1.1.1 Hellendoorn als aantrekkelijke vestigingsplaats versterken door ondernemers tefaciliteren 1.2.1 Toeristische kracht van Hellendoorn uitbouwen 1.2.1 Toeristische kracht van Hellendoorn uitbouwen 1.3.1 Ontwikkeling en participatie-mogelijkheden van kwetsbare groepen bevorderen 1.3.2 Participatie inburgeraars bevorderen 1.4.3 Bij armoede en schulden ondersteuning waar nodig 1.4.1 Preventie van armoede en schulden 1.4.2 Vroegsignalering van armoede en schulden 1.4.3 Bij armoede en schulden ondersteuning waar nodig 1.4.4 Schulden oplossen 1.4.5 Laagdrempelige toegankelijkheid van regelingen en ondersteuningsmogelijkheden 1.3.1 Ontwikkeling en participatie-mogelijkheden van kwetsbare groepen bevorderen 1.3.2 Participatie inburgeraars bevorderen 1.4.1 Preventie van armoede en schulden 1.4.2 Vroegsignalering van armoede en schulden 1.4.3 Bij armoede en schulden ondersteuning waar nodig 1.4.4 Schulden oplossen 1.4.5 Laagdrempelige toegankelijkheid van regelingen en ondersteuningsmogelijkheden 1.4.1 Preventie van armoede en schulden

65000 Participatie en reïntegratie

1.4.4 Schulden oplossen 1.3.1 Ontwikkeling en participatie-mogelijkheden van kwetsbare groepen bevorderen 1.3.2 Participatie inburgeraars bevorderen

33010 Agrarische zaken

5.2.1 Agrarische ondernemers ondersteunen en faciliteren zodat een vitaal platteland behouden blijft. 5.2.2 We ondersteunen erfeigenaren in tal van hulpvragen rondom hun erf 5.2.3 Vraagstukken en (dreigende) knelpunten met betrekking tot het toekomstperspectief van de landbouw en een vitaal buitengebied helpen oplossen 5.2.4 Een aantrekkelijk landschap voor mens en dier

GRIP OP BEGROTING

Werk, economie en inkomen Beïnvloedbare ruimte programma 1 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Agrarische zaken

22%

30%

38%

45%

Begeleiding en huisvesting statushouders

4%

4%

4%

50%

Bijstandsverlening en inkomensvoorziening

2%

2%

2%

2%

Bijzondere bijstandsverlening

23%

22%

22%

22%

Economische aangelegenheden

7%

13%

20%

27%

Fraudebestrijding

4%

4%

7%

9%

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

25%

25%

25%

25%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP BEGROTING

Werk, economie en inkomen Beïnvloedbare ruimte programma 1 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Markten

63%

66%

69%

73%

Participatie en reintegratie

21%

22%

24%

25%

Recreatie en toerisme

16%

16%

15%

15%

Schuldhulpverlening

9%

9%

9%

9%

Sociale werkvoorziening

3%

11%

19%

23%

Subsidies

100%

100%

100%

100%

Toeristenbelasting

100%

100%

100%

100%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP BEGROTING

Werk, economie en inkomen Draaiknoppen programma 1 De belangrijkste draaiknoppen in programma 1 (groter dan € 0,1 miljoen) •

Agrarische zaken € 0,1 miljoen in 2027

•

Begeleiding en huisvesting statushouders € 0,2 miljoen in 2027

•

Uitvoeringskosten Bijstandverlening € 0,2 miljoen in 2027

•

Bijzondere bijstandsverlening € 0,4 miljoen in 2027

•

Economische aangelegenheden € 0,1 miljoen in 2027

•

Participatiebudget € 0,3 miljoen in 2027

•

Sociale werkvoorziening € 0,8 miljoen in 2027

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Werk, economie en inkomen Toelichting per draaiknop Agrarische zaken € 0,1 miljoen De inzet op agrarische zaken betreft voornamelijk loonkosten en enkele andere beïnvloedbare posten. De taken zijn

niet wettelijk verplicht. Begeleiding en huisvesting statushouders € 0,2 miljoen Dit betreft de uitvoerings- en organisatiekosten. In de analyse is het uitgangspunt 5% beïnvloedbaarheid. Uitvoeringskosten Bijstandverlening € 0,2 miljoen in 2027 Dit betreft de uitvoerings- en organisatiekosten. In de analyse is het uitgangspunt 5% beïnvloedbaarheid.

Bijzondere bijstandsverlening € 0,4 miljoen in 2027 Deze post kent ruime keuzemogelijkheden, versobering leidt mogelijk wel tot gevolgkosten elders. Keuzes zijn mogelijk in subsidies, collectieve ziektekostenverzekering en het minimabeleid. Hieronder vallen weer divers regelingen.

Intern vertrouwelijk

21

GRIP OP DE BEGROTING

Werk, economie en inkomen Toelichting per draaiknop Economische aangelegenheden € 0,1 miljoen in 2027 Diverse kosten als subsidies en lidmaatschappen van ondernemersverenigingen. Kosten zijn goed beïnvloedbaar.

Participatiebudget € 0,3 miljoen in 2027 Beïnvloedingsmogelijkheden zitten vooral in het deel re-integratie. Mogelijk leiden besparingen op reintegratie wel tot extra kosten voor bijstand. Sociale werkvoorziening € 0,8 miljoen in 2027 Sociale werkvoorziening is een taak met enige beleidsvrijheid waarbinnen keuzes mogelijk zijn. Hellendoorn heeft de

sociale werkvoorziening belegd bij Stichting Noest. Besparingen zijn in theorie mogelijk, maar zullen in de praktijk lastig realiseerbaar blijken wegens lopende verplichtingen.

Intern vertrouwelijk

22

Programma 2 Jeugd en WMO

Intern vertrouwelijk

23

GRIP OP DE BEGROTING

Jeugd en WMO Uitwerking doelenboom programma 2 Naam programma

Deelprogramma code

Productgroep

Aan welk doel draagt de productgroep (primair) bij?

3.2 Cultuur 2.1 Welzijn en zorg 2.3 Gezond en veilig samenleven 3.2 Cultuur 2.1 Welzijn en zorg 2.1 Welzijn en zorg

61000 Sociaal en cultureel werk

2.1.3 Een samenhangend en toekomstbestendig aanbod van preventie, welzijn en zorg

61010 Buurt en clubhuizen

2.1.1 Een vitale samenleving waarbij gezond gedrag centraal staat 3.2.1 Sociale cohesie door brede inzet op sportieve en culturele activiteiten 2.1.3 Een samenhangend en toekomstbestendig aanbod van preventie, welzijn en zorg 2.1.3 Een samenhangend en toekomstbestendig aanbod van preventie, welzijn en zorg 2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen 2.1.3 Een samenhangend en toekomstbestendig aanbod van preventie, welzijn en 2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen

61020 Maatschappelijk werk/slachtofferhulp 62000 Preventie en clientondersteuning 62010 Toegang tot eerste en tweede lijnsvoorziening 66000 Verstrekking Hulpmiddelen

02 Jeugd en WMO

2.2 Jeugd

67100 Begeleiding en dagbesteding WMO (Ondersteuningsbehoeften 1 en 2)

2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen

67110 Verblijf en woonvoorziening

2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen

67120 Huishoudelijke ondersteuning

2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen

67130 Vervoer 18+

2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen

68100 Inloop GGZ, maatschappelijke opvang en 2.1.3 Een samenhangend en toekomstbestendig aanbod van preventie, welzijn en vrouwenopvang zorg 2.2.4 Tijdig passende zorg voor de meest kwetsbare kinderen en jongeren in onze 61040 Hygienebegeleiding Kinderopvang 67200 Jeugdzorg - specialistische zorg

2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen 2.2.4 Tijdig passende zorg voor de meest kwetsbare kinderen en jongeren in onze gemeente beschikbaar hebben. 68200 Jeugdbescherming en Jeugdreclassering 2.2.4 Tijdig passende zorg voor de meest kwetsbare kinderen en jongeren in onze gemeente beschikbaar hebben.

Intern vertrouwelijk

2.3 Gezond en veilig samenleven

61030 Jeugd en gezin

Onderdeel van overhead

71000 Volksgezondheid

2.1.1 Een vitale samenleving waarbij gezond gedrag centraal staat

24

GRIP OP BEGROTING

Jeugd en WMO Beïnvloedbare ruimte programma 2 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Begeleiding en dagbesteding WMO

23%

24%

25%

25%

Buurt en clubhuizen

39%

39%

39%

39%

Huishoudelijke ondersteuning

22%

23%

24%

25%

Hygienebegeleiding kinderopvang

44%

45%

46%

48%

Inloop GGZ, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang

23%

23%

23%

23%

Jeugd en gezin

29%

29%

29%

29%

Jeugdbescherming en jeugdreclassering

20%

22%

22%

22%

Jeugdzorgspecialistische zorg

10%

10%

10%

10%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP BEGROTING

Jeugd en WMO Beïnvloedbare ruimte programma 2 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Maatschappelijk werk / slachtofferhulp

0%

0%

0%

0%

Preventie en clientondersteuning

22%

8%

7%

11%

Sociaal en cultureel werk

3%

4%

5%

6%

Toegang tot eerste en tweede lijn voorziening

13%

15%

21%

2%

Verblijf en woonvoorziening

25%

25%

25%

25%

Vertrekking hulpmiddelen

38%

40%

43%

45%

Vervoer 18+

47%

47%

48%

49%

Volksgezondheid

1%

1%

2%

2%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Jeugd en WMO Draaiknoppen programma 2 De belangrijkste draaiknoppen in programma 2 zijn (groter dan € 0,1 miljoen): •

Ondersteuningsbehoefte groep WMO (€ 0,4 miljoen in 2027)

•

Ondersteuningsbehoefte individueel WMO (€ 0,7 miljoen in 2027)

•

WMO Begeleiding en dagbesteding (€ 0,2 miljoen in 2027)

•

WMO Huishoudelijke ondersteuning (€ 1,2 miljoen in 2027)

•

Buurt- en clubhuizen (€ 0,1 miljoen in 2027)

•

Jeugdzorg en specialistische zorg (€ 0,8 miljoen in 2027)

•

Sociaal en cultureel werk (€ 0,1 miljoen in 2027)

•

Verstrekken hulpmiddelen (€ 0,7 miljoen in 2027)

•

Vervoer 18+ (€ 0,4 miljoen in 2027)

Intern vertrouwelijk

27

GRIP OP DE BEGROTING

Jeugd en WMO Toelichting per draaiknop Begeleiding en dagbesteding WMO (€ 1,4 miljoen in 2027) Dit budget wordt gebruikt voor de maatwerkvoorzieningen begeleiding en dagbesteding. Tot en met 2024 valt consultatie hier ook nog onder. Dit is een maatwerkvoorziening die met ingang van 2025 voor de Wmo niet meer wordt ingekocht (wordt niet/nauwelijks gebruik van gemaakt, geen verplichte maatwerkvoorziening). Per 2025 heten de maatwerkvoorzieningen "Begeleiding Individueel" en "Dagbesteding". Het budget draagt bij aan de wettelijke verplichting om de Wmo uit te voeren. Het budget omvangt Zorg in Natura (gecontracteerde aanbieders) en Pgb (Persoonsgebonden budget). Kostendrijvers zijn het aantal cliënten in de Wmo. WMO Huishoudelijke ondersteuning (€ 1,2 miljoen in 2027) Dit budget wordt gebruikt voor de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning. Het budget draagt bij aan de wettelijke

verplichting om de Wmo uit te voeren. Het budget omvangt Zorg in Natura (gecontracteerde aanbieders) en Pgb (Persoonsgebonden budget). Kostendrijvers zijn het aantal cliënten in de Wmo. Buurt- en clubhuizen (€ 0,1 miljoen in 2027) Subsidie aan buurthuis Het Honk. + onderhoud aan diverse gemeentelijke gebouwen. Kostendrijver is hier het onderhoudsniveau Sociaal en cultureel werk (€ 0,1 miljoen in 2027) Vooral subsidies aan maatschappelijke instellingen. Kosten fluctueren vooral als gevolg van CAO-indexaties en inhoudelijke redenen om subsidies af- of bij te schalen.

Intern vertrouwelijk

28

GRIP OP DE BEGROTING

Jeugd en WMO Toelichting per draaiknop Jeugdzorg specialistische zorg (€ 0,8 miljoen in 2027) De ruimte in dit budget is gebaseerd op keuzes in kwaliteit of voorzieningenniveau en er wordt verondersteld dat de kosten voor beleid en apparaat nog versoberd kunnen worden als dat echt nodig is. In de praktijk kan het lastig blijken om deze budgetten ook echt te beïnvloeden in verband met de afhankelijkheid van externe verwijzers. Ook kan een groot deel van het budget al in verplichtingen vast liggen. Verplichtingen kunnen zowel zijn aangegaan bij zorgaanbieders als in de regio. Verstrekken hulpmiddelen (€ 0,7 miljoen in 2027) De ruimte in dit budget is gebaseerd op keuzes in kwaliteit of voorzieningenniveau en er wordt verondersteld dat de kosten voor beleid en apparaat nog versoberd kunnen worden als dat echt nodig is. In de praktijk kan het lastig blijken om deze budgetten ook echt te beïnvloeden in verband met aanspraken van inwoners. Ook kan een groot deel van het budget al in verplichtingen vast liggen. Vervoer 18+ (€ 0,4 miljoen in 2027)

De ruimte in dit budget is gebaseerd op keuzes in kwaliteit of voorzieningenniveau en er wordt verondersteld dat de kosten voor beleid en apparaat nog versoberd kunnen worden als dat echt nodig is. In de praktijk kan het lastig blijken om deze budgetten ook echt te beïnvloeden in verband met aanspraken van inwoners. Ook kan een groot deel van het budget al in verplichtingen vast liggen.

Intern vertrouwelijk

29

Programma 3 Cultuur, onderwijs en sport

Intern vertrouwelijk

30

GRIP OP DE BEGROTING

Cultuur, onderwijs en sport Uitwerking doelenboom programma 3 Naam programma

Deelprogramma code

Productgroep

Aan welk doel draagt de productgroep (primair) bij?

dekkingsmiddelen

10800 Algemene baten en lasten 42000 Onderwijshuisvesting

nvt 3.1.2 Toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen door integraal Huisvestingsplan (IHP)

43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid

3.1.1 Inlopen van onderwijsachterstanden

43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen

3.1.1 Inlopen van onderwijsachterstanden

43020 Leerlingenvervoer

3.1.5 Toekomstbestendig leerlingenvervoer bieden

43030 Peuteropvang

3.1.1 Inlopen van onderwijsachterstanden

53000 Kunst en Cultuur

3.2.1 Sociale cohesie door brede inzet op sportieve en culturele activiteiten

53020 Evenementen 54000 Musea / expositieruimten 55000 Monumentenzorg 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek

3.2.1 Sociale cohesie door brede inzet op sportieve en culturele activiteiten 1.2.1 Hellendoorn als aantrekkelijke vestigingsplaats versterken door ondernemers te faciliteren 3.2.3 Toegankelijke sport en cultuurvoorzieningen 3.2.3 Toegankelijke sport en cultuurvoorzieningen 3.2.3 Toegankelijke sport en cultuurvoorzieningen 2.1.1 Een vitale samenleving waarbij gezond gedrag centraal staat 3.2.1 Sociale cohesie door brede inzet op sportieve en culturele activiteiten 2.1.2 Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen

56010 Lokale omroep

3.2.1 Sociale cohesie door brede inzet op sportieve en culturele activiteiten

51000 Algemeen sportbeleid

3.3.4 Stimulering, continuering en optimaliseringvan de sport en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn

51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch

3.3.4 Stimulering, continuering en optimaliseringvan de sport en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn

52000 exploitatie sportaccommodaties

3.3.4 Stimulering, continuering en optimaliseringvan de sport en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn

52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie

3.3.3 Verduurzaming Het Ravijn

3.1 Jeugd en onderwijs

03 Onderwijs Cultuur en sport

3.2 Cultuur

3.3 Sport

52020 Onderhoud sport accommodaties

Intern vertrouwelijk

31

GRIP OP BEGROTING

Cultuur, onderwijs en sport Beïnvloedbare ruimte programma 3 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Algemeen sportbeleid

20%

20%

25%

47%

Algemeen voorschoolsen onderwijsbeleid

22%

23%

24%

25%

Beheer monumentaal vastgoed

100%

100%

100%

100%

Bibliotheek

6%

6%

6%

6%

Evenementen

0%

0%

0%

0%

Exploitaties sportaccommodaties

35%

35%

38%

41%

Gemeentelijke onderwijsvoorziening

1%

11%

20%

25%

Het Ravijn – zwem sport zorg – onderhoud accommodatie

26%

25%

30%

30%

Het Ravijn – zwem sport zorg – sport technisch

19%

27%

34%

42%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP BEGROTING

Cultuur, onderwijs en sport Beïnvloedbare ruimte programma 3 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Kunst en cultuur

7%

7%

7%

7%

Leerlingenvervoer

26%

25%

25%

25%

Lokale omroep

0%

0%

0%

0%

Monumentenzorg

11%

11%

11%

11%

Musea / expositieruimten

60%

60%

61%

61%

Onderhoud sport accommodaties

73%

73%

73%

73%

Onderwijshuisvesting

1%

2%

2%

2%

Peuteropvang

0%

1%

2%

3%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Cultuur, onderwijs en sport Draaiknoppen programma 3 De belangrijkste draaiknoppen in programma 3 zijn (groter dan € 0,1 miljoen): •

Algemeen sportbeleid (€ 0,2 miljoen in 2027)

•

Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid (€ 0,1 miljoen in 2027)

•

Bibliotheek (€ 0,1 miljoen in 2027)

•

Exploitatie sportaccommodaties (€ 0,7 miljoen in 2027)

•

Het Ravijn (€ 0,9 miljoen in 2027)

•

Kunst en cultuur (€ 0,2 miljoen in 2027)

•

Leerlingenvervoer (€ 0,4 miljoen in 2027)

•

Onderhoud sportaccommodaties (€ 0,4 miljoen in 2027)

Intern vertrouwelijk

34

GRIP OP DE BEGROTING

Cultuur, onderwijs en sport Toelichting per draaiknop Algemeen sportbeleid (€ 0,2 miljoen in 2027) Grootste deel van het budget bestaat uit personeelskosten voor beleidsmedewerkers. Als het budget verminderd wordt, leidt dat ook tot het minder kunnen uitvoeren van taken. Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid (€ 0,1 miljoen in 2027) Vooral het schoolzwemmen (met vervoer) is beïnvloedbaar, maar minder zwemmen vraagt om meer gym (bewegingsonderwijs). Grootste besparing in minder kostbare activiteit en vervoer. Bibliotheek (€ 0,1 miljoen in 2027) Binnen het bestaande kader van 5 bibliotheken is € 0,1 miljoen beïnvloedbaar. Meer beïnvloedingsruimte is mogelijk door het aantal

bibliotheken te verminderen of openingstijden te beperken. Exploitatie sportaccommodaties (€ 0,7 miljoen in 2027) Binnen het budget van exploitatie buitensport zitten vooral investeringen, zoals de (kunstgras)velden. Het aantal investeringen bepaalt het budget. Het is geen wettelijke verplichting. Daarnaast een aantal werkbudgetten en onderhoudsbudgetten voor de gebouwen en buitenaccomodaties.

Intern vertrouwelijk

35

GRIP OP DE BEGROTING

Cultuur, onderwijs en sport Toelichting per draaiknop Het Ravijn (€ 0,9 miljoen in 2027) Een gemeente is niet verplicht om een zwembad te hebben. Indien de gemeenteraad zou besluiten het zwembad te sluiten, kan het budget anders ingezet worden. Als de gemeenteraad dat niet besluit, is de beïnvloedingsruimte veel kleiner. Bij sluiting zijn wel incidentele frictiekosten te verwachten door afwaardering van vastgoed en afvloeien van personeel. Kunst en cultuur (€ 0,2 miljoen in 2027) De kosten binnen dit budget gaan voor het grootste deel naar het Theater Zinin. Beinvloedbaarheid komt neer op het aantal voorstellingen. Muziek betreft muziekeducatie en muziekverenigingen. Dan zijn er nog kleinere budgetten die beïnvloedbaar zijn. Een meer principiële keuze kan zijn het theater te sluiten. Bij sluiting zijn wel incidentele frictiekosten te verwachten.

Leerlingenvervoer (€ 0,4 miljoen in 2027) Beïnvloedingsruimte in het budget Leerlingenvervoer is vooral het aantal leerlingen dat vervoer nodig heeft. Andere afspraken met de vervoerder kunnen ook leiden tot lagere kosten. Onderhoud sportaccommodaties (€ 0,4 miljoen in 2027) De beïnvloedingsruimte zit in het onderhoudsniveau van sporthallen. Om de totale beïnvloedbare ruimte in te kunnen zetten, zijn echter rigoreuzere keuzes nodig, specifiek het sluiten / afstoten van sporthallen. Hier kunnen ook incidentele frictiekosten aan verbonden zijn.

Intern vertrouwelijk

36

Programma 4 Mobiliteit en bereikbaarheid

Intern vertrouwelijk

37

GRIP OP DE BEGROTING

Mobiliteit en bereikbaarheid Uitwerking doelenboom programma 4 Naam programma

Deelprogramma code

Productgroep

Aan welk doel draagt de productgroep (primair) bij?

10800 Algemene baten en lasten .

4.1 - Mobiliteit

4.2 - Riolering

21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren

4.1.1 - Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken 4.1.4 - Parkeren kan snel en comfortabel

Openbaar vervoer

4.1.3 - Openbaar vervoer wordt een volwaardig alternatief voor autogebruik

72000 Ontwikkeling GRP

4.2.1 - We beschermen de volksgezondheid door ons rioleringssysteem te vernieuwen waar nodig

72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering

4.2.1 - We beschermen de volksgezondheid door ons rioleringssysteem te vernieuwen waar nodig 4.2.2 - Vernieuwing en renovatie van ons rioolstelsel

72030 Inkomsten rioolheffing 21000 Aanleg en reconstructie wegen

4.2.1 - We beschermen de volksgezondheid door ons rioleringssysteem te vernieuwen waar nodig 4.3.1 - We verbeteren de bereikbaarheid van de gemeente 4.3.2 - We zorgen voor een veiligere openbare ruimte o.a. door goede openbare verlichting 4.1.1 - Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken 4.3.4 - Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte voeren we planmatig uit waarbij ruimte blijft voor actuele ontwikkelingen

4 - Mobiliteit en bereikbaarheid

21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen

4.3 - Bereikbaarheid

21030 Bermen en sloten 21040 Straatreiniging 21050 Gladheidsbestrijding 21060 Straatmeubilair

21070 Verkeer

Intern vertrouwelijk

4.3.4 - Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte voeren we planmatig uit waarbij ruimte blijft voor actuele ontwikkelingen 4.1.1 - Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken 4.3.4 - Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte voeren we planmatig uit waarbij ruimte blijft voor actuele ontwikkelingen 4.1.1 - Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken 4.1.1 - Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken 4.1.1 Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken 4.3.3 In de gemeente Hellendoorn is het fijn wonen, leven en werken waarbij de gemeente, haar inwoners en ondernemers zich met elkaar verantwoordelijk voelen voor onze mooie gemeente 4.3.4 Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte voeren we planmatig uit waarbij ruimte blijft voor actuele ontwikkelingen. 4.1.1 Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken 4.3.4 Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte voeren we planmatig uit waarbij ruimte blijft voor actuele ontwikkelingen.

38

GRIP OP BEGROTING

Mobiliteit en bereikbaarheid Beïnvloedbare ruimte programma 4 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Aanleg en reconstructie wegen

0%

2%

3%

24%

Aanleg, beheer en onderhoud riolering

21%

25%

29%

33%

Algemene baten en lasten

14%

44%

19%

37%

Bermen en sloten

28%

30%

34%

37%

Gladheidbestrijding

26%

26%

29%

30%

Inkomsten rioolheffing

50%

50%

50%

50%

Onderhoud verhardingen

44%

45%

46%

47%

Ontwikkeling GRP

3%

4%

6%

7%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP BEGROTING

Mobiliteit en bereikbaarheid Beïnvloedbare ruimte programma 4 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Openbaar vervoer

2%

3%

3%

3%

Parkeren

32%

32%

33%

37%

Straatmeubilair

19%

25%

31%

37%

Straatreiniging

21%

25%

33%

34%

Verkeer

17%

21%

23%

25%

Verkeerseducatie

37%

37%

37%

37%

Wegbeheer algemeen

26%

21%

24%

27%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Mobiliteit en bereikbaarheid Draaiknoppen programma 4 De belangrijkste draaiknoppen in programma 4 zijn (groter dan € 0,1 miljoen): •

Aanleg en reconstructie wegen (€ 0,6 miljoen in 2027)

•

Algemeen beheer bermen en sloten (€ 0,3 miljoen in 2027)

•

Onderhoud verhardingen algemeen (€ 1,0 miljoen in 2027)

•

Parkeren (€ 0,3 miljoen in 2027)

•

Straatreiniging (€ 0,2 miljoen in 2027)

•

Wegbeheer algemeen (€ 0,4 miljoen in 2027)

•

Bruggen en tunnels (€ 0,2 miljoen in 2027)

Intern vertrouwelijk

41

GRIP OP DE BEGROTING

Mobiliteit en bereikbaarheid Toelichting per draaiknop Aanleg en reconstructie wegen (€ 0,6 miljoen in 2027) Grootste deel van de beïnvloedbaarheid is incidentele aanleg en reconstructie van wegen.

Algemeen beheer bermen en sloten (€ 0,3 miljoen in 2027) Doel is water afvoerend vermogen te organiseren ten behoeve van wegen. De voornaamste kostendrijver betreft het aantal keren dat sloten/bermen worden gemaaid plus het storten of schrapen van bermgrond. Verder wordt er grotendeels ecologisch beheer gevoerd en heeft men op een aantal plaatsen gekozen voor gras beton stenen wat kostenverhogend werkt maar niet altijd noodzakelijk is.

Onderhoud verhardingen algemeen (€ 1,0 miljoen in 2027) Het aantal kilometers verharding is de meest bepalende factor plus het kwaliteitsniveau van het onderhoud van deze wegen. Voor wegen buiten bebouwde kom zit men op C niveau en binnen de bebouwde kom op niveau B. In het centrum wordt niveau A aangehouden (CROW). Het doel is om zo min mogelijk verharding te hebben in het kader van klimaatadaptatie. Om de volledige beïnvloedbare ruimte in te kunnen zetten, zijn rigoreuze keuzes nodig. Binnen het bestaande kader is de beïnvloedbare ruimte waarschijnlijk minder. Intern vertrouwelijk

42

GRIP OP DE BEGROTING

Mobiliteit en bereikbaarheid Toelichting per draaiknop Parkeren (€ 0,3 miljoen in 2027) Grootste deel van de kosten in deze post betreft het exploiteren van de parkeergarage. Zolang Hellendoorn de parkeergarage blijft exploiteren, is de keuzeruimte beperkt. Die zit dan vooral in de hoogte van de tarieven of in het onderhoudsniveau. Alleen als de parkeergarage wordt afgestoten zijn grotere besparingen mogelijk. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met incidentele frictiekosten. Straatreiniging (€ 0,2 miljoen in 2027) Binnen het budget straatreiniging zijn keuzes mogelijk in het onderhoudsniveau. Ook het verminderen van het aantal afvalbakken kan een keuze zijn.

Wegbeheer algemeen (€ 0,4 miljoen in 2027) Budgetten voor wegbeheer kunnen worden bijgesteld, maar leiden wel tot achterstanden in onderhoud en mogelijk kapitaalvernietiging. Verdergaande keuzes zijn mogelijk door het aantal wegen, voet- en fietspaden te verminderen. Bruggen en tunnels (€ 0,2 miljoen in 2027) Budgetten voor bruggen en tunnels kunnen worden bijgesteld, maar leiden wel tot achterstanden in onderhoud en mogelijk kapitaalvernietiging. Verdergaande keuzes zijn mogelijk door het aantal bruggen en tunnels te verminderen.

Intern vertrouwelijk

43

Programma 5 Woon- en leefomgeving

Intern vertrouwelijk

44

GRIP OP DE BEGROTING

Woon- en leefomgeving Uitwerking doelenboom programma 5 Naam programma

Deelprogramma code

Productgroep

.

10800 Algemene baten en lasten

1.1 - Economie

32000 Bedrijventerreinen

1.1 - Economie 5.3 - Wonen

82000 Bouwgrondexploitatie

5.3.1 - Passende huisvesting in alle kernen en het buitengebied

57000 Openbaar groen

5.1.3 - Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit

57010 Natuur en landschap

5.1 - Openbare ruimte

05. Woon en leefomgeving

Geen duidelijke koppeling met doel deelprogramma 5.1.1 - Een schone en afvalloze samenleving in 2030.

73010 Inkomsten afvalstoffenheffing

5.1.1 - Een schone en afvalloze samenleving in 2030.

73020 Verwerking Bedrijfsafval

5.1.1 - Een schone en afvalloze samenleving in 2030.

74000 Milieu algemeen

5.1.2 - Ondanks het veranderde klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn

74010 Milieubeheer bedrijven

5.1.2 - Ondanks het veranderde klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn

5.1.3 - Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit

75000 Begraafplaatsen

5.1.3 - Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit

81000 Structuurplannen

5.1.3 - Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit 5.1.2 - Ondanks het veranderde klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn 5.1.3 - Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit 5.1.2 - Ondanks het veranderde klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn

81010 Bestemmingsplannen

83030 Grondzaken 83050 Woonwagens

Intern vertrouwelijk

Niet duidelijk aan welk doel van een deelprogramma dit bijdraagt

74030 Dierplaagbestrijding

83010 Herinrichting woonomgeving

5.4 - Omgevingswet

5.1.3 - Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit 5.1.2 - Ondanks het veranderde klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn

73000 Huishoudelijk afval

83000 Wonen 5.3 - Wonen

1.1.1 - Hellendoorn als aantrekkelijke vestigingsplaats versterken door ondernemers te faciliteren

57020 Speelplaatsen

74020 Uitvoering Wet geluidhinder

5.1 - Openbare ruimte 5.4 - Omgevingswet

Aan welk doel draagt de productgroep (primair) bij?

83020 Vergunningen volkshuisvesting

5.3.2 - Stimuleren van bouwprojecten voor die groepen waar de grootste behoefte bestaat 5.3.1 - Passende huisvesting in alle kernen en het buitengebied 5.3.2 - Stimuleren van bouwprojecten voor die groepen waar de grootste behoefte bestaat 5.3.1 - Passende huisvesting in alle kernen en het buitengebied 6.4.2 - Optreden tegen illegale bouwwerken bij recreatiewoningen

45

GRIP OP BEGROTING

Woon- en leefomgeving Beïnvloedbare ruimte programma 5 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Bedrijventerreinen

91%

92%

0%

0%

Begraafplaatsen

17%

23%

29%

35%

Bestemmingsplannen

12%

17%

26%

34%

Bouwgrondexploitatie

88%

84%

74%

78%

Dierplaagbestrijding

10%

16%

22%

25%

Grondzaken

0%

5%

5%

5%

Herinrichting woonomgeving

0%

0%

0%

0%

Huishoudelijk afval

31%

33%

36%

40%

Inkomsten afvalstoffenheffing

50%

50%

50%

50%

Milieu algemeen

7%

11%

23%

26%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP BEGROTING

Woon- en leefomgeving Beïnvloedbare ruimte programma 5 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Milieubeheer bedrijven

0%

2%

4%

5%

Natuur en landschap

59%

62%

65%

68%

Openbaar groen

46%

50%

55%

59%

Speelplaatsen

35%

36%

41%

45%

Structuurplannen

50%

50%

50%

50%

Uitvoering wet geluidhinder

3%

12%

21%

25%

Vergunningen en volkshuisvesting

2%

5%

5%

5%

Verwerking bedrijfsafval

22%

27%

33%

39%

Wonen

0%

5%

5%

5%

Woonwagens

4%

4%

4%

4%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Woon- en leefomgeving Draaiknoppen programma 5 De belangrijkste draaiknoppen in programma 5 zijn (groter dan € 0,1 miljoen): •

Begraafplaatsen (€ 0,1 miljoen in 2027)

•

Bestemmingsplannen (€ 0,3 miljoen in 2027)

•

Milieu algemeen (€ 0,1 miljoen in 2027)

•

Natuur en landschap (€ 0,1 miljoen in 2027)

•

Openbaar groen (€ 1,6 miljoen in 2027)

•

Speelplaatsen (€ 0,1 miljoen in 2027)

Intern vertrouwelijk

48

GRIP OP DE BEGROTING

Woon- en leefomgeving Toelichting per draaiknop Begraafplaatsen (€ 0,1 miljoen in 2027) Mogelijke keuzeruimte in het niveau van onderhoud op begraafplaatsen. Bestemmingsplannen (€ 0,3 miljoen in 2027) Keuzeruimte in dit budget betreft vooral inzet van eigen personeel. Met minder eigen ambities en beleid is ook minder inzet nodig.

Milieu algemeen (€ 0,1 miljoen in 2027) In dit budget zitten uitgaven voor werken van derden en loonkosten. Met het budget wordt bijvoorbeeld invulling gegeven aan regionale projecten. Een deel van de capaciteit is nodig voor aanvragen en plannen geluidadviezen, bodemadviezen en er is capaciteit voor beleid, energieregisseur, etc. Natuur en landschap (€ 0,1 miljoen in 2027) Vanuit dit budget worden onder meer projecten voor versterking van natuur en landschap bekostigd. De gemeente kan er voor kiezen minder projecten uit te voeren. Vanuit het budget wordt ook divers onderzoek uitgevoerd. Openbaar groen (€ 1,6 miljoen in 2027) Dit budget bevat veel keuzeruimte. Onder meer het aantal bomen langs wegen, al dan niet bestrijden van de eikenprocessierups, het aantal plantsoen en keuzes in niveau van onderhoud. Voor inzet van de volledige ruimte zijn fundamentele keuze nodig. Speelplaatsen (€ 0,1 miljoen in 2027)

Uit het budget wordt het onderhoud van speelplaatsen bekostigd, inclusief loonkosten. De gemeente kan er voor kiezen het aantal speelplaatsen te verminderen. Intern vertrouwelijk

49

Programma 6 Bestuur, veiligheid en dienstverlening

Intern vertrouwelijk

50

GRIP OP DE BEGROTING

Bestuur, veiligheid en dienstverlening Uitwerking doelenboom programma 6 Naam programma

Deelprogramma code

Productgroep

Aan welk doel draagt de productgroep (primair) bij?

10100 Gemeenteraad 6.1 - Bestuurlijke vernieuwing

10110 College van B&W 10120 Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen 10130 Internationale contacten 10200 Verkiezingen 10210 Burgerlijke stand 10220 Rijbewijzen

6.2 - Dienstverlening

10230 Reisdocumenten 10240 Overige burgerzaken

6.3 - Veiligheid

6.1.3 Nieuw doel: Het bevorderen van de bestuurlijke samenwerking 6.1.3 Nieuw doel: Het bevorderen van de bestuurlijke samenwerking 6.2.7 Nieuw doel: Het bevorderen van de gemeentelijke dienstverlening 6.2.7 Nieuw doel: Het bevorderen van de gemeentelijke dienstverlening 6.2.7 Nieuw doel: Het bevorderen van de gemeentelijke dienstverlening 6.2.7 Nieuw doel: Het bevorderen van de gemeentelijke dienstverlening 6.2.7 Nieuw doel: Het bevorderen van de gemeentelijke dienstverlening

10611 Uitvoering Wet WOZ

6.2.7 Nieuw doel: Het bevorderen van de gemeentelijke dienstverlening

10620 Onroerende-zaakbelastingen

6.2.7 Nieuw doel: Het bevorderen van de gemeentelijke dienstverlening 6.3.1 Het terugdringen van ondermijning en de lokale weerbaarheid hiertegen vergroten 6.3.3 Versterken digitale veiligheid 6.3.4 De aanpak van jeugdoverlast 6.3.2 We voldoen aan de taakstelling wet Verplaatsing bevolking, door het huisvesten van ontheemde Oekraïners en statushouders Niet ingevuld 6.3.1 Het terugdringen van ondermijning en de lokale weerbaarheid hiertegen vergroten 6.3.3 Versterken digitale veiligheid 6.3.4 De aanpak van jeugdoverlast 6.4.1 Optreden tegen permanente bewoning recreatiewoningen 6.4.2 Optreden tegen illegale bouwwerken bij recreatiewoningen 6.4.3 Actuele APV

10830 Ondersteuning veiligheidsketen 6. Bestuur, veiligheid en dienstverlening

Niet ingevuld 6.1.1 Participatie stimuleren

10840 Rampenbestrijding 10850 Brandkranen 10810 Openbare orde

6.3 - Veiligheid / 6.4 Vergunningen, toezicht en handhaving 6.4 - Vergunningen, toezicht 10820 Handhaving Openbare orde en handhaving 10500 Treasury

6.4.4 Nieuw doel: Het bevorderen van een veilige en prettige leefomgeving

10700 Uitkering gemeentefonds Algemene dekkingsmiddelen 10710 Integratie-uitkering sociaal domein 10800 Algemene baten en lasten 10300 Beheer overige gebouwen en gronden

Intern vertrouwelijk

51

GRIP OP BEGROTING

Bestuur, veiligheid en dienstverlening Beïnvloedbare ruimte programma 6 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Beheer overige gebouwen en gronden

3%

3%

3%

3%

Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen

2%

2%

2%

2%

Brandkranen

25%

25%

25%

25%

Burgerlijke stand

6%

8%

8%

8%

College van b&w

1%

5%

5%

5%

Gemeenteraad

1%

5%

5%

5%

Handhaving openbare orde

2%

10%

19%

23%

Internationale contracten

1%

1%

1%

1%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP BEGROTING

Bestuur, veiligheid en dienstverlening Beïnvloedbare ruimte programma 6 Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Ondersteuning veiligheidsketen

0%

0%

0%

0%

Onroerende zaakbelasting

5%

5%

5%

5%

Openbare orde

7%

13%

19%

22%

Overige burgerzaken

46%

47%

13%

13%

Rampenbestrijding

6%

13%

21%

25%

Reisdocumenten

7%

8%

8%

8%

Rijbewijzen

7%

11%

11%

11%

Treasury

0%

5%

20%

7%

Uitvoering wet WOZ

6%

6%

6%

6%

Verkiezingen

5%

7%

7%

7%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Bestuur, veiligheid en dienstverlening Draaiknoppen programma 6 Handhaving Openbare Orde (€ 0,1 miljoen in 2027) De gemeente kan kiezen voor versobering van het veiligheidsplan, dat leidt tot minder handhaving. Daarnaast zit ook keuzeruimte in het aantal evenementen en de legestarieven die in rekening worden gebracht.

Intern vertrouwelijk

54

Overzicht overhead

Intern vertrouwelijk

55

GRIP OP BEGROTING

Overhead Beïnvloedbare ruimte Productgroepen

BG 2024

BG 2025

BG 2026

BG 2027

Automatisering

15%

14%

14%

14%

Communicatie

20%

20%

20%

20%

Facilitaire zaken

19%

19%

19%

19%

Financiën en belastingen

18%

18%

18%

18%

Huisvesting

4%

3%

3%

3%

Juridische zaken

14%

14%

14%

14%

Organisatie aangelegenheden

18%

18%

18%

18%

Overige ondersteuning

265

29%

17%

17%

Personeel

8%

14%

20%

20%

Personeel en organisatie

18%

19%

20%

20%

71473 Gemeente Hellendoorn | Grip op de begroting-Intern vertrouwelijk

GRIP OP DE BEGROTING

Overzicht overhead Draaiknoppen Voor overhead hanteren we een andere benadering dan voor de beleidsprogramma’s. De belangrijkste kostendrijver voor de overhead is het aantal formatieplaatsen in het primaire proces. Stijgt het aantal formatieplaatsen, dan

stijgen de overheadkosten. Dit wordt ook wel het meebeweegeffect genoemd. Uit ervaring met andere gemeenten weten we dat dit effect ca. 10% van de loonsom is. Ofwel voor elke euro minder in het primaire proces, kan nog ca. € 0,10 extra besparing in de overhead worden ingeboekt. Als de gemeente Hellendoorn er voor zou kiezen alle taken op zeer minimaal niveau uit te voeren, zou het meebeweegeffect in totaal maximaal € 2 miljoen bedragen, ofwel ca. 13% van de totale overheadkosten. Naast het meebeweegeffect is er ook autonome keuzeruimte in overheadbudgetten, dus los van de omvang van de totale organisatie. Dit effect hebben we op maximaal 5% bepaald, ofwel een bedrag van € 0,6 miljoen in 2027. Dit leidt dan wel tot zeer scherpe keuzen in de bedrijfsvoering, versobering van dienstverlening naar organisatie, college en raad en gaat ten koste van werkgeverschap. Temeer daar uit eerder onderzoek blijkt dat de kosten overhead van Hellendoorn al beneden gemiddeld zijn in vergelijking met andere gemeenten. Intern vertrouwelijk

57