Beschermde status graven Molukse ex-KNIL militairen

Aan de Raad Zaaknummer 2021-024401 Beschermde status graven Molukse ex-KNIL militairen Samenvatting Dit jaar zijn de Molukkers 70 jaar in Nederland en 60 jaar in de gemeente Hellendoorn. Stichting Bunga Tandjung heeft de gemeente Hellendoorn gevraagd om erkenning van de historische status van de 51 graven van Molukse ex-KNIL militairen en hun echtgenoten. Voorgesteld wordt om die historische en beschermde status toe te kennen en daarmee het grafrecht voor onbepaalde tijd te verlenen met terugwerkende kracht per 21 maart 2021, de datum waarop de eerste Molukkers 70 jaar geleden arriveerden in Nederland. Aanleiding Op dienstbevel zetten in 1951 bijna 4.500 Molukse KNIL-militairen (Koninklijk Nederlands Indisch Leger) met hun gezinnen voet aan wal in Nederland. Het waren moeilijke jaren voor de ouderen vanuit die eerste generatie in Nederland. Veel onzekerheden en sterke heimweegevoelens in een totaal vreemd land. Vanuit de Molukse samenleving in Nederland is een oproep gedaan aan de Nederlandse regering om het leed te erkennen dat de Molukkers is aangedaan na hun aankomst in Nederland. Het gaat om Molukse veteranen die in de periode 1940 - 1949 op bevel zijn ingezet in de oorlog. Op 24 maart heeft de voorzitter van de Stichting Bunga Tandjung de gemeente verzocht om deze oproep te ondersteunen.

Op 29 maart 2021 heeft de Stichting Bunga Tandjung in haar brief gevraagd om de graven van ex-KNIL militairen in de gemeente Hellendoorn een historische- en beschermde status te geven in het kader van 70 jaar Molukkers in Nederland en 60 jaar in de gemeente Hellendoorn. Wij hebben per brief op 21 april gereageerd dat dit verzoek in behandeling is en wij daar op terug komen en bevestigd dat wij de strekking van de oproep aan de Nederlandse regering ondersteunen. Doelstelling Erkenning van de historische status van de graven van de ex- KNIL militairen en het toekennen van grafrecht voor onbepaalde tijd voor dié graven die de familie/rechthebbenden daarvoor wil overdragen. Voorgestelde oplossing De Stichting vraagt om erkenning van de historische status van de graven van deze militairen als vorm van eerbetoon. Er zijn diverse Molukse ex-KNIL militairen begraven op de gemeentelijke begraafplaats aan de Ninaberlaan. Normaliter worden overledenen op den duur herbegraven, indien er van de overledene geen familie meer beschikbaar is om de grafrechten te bekostigen of dat men niet meer in staat is om deze kosten te dragen. De Stichting geeft aan dat, vanuit historische betekenis beschouwd, het herbegraven van de KNIL-veteranen en hun partners afbreuk zou doen aan de Nederlandse geschiedenis in het algemeen en de Molukse geschiedenis in het bijzonder.

Uit historisch oogpunt en belang en als vorm van eerbetoon, vinden wij het dan ook gerechtvaardigd dat de grafmonumenten de

status wordt verleend van historisch beschermde graven met terugwerkende kracht per 21 maart 2021. De Stichting heeft een projectgroep Grafrechten ingesteld die sinds mei gesprekspartner van de gemeente is. In verband met de beperkingen door Corona is het overleg gestart vanaf 15 mei en is er vervolgens regelmatig met de projectgroep contact geweest. Allereerst is een eerste lijst met namen door de projectgroep aangeleverd. De namen zijn via het Nationaal Archief gecontroleerd en aangeleverd en dat heeft geresulteerd in een definitieve lijst met 51 graven met daarin 92 personen. Zie bijlage. Daarvan hebben 26 graven een einddatum tussen 2030-2040 en kennen 25 graven een grafrecht voor onbepaalde tijd. "Onbepaalde tijd" betekent dat het recht van het graf is afgekocht en dit dus "eeuwigdurend grafrecht" is. Voor deze graven is herbegraven niet aan de orde. Wanneer uw raad positief besluit worden de nabestaanden of rechthebbenden benadert met de vraag of zij het grafrecht willen overdragen aan de gemeente. Dit kunnen ze aangeven via een afstandsverklaring. Willen de nabestaanden niet overdragen dan blijven zij rechthebbende en kunnen zij, indien het grafrecht afloopt, dit verlengen. Wil men wel overdragen dan wordt de gemeente Hellendoorn rechthebbende en nemen wij het onderhoud van het graf over.

Het onderhoud door de gemeente is een sober onderhoud van het graf en dat houdt in dat de graven er schoon en netjes bij liggen. Onderhoud aan de grafsteen wordt niet door de gemeente uitgevoerd; dat is voor de nabestaanden. Met de projectgroep is gesproken over de de mogelijkheid dat er vanuit de Molukse gemeenschap een groep vrijwilligers bereid gevonden wordt die mee wil helpen bij het onderhouden van deze graven. Het gaat om 51 graven. Daarvan heeft ongeveer de helft van de graven grafrecht met onbepaalde tijd en de andere helft een einddatum die ligt tussen 2023 en 2040. Ervaring leert dat de meeste rechthebbenden het grafrecht met 10 jaar verlengen. Dat zou inhouden dat, wanneer de gemeente alle grafrechten overneemt voor onbepaalde tijd, zij over de periode 2023 - 2040 een bedrag van ca. € 25.000,- minder aan inkomsten ontvangt. Hoewel het voorstel financiële gevolgen heeft (minder inkomsten), wordt voorgesteld om, gelet op het historisch belang en inzet van deze groep Molukkers, dit binnen de begroting de komende jaren op te lossen. Ook heeft de Stichting Bunga Tandjung gevraagd of het mogelijk is om een soort gedenksteen te plaatsen nabij de ingang van de begraafplaats aan de Ninaberlaan. Hiertegen hebben wij geen bezwaar en in samenspraak wordt dit verder uitgewerkt. Onlangs is een Anjerperk aangelegd bij het Memory-museum ter nagedachtenis aan de veteranen.

Burger- en overheidsparticipatie In goed overleg met de Stichting Bunga Tandjung is de lijst met namen opgesteld en zijn de graven in beeld gebracht die in aanmerking komen voor de erkenning van de historische status. Communicatie Door de Stichting is/wordt de Molukse gemeenschap geïnformeerd over de ontwikkelingen. Er wordt door de Stichting Bunga Tandjung een informatiebijeenkomst georganiseerd waarin belanghebbenden worden geïnformeerd over het gehele proces en de voortgang. Nabestaanden en rechthebbenden worden, indien u instemt met ons voorstel, binnenkort benadert met de vraag of zij de grafrechten willen behouden of overdragen aan de gemeente Hellendoorn. Effecten meten Nadat de nabestaanden c.q. rechthebbenden hebben gereageerd is bekend hoeveel graven worden overgedragen aan de gemeente Hellendoorn. Dit wordt in de registratie vastgelegd.

Pagina

2 van 3

Planning Indien uw raad instemt met ons voorstel zullen wij de nabestaanden c.q. rechthebbenden benaderen en hen informeren over uw besluit om de speciale status van de graven toe te kennen en de vraag voorleggen of zij de grafrechten willen overdragen aan de gemeente Hellendoorn. Tevens zal de Stichting Bunga Tandjung, in afstemming met ons, zorgen voor een monument bij de begraafplaats aan de Ninaberlaan. Nijverdal, 2 november 2021 Burgemeester en Wethouders van Hellendoorn, De secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.P. Willemsen

mevr. A.H.Raven BA

Advies commissie(s): Concept besluit De erkende historische status per 21 maart 2021 toekennen aan de graven van de Molukse ex-KNIL militairen conform de vastgestelde namenlijst.

Pagina

3 van 3