bba notitie BM20230033n01 Gem Hellendoorn bikli De Veenbrug F1

Notitie 1

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens Gemeente Hellendoorn Datum:

30 januari 2023

Projectnummer:

BM20230033

Status:

definitief

Adviseurs:

ir. Janneke de Kort ir. Froukje van Dijken

Tweede lezing:

fd

Contactinformatie:

fd-bba@binnenmilieu.nl, 088-222 9494

Opdrachtgever:

Gemeente Hellendoorn

Het gebouw van CBS De Veenbrug (Gerhard Nijlandstraat 4, Daarlerveen) dateert uit de jaren ’60 en is aan vernieuwing toe. De verwachting is dat de nieuwbouw omstreeks 2027 gerealiseerd gaat worden. Zowel de gemeente als de school vragen zich echter af of de nieuwbouw naar voren moet worden gehaald vanwege binnenmilieuproblematiek (o.a. muf, bedompt, vochtig, klachten over hoofdpijn). bba binnenmilieu is daarom gevraagd om het binnenklimaat in de school te beoordelen, zodanig dat de gemeente Hellendoorn onderbouwde beleidskeuzes kan maken over de vernieuwing van het pand. Deze beoordeling betreft in eerste instantie een analyse van de monitoringsgegevens van het binnenklimaat in de school (desk research). Een onderzoek ter plekke maakte hiervan geen deel uit.

Vraag In deze notitie wordt antwoord gegeven op de volgende vragen: • Wat zeggen de gemeten CO2-concentratie, temperatuur en luchtvochtigheid in de lokalen over de kwaliteit van het binnenklimaat in de school? • Rechtvaardigt dit een versnelling van de geplande vernieuwing van het gebouw?

Antwoord Op basis van monitoringsgegevens van CBS De Veenbrug van de periode 28 november - 24 december 2022 concluderen we dat het gebouw niet voldoet aan de eisen voor een Frisse School: in 2 van de 4 beoordeelde lokalen ligt de CO2-concentratie een aanzienlijk deel van de lestijd boven de hygiënische grenswaarde van 1200 ppm (Klasse C Frisse Scholen). De kwaliteit van het binnenklimaat wordt daarmee beoordeeld als onvoldoende. Op basis van de monitoringsgegevens onderscheidt de school zich niet van andere schoolgebouwen van dezelfde leeftijd. Op basis van de genoemde klachten (muf, vochtig) denken wij dat hier andere factoren bepalend zijn voor de binnenluchtkwaliteit en de gezondheid van leerlingen en medewerkers, die een versnelling van het nieuwbouwproces mogelijk wel rechtvaardigen. Daarom adviseren wij om verder onderzoek ter plaatse uit te voeren om de klachten verder in kaart te brengen en de achterliggende oorzaken te achterhalen.

1

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

Toelichting In de onderstaande paragrafen wordt het antwoord op de onderzoeksvragen nader toegelicht.

1 Methode 1.1 Gegevens binnenklimaat Voor de analyse is gebruik gemaakt van de gegevens van het CO2-monitoringssysteem van Airteq dat al aanwezig was in de school. Hiermee wordt naast de CO2-concentratie ook data verzameld van de temperatuur, ende luchtvochtigheid in verschillende klaslokalen. Om voldoende inzicht te krijgen in de situatie zijn meetgegevens opgevraagd van de periode 28 november - 24 december 2022. Dit waren vier lesweken met (deels) winterse weersomstandigheden (Tijdens de duurmetingen was de maximum dagtemperatuur 11,2°C en de minimum dagtemperatuur -7,7°C). De data van groep 1, groep 2, groep 4 en groep 7/8 waren bruikbaar voor dit onderzoek. Van ruimte 5, het speellokaal en de peuterspeelzaal misten te veel data en zijn dus niet meegenomen in de resultaten. In bijlage 1 is de plattegrond te vinden met de onderzochte lokalen. Bij het analyseren en beoordelen van de data is uitgegaan van de lestijden zoals benoemd op de website van CBS De Veenbrug. 1.2 Toetsingskader Toetsing aan de wettelijke minimumeisen uit het Bouwbesluit was in dit geval niet van toepassing. Ventilatie-eisen voor bestaande bouw gaan over de capaciteit van ventilatievoorzieningen en kunnen niet worden vertaald naar een CO2-concentratie. Er zijn geen wettelijke eisen voor de temperatuur en luchtvochtigheid in gebouwen.

De resultaten zijn daarom beoordeeld aan de hand van de Klasse C-eisen uit het Programma van Eisen (PvE) Frisse Scholen 2021. Zie de onderstaande tabel. tabel 1: Prestatie-eisen uit het PvE Frisse Scholen 2021 voor CO2 en temperatuur. De Klasse Ceisen waaraan het binnenklimaat in de lokalen van CBS De Veenbrug is getoetst zijn omkaderd. Klasse C

Klasse B

Klasse A

(Voldoende)

(Goed)

(Uitmuntend)

Max. 1200 ppm

Max. 950 ppm

Max. 800 ppm

Temperatuur (winter)

18 - 25°C

19 - 24°C

20 - 23°C

Luchtvochtigheid

Geen eis

Geen eis

Geen eis

Parameter CO2

2

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

2 Beoordeling CO2-concentratie De CO2-concentratie is een indicator voor de hoeveelheid luchtverversing in een ruimte waar mensen de voornaamste verontreinigingsbron zijn. Mensen ademen namelijk CO2 uit die door ventilatie wordt afgevoerd. Een hoge CO2-concentratie geeft aan dat er weinig luchtverversing is. In figuur 1 t/m figuur 4 is het verloop van de CO2-concentratie te zien in vier lokalen van De Veenbrug. De rode lijn in de grafieken geeft de Klasse C-grenswaarde aan van het PvE Frisse Scholen. In de grafieken en statistieken is te zien dat de CO2-concentraties in de lokalen van groep 1 en 2 regelmatig Klasse C-grenswaarde (1200 ppm) passeren. In de geanalyseerde data was dit voor groep 1 gedurende 19% van de lestijd1 en voor groep 2 48% van de lestijd. Dit geeft aan dat er onvoldoende luchtverversing is in deze lokalen. In het lokaal van groep 2 loopt de CO2-concentratie daarbij op enkele dagen korte tijd op tot boven 2000 ppm. Voor groep 4 en groep 7/8 wordt de Klasse C-grenswaarde in mindere mate overschreden (groep 4 voor 2% en groep 7/8 voor 5% van de lestijd).

figuur 1: Verloop van de CO2-concentratie in het lokaal van groep 1. Gedurende 19% van de lestijd werd de Klasse C-grenswaarde overschreden.

1

Lestijden groep 1 t/m 4: Maandag, dinsdag en donderdag (08:30-14:30). Woensdag (08:30-12:30). Vrijdag (08:30-12:00) Lestijden groep 7/8: Maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag (08:30-14:30). Woensdag (08:30-12:30).

3

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

figuur 2: Verloop van de CO2-concentratie in het lokaal van groep 2. Gedurende 48% van de lestijd werd de Klasse C-grenswaarde overschreden.

figuur 3: Verloop van de CO2-concentratie in het lokaal van groep 4. Gedurende 2% van de lestijd werd de Klasse C-grenswaarde overschreden.

4

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

figuur 4: Verloop van de CO2-concentratie in het lokaal van groep 7/8. Gedurende 5% van de lestijd werd de Klasse C-grenswaarde overschreden.

3 Beoordeling temperatuur In figuur 5 t/m figuur 8 is het verloop van de luchttemperatuur in vier lokalen van De Veenbrug te zien. De rode lijnen (één bij 25°C en één bij 18°C) in de grafieken geven de Klasse C-comfortgrenzen uit het PvE Frisse Scholen aan. De ondergrens van 18°C wordt in de lokalen niet met regelmaat onderschreden, alleen kortdurend aan het begin van de lesdag (in totaal max. 5% van de lestijd). Hiermee voldoen de lokalen aan de Klasse C-eisen. In de lokalen van groep 1 en groep 7/8 ligt de temperatuur wel geregeld onder de Klasse B-eis van 19°C (respectievelijk 19 en 10% van de lestijd). Op dagen dat dit langdurig voorkomt kan dit toch als oncomfortabel worden ervaren. Verder zien we een patroon in de temperatuur in relatie tot de CO2-concentratie. Als de CO2concentratie daalt, daalt ook de temperatuur in de ruimte. Het gebouw is natuurlijk geventileerd. Door het openzetten van een raam neemt de hoeveelheid luchtverversing toe, maar komt ook koude buitenlucht het lokaal binnen. Tot slot valt op dat de temperatuur in het weekend vaak vrij hoog blijft. Dit varieert tussen de lokalen. Dit betekent dat onnodig energie wordt gebruikt. Onderzoek naar de oorzaak valt buiten de scope van dit onderzoek.

5

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

De luchtvochtigheid (RV) in de lokalen varieert tussen de 19% en 59%. Rekening houdend met de weersomstandigheden (vorstperiode midden december, luchtvochtigheid rond 90% buiten) zijn dit geen bijzondere waarden.

figuur 5: Verloop van de luchttemperatuur en RV in het lokaal van groep 1. Gedurende 5% van de lestijd lag de temperatuur onder de Klasse C-grenswaarde.

figuur 6: Verloop van de luchttemperatuur en RV in het lokaal van groep 2. Tijdens lestijd lag de temperatuur vrijwel continu tussen de Klasse C-comfortgrenzen.

6

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

figuur 7: Verloop van de luchttemperatuur en RV in het lokaal van groep 4. Gedurende 1% van de lestijd lag de temperatuur onder de Klasse C-grenswaarde.

figuur 8: Verloop van de luchttemperatuur en RV in het lokaal van groep 7/8. Gedurende 3% van de lestijd lag de temperatuur onder de Klasse C-grenswaarde.

7

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

4 Conclusie De hoeveelheid luchtverversing in het gebouw voldoet niet aan de eisen voor een Frisse School: in 2 van de 4 lokalen ligt de CO2-concentratie een aanzienlijk deel van de lestijd boven de hygiënische grenswaarde van 1200 ppm. De kwaliteit van het binnenklimaat wordt daarmee beoordeeld als onvoldoende. De overschrijdingen van de grenswaarden vallen relatief gezien mee en de maximum CO2-concentraties zijn op de meeste lesdagen niet extreem hoog. In combinatie met de lage temperaturen duidt dit erop dat de medewerkers van de school vrij goed gebruik proberen te maken van de aanwezige ventilatievoorzieningen (ramen en deuren). Dit is goed voor de luchtkwaliteit, maar gaat ten koste van het comfort en het energiegebruik. Op basis van de analyse van de monitoringsgegevens van het binnenklimaat onderscheidt de school zich niet in negatieve zin van andere schoolgebouwen van dezelfde leeftijd. De kwaliteit van het binnenmilieu is echter van meer factoren afhankelijk dan enkel de CO2concentratie en de temperatuur. Op basis van de klachten (muf, vochtig) denken wij dat hier andere factoren medebepalend zijn voor de binnenluchtkwaliteit. Ook kunnen we met alleen een analyse van meetgegevens niet vaststellen of de aanwezige natuurlijke ventilatievoorzieningen nu optimaal gebruikt worden.

Daarom adviseren wij om verder onderzoek ter plaatse uit te voeren om de klachten verder in kaart te brengen en de achterliggende oorzaken te achterhalen. Vervolgonderzoek kan een verdere onderbouwing geven voor de wenselijke versnelling van de vernieuwing van het schoolgebouw. Ook zullen hieruit adviezen volgen voor de overbrugging van de periode tot de oplevering van de nieuwbouw, zodat de kinderen de komende jaren les kunnen hebben in een omgeving met op zijn minst een acceptabel binnenklimaat.

8

Binnenklimaat CBS De Veenbrug: Beoordeling meetgegevens

Bijlage - Plattegrond

figuur B-1: Plattegrond van De Veenbrug met de lokalen waarvan de meetwaarden zijn beoordeeld.

9