Algemene beschouwingen Lokaal Hellendoorn Programmabegroting 2024

Algemene beschouwing begroting 2024 e.v. Inleiding Volgens Lokaal Hellendoorn is de sleutel voor een succesvolle uitvoering van de begroting

‘Samenwerken, concrete doelen stellen en bouwen aan de toekomst’ Verbinden door samenwerking, met als doel het beste te doen voor onze inwoners waarbij het coalitieprogramma uitgangspunt is. Samenwerken met inwoners- met het maatschappelijk veld- als gemeenteraad, en in het gemeentehuis is essentieel. In de begroting 2024 e.v. zien we deze intenties op verschillende manieren tot uiting komen. Het formuleren van een heldere visie voor de toekomst is daarbij belangrijk. Lokaal Hellendoorn zal er alles aan doen om ook in de gemeenteraad het komende jaar tot een goede werkbare situatie te komen waarbij we uitgaan van de inhoud en een debat waarin we elkaars standpunten en verschillen respecteren en uitgaan van de wens van de kiezer en inwoner. Er is in deze begroting -die de 1e jaren een positief financieel beeld laat zien- ook duidelijk richting gegeven aan het Helders akkoord. Daarvoor dank college. Er is echter veel onduidelijkheid over het rijksbeleid naar de toekomst. Als lokaal Hellendoorn zeggen we naar de rijksoverheid ’geen taken zonder knaken’. We roepen het college op dit krachtig duidelijk te maken naar het VNG en Rijkoverheid. We zien in deze begroting grote kostenposten met risico’s bv Het Ravijn en de bouw van Reggesteyn. We vragen het college dit in de hand te houden en de gemeenteraad hier proactief te informeren.

De open einderegelingen in het kader van de zorg moeten we goed managen. Ook hier is het maken van een integrale visie belangrijk en we zien dat deze inmiddels in voorbereiding is. Een stip op de horizon waar we als gemeente naar toe willen is belangrijk evenals het bepalen wat onze belangrijkste taken en prioriteiten zijn. In 2024 moeten we laten zien dat we meer zaken concreet uitvoeren en bezig zijn waarvoor we gekozen zijn. Als Lokaal Hellendoorn komen we met voorstellen om belangrijke zaken te stimuleren, extra aandacht te geven of te corrigeren ten dienste, van onze inwoners. Onze focus zal daarbij liggen op; Het snel(ler) bouwen van betaalbare woningen met name voor starters en middeninkomens, het in stand houden en versterken van de leefbaarheid van onze wijken en dorpen door de verenigingen te ondersteunen bij het toegankelijk houden van voorzieningen/accommodaties, inclusie, toekomstgerichte zorg met toegankelijke loketten, participatie en verantwoording van resultaten.

Invloed en zeggenschap inwoners ‘Democratie vermenigvuldigt zich door te delen’ Het coalitieprogramma, collegeprogramma en deze begroting geven aan dat we als gemeente serieus werk willen maken van participatie. De mate van participatie en (onduidelijke) verwachtingen hieromtrent spelen bij inwoners maar ook in de gemeenteraad bij vele onderwerpen. Vele jaren terug is door de gemeenteraad een participatiecode (inclusief participatie ladder) vastgesteld waarin aangegeven wat de gemeente verstaat onder burger-en overheidsparticipatie, wat uitgangspunten zijn, en via welke procesafspraken we deze kunnen borgen. In de praktijk heeft deze verordening te weinig handen en voeten gekregen. Goed dat het college nu een participatieadviseur aan gaat stellen. De vele complexe vragen en uitdagingen die spelen in de directe woon en leefomgeving vragen om duidelijkheid over de democratische spelregels in relatie participatie. Ook is het volgens Lokaal Hellendoorn nodig gericht bezig te gaan met bestuurlijke vernieuwing. Een gemeentebestuur die meer ingericht is naar deze tijd. Deze essentiële zaken vragen voorbereiding en voldoende financiële middelen om te experimenteren bv met een burgerberaad. Wij stellen voor hiervoor extra financiële middelen ter beschikking te stellen zodat de gemeente Hellendoorn hier gedegen mee aan de slag kan.

Daarnaast vragen we het college ook actief in te zetten op jongerenparticipatie, zij zullen immers de democratie van de toekomst vorm moeten geven. Lokaal Hellendoorn vraagt het college burgerinitiatieven positief tegemoet te treden en te ondersteunen. Samenwerking in regioverband heeft meerwaarde. Invloed van de gemeenteraden en borgen van democratische legitimatie is en blijft belangrijk. Wij roepen het college op de raad actiever te informeren in deze. 1. Snel(ler) bouwen van betaalbare woningen met name voor starters en middeninkomens. We concluderen dat door allerlei oorzaken nog onvoldoende schot zit in de woningbouw met name voor onze starters en middeninkomens. Er zit al lang veel in de pijplijn maar er komt onvoldoende uit. Jammer dat het college de raad voor de begroting geen overzicht heeft kunnen geven van de plannen die er zijn. Lokaal Hellendoorn komt met een voorstel actiever te zijn als het gaat om grondaankoop en voor starters de m2 prijs te verlagen. Daarnaast het voorstel meer te bouwen aan de randen van onze kernen zonder daar goede landbouwgrond voor op te offeren. We blijven ijveren voor divers bouwen in wijken en dorpen, een mix van inkomens en leeftijdsgroepen. Ook vragen we het college gericht te kijken naar de wensen en mogelijkheden voor kleine kavels. Voorbeeld project Luttenberg rug aan rug woningen. Er is duidelijk vraag naar startersleningen.

De vraag is of de hoogte van de prijs van de woningen nog wel aansluit bij de huidige realiteit en vragen het college hier naar te kijken. Het college geeft aan geen verzilverlening te willen instellen en dit over te laten aan de markt. Volgens Lokaal Hellendoorn kan de verzilverlening een belangrijk instrument zijn voor inwoners om hun huis toekomstbestendig te verbouwen. Het huis kan hierdoor aangepast worden voor de tijd dat er beperkingen komen en geïsoleerd worden.

2. Zorg dichtbij en toegankelijk Lokaal Hellendoorn ziet in de begroting goede initiatieven in het sociaal domein waarbij preventie en integrale aanpak steeds meer vorm krijgen. Een laagdrempelig integraal loket in huiselijke sfeer in het HvC en Bestuur zal concreet bijdragen aan onze doelen. Door herinrichting en verbouw van o.a. de centrale hal liggen er nu kansen deze te realiseren. We komen met een voorstel. Veel mensen willen zo lang mogelijk (zelfstandig) thuis blijven wonen en het beleid van de overheid is hier ook op gericht. Van belang is dat er voldoende woningen zijn voor senioren maar ook dat mantelzorgers voldoende ontlast worden. Lokaal Hellendoorn komt met een voorstel om tot meer voorzieningen te komen voor vervangende (respijtzorg) zorg. Mantelzorgers kunnen dan even op adem komen. Inclusie is een must om iedereen mee te kunnen laten doen. Actief betrekken van mensen met een beperking bij plannen voor herinrichtingsprojecten is belangrijk en specifiek vragen we daarbij aandacht voor de Grote straat, meer handhaving bij invalidenparkeerplaatsen en plannen voor het Keizerserf. Een openbaar toilet in Nijverdal is al een lang gekoesterde wens o.a. vanuit het gehandicaptenplatform. In de gemeenteraad is hier veel over gesproken en er zijn voorstellen gemaakt en onderzoeken gedaan.

Inmiddels is het volgens Lokaal Hellendoorn tijd om door te pakken en deze te realiseren nabij het station. Teleurstellend is dat het college de plannen niet zelf in de begroting heeft opgenomen en er ook niets over zegt. We komen met een voorstel tot realisatie. In het kader van preventieve gezondheid, zoals het versterken van de sociale cohesie en kansen bieden voor (meer) beweging, willen we onze sport en welzijnsverenigingen maximaal ondersteunen bij het toegankelijk houden van voorzieningen door minder kosten in rekening te brengen en financieel bij te dragen aan het verduurzamen van accommodaties. We komen met een voorstel om de komende jaren te investeren in sportclubs door minder kosten in rekening te brengen en via subsidie bij te dragen aan verduurzaming van hun accommodaties. Het maatschappelijk en uiteindelijk medisch redendement van deze investering vertaalt zich terug. Minder regels en meer vertrouwen op zorgverleners en samenwerken is een groot goed. Via het zgn. samen indiceren kunnen we hier aan werken. Graag zouden we zien dat het college hier pro-actiever in is, aangezien dit inhoudelijke maar ook financiële voordelen heeft. We vragen het college samen met zorgaanbieders en woningbouwcoöperatie te zorgen voor voldoende woonzorgaccommodaties voor onze eigen inwoners die een beschermd wonen huis zoeken.

Daarnaast vragen we het college extra in te zetten om onze jeugd te interesseren voor de vakken en beroepen waar tekorten zijn of zullen ontstaan in de toekomst. Met name vragen we hierbij te kijken naar de mogelijkheid samen met zorgaanbieders en ROC in te zetten op de tekorten in de zorg, ook in relatie mogelijkheden bij Twente Board. We zien opnieuw een voorstel tot allerlei investeringen in het relatief dure Ravijn. B.V. het door een kunstenaar te laten beschilderen van een muur, terwijl de resultaten van een onderzoek naar een toekomstbestendig complex aanstaande is. Wij verbazen ons er over waarom hier niet mee gewacht is, zodat we de voorgestelde plannen in dit licht kunnen

beoordelen. We willen de inflatie van de tarieven voor 2024 naar beneden bijstellen en na presentatie van het toekomstplan besluiten over de tarieven voor de toekomst. 3. Leefbare wijken en dorpen Onze wijken, dorpen en buurtschappen vormen de ruggengraat van onze gemeenschap. Inwoners, vrijwilligers en ondernemers zorgen samen voor goede leefbare kernen en dorpen en Lokaal Hellendoorn is van mening dat wij hen daarin maximaal in moeten en kunnen ondersteunen. Belangrijk is dat we inwoners en ondernemers de mogelijkheid geven zelf steeds meer vorm en invloed te geven aan de inrichting van en uitdagingen waar we voor staan. Woningbouw, energievoorziening, toekomstbestendige zorg, bestaanszekerheid landbouw/versus natuur zijn opgaven waarvoor een visie en keuzes in gemaakt moeten worden. Dit kan samen met alle betrokkenen in de wijken en dorpen waardoor er maximaal draagvlak maar ook inzet zal zijn om doelen te realiseren. De omgevingsvisie en het omgevingsplan is een goede kapstok hier concreet mee aan de slag te gaan. Voldoende toegankelijke zorgvoorzieningen en zorg woningen in onze wijken en dorpen zijn van belang om de sociale infrastructuur in stand te houden waarbij vrijwilligers en mantelzorgers een grote rol kunnen spelen.

Lokaal Hellendoorn wil de bibliotheken in de kernen zo snel mogelijk toekomstbestendig maken en vroeg het college eerder hier een plan voor te maken en hiervoor ook de extra bijdrage van het rijk voor te gebruiken. We hebben tot op heden geen plan gezien. In de begroting staat een prioritering van de aanpak in kernen en vragen ons af of dit de juiste is. Actief grondbeleid, ook in de kleine kernen aangaande kleinschalige bedrijvigheid zien we graag in 2024 tegemoet van het college. Betreffende verschillende verkeersplannen vraagt Lokaal Hellendoorn zich af of aanrijdingen en kapitaalvernietiging voorkomen hadden kunnen worden als inwoners en ondernemers eerder en meer waren betrokken bij oplossingsrichtingen. Bv bij de inrichting van de Grotestraat en rotonde Helmkruidlaan. Over de nut en noodzaak, en het effect van het opnieuw investeren in de verkeersregulering van de Grotestraat zijn we kritisch. Om tot multifunctionele toekomstbestendige wijk en dorps accommodaties te komen zal Lokaal Hellendoorn met een concreet voorstel komen voor onderzoek naar een nieuwe 1/3 regeling welke meer mogelijkheden geeft voor burgerinitiatieven deze te realiseren. Ook willen we het bestuur van De Veldkamp in Haarle de mogelijkheid geven de sporthal in 2024 te verduurzamen door hen subsidie te verstrekken. Wij hechten aan het beschermen en borgen van onze cultuurgeschiedenis.

In dit kader vragen we het college in gesprek te gaan met onze gemeentelijke vrijwilligersorganisaties die ijveren voor dit doel en met hen samen een plan te maken voor de toekomst. We komen met een voorstel. 4. Duurzaam doen! Duurzaamheid heeft vele facetten en oplossingen. Lokaal Hellendoorn gaat uit van maximale inzet op besparing o.a. door isolatie en maximale inspraak en zeggenschap bij grote industriële opwek via zon en wind. We roepen het college op proactief (actiever) te

communiceren naar inwoners en verenigingen welke mogelijkheden er zijn om huis en accommodaties te verduurzamen. Er zijn veel financiële middelen van het rijk. Wij vragen ons af of deze maximaal worden ingezet voor de duurzame doelen zoals isolatie en of dit beter kan. Er is volgens Lokaal Hellendoorn veel tijd en energie gaan zitten in de discussie over windturbines terwijl inmiddels duidelijk is dat de provincie de regie steeds meer overneemt. Wij pleiten er voor de initiatieven voor zon op incourante gronden maximaal te ondersteunen en deze een kans te bieden in relatie onze afspraken met de energiewerkgroepen. Windbeleid samen met inwoners opstellen met een realistisch verwachtingsmanagement blijft belangrijk om naar de provincie duidelijk te kunnen zijn wat onze inwoners willen. Lokaal Hellendoorn blijft uitgaan van de afspraak die we gemaakt hebben met de energiewerkgroepen in het kader van de RES 1.0. Daarnaast zullen we de zorgplicht die we als gemeente hebben voor gezondheid en leefbaarheid meten en laten tellen bij aanvragen van industriële windturbines. Al langer vraagt Lokaal Hellendoorn het college daadwerkelijk bij te dragen aan de verduurzaming van wijkgebouwen. Helaas hebben we tot op heden geen concreet plan gezien en wil bv Haarle aan de slag. Lokaal Hellendoorn is van mening dat een concrete bijdrage aan verenigingen een extra stimulans zou zijn. 5.

Financiën ‘Geen taken zonder knaken’ Inkomsten en uitgaven dienen met elkaar in evenwicht te zijn en lastenverzwaring voor onze inwoners en bedrijven voorkomen. Gezien de hoge verwachte inflatie en de hoogte van de onze gemeentelijke belastingen is het terecht deze niet helemaal te verhalen via de OZB en naar beneden bij te stellen. De komende jaren zien er begrotingstechnisch goed uit. Er is echter onzekerheid wat de rijksoverheid gaat doen vanaf 2026. Wij verwachten dat het college de rijksoverheid concreet duidelijk zal maken wat de gevolgen zijn voor inwoners en het voorzieningenniveau als ze gaan korten op het gemeentefonds. Wij zien al jaren dat om allerlei redenen veel geplande zaken uit begrotingen worden doorgeschoven. Wij stellen voor aan de ambities in deze begroting realistische doelen te verbinden en uitvoeringsmogelijkheden en zien daarvoor graag elke drie maanden een verantwoording.

Wij danken het college en de ambtenaren voor het voorbereiden van deze begroting.

Raadsfractie, burgerleden en steunfractie Lokaal Hellendoorn Trudy Weierink Siers, Thea ten Have, Alexander Dollen, Huib Krukkert, Johanna Lusink, Dennis Meijerman, Gerard Ter Horst, Frans Runneboom.

Inhoudelijke vragen sociaal domein Lokaal Hellendoorn ➢ We concluderen dat er in onze gemeente een begin gemaakt is met gezamenlijk indiceren. Lokaal Hellendoorn zou graag zien dat dit breder en sneller wordt ingezet. Kunt u dit toezeggen college? ➢ Lokaal Hellendoorn vroeg regelmatig aandacht voor het toekomstbestendig maken van bibliotheken in de kernen o.a. door deze te situeren in multifunctionele accommodaties. Er is inmiddels extra geld van het rijk en we zien nog geen concrete plannen. Wel een prioritering welke kernen het 1e aangepakt worden. Graag uitleg. ➢ Lokaal Hellendoorn vraagt het college zich te verantwoorden over het feit dat het openbaar toilet niet is opgenomen in de begroting voor 2024 e.v. ➢ Er is een tekort aan hulpverleners en zorgpersoneel maar ook in andere sectoren is er een mismatch van arbeidskrachten. College wilt u aangeven welke mogelijkheden we hebben als lokale overheid en evt. ook in regionaal verband dit aan te pakken? ➢ Waarom nog een onderzoek naar kunstgras terwijl duidelijk is dat verenigingen zonder kunstgras o.a. in relatie concurrerende clubs behoefte hebben aan kunstgras. Op basis van welke vraagstelling en criteria gaat u het geplande onderzoek uitvoeren? Tevens de vraag wanneer u denkt de resultaten van het onderzoek te kunnen presenteren aan de gemeenteraad.

➢ Over de BLOS (bestuursorgaan sport met bijzondere bevoegdheden) zien we graag in 2024 een voorstel tegemoet. Kunt u dit toezeggen? ➢ Het ‘goede’ gebruik is dat het college voor gesubsidieerde maatschappelijke instellingen de cao verplichtingen overneemt. Verschillende van deze organisaties maken kenbaar in relatie met deze begroting hierover zorgen te hebben. Kunt u ons toezeggen dat de zorgen ongegrond zijn? Inhoudelijke vragen fysiek domein Lokaal Hellendoorn ➢ Hoever bent u met een verordening voor de startersleningen welk bedrag voor bouw van de woning bent u van plan op te nemen in de verordening? ➢ Wat doet u college concreet om het bouwen van CPO woningen te stimuleren? Er liggen nog weinig plannen.

➢ Wanneer kunnen we het overzicht van harde en zachte plannen voor woningbouw in onze gemeente tegemoet zien? Welke woningbouwplannen liggen er concreet om te bouwen aan randen van dorpen en tussen dorpen? ➢ Heeft u overleg gehad met de omwonenden, ondernemers en het gehandicaptenplatform van de Grotestraat aangaande het voorstel een deel af te sluiten met paaltjes en wat waren de resultaten? ➢ Zijn de zonneprojecten maximaal ondersteund door de gemeente en waardoor komen deze nog moeilijk van de grond? Welke energiewerkgroepen zijn actief en welke niet en waarom niet? ➢ Is het revolverend fonds voldoende onder de aandacht gebracht of zijn er andere oorzaken dat er nog onvoldoende gebruik van gemaakt is? ➢ U geeft aan geen budget te hebben voor verduurzaming maatschappelijke gebouwen. We zien in de begroting veel budget voor verduurzaming staan en de rijksoverheid zou voor dit doel ook uitkeren? Hoe kan dit? Vraag Lokaal Hellendoorn - vaker verantwoording over behaalde resultaten en doelen

Lokaal Hellendoorn vraagt het college de gemeenteraad op basis van de planning in de begroting elke drie maanden een overzicht te verstrekken van vordering en realisatie van de gestelde doelen en werkzaamheden. Kunt u dit toezeggen?