20251008 - Raadsvoorstel Koersdocument Hellendoorn 2040

AAN DE RAAD Zaaknummer: 2024-013001 Onderwerp Koersdocument Hellendoorn 2040

VOORSTEL 1. Het Koersdocument Hellendoorn 2040 vast te stellen als richtinggevend kader voor de verdere uitwerking van de brede Omgevingsvisie.

INLEIDING De gemeente Hellendoorn werkt aan de brede Omgevingsvisie Hellendoorn 2040. Deze visie biedt een samenhangend strategisch kader voor de ontwikkeling van onze leefomgeving op lange termijn. Het gaat hierbij om vraagstukken op het gebied van wonen, werken, natuur, duurzaamheid, gezondheid, mobiliteit en de kwaliteit van de openbare ruimte. Het proces richting deze visie verloopt gefaseerd in zes stappen: 1. Startnotitie – vaststelling van het proces en de aanpak. 2. Wiki van Hellendoorn – verzamelen van beleidsinformatie, cijfers en lokale kennis. 3. Verhaal van Hellendoorn – ophalen van waarden en toekomstbeelden. 4. Dialoogdocument – uitwerking van toekomstscenario’s en strategische keuzerichtingen. 5. Koersdocument – vastleggen van de gewenste koers op basis van afwegingen en participatie. 6. Brede Omgevingsvisie – integrale visie op basis van de gekozen koers. De eerste vier stappen zijn inmiddels afgerond. Het Dialoogdocument is op 8 juli 2025 vastgesteld door het college. Hierin is een ‘potloodschets’ gepresenteerd met drie strategische keuzen, op basis van trends, maatschappelijke opgaven en analyses. Deze potloodschets is vervolgens besproken met uw raad tijdens een informatieronde op 2 september 2025. In die sessie heeft u als raad inhoudelijke richting gegeven voor het vervolg van het proces.

Op basis van deze input is het koersdocument verder uitgewerkt en is er uitgebreide participatie georganiseerd. Inwoners, ondernemers, jongeren, agrariërs en maatschappelijke organisaties hebben op verschillende manieren hun mening gegeven over de voorgestelde koers. Dit gebeurde onder andere via een digitale vragenlijst en via gerichte gesprekken met betrokken doelgroepen. De opbrengsten hiervan zijn verwerkt in het nu voorliggende koersdocument. Het koersdocument bevat strategische keuzes, ontwikkellijnen en uitgangspunten voor de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkeling van onze gemeente. Met dit voorstel wordt gevraagd om het koersdocument vast te stellen als richtinggevend kader voor de zesde en laatste stap: het opstellen van de brede Omgevingsvisie Hellendoorn 2040. Deze visie wordt op een later moment tevens ter vaststelling aan u als raad voorgelegd.

BEOOGD EFFECT   

Het bieden van een duidelijk en richtinggevend kader voor de verdere uitwerking van de brede omgevingsvisie. Bestuurlijke duidelijkheid creëren over ruimtelijke en maatschappelijke keuzes richting 2040. Het afronden van stap 5 van het project Hellendoorn 2040.

ARGUMENTEN 1.1 Het koersdocument helpt bij het maken van toekomstige keuzes. De opgaven waar de gemeente Hellendoorn voor staat (bijvoorbeeld woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie, en behoud van natuur en leefbaarheid) vragen om duidelijke kaders. Met dit koersdocument kiest uw raad voor een koers waarin integraal gekeken wordt naar ruimtegebruik, maatschappelijke opgaven en lokale wensen. 1.2 De gemaakte keuzen zorgen voor richting en balans. In het koersdocument zijn verschillende keuzen uitgewerkt die richting geven aan hoe de gemeente Hellendoorn zich wil ontwikkelen richting 2040. Deze keuzes zijn gebaseerd op trends, participatie en de lokale situatie, en bieden een evenwichtige koers waarin groei en behoud hand in hand gaan. De centrale keuze die we maken is dat we gaan groeien om de kwaliteiten van onze gemeente te kunnen behouden. Zo zorgen we ervoor dat het in 2040 nog steeds fijn wonen, werken en ondernemen is in onze gemeente. 1.3 De koers sluit aan bij wat er leeft in de gemeente. De inhoud van het koersdocument is mede gevormd op basis van brede participatie. Zo vulden 1.151 inwoners een vragenlijst in waarin zij hun mening gaven over de voorgestelde strategische keuzes. Daarnaast zijn er aparte gesprekken gevoerd met boeren, ondernemers, jongeren en stakeholders. Deze input heeft zichtbaar invloed gehad op de koers die nu wordt voorgesteld.

De verslagen van de gesprekken en de input van de vragenlijst zijn als bijlage toegevoegd aan dit voorstel. 1.4 Het koersdocument is voorbereid met inhoudelijke input vanuit uw raad. Op 2 september 2025 vond er een informatiesessie plaats met uw raad waarin het Dialoogdocument (stap 4) en het eerste toekomstbeeld zijn besproken. Tijdens deze bijeenkomst is inhoudelijke input opgehaald over strategische keuzes en ontwikkellijnen. Deze input is meegenomen bij de participatie en de verdere uitwerking van het koersdocument. 1.5 Het koersdocument sluit aan bij de regionale opgaven en versterkt de positie van de gemeente Hellendoorn. De strategische keuzes in het koersdocument sluiten aan bij regionale ontwikkelingen, onder andere binnen de Regionale Ontwikkelstrategie (ROS) en de Regionale Economische Bouwsteen (REB). Door deze aansluiting ontstaat samenhang tussen gemeentelijke en bovenlokale doelen, wat samenwerking versterkt en de uitvoerbaarheid vergroot. Tegelijkertijd stelt het koersdocument de gemeente Hellendoorn in staat om binnen deze regionale processen actief ruimte te claimen voor eigen opgaven en ambities.

KANTTEKENINGEN 1.1. De keuze om te groeien vraagt om ambtelijke capaciteit en financiële ruimte. De keuze om circa 5.000 woningen te realiseren tot 2050 vraagt inzet van de gemeentelijke organisatie, niet alleen op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling, maar ook op het vlak van participatie, communicatie, beleidsontwikkeling en uitvoering. Daarnaast brengt de groei investeringen met zich mee in infrastructuur, voorzieningen en openbare ruimte. Dit stelt eisen aan zowel personele capaciteit als de financiële planning op langere termijn. 1.2 Keuzes in het algemeen belang kunnen botsen met individuele belangen. De koers is opgesteld vanuit het algemeen belang van de gemeente als geheel. Toch kunnen sommige keuzes ingrijpen op persoonlijke of sectorale belangen, bijvoorbeeld rond ruimtegebruik, woningbouwlocaties of natuurbehoud. Dit vraagt in het vervolgproces om duidelijke communicatie, ruimte voor dialoog en maatwerkoplossingen waar mogelijk. 1.3 Onzekerheden in wet- en regelgeving kunnen invloed hebben op de uitvoering. De koers is gebaseerd op de huidige beleidskaders, waaronder de Omgevingswet. Veranderingen op nationaal of provinciaal niveau, bijvoorbeeld ten aanzien van stikstofbeleid, woningbouwprogrammering of mobiliteit, kunnen gevolgen hebben voor de haalbaarheid of prioritering van onderdelen van de koers.

1.4 De uitvoerbaarheid van de koers is mede afhankelijk van externe partijen

De koers raakt aan opgaven waarvoor de gemeente niet zelf de uitvoering in handen heeft, zoals woningbouw, zorg en mobiliteit. Hiervoor zijn we afhankelijk van de inzet van andere partijen, waaronder ontwikkelaars, corporaties, zorgaanbieders en samenwerkingsverbanden. Om de koers daadwerkelijk te kunnen realiseren, is het van belang dat deze partijen zich herkennen in de richting die wordt gekozen en bereid zijn om hierin te investeren. Deze betrokkenheid is actief opgezocht tijdens de totstandkoming van het koersdocument: via gerichte gesprekken hebben ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere stakeholders hun inbreng geleverd. Het koersdocument onderstreept het belang van deze samenwerking en houdt rekening met variatie in de gemeentelijke rol: van initiatiefnemer tot samenwerkingspartner of facilitator, afhankelijk van de opgave en context.

FINANCIËN De vaststelling van het koersdocument zelf heeft geen directe financiële consequenties. Wel geldt dat de gemaakte strategische keuzes en ambities (bijvoorbeeld het bouwen van extra woningen, het versterken van groen en landschap, of het behouden van voorzieningen) op termijn financiële gevolgen kunnen hebben. De mate waarin deze keuzes worden doorvertaald naar beleid en uitvoering, bepaalt of en welke middelen nodig zijn. Deze financiële consequenties worden in een later stadium inzichtelijk gemaakt en indien van toepassing voorgelegd aan u als raad.

VERVOLG Met dit besluit wordt stap 5 in het proces naar de brede Omgevingsvisie afgerond. De gemeente beschikt hiermee over een duidelijke koers voor de toekomstige ontwikkeling van de gemeente Hellendoorn. In stap 6 wordt deze koers gebiedsgericht uitgewerkt in de brede Omgevingsvisie Hellendoorn 2040. Deze visie wordt voorbereid in afstemming met inwoners, ondernemers en stakeholders, en na de gemeenteraadsverkiezingen ter vaststelling voorgelegd aan de nieuwe gemeenteraad.

COMMUNICATIE Na vaststelling wordt het koersdocument publiek beschikbaar gesteld via de gemeentelijke website en actief gedeeld met betrokken partijen. De belangengroepen waarmee gesprekken zijn gevoerd, hebben inmiddels hun gespreksverslagen ontvangen en de gelegenheid gekregen hierop te reageren

BIJLAGEN 1. Koersdocument Hellendoorn 2040 2. Participatieverslagen 3. Raadsbesluit