20250820 Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder - def

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder (20 augustus 2025) Aanleiding Gemeente Hellendoorn bereidt een brede omgevingsvisie voor op basis van een vastgesteld stappenplan. De stappen 1 t/m 4 zijn inmiddels afgerond. De volgende stap richt zich op het bepalen van de koers voor Hellendoorn op weg naar 2040 en daarna. Om uw raad goed in positie te brengen om inhoudelijke kaders te stellen voor de participatie, heeft ons college op 8 juli 2025 het Dialoogdocument vastgesteld. Daarin staat onder andere een potloodschets voor de toekomst van de gemeente. De potloodschets is opgebouwd aan de hand van drie strategische keuzen. Daarvoor lijkt draagvlak te zijn in de samenleving en is draagvlak bij ons college.

Doel De afgelopen weken heeft de ambtelijke organisatie gewerkt aan een nadere invulling van de potloodschets om concreter te maken wat de keuzen voor de toekomst van Hellendoorn zouden kunnen betekenen. Dat heeft geleid tot dit eerste toekomstbeeld voor gemeente Hellendoorn op weg naar 2040 en verder. In dit eerste toekomstbeeld zijn de missie en uitdagingen van de gemeente, op basis van de strategische keuzen, vertaald in vier ambities en zestien samenhangende ontwikkellijnen. Het toekomstbeeld is bedoeld als aftrap voor de participatie met de samenleving.

Disclaimer Onderstaande keuzes zijn een eerste aanzet voor de Koers voor Hellendoorn. Maar het zijn geen beloften. De keuzes kunnen wel richting geven aan het gesprek dat we met de samenleving gaan voeren. Tijdens de raadssessie op 2 september 2025 bepaalt de raad welke keuzes de gemeente wel of juist niet aan de samenleving gaat voorleggen.

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

1

Eén missie, vier ambities

Onze missie:

We willen dat de gemeente Hellendoorn in 2040 en daarna nog steeds voor iedereen een fijne plek is om te wonen, te ondernemen en te ontspannen. Om die missie te verwezenlijken, hebben vier strategische ambities: 1. Leefbare kernen en wijken kernen en wijken met voldoende en passende woningen, werkgelegenheid en (dagelijkse) voorzieningen. De kernen en wijken zijn voldoende groen én veilig. 2. Iedereen doet mee Een gemeente waarin alle inwoners kunnen deelnemen aan het dagelijks leven in de samenleving. Alle inwoners hebben bijvoorbeeld toegang tot onderwijs, werk, zorg, sport, vrijwilligerswerk en sociale contacten. Wat ook iemands leeftijd, achtergrond, beperking of persoonlijke situatie is. 3. Vitaal platteland Een landelijk gebied waar mensen goed kunnen wonen, werken en leven. Er zijn voldoende voorzieningen, werkgelegenheid, goede bereikbaarheid en een sterke sociale samenhang. Tegelijk is er aandacht voor landbouw, natuur, landschap en recreatie. De kwaliteit van het gebied blijft in balans, zodat het platteland aantrekkelijk blijft voor bewoners, ondernemers en bezoekers. 4. Toekomstbestendig en duurzaam ontwikkelen Alles wat we nu doen, kan gevolgen hebben voor de toekomst. Niet alleen richting 2040 maar ook ver daarna. Door toekomstbestendig en duurzaam te ontwikkelen houden we rekening met die gevolgen.

Toekomstbestendig ontwikkelen betekent dat je bij het kiezen van plekken voor bepaalde functies en het bouwen of inrichten van gebieden al rekening houdt met die toekomst. Het gaat erom dat iets ook over twintig of meer jaar nog goed werkt en past bij wat mensen dan nodig hebben.

Drie strategische keuzen

Keuze 1: Gematigde groei We kiezen we voor gematigde groei van het aantal inwoners van onze gemeente. Door gematigde groei kunnen we ook op termijn belangrijke voorzieningen in de kernen en wijken behouden. Bovendien draagt gematigde groei bij aan het behoud van een gezonde bevolkingsopbouw. Door jongeren en (jonge) gezinnen vast te houden en aan te trekken, is onze gemeenschap beter opgewassen tegen de gevolgen van de vergrijzing. Dit vormt ook de basis

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

2

voor noaberschap: mensen die elkaar kennen, helpen en zich samen inzetten voor hun leefomgeving. Een gezonde bevolkingsopbouw heeft bovendien een positief effect op het behoud van het rijke verenigingsleven wat onze inwoners zo waarderen.

Keuze 2: De agrarische sector blijft een belangrijk deel uitmaken van onze identiteit We streven naar behoud van een vitale agrarische sector met behoud van de natuur. Samen met de boeren en de provincie willen zoeken naar een toekomstbestendige transformatie. We realiseren ons dat het bouwen van woningen in alle kernen (zie keuze 1) gevolgen kan hebben voor de ruimte die er straks is voor de landbouw. Die gevolgen willen we zoveel mogelijk beperken, door een goede afweging te maken bij de locatiekeuze voor woningen.

Keuze 3: Samen met de buurgemeenten zoeken naar meer ruimte voor ondernemers Kiezen voor meer woningen, behoud van de natuur en een toekomst voor onze boeren betekent dat er minder ruimte overblijft voor uitbreiding van bedrijventerreinen binnen onze gemeentegrenzen. We willen ruimte blijven bieden aan kleinschalige ontwikkelingen voor lokaal gebonden bedrijven. Denk bijvoorbeeld aan het kleinschalig bedrijventerrein voor het dorp Hellendoorn. Voor meer grootschalige ontwikkeling van bedrijventerrein kijken we naar samenwerking met onze buurgemeenten.

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

3

Ontwikkellijnen Ambitie 1: Leefbare kernen en wijken 1.1 Voldoende en passende woningbouw:

Hoe kunnen we de woningvoorraad op lange termijn goed aan laten sluiten bij de wensen van ons inwoners? 1. We gaan woningen bouwen in iedere kern 2. We bouwen bij voorkeur levensloopbestendige woningen. Dat wil zeggen dat de woning zo wordt ontworpen en ingericht, dat bewoners er comfortabel kunnen blijven wonen in alle fasen van hun leven (toegankelijk, aanpasbaar, veilig, comfortabel en duurzaam) 3. We bouwen voor alle inkomensgroepen: 60% betaalbaar en 40% vrije sector 4. We bouwen toekomstbestendig. Daarbij richten we ons op variatie, flexibiliteit en woonvormen die de gemeenschapszin ondersteunen. Dat betekent en staan open voor bijzondere woonvormen zoals knarrenhofjes meer-generatiewoningen, Tiny house clusters en groepswonen. Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Beperken gevolgen vergrijzing 2. Gezonde bevolkingsopbouw/behoud van jongeren 3. Kansengelijkheid voor iedereen 4. Noaberschap 5. Duurzaamheid 6. Economische vitaliteit/werkgelegenheid in de kernen

1.2 Werkgelegenheid in de kernen

Hoe kunnen we de werkgelegenheid in de kernen vasthouden zodat er voor onze inwoners ook mogelijkheden blijven om dichtbij huis te werken? 1. We ondersteunen lokaal ondernemerschap waar mogelijk 2. We creëren ruimte voor en faciliteren nieuwe werkvormen, bijvoorbeeld werken aan huis 3. We zetten in op goed wonen, groen en voorzieningen. Dat trekt niet alleen nieuwe inwoners aan

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

4

maar trekt ook werk naar de kernen. Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Behoud van jongeren 2. Mobiliteit 3. Veiligheid 4. Veerkracht 1.3 (Dagelijkse) voorzieningen

Hoe kunnen we bijdragen aan het behoud van de voorzieningen in onze kernen en wijken? 1. We zorgen voor voldoende draagvlak voor de voorzieningen. Daarom bouwen we niet alleen woningen voor onze eigen inwoners, maar ook voor mensen van buiten de gemeente. We bouwen sowieso tot 2040 in totaal 2.000 woningen om te voorzien in de eigen woningbehoefte (1.000 volgens Routekaart en 1.000 tussen 2033 en 2040). Daarbovenop denken we aan nog eens 1.000 tot 2.000 woningen om te voorzien in de gematigde groei. De realisatie daarvan deels doorlopen tot in de jaren na 2040. Per kern zal maatwerk nodig zijn het voorzieningenniveau op peil te houden. 2. We proberen zoveel mogelijk functies te bundelen (zorg, welzijn, ontmoeting, winkels, scholen etc.) 3. We zetten in op toegankelijkheid en flexibiliteit van gebruik van de voorzieningen 4. We betrekken de gemeenschap bij de ontwikkeling en het beheer van voorzieningen. Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Voldoende en passende woningen 2. Werkgelegenheid in de kernen 3. Noaberschap

1.4 Groen in de kernen

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er voldoende groen in onze kernen en wijken komt en blijft? 1. We gaan het bestaande gemeenschappelijke groen in de kernen waar nodig renoveren en goed beheren 2. We betrekken bewoners actief bij de renovatie en beheer van het openbaar groen

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

5

3. We ondersteunen kleinschalige burgerinitiatieven en zetten in op bewustwording over het belang van openbaar en particulier groen 4. We nemen groen in een vroeg stadium mee te nemen bij ruimtelijke ontwikkelingen Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Gezonde leefomgeving 2. Klimaatadaptatie 3. Veiligheid

1.5 Veiligheid

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedereen binnen de gemeente zich veilig voelt (ook in tijden van verandering en groei)? 1. 2. 3. 4. 5.

We zetten in op het weerbaar maken van onze inwoners We ontwerpen de openbare ruimte met oog voor veiligheid We zetten in op schoon heel en veilig om positief gedrag te stimuleren We blijven handhaven We besteden aandacht aan de gevolgen van gematigde groei voor de verkeersveiligheid

Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Noaberschap en sociale basis

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

6

Ontwikkellijnen Ambitie 2: Iedereen doet mee 2.1 Kansengelijkheid voor iedereen

Hoe zorgen we er vanuit verschillende invalshoeken voor dat er gelijke kansen zijn voor iedereen en mensen naar eigen vermogen mee kunnen doen aan de samenleving? 1. Met het Rijk dragen wij er zorg voor dat inwoners over voldoende middelen (financieel of anderszins) beschikken, zodat zij toegang hebben tot basisbehoeften als voedsel, huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs en sociale activiteiten, zodat geen enkele inwoner wordt uitgesloten vanwege armoede of sociale omstandigheden. 2. We creëren voor iedereen kansen op de woningmarkt door het realiseren van een gevarieerd woningaanbod. Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Noaberschap en sociale basis

2.2 Noaberschap en sociale basis

Hoe dragen we vanuit wonen, voorzieningen, de openbare ruimte enzovoort bij aan goed noaberschap in onze gemeente? 1. We faciliteren en regisseren de ontwikkelingen die nodig zijn om goed noaberschap te ondersteunen 2. We stimuleren bewonersinitiatieven die bijdragen aan goed noaberschap 3. We kiezen voor gematigde groei om de gezonde bevolkingsopbouw te realiseren die nodig is voor een sterke sociale basis. 4. We realiseren woonvormen die noaberschap ondersteunen. 5. We werken aan een openbare ruimte die bijdraagt aan ontmoeting Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Veiligheid 2. Gezonde leefomgeving

2.3 Alles voor iedereen bereikbaar

Hoe zorgen we ervoor dat voorzieningen nabij, toegankelijk en goed bereikbaar blijven? 1. We kijken per kern/wijk welke voorzieningen fysiek dichtbij moeten zijn

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

7

2. We richten de openbare ruimte zoveel mogelijk ouderen-vriendelijk in 3. We maken gebruik van technologische vernieuwing om de bereikbaarheid van voorzieningen te vergroten, zowel digitaal als fysiek 4. We stimuleren het gebruik van de fiets als eerste vervoermiddel 5. Door de groei van het aantal inwoners dragen we bij aan het vergroten van draagvlak voor collectief vervoer Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Duurzaamheid 2. Veiligheid 3. Gezonde leefomgeving 4. Voorzieningen 2.4 Gezonde leefomgeving

Hoe zorgen we ervoor dat onze leefomgeving ook in 2040 nog gezond en schoon is? 1. We zetten in op het behoud van onze groene leefomgeving. Groen nodigt uit tot bewegen, zorgt voor stressvermindering en leidt (op langere termijn) tot lagere zorgkosten. 2. We zetten in op een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeting 3. We stimuleren het gebruik van nieuwe technieken om emissie-loos te produceren 4. We stimuleren het gebruik van de fiets als eerste vervoermiddel 5. We stimuleren elektrisch rijden en deelvervoer Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Groen in kernen en wijken 2. Alles voor iedereen bereikbaar 3. Bloeiende natuur en gezonde ecosystemen 4. Klimaatadaptatie

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

8

Ontwikkellijnen Ambitie 3: Vitaal platteland 3.1 Duurzame en concurrerende landbouw

Hoe kan de gemeente bijdragen aan de transitie naar een duurzame en concurrerende landbouw vóór 2040? 1. We willen de agrarische identiteit van het buitengebied zoveel mogelijk behouden. 2. We realiseren ons dat we als gemeente beperkt invloed hebben op de regels voor de landbouw. We zijn niet in de lead. We kunnen wel ruimte blijven bieden aan de landbouw en gewenste ontwikkelingen stimuleren. 3. We realiseren ons dat voor extensivering van de landbouw voldoende ruimte nodig is. We streven daarom zoveel mogelijk naar behoud van de huidige fysieke ruimte voor de landbouw. a. We bouwen nieuwe woningen zoveel mogelijk binnen de rode contouren. Daar waar het kan passen we de hoogte aan en we bouwen in hogere dichtheden. b. Daar waar nieuwbouw buiten de kernen nodig is, bouwen we bij voorkeur aansluitend op de rode contouren. 4. We kijken vanuit de integrale opgave naar het buitengebied, waarbij we oog houden voor de belangen van alle partijen. 5. We werken samen met de boeren en alle belanghebbenden aan een integraal plan voor een vitaal buitengebied. Als basis daarvoor wordt een inventarisatie van het buitengebied opgesteld. 6. We nemen de geschiktheid van de bodem mee bij de ruimtelijke afweging die maken op het gebied van locaties voor woningbouw, landbouw en natuur. Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Behoud van bestaande kwaliteiten en identiteit van de gemeente 2.

Noaberschap 3. Landschap en cultuurhistorie 4. Klimaatadaptatie

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

9

3.2 Bloeiende natuur en gezonde ecosystemen

Hoe kunnen we de omstandigheden in onze natuurgebieden verbeteren, de biodiversiteit behouden en ecosystemen herstellen? 1. We kiezen voor behoud van de huidige ruimte voor natuur 2. We stimuleren boeren die een actieve bijdrage willen leveren aan herstel, bescherming én versterking van natuur. De landbouw wordt niet alleen een productiesector, maar ook een betaalde beheerder van natuur en landschap. Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Duurzame en concurrerende landbouw 2. Gezonde leefomgeving 3. Landschap en cultuurhistorie

3.3 Landschap en cultuurhistorie

Hoe kunnen we onze cultuurhistorie en een aantrekkelijk landschap behouden en versterken op weg naar 2040, rekening houdend met de grote uitdagingen waar we voor staan? 1. Landschap en cultuurhistorie worden net als groen en water- en bodemsturend een belangrijke drager voor de locatiekeuze en ruimtelijke kwaliteit van nieuw te ontwikkelen woningen en woongebieden. Deze ontwikkellijn draagt ook aan: 1. Behoud identiteit van de gemeente

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

10

Ontwikkellijnen Ambitie 4: Toekomstbestendig en duurzaam ontwikkelen 4.1 Ruimte voor ondernemen, toerisme en recreatie

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er voldoende ruimte blijft voor ondernemen, toerisme en recreatie zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van onze leefomgeving? 1. We houden de bestaande ruimte voor ondernemen zoveel mogelijk in stand. 2. We zien geen ruimte binnen de gemeente voor nieuwe grootschalige bedrijventerreinen. We gaan met onze buurgemeenten in gesprek over het realiseren van nieuwe bedrijventerreinen in de regio. 3. Bij de kernen is er wel ruimte voor kleine bedrijventerreinen. 4. We kiezen ervoor de milieuregels voor onze ondernemers voorlopig niet aan te scherpen. 5. We stimuleren verduurzaming van de lokale bedrijven. Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Voldoende en passende woningen (ruimte) 2. Werkgelegenheid in de kernen 3. Ruimte voor een duurzame/extensieve en concurrerende landbouw

4.2 Energietransitie

Hoe kunnen we samen met andere overheden en onze inwoners en ondernemers invulling geven aan de energietransitie zonder dat dat ten koste gaat van de ruimtelijke kwaliteit in

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

11

onze kernen en op het platteland? 1. We bouwen alle nieuwe woningen aardgasvrij 2. Om onze inwoners en bedrijven van duurzame energie te voorzien investeren we in/bieden we ruimte aan zowel zonne-energie, windenergie als goede energieopslag. 3. We ondersteunen inwoners en bedrijven bij verduurzaming van hun vastgoed 4. We werken mee aan initiatieven uit de samenleving voor collectief eigendom van energiebronnen Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Toegang tot betaalbare en schone energie, verkleinen van energiearmoede. 2. Gezonde leefomgeving 3. Beperking klimaatverandering 4.3 Klimaatadaptatie

Hoe kunnen we ervoor zorgen de gemeente goed is voorbereid op extreme weersomstandigheden, zoals hitte, droogte en wateroverlast? 1. Bij inbreiding en uitbreiding zijn klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen de norm 2. De gemeente stimuleert maatregelen van inwoners en bedrijven tegen hittestress 3. Bij uitbreiding zijn water- en bodemsturend in belangrijke mate bepalend voor ruimtelijke keuzen Deze ontwikkellijn draagt ook bij aan: 1. Groen 2. Veiligheid 3. Gezonde leefomgeving

4.4 Circulaire economie

Hoe kunnen we onze economie en samenleving zó inrichten dat ze vóór 2040 volledig circulair worden, met zo min mogelijk afval, hergebruik van materialen en minder afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen? 1. We werken toe naar een circulaire economie in 2050. 2. We blijven inzetten op afvalscheiding en hergebruik 3. We stimuleren initiatieven uit de samenleving op het gebied van delen en hergebruiken

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

12

Deze ontwikkellijn ook bij aan: 1. Kleinschalige werkgelegenheid in de kernen 2. Iedereen doet mee 3. Noaberschap

Eerste toekomstbeeld Hellendoorn 2040 en verder, 1908-2025

13