20250705 Verslag stakeholderssessie 17 april 2025

Verslag participatiebijeenkomst 17 april 2025 Inbreng stakeholders bij de brede omgevingsvisie Hellendoorn 2040 Stap 4: toekomstverkenningen Versie 31 mei 2025 Inleiding Op 17 april 2025 vond een dialoogsessie plaats met vertegenwoordigers van onze stakeholders. Voor de bijeenkomst waren professionals uit de gemeente, de regio en de provincie uitgenodigd. Centraal stond de vraag: ‘Willen jullie ons helpen om de drie toekomstverkenningen die we ambtelijk hebben opgesteld te verbeteren en aan te vullen? Zodat we ze kunnen gebruiken om de koers voor de gemeente te kunnen bepalen. Verdeeld over drie werkgroepen brachten de deelnemers een bezoek aan de drie toekomstverkenningen: een gemeente in beweging, de groene gemeente en een authentieke gemeente. Ze kregen een korte toelichting op de toekomst en gingen met elkaar in gesprek over de kansen en bedreigingen die zich in die toekomst voor zouden kunnen doen. De gesprekken hebben bijgedragen aan de kwaliteit van de toekomstverkenningen. Ze leverden bovendien waardevolle inzichten op over wat professionals belangrijk vinden voor de toekomst van Hellendoorn. In dit verslag hebben we per toekomst de hoofdlijnen uit de gesprekken samengebracht. De eerste voorkeur We begonnen het programma met de vraag of de

Belangrijkste conclusie

deelnemers zonder de inhoud van de toekomsten te weten, een keuze wilden maken tussen de drie

“Er valt niet echt te kiezen

toekomsten. We vroegen ze ook of ze op wilden

tussen de drie

schrijven waarom voor die toekomst kozen. Twee

toekomstverkenningen. Ze

deelnemers kozen voor de groeiende gemeente, tien voor de groene gemeente en zeven voor de oorspronkelijke gemeente. Bij de groeiende gemeente werd een relatie gelegd met de dynamiek die nodig is om verder te komen. De groene gemeente werd vooral gekoppeld

aan

de

landbouw

en

een

gezonde

bevatten alle drie elementen die we mee zouden moeten nemen naar de toekomst. En ze hebben ook allemaal een keerzijde. We zouden op basis van deze

leefomgeving voor onze inwoners. De oorspronkelijke

verkenningen een hele nieuwe

gemeente tenslotte, werd gewaardeerd vanwege de

toekomst moeten bouwen”.

verbinding met Noaberschap en de waarde van wat we nu hebben voor de toekomst. De door de deelnemers genoemde thema’s (dynamiek, landbouw, een gezonde leefomgeving, Noaberschap en de huidige kwaliteiten zijn van grote waarde voor de ontwikkeling van de gemeente Hellendoorn. Dat bleek ook tijdens de ronde die alle deelnemers vervolgens aan de drie toekomsten maakten. De centrale vraag bij iedere toekomst luidde: “Wat zijn de kansen in deze toekomst en wat zijn de bedreigingen?”

De eerste voorkeur Als u op voorhand een toekomst voor Hellendoorn zou mogen kiezen, welke kiest u dan en waarom?

Een gemeente in beweging 1 Hellendoorn is niet geïsoleerd. Zal zich moeten verhouden tot een dynamische samenleving. Die is er ook.

Een groene gemeente Groen is mijn werk en mijn leven: Landbouw.

Een authentieke gemeente Omdat Noaberschap hierin mijns inziens het eest vertegenwoordigd is.

2 Bewegen/dynamiek=vooruitgang. Technologie meer inzetten voor vernieuwing in de samenleving

Groen en water zijn van groot belang. En zonder water geen groen.

We zullen het samen moeten doen. Traditie van Noaberschap in een tweede jasje.

3

De negatieve impact van verschillende milieuthema's op gezondheid is voor de inwoner zo klein mogelijk.

Huidige behouden, openstaan voor verruiming en uitbreiding.

4

Gezond in een groene gemeente. Een dorp of stad wordt gevormd Waar de landbouw de duurzaamste door het verleden en versterkt de van Europa is. Ruimtebehoud voor toekomst. landbouw.

5

Leefbaar fijn wonen, gezondheid, prettige omgeving.

Samenredzaamheid: wonen en zorg. Authentiek: traditie en Noaberschap. "Vroeger was alles beter"

6

Agrarische bedrijven toekomstperspectief bieden.

Gemeente/dorp met eigen karakter spreekt mij aan (persoonlijk). Vernieuwing met oog voor identiteit spreekt mij aan (zakelijk). De andere kleuren zijn ook interessant.

7

Een groene gemeente is een agrarische gemeente met goed toekomstperspectief waar ondernemerschap beloond wordt.

Traditie sluit vernieuwing niet uit. Saamhorigheid. Wel scherpe keuzes op indeling wonen, recreëren, hoe omgaan met het buitengebied. Uitdaging

8

Groen (biodiversiteit/natuur) is de basis voor welzijn, recreatie, natuur, schoon water/lucht, landschap, ecologische (ver)binding Hellendoorn is van oudsher een groene, agrarische gemeente. Boeren zijn duurzaam. Duurzaamheid in de zin van zuinig en hergebruik zit de Hellendoorners in het bloed.

9

10

Gaat om bewust zijn van de keuzes (en ze kunnen maken in de thema's als beweging/leefstijl, ontmoeten, voeding, veroer, omzien naar elkaar. Positieve gezondheid. En ook weten wat hierin de impact is op leefstijl en de omgeving.

Samenvatting tafelgesprekken Misschien hebben we groei nodig Het is een beeld waar een aantal deelnemers ook een beetje huiverig voor is, maar om onze voorzieningen vast te houden en ervoor te zorgen dat onze jongeren in de gemeente kunnen blijven wonen hebben we groei nodig. Met name door een aantal deelnemers met een zorgachtergrond wordt daarop gewezen. We hebben jonge mensen nodig om de gemeenschap verder te brengen en voor de ouderen te zorgen’. Meer woningen bouwen kan helpen om de jongeren vast te houden en meer jonge mensen en gezinnen aan te trekken. We zijn graag op onszelf De keerzijde van groei is dat er meer mensen van buiten komen. En dat baart een aantal deelnemers de nodige zorgen. Met name ondernemers in het buitengebied. Ze waarschuwen voor spanningen en onbegrip. Op een aantal plekken doen die spanningen zich al voor. Of we nou alleen bouwen voor de lokale behoefte of ook voor mensen van buiten, de woningbouw zou vooral binnen de dorpsgrenzen plaats moeten vinden. Groei is ook niet voor alle deelnemers even vanzelfsprekend. Samenredzaamheid kan de gemeente heel ver brengen. Als we dan toch moeten groeien, dan is het advies om dat wel zo toekomstbestendig te doen. Met oog voor de natuur. Op de plekken die zich het best lenen voor wonen en werken (droge gebieden). En rekening houdend met de bescherming van drinkwaterbronnen, de luchtkwaliteit etc.

Ook klimaatbestendigheid en veiligheid moeten aan de voorkant in de planning worden meegenomen. Kansen en bedreigingen voor Noaberschap en zorg We zijn trots op de zorg voor elkaar. En het Noaberschap moeten we op weg naar de toekomst goed blijven faciliteren. Het is een belangrijke basis voor de leefbaarheid in onze gemeente. Tegelijkertijd wordt het ondersteunen van Noaberschap een steeds grotere uitdaging, omdat onze samenleving steeds verder vergrijst. De vergrijzing leidt er ook toe dan inwoners meer van professionele zorg afhankelijk worden. Technologie kan helpen. Nieuwe woonvormen als knarrenhofjes, kleinschaligheid en de herintroductie van het bejaardentehuis 2.0 kunnen bijdragen aan behoud van zorg voor elkaar. Natuur en duurzaamheid zijn belangrijk Behoud van natuur, zowel in het buitengebied als binnen de dorpen, is een duidelijke prioriteit voor de toekomst. Groen draagt bij aan welzijn, speelruimte voor kinderen en biodiversiteit. Een aantal deelnemers ziet klimaatadaptatie als een opgave voor de toekomst: water vasthouden bij extreme neerslag en bufferen voor droge tijden. Bewustwording over verbruik van drinkwater en energie wordt noodzakelijk gevonden. Meerdere deelnemers zijn kritisch over windmolens. Er lijkt meer (maar nog steeds beperkt) draagvlak voor innovaties zoals een kleine kernreactor, mits zorgvuldig onderzocht.

Economie, ondernemerschap De wens om de lokale economie te versterken, klinkt duidelijk door aan tafel. De focus zou moeten liggen op onze lokale bedrijven en op slimme, duurzame bedrijvigheid. Bij dat laatste denkt men aan biobased en prefab bouw, technische innovatie en recreatie die past bij het kleinschalige karakter van de gemeente. Ondernemerschap zou vooral lokaal en groen moeten zijn en bijdragen aan de leefbaarheid.

Voor (kleinschalig) toerisme dat op de een of andere manier verbonden is met de natuur zien de deelnemers ook kansen. Voedsel blijft nodig Volgens de deelnemers zijn onze boeren onmisbare partners in het behoud van landschap, leefbaarheid en identiteit van Hellendoorn. In welke toekomst dan ook. Er klinkt aan de ene kant een duidelijke oproep aan de gemeente om deze sector te erkennen en waar mogelijk te faciliteren – als drager van het buitengebied én als aanjager van innovatieve, natuurinclusieve en toekomstbestendige ontwikkelingen. Maar er gaan ook stemmen op meer ruimte te bieden voor wonen in de gemeente, ook in het buitengebied. Het vinden van een goede balans tussen groei en de landbouw is een van de uitdagingen waar we voor staan en het gesprek over moeten voeren. De rol van de gemeente Inwoners verwachten een betrokken en transparante overheid die als regisseur optreedt: faciliterend waar mogelijk, leidend waar nodig. Er wordt gepleit voor maatwerk per kern of buurtschap. Vooral in kleinere kernen is er behoefte aan ruimte om initiatieven zelf te ontplooien, terwijl in grotere dorpen mogelijk meer gemeentelijke regie gewenst is. Echt samenwerken en luisteren is hierbij essentieel. “Niet doen alsof, maar echt bottom-up werken,” zoals een deelnemer zei.

Reflectie op de eerste voorkeur Na de ronde langs de toekomsten, kregen de deelnemers opnieuw de mogelijkheid om voor één van de toekomsten te kiezen. De conclusie was snel getrokken: alle toekomsten bieden elementen die we graag mee zouden willen nemen op weg naar 2040. Het heeft geen zin om er een uit te pikken, want dan doen we onszelf tekort. De conclusie biedt steun voor het proces dat we ingezet hebben, waarbij de toekomstverkenningen het goede gesprek ondersteunen en de bouwstenen opleveren voor de Koersbepaling. Bijlagen In de bijlagen zijn de opgehaalde kansen en bedreigingen per scenario opgenomen. Disclaimer: Bij bijeenkomst op 17 april 2025 waren zo’n 20 stakeholders van de gemeente vertegenwoordigd. De deelnemers kwamen onder andere uit de zorg, het welzijn, de bouw, de landbouw en van andere overheden. De inhoudelijke input die we tijdens de sessie hebben opgehaald, gebruiken we om de toekomstverkenningen aan te scherpen. En bij de voorbereiding van een eerste potloodschets van die koers. Die potloodschets kun je zien als eerste voorzichtige stap op weg naar de koers. De brede inhoudelijke discussie over de koers voeren we in augustus en september. Dan krijgen alle inwoners, ondernemers en belanghebbenden de mogelijkheid om kun visie te geven op de hoofdkoers voor de gemeente.

In het vervolg van stap 4 hebben de toekomstverkenningen de namen groeiende gemeente, groene gemeente en oorspronkelijke gemeente gekregen.

Bijlage: opgehaalde kansen en bedreigingen per scenario

Gemeente in beweging Opbrengst stakeholdersbijeenkomst 17 april 2025

Groei

Sterke kernen en wijken

Voldoende en passende woningen

Kansen

Bedreigingen

Adviezen

Meer diversiteit, meer deelnemers bij een vereniging

Mensen hebben nog andere taken dan werken

Kies niet voor groei maar voor verantwoorde groei: soms moet je ook durven schrappen.

Meer mogelijkheden om samen met meerdere mensen /generaties onder één dak te wonen. Als je (klein)kinderen in de buurt hebt is er ook meer begrip voor elkaar

Er komen meer mensen van buiten. Dat is een bedreiging voor onze mores en lokale cultuur. Dat zie je nu al bij de discussie rood voor rood

Maak duidelijke keuzes: in welke gebieden biedt je ruimte aan woningen, waar aan de landbouw etc.

Meer frictie tussen agrariërs en niet agrariërs in het buitengebied

Kies voor groei binnen de kernen: nieuwe inwoners van het buitengebied snappen vaak hun nieuwe omgeving en de mores niet

Voldoende woningen Kansen voor meer houtbouw (isloeert en reguleert beter Voor mensen zonder (wens voor) mantelzorg zijn er weer bejaardentehuizen: Noaberhofjes als bejaardentehuis 2.0

Werkgelegenheid in de kernen

Concentreren van wonen en werken maakt groei mogelijk met minimaal ruimtegebruik

Dagelijkse voorzieningen

Meer draagkracht voor nabijheid van voorzieningen

Groen

Door groei aantal woningen en bedrijvenlocaties kan het beweeggroen onder druk komen te staan

Veiligheid

Iedereen doet mee

Kansengelijkheid voor iedereen

Als je bouwt op zorg voor elkaar en kijkt naar zorginstanties dan valt de individualisering wel mee (dat wordt meer ingegeven door bezuinigingen in de zorg)

Noaberschap en sociale basis

Deze toekomst biedt een balans tussen vergrijzing en vergroening Genoeg handen om zorg te leveren

Technologische ontwikkeling: Verlies het ethische vraagstuk niet uit het oog

Als iedereen moet werken tot zijn 70ste, staan mantelzorg en zorg voor elkaar onder druk

Technologie kan voor huisarts op afstand zorgen terwijl buren mog wel over de vloer komen Als je inzet op inclusiviteit en diversiteit, kan dat automatisch zorgen voor meer verbinding en Noaberschap Alles voor iedereen bereikbaar Gezonde leefomgeving

Betaalbare zorg: Technologie moet zorgen voor ondersteuning bij zorg en betere zorg

Techniek kan ook voor angst en onzekerheid zorgen. Meer emissies van schadelijke stoffen van bedrijven zet gezonde leefomgeving onder druk

Vitaal platteland

Duurzame en concurrerende landbouw

Biobased bouwen vraag om andere gewassen

Veel stoppende boeren

Ook in dit scenario is voedsel nodig

Grondstoffen voor biobased bouwen verdringen traditionele gewassen Bloeiende natuur en gezonde ecosystemen

Ook in deze toekomst zou je vanuit groen moeten denken

Landschap en cultuurhistorie Toekomstbestendig Ruimte voor en duurzaam ondernemers, toerisme ontwikkelen en recreatie

Aansluiten bij ambitie Twente: meer high tech bedrijven, daardoor ook meer nieuwe inwoners met andere opleiding en impuls voor lokale opledingen Meer economische groei Bedrijven kunnen blijven bestaan

Energietransitie (duurzaamheid)

Energie dichter bij huis regelen: buutbatterijen

Klimaatadaptatie

Klimaatadaptatie: hightech bedrijven op kleine schaal biedt mogelijkheid voor groen in een goede balans met grijs. Denk ook aan groen op daken en gevels

Circulaire economie

Hoe zorg je voor voldoende energie?

Wat ga je met al het afval doen?

Groene gemeente Opbrengst stakeholdersbijeenkomst 17 april 2025 Kansen Groen/ de bevolking neemt af

Bedreigingen Agrariërs en natuurbeheer willen wel, maar de regels maken het niet mogelijk Rijke mensen komen hier woningen voor de mooie omgeving. Ze hebben wel de lusten maar niet de lasten Hebben we in deze toekomst genoeg handjes om alles te fixen? Wordt Hellendoorn een slapende gemeente? Dubbele vergrijzing/Toename ouderen

Sterke kernen en wijken

Voldoende en passende woningen

Mogelijkheden voor tijdelijke woningbouw in het buitengebied.

De leefbaarheid in de wijken komt onder druk te staan

Knarrenhofjes verspreid over de gemeente (ook in het buitengebied)

Inbreiding leidt tot veel bezwaren

Woningsplitsing Rug aan rug bouwen op hetzelfde perceel Ook in Haarle en Daarle willen ze wel op een appartementje wonen Bij nieuwbouw kun je al voorsorteren op mantelzorg Werkgelegenheid in kernen Dagelijkse voorzieningen Groen Veiligheid

Iedereen doet mee

Inzetten op deelvervoer levert een veilige omgeving op

Kansengelijkheid voor iedereen Noaberschap en sociale basis

Vitaal platteland

Voorzieningenniveau daalt: verschraling Je kunt de parkeernormen aanpassen: minder auto's voor de deur

Ontmoetingsplekken zijn een belangrijke basis in deze toekomst

De mantelzorg en Noaberschap komen onder druk te staan

Bejaardenhuizen moeten terug Kansen voor meer zorgboerderijen in het groen

Geen Noaberschap in nieuwe hoogbouw De vraag is of de zorgboerderijen er gaan komen: de intrinsieke kracht is we niet

Alles voor iedereen bereikbaar

Meer deelvervoer

Er zijn niet voldoende vrijwilligers om mensen te vervoeren

Gezonde leefomgeving

Minder vee en minder pesticiden betekenen schonere lucht, gezond groen en water

Duurzame en concurrerende landbouw

Extensivering platteland: meer samenwerking met natuurbeheerders mogelijk Als er een verdienmodel is schakelen de melkveehouders om

Bloeiende natuur en gezonde ecosystemen

De voedselvoorziening komt onder druk te staan De traditionele landbouw wordt verdreven Extensivering leidt tot klappen in de periferie van de agrarische sector

De grens tussen natuur en landbouw is niet meer zo strikt. Je kunt de natuurkern wat losser laten De boeren beheren de natuur (is nu op sommige plekken al zo)

Durven de huidige natuurbeheerders het natuurbeheer wel over te dragen

De natuur kan meer aan Landschap en cultuurhistorie

Toekomstbestendig Ruimte voor ondernemers, en duurzaam toerisme en recreatie ontwikkelen Energietransitie (duurzaamheid) Klimaatadaptatie Circulaire economie

De oude landschapsstructuren komen terug Vooral kansen voor de toeristische sector. Jongeren hoeven niet weg

Meer kans voor ecotoerisme, maar wie pakt dat op?

Groen trekt toeristen aan

Trekt in deze toekomst de beroepsbevolking weg? Netcongestie

Oorspronkelijke gemeente Opbrengst stakeholdersbijeenkomst 17 april 2025 De bevolking blijft gelijk, de gemeente trekt zich terug

Kansen Rustig, sociaal en behoud van huidige bedrijfsvoering

Bedreigingen Hoe zorgen voor draagvlak?

Gemeente luistert beter naar inwoners/burgerinitiatieven Redelijke groei zorgt voor leefbaarheid

Met vergijzing komt een toename aan ouderdomsaandoeningen (dementie ed). Geen structuur of sturing in beleid De rechterlijke macht moet oplossingen gaan bieden Doen waar iedereen achterstaat leidt niet tot uitvoerbaarheid Geen bestuur, geen vooruitgang Stilstand is achteruitgang/ dode buurtschappen NIMBY

Sterke kernen en wijken

Voldoende en passende woningen

Zorgt voor het behoud van de kernen: dit doen door losmaakbare huizen te bouwen

Weinig reuring, kernen bloeien dood

Geleidelijke woningbouw Woningbouw sluit aan bij de behoefte Faciliteren van wonen en zorg Werkgelegenheid in de kernen Dagelijkse voorzieningen

Voorzieningen blijven behouden

Groen

Meer vergroening en minder verharding Behoud van groen en rust

Veiligheid

Iedereen doet mee

Zorg voor een ouderdomsvriendelijke leefomgeving

Kansengelijkheid voor iedereen Noaberschap en sociale basis

Zorgen voor elkaar

Vergrijzing vraagt veel van de zorg en ondersteuning

Gemeente ondersteunt lokale initiatieven

Geen vrijwilligers en verenigingsleven

Een hechte gemeenschap zorgt voor verbondenheid

Sterke samenredzaamheid

Intensief Noaberschap kan zorg betaalbaar houden Sociale controle Kleinschaligheid en multifunctionaliteit zorgen voor een betrokken gemeenschap Omzien naar elkaar en sociale buurten Alles voor iedereen bereikbaar

Vitaal platteland

Zorg en voorzieningen op afstand doet een beroep op mobiliteit

Gezonde leefomgeving

Geen toename bedrijventerreinen betekent geen toename emissies

Duurzame en concurrerende landbouw

De samenhang tussen inwoners en agrarische sector blijft hoog Goed voor de landbouw/perspectief voor de landbouw Buitengebied blijft agrarisch

Bloeiende natuur en gezonde ecosystemen Landschap en cultuurhistorie

Minder druk op natuur en water

Toekomstbestendig Ruimte voor ondernemers, en duurzaam toerisme en recreatie ontwikkelen

Ruimte voor lokale bedrijvigheid

Als traditie wordt opgevat als 'alles moet hetzelfde blijven' krijgen ondernemers weinig kansen

Houdt kennis in eigen gemeente (werken in Nijverdal WIN)

Ondernemerschap kent zijn grenzen: de lasten komen op hun schouders Grote bedrijven trekken weg

Energietransitie (duurzaamheid)

Kansen om de transitie lokaal op te pakken

Klimaatadaptatie

Water- en bodemsturend bij nieuwbouw

Circulaire economie

Ruimte voor klimaatverandering en natuur

Hoe voorzie je in de toename van de energiebehoefte