20250520 Visie historische kringen gemeente Hellendoorn

Visie Historische kringen gemeente Hellendoorn Datum: 20 mei 2025

Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Historische Kringen in gemeente Hellendoorn ...................................................................... 3 1.1 Historische Kring Hellendoorn–Nijverdal ............................................................................... 3 1.2 Stichting Marke Haarle............................................................................................................. 4 1.3 Historisch Marle ........................................................................................................................ 5 1.4 Historische Daarlerveen ........................................................................................................... 5 1.5 ’t Oale Doarle ............................................................................................................................ 5 1.6 Oald Heldern Stichting "Oald Heldern De Noaberschop" ......................................................... 5 2.

Historische kringen en musea in gemeente Hellendoorn ..................................................... 5

3.

Waarde van historische kringen .............................................................................................. 6 3.1 Verankering van lokale identiteit ............................................................................................ 6 3.2 Educatie en doorgeven van kennis ......................................................................................... 6 3.3 Behoud van cultureel erfgoed ................................................................................................. 6 3.4 Levendige samenleving en toerisme...................................................................................... 6 3.5 Verbinding en sociale cohesie ................................................................................................ 6 3.6 Vrijwilligers en burgerparticipatie .......................................................................................... 7 3.7 Innovatie en digitalisering ....................................................................................................... 7

4.

Uitdagingen van de historische kringen ................................................................................. 7 4.1 Gebrek aan verjonging en opvolging ..................................................................................... 7 4.2 Geen of beperkte formele organisatie .................................................................................... 7 4.3 Beperkte (financiële) middelen .............................................................................................. 7 4.4 Geen vaste ruimte voor opslag of presentatie ..................................................................... 7 4.5 Behoefte aan sturing en samenwerking................................................................................. 8

5.

Mogelijkheid financiële ondersteuning door gemeente ....................................................... 8 5.1 Juridische criteria voor subsidie ............................................................................................. 8 5.2 Inhoudelijke criteria voor subsidie .......................................................................................... 8 5.3.Financiële kaders en onderbouwing ....................................................................................... 9 5.4.

6.

Onderbouwing van subsidiehoogtes per organisatie .................................................. 9

Verwachte resultaten en afspraken door structurele bijdrage Gemeente ........................ 10 6.1 Borging van kennis en erfgoed ............................................................................................. 10 6.2 Verbeterde zichtbaarheid en educatie .................................................................................. 10 6.3 Stimulering van vrijwilligers en leden.................................................................................. 10

7.

Conclusie ................................................................................................................................. 10

Inleiding Binnen de gemeente Hellendoorn zijn diverse groepen die zich inzetten voor de geschiedschrijving en het behoud van lokaal erfgoed. Binnen de gemeente Hellendoorn bestaat de behoefte om breder te kijken naar de waarde van deze groepen. In dit stuk noemen we deze diverse groepen Historische Kringen, waarbij moet worden opgemerkt dat de groepen die zich hiermee bezig houden verschillende (rechts)vormen hebben. Zoals in de vorm van een stichting, een vereniging of als onderdeel van een Plaatselijk Belang. In deze visie beschrijven we de waarde van de historische kringen en de subsidiemogelijkheden die we voor deze verenigingen beschikbaar willen stellen.

1. Historische Kringen in gemeente Hellendoorn Binnen de gemeente Hellendoorn zijn een aantal historische kringen, die we hieronder beschrijven.

1.1 Historische Kring Hellendoorn–Nijverdal De Historische Kring Hellendoorn-Nijverdal (HKHN), opgericht in 1992, is een vereniging die bestaat uit geïnteresseerden in de geschiedenis van de gemeente Hellendoorn. Zij zetten zich in voor het behoud en beheer van cultureel erfgoed binnen de gemeente. Ook is het hun doel om historisch erfgoed toegankelijk te maken voor een breed publiek. Dat doen zij bijvoorbeeld door het documenteren en ontsluiten van het plaatselijk verleden, maar ook door het organiseren van activiteiten gedurende het jaar. De HKHN heeft een eigen website www.hkhn.nl en Facebookpagina, en zij geven maandelijkse een digitale nieuwsbrief uit en hebben ze een kwartaalblad “de Reggesproake”. Begin 2025 hebben zij circa 585 leden binnen de vereniging en zijn ze nog groeiende. De vereniging bestaat uit een bestuur met verschillende werkgroepen nl: arfgoed, fotoarchief, documentenarchief, exposities en evenementen, jeugd en educatie, Luu veur oald niejs sprokkel’n, stamboomonderzoek, dialect, pr en communicatie. Uutgeverieje ’n Boaken is nauw verbonden aan de HKHN. Publieksactiviteiten: De Historische Kring treedt naar buiten met diverse activiteiten, zoals: • Lezingen: Minstens acht keer per jaar. Door het jaar heen organiseert de HKHN lezingen, vier lezingen zijn gekoppeld aan de septembertentoonstelling en regelmatig worden lezingen gegeven op verzoek van bijv.

bij ouderenbonden en wijkverenigingen. • Tentoonstellingen: In september vindt in De Smidse jaarlijks een grote tentoonstelling plaats met een thema. Op de zondagmiddagen worden lezingen gehouden in dit zelfde thema. In d’Oale Pastorie worden wisselend tentoonstellingen gehouden. • In samenwerking met de ouderenbonden ANBO/PCOB en KBO worden sinds 2023 jaarlijks zes activiteiten georganiseerd die samenhangen met de doelstelling van de HKHN. Filmmiddagen met historisch materiaal worden afgewisseld met excursies naar historische plekken variërend van Erve Hofman, het Oale Karkhof, het C1000 museum of het industrieel erfgoed van Ten Cate. Treintje Bello is dan het vervoermiddel. Ontmoeting en gezelligheid speelt hierbij een belangrijke rol. • Genealogie en streektaal: Onderzoek naar de Twentse en Hellendoornse taal en stamboomonderzoek. Binnen de vereniging heeft één van de leden veel expertise op dit gebied. Er is een wekelijks spreekuur. • Behoud van cultureel erfgoed; zowel materieel als immaterieel. Zo heeft de werkgroep Arfgoed, de historische waarde van het industrieel erfgoed van Ten Cate aan het Hoge Dijkje, de P.C. Stamstraat en de Van der Muelenweg onderzocht. De HKHN heeft gepleit voor behoud van de originele monumentale muur aan de Grotestraat van Ten Cate. Bij herbestemming van de industriële gebouwen moet rekening gehouden worden met het industriële erfgoed.

Een vertegenwoordiger van de werkgroep Arfgoed heeft zitting in de Monumentenraad. De werkgroep Arfgoed werkt ook nauw samen met de Bond Heemschut. • Nieuwsbrief: De Historische Kring verstuurt elke eerste van de maand een digitale nieuwsbrief met nieuws over lopende projecten, aankomende activiteiten en interessante historische feiten. Hiermee worden leden en geïnteresseerden op de hoogte gehouden van de laatste ontwikkelingen. Wekelijks verschijnen in de huis-aan-huisbladen historische foto’s over belangrijke gebeurtenissen of met vragen wie is wie. • Samenwerking met studenten. De Historische Kring werkt samen met studenten van

Windesheim. Zij voeren momenteel projecten uit bij Krönnenzommer, waar ook activiteiten van de Historische Kring plaatsvinden. In eerdere jaren verzorgden zij tentoonstellingen in d’Oale Pastorie. • Samenwerking met andere historische verenigingen. Er wordt samengewerkt met de andere historische verenigingen in de gemeente. Met name met Marke Haarle en Oald Heldern de Noaberschap. Kennis en materialen worden uitgewisseld. Ook wordt projectgewijs samengewerkt met omliggende verenigingen. Het boek over de Twentse weg was een samenwerkingsproduct van alle historische verenigingen tussen Almelo en Zwolle. • Er wordt samengewerkt met het Toeristisch Bureau. Er zijn diverse historische fiets- en wandelroutes. De HKHN heeft in eigen beheer digitale routes ontwikkeld door middel van LAB-adventures. Veel toeristen lopen deze routes. Ze zijn gratis beschikbaar via geocaching.nl • Er wordt samengewerkt met Reggesteyn. Leerlingen kunnen bij de HKHN een maatschappelijke stage volgen. • Er wordt samengewerkt met de stichting Schaapskudde in relatie tot Kamp Twilhaar. In het kader van 80 jaar vrijheid zijn excursies georganiseerd. De HKHN werkgroep Geschiedenis Kamp Twilhaar leverde informatie en foto’s. De HKHN leverde ook gidsen. • Er wordt goed samengewerkt met de Rooms-katholieke kerk. De jaarlijkse Kerstmarkt is gezamenlijk. De HKHN is sinds eind 2022 gevestigd in de voormalige R.K.

pastorie te Nijverdal, genaamd d’Oale Pastorie. De pastorie is donderdag- en vrijdagmiddag en zaterdag geopend. Er is een huismeester. De pastorie is een vergaderlocatie en de basis voor vele vrijwilligers. Ook worden in de pastorie foto’s gedigitaliseerd. De HKHN heeft sinds 2022 een incidentele subsidie ontvangen. De historische kring werft daarnaast fondsen en subsidies voor het organiseren van de activiteiten. Van 2019 tot eind 2024 kon de HKHN gebruik maken van ongeveer 200m2 bij Oogink trilbeton. Hier was het documentenarchief opgeslagen en waren vier werkplekken. Subsidies, sponsoring, zelfwerkzaamheid en bijdragen in natura vertegenwoordigen ruim € 200.000 in de afgelopen jaren. Door uitbreiding van Oogink moest de HKHN het pand verlaten en moest met spoed nieuwe werk- en opslagruimte worden gevonden. VADA bood een jaar gratis opslag aan (waarde €4.000) met als voordeel dat de documenten conform de regels van de archiefwet worden opgeslagen. In de leegstaande pastorie van de Vrij Evangelische Kerk kan de HKHN tot september 2026, om niet, beschikken over vier werkplekken en opslag van boeken. Bij de opslag van Dorcas (gebouwen van Ter Steege aan de P.C. Stamstraat) zijn vele spullen zoals kopjes, glazen enz. met logo’s die te maken hebben met de geschiedenis van de gemeente opgeslagen. Metaalbedrijf Roelofs biedt al vele jaren werkruimte voor twee personen.

Hier vindt de eerste selectie van documenten, krantenknipsels enz. plaats. Tot op heden beschikt de HKHN over veel gratis werk- en opslagruimte door de goede contacten die de kring heeft. Voor het bestuur is het zoeken naar werk- en opslagruimte de komende tijd de grootste zorg en uitdaging, omdat het om tijdelijke afspraken gaat of omdat er aan goede opslag een hoog prijskaartje hangt. De historische kring heeft via goede contacten kunnen regelen dat dit tot nu toe kosteloos kan. Ook worden er regelmatig mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ingezet bij de HKHN. O.a. bij het digitaliseren van documenten en de ledenadministratie. In één situatie heeft dit geleid tot uitstroom naar betaald werk met inmiddels een vast contract.

1.2 Stichting Marke Haarle Stichting Marke Haarle richt op de geschiedenis van Haarle en omgeving. De Stichting heeft in de afgelopen veertig jaar een historische collectie opgebouwd. Inmiddels goed voor ruim 150 strekkende meter aan materiaal. Daarnaast heeft de Stichting vele boeken gepubliceerd over de geschiedenis van Haarle, met recent nog een nieuwe uitgave over de kerkgeschiedenis. Een bijzonder onderdeel van de collectie is de enorme fotoverzameling, bestaande uit tienduizenden negatieven. De Stichting is elke week een dagdeel geopend voor publiek, waarbij bezoekers de gelegenheid krijgen om rond te kijken of historisch onderzoek te doen. Ook ontvangt de Stichting regelmatig schenkingen of verzoeken om historische voorwerpen over te nemen, onder andere van de kerk. Zo blijft de collectie groeien en levendig, en blijft het verleden van Haarle toegankelijk voor huidige en toekomstige generaties.

1.3 Historisch Marle Ook in Marle is er een lokale groep die zich toespitst op de geschiedenis van het buurtschap. Historisch Marle is een informele werkgroep die zich inzet voor het verzamelen (van o.a. oude foto’s en verhalen), bewaren en delen van de lokale geschiedenis van Marle. De groep bestaat uit een klein aantal vrijwilligers. Historisch Marle doet om het jaar mee aan Open Monumentendag. Daarnaast onderhouden ze een mailadres en Facebookpagina voor contact en communicatie. Activiteiten vinden voornamelijk op projectbasis plaats, en de groep werkt met beperkte middelen en faciliteiten.

1.4 Historisch Daarlerveen Historische initiatieven in Daarlerveen bestaan momenteel niet in de vorm van een formele vereniging, maar worden gedragen door een groep enthousiaste inwoners met interesse in de lokale geschiedenis. Zij verzamelen en digitaliseren oude foto's, achterhalen wie erop staan en wat het verhaal erachter is. Ook wordt incidenteel in de dorpskrant geschreven over de historie. Er is veel kennis en materiaal in particuliere handen, maar het ontbreekt aan structuur, samenwerking en opslagruimte.

1.5 ’t Oale Doarle Dit is een informele historische werkgroep in Daarle, ontstaan vanuit het project rond 75 jaar bevrijding. De groep bestaat uit zo’n acht vrijwilligers en valt onder het Plaatselijk Belang. Er zijn in het verleden onder andere boeken uitgebracht over de geschiedenis van Daarle. Activiteiten vinden vooral plaats op projectbasis, zoals nu rondom het herdenken van 80 jaar bevrijding. De groep beschikt over historische objecten, waaronder kleding en een particuliere verzameling oudheden, die momenteel tijdelijk zijn opgeslagen.

1.6 Stichting "Oald Heldern De Noaberschop" Oald Heldern De Noaberschop is dé erfgoedinstelling voor de gemeente Hellendoorn. De organisatie exploiteert het museum Erve Hofman, houdt oude ambachten levend, organiseert met Pasen diverse traditionele activiteiten, onderhoudt een depot met duizenden historische voorwerpen en kledingstukken en beheert een groot archief met documentatie over de geschiedenis van de gemeente Hellendoorn. Museum Erve Hofman is bovendien hét regionale streekdrachtenmuseum.

2. Historische kringen en musea in gemeente Hellendoorn De gemeente Hellendoorn erkent het belang van museale instellingen voor het bewaren, presenteren en onderzoeken van materieel en immaterieel erfgoed. De visie op historische kringen richt zich op de geschiedschrijving van de gemeente Hellendoorn. Geschiedschrijving verwijst naar het proces van het vastleggen, interpreteren en presenteren van historische gebeurtenissen, personen en ontwikkelingen. Het is een kernactiviteit van de historische kringen en omvat het volgende: Onderzoek en Documentatie • Het verzamelen van historische bronnen zoals archieven, foto's, voorwerpen en mondelinge overleveringen. • Het analyseren en interpreteren van deze bronnen om een beter begrip te krijgen van de lokale geschiedenis. Publicaties en Educatie • Het schrijven van boeken, artikelen, en kronieken over lokale geschiedenis. • Het organiseren van lezingen, tentoonstellingen en educatieve activiteiten om kennis over het verleden te delen. Behoud van Cultureel Erfgoed • Het bewaken en onderhouden van lokaal erfgoed, zoals monumenten, tradities en verhalen. • Samenwerken met instellingen zoals archieven, bibliotheken en musea. In de context van deze visie is geschiedschrijving essentieel, omdat het de kernactiviteit is van veel historische kringen. Het maakt de lokale geschiedenis toegankelijk en relevant voor inwoners en bezoekers.

Het onderscheidt zich van musea, die zich meer richten op het tonen van objecten en het bieden van een beleving.

3. Waarde van historische kringen De gemeente Hellendoorn hecht grote waarde aan het behouden, uitdragen en verder ontwikkelen van het lokale erfgoed en de geschiedenis van haar dorpen en buurtschappen. Historische kringen spelen hierin een cruciale rol. Zij verzamelen, documenteren en presenteren de lokale geschiedenis en dragen bij aan de sociale cohesie en identiteit van onze gemeenschap. Met het oog op hun belang én de verschillende schaal en activiteiten van de verenigingen, heeft de gemeente Hellendoorn een visie ontwikkeld op de rol van de historische kringen binnen de gemeente. Hieronder beschrijven we eerst de activiteiten en daarmee de waarde van de historische kringen.

3.1 Verankering van lokale identiteit •

•

Historische kringen vormen een belangrijk baken van identiteit en verbondenheid. Door hun inzet op het verzamelen en delen van de geschiedenis, dragen zij bij aan een sterk gemeenschapsgevoel. De verhalen, foto’s, documenten en tradities die zij bewaren, geven inwoners een gevoel van trots en herkenning. Deze verankering is vooral waardevol in een tijd waarin bevolkingssamenstelling, sociale structuren en technologieën continu veranderen. De verenigingen helpen te herinneren waar we vandaan komen, wat ons als gemeenschap kenmerkt en waarom bepaalde gebruiken en tradities nog steeds van belang zijn.

3.2 Educatie en doorgeven van kennis • •

Een belangrijk onderdeel van de activiteiten van historische kringen is de educatie van jongeren en andere geïnteresseerden. Vaak verzorgen zij lezingen, lessen of rondleidingen, al dan niet in samenwerking met scholen. Dit maakt de lokale geschiedenis tastbaar en aansprekend. Via presentaties, tentoonstellingen of speciale projecten (bijvoorbeeld erfgoedroutes, streektaal- of dialectbijeenkomsten, etc.) geven zij de kennis door aan volgende generaties en vergroten ze de bewustwording van de historische ontwikkelingen in de gemeente.

3.3 Behoud van cultureel erfgoed •

•

De verenigingen bewaren niet alleen materiële bronnen (voorwerpen, foto’s, documenten), maar leggen ook immaterieel erfgoed vast: verhalen, dialecten, gebruiken en folklore. Zo wordt een waardevol stuk traditie en historie bewaard voor de toekomst, dat anders mogelijk verloren zou gaan. Dit draagt tevens bij aan de diversiteit van het culturele aanbod in Hellendoorn, en kan bijvoorbeeld gekoppeld worden aan streekproducten, volksfeesten, kunst en erfgoeddagen.

3.4 Levendige samenleving en toerisme •

•

Historische kringen dragen bij aan de levendigheid van de gemeente. Bezoekers van binnen en buiten de regio worden aangetrokken door goed gedocumenteerde verhalen, evenementen, markten en tentoonstellingen. Dat kan bijdragen aan het lokale toerisme en de economie (bijv. horeca, recreatie, overnachtingsmogelijkheden). Historische kringen werken soms samen met toeristische organisaties, musea en lokale ondernemers om interessante routes, wandelingen, fietstochten of attracties te creëren, waardoor de streek zich op de kaart zet en bezoekers een unieke beleving kan bieden.

3.5 Verbinding en sociale cohesie • •

Inwoners die via de historische kringen actief zijn, ontmoeten elkaar vaak in werkgroepen, tijdens ledenbijeenkomsten of bij (digitale) projecten. Dat bevordert sociale cohesie en onderlinge samenwerking. Het bezig zijn met de geschiedenis vervult een verbindende rol. Inwoners met diverse achtergronden, leeftijden en interesses zetten zich gezamenlijk in voor het bewaren van deze geschiedenis en het eigen erfgoed.

3.6 Vrijwilligers en burgerparticipatie • •

Vrijwilligers vormen de ruggengraat van historische kringen. Voor een groot deel draait hun werk op enthousiaste inwoners die tijd en energie steken in archiefbeheer, het schrijven van artikelen, het organiseren van evenementen of het onderhouden van een website. De betrokkenheid van vrijwilligers en de mogelijkheid om actief te worden in een (bestuurs-)functie voor een maatschappelijke organisatie dragen bij aan burgerparticipatie, persoonlijke ontwikkeling en het vergroten van het saamhorigheidsgevoel.

3.7 Innovatie en digitalisering Historische kringen spelen ook een rol in het toegankelijk maken van archieven en collecties, bijvoorbeeld via online platforms en digitale tentoonstellingen. Hiermee sluiten zij aan bij de hedendaagse behoefte om erfgoed 24/7 beschikbaar te stellen voor onderzoek, onderwijs en toeristische doeleinden.

4. Uitdagingen van de historische kringen De historische kringen hebben te maken met een aantal uitdagingen. Deze zijn niet voor alle verenigingen hetzelfde, maar er zijn wel diverse overeenkomsten die hieronder worden benoemd.

4.1 Gebrek aan verjonging en opvolging Vrijwel alle groepen signaleren een tekort aan jonge vrijwilligers of opvolgers. De huidige leden zijn vaak al jarenlang betrokken en maken zich zorgen over de toekomst. Jongere generaties tonen weinig interesse, of voelen minder binding met de lokale geschiedenis, mede doordat zij niet van oorsprong uit het dorp komen. Voorbeeld: In Marle verjongt de groep zich nauwelijks en in Daarlerveen vraagt men zich af hoe jongeren het historisch erfgoed waarderen.

4.2 Geen of beperkte formele organisatie Veel groepen zijn geen officiële vereniging, maar opereren als werkgroep onder het Plaatselijk Belang. Hierdoor is er beperkte slagkracht, geen rechtspersoonlijkheid, en vaak minder zichtbaarheid of toegang tot subsidies. Activiteiten zijn incidenteel en afhankelijk van een paar betrokken personen. Voorbeeld: Zowel Historisch Marle als Oald Doarle vallen onder Plaatselijk Belang, zonder vaste structuur of continu programma.

4.3 Beperkte (financiële) middelen Er is vrijwel overal sprake van een laag budget. Subsidies worden incidenteel verkregen (bijv. rond jubilea of herdenkingen), maar structurele financiering ontbreekt. Hierdoor blijven plannen zoals digitalisering, publicaties of fysieke opslag vaak hangen. Voorbeeld: In Daarle was er nog geld over van 75 jaar bevrijding, maar structurele middelen zijn er niet. In Marle en Daarlerveen wordt gewerkt met middelen die via het Plaatselijk Belang beschikbaar worden gesteld voor specifieke doeleinden.

4.4 Geen vaste ruimte voor opslag of presentatie Een veelgehoorde wens is een toegankelijke ruimte voor opslag van archieven en voorwerpen, en incidentele tentoonstellingen. Voor het goed opslaan van archieven zijn diverse voorwaarden, bijvoorbeeld op het gebied van klimaatbeheersing. De praktijk is vaak dat spullen bij mensen thuis opgeslagen zijn of dat creatief moet worden gezocht naar (gratis) opslag. Voorbeeld: Het archief van Stichting Marke Haarle ligt voor een beperkte vergoeding op de zolder van een minder goed toegankelijk gebouw, de Historische Kring Hellendoorn Nijverdal mag een jaar lang kosteloos gebruikmaken van de opslagruimte van een commercieel bedrijf. In Marle droomde men ooit van een eigen gebouwtje, in Daarle is er tijdelijk opslag bij particulieren, en in Daarlerveen gaan spullen soms naar Den Ham wegens gebrek aan ruimte.

4.5 Behoefte aan sturing en samenwerking Er is een duidelijke behoefte aan iemand die de kar trekt, coördineert en verbindt. In Daarleveen, Daarle en Marle zien ze kansen voor samenwerking met HKHN, maar er mist een overkoepelende structuur of aanjager om dit te organiseren.

5. Mogelijkheid financiële ondersteuning door gemeente Gezien de waarde van de historische kringen die hierboven zijn beschreven, is het van belang dat historische kringen blijven bestaan. De gemeente wil daarom de historische kringen ondersteunen met een structurele subsidie, deze financiële ondersteuning. kan hen helpen om hun activiteiten te continueren en het lokale erfgoed te behouden.

5.1 Juridische criteria voor subsidie Om een eerlijke en transparante afweging te maken bij de toekenning van subsidies, wordt uitgegaan van de juridische vereisten volgens Algemene subsidieverordening samenleving gemeente Hellendoorn 2021 (ASV). Een organisatie komt uitsluitend voor subsidie in aanmerking als wordt voldaan aan de volgende basisvoorwaarden: • Een statutaire doelstelling die past binnen het gemeentelijk erfgoedbeleid; • Inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Op grond van artikel 1 van de ASV kan alleen subsidie worden verstrekt aan instellingen met rechtspersoonlijkheid, zoals verenigingen en stichtingen. Daarmee wordt bedoeld dat uitsluitend formele organisaties die ingeschreven zijn bij de Kamer van Koophandel en beschikken over statuten, subsidiabel zijn. Binnen het huidige juridische kader voldoen de volgende erfgoedorganisaties aan deze basisvoorwaarde: • Historische Kring Hellendoorn–Nijverdal • Stichting Marke Haarle • Stichting Oald Heldern De Noaberschop Stichting Oald Heldern De Noaberschop heeft aangegeven geen gebruik te willen maken van gemeentelijke subsidie, maar komt formeel wel in aanmerking. De afgelopen jaren (2022 t/m 2025) heeft de HKHN een subsidie ontvangen.

Op basis van de genoemde basisvoorwaarden voldoen ook Stichting Marke Haarle en Stichting Oald Heldern De Noaberschop aan de formele criteria om in aanmerking te kúnnen komen voor een subsidie. Of er daadwerkelijk subsidie wordt toegekend, hangt af van de inhoudelijke beoordeling op basis van de in deze visie beschreven criteria, zoals culturele meerwaarde, publieksbereik en samenwerking. Een aantal andere erfgoedinitiatieven, zoals Historisch Marle, ’t Oale Doarle en Historische Daarlerveen, voldoet op dit moment niet aan de formele voorwaarden en is daarmee niet subsidiabel. Daarnaast heeft Stichting Oald Heldern De Noaberschop, ondanks dat zij formeel wel in aanmerking komt voor subsidie, aangegeven geen subsidie van de gemeente te willen aanvragen. Voor de hoogte van de subsidie hebben we hieronder een aantal uitgangspunten uitgewerkt.

5.2 Inhoudelijke criteria voor subsidie De gemeente Hellendoorn wil historische kringen via zogenoemde begrotingspostsubsidies ondersteunen. Dit betekent dat de subsidiebedragen per organisatie afzonderlijk worden opgenomen in de gemeentebegroting. De hoogte van de subsidie wordt onderbouwd aan de hand van de onderstaande inhoudelijke criteria: Culturele en Historische Meerwaarde - Draagt de organisatie substantieel bij aan het behoud en de zichtbaarheid van erfgoed dat uniek is voor Hellendoorn?

-

Is de impact gemeente breed of beperkt tot een kern of doelgroep?

Publieksbereik en Maatschappelijke Betekenis - Hoeveel mensen bereiken de activiteiten? - Worden brede of kwetsbare doelgroepen aangesproken (bijv. jongeren, ouderen, nieuwkomers)? - Draagt de organisatie bij aan educatie, sociale cohesie of toerisme? Financiële Noodzaak - Is er sprake van aantoonbare afhankelijkheid van gemeentelijke subsidie? - Heeft de organisatie alternatieve inkomstenbronnen? Samenwerking en Toekomstgerichtheid - Wordt samengewerkt met andere erfgoedinstellingen, scholen of toeristische partners? - Zijn er plannen voor digitalisering, verjonging of borging van kennis? Op basis van deze criteria heeft het college per organisatie een inschatting gemaakt van de benodigde bijdrage. Deze inschatting vormt de beleidsmatige onderbouwing voor de subsidiebedragen die het college vanaf 2026 als begrotingspost aan de gemeenteraad voorstelt. Wanneer de raad deze visie en bijbehorende begrotingsposten vaststelt, dienen de betreffende historische kringen jaarlijks een subsidieaanvraag in via de ASV-procedure. Deze aanvragen worden formeel afgehandeld, maar niet opnieuw inhoudelijk beoordeeld op de in deze visie genoemde criteria. De inhoudelijke beoordeling vindt plaats bij de vaststelling van de begroting door de raad.

Op basis van deze inhoudelijke overwegingen is ook een voorstel gedaan voor het financiële kader waarbinnen de gemeente historische kringen wil ondersteunen.

5.3. Financiële kaders en onderbouwing Voor de ondersteuning van historische kringen stelt het college voor om vanaf 2026 een bedrag van €30.000 op te nemen in de gemeentelijke begroting. Dit bedrag is tot stand gekomen op basis van: •

een analyse van de huidige en verwachte activiteiten en ondersteuningsbehoefte van de betrokken erfgoedorganisaties;

•

bestaande incidentele subsidieverlening (zoals in eerdere jaren aan HKHN);

•

de wens om op basis van inhoudelijke criteria een structurele en toekomstbestendige ondersteuning te bieden;

•

de beschikbare ruimte binnen het programma Cultuur in de gemeentebegroting.

Deze €30.000 is daarmee een realistisch en verdedigbaar totaalbedrag voor de ondersteuning van de twee genoemde formeel subsidiabele organisaties die ook financiële ondersteuning willen op dit moment. Als in de toekomst meer organisaties aan de gestelde voorwaarden voldoen en/of ook gaan aanvragen, zal heroverweging van dit bedrag en/ of deze regeling nodig zijn.

5.4 Onderbouwing van subsidiehoogtes per organisatie De HKHN vervult een centrale rol binnen de gemeente, heeft meer dan 500 leden, diverse werkgroepen, maandelijkse en kwartaalpublicaties, educatieve programma’s en publieksevenementen. Daarmee is sprake van een breed en structureel bereik, dat zich uitstrekt over meerdere dorpskernen. Stichting Marke Haarle werkt op kleinere schaal, met een duidelijke lokale focus op Haarle. De stichting beheert een grote collectie en publiceert historisch materiaal, maar heeft een beperkter publieksbereik en activiteitenniveau dan HKHN. Op basis van deze verschillen stelt het college voor om €27.000 op te nemen voor de HKHN en €3.000 voor Stichting Marke Haarle. Deze bedragen vertegenwoordigen naar het oordeel van het college een proportionele erkenning van hun rol, inzet en maatschappelijke betekenis binnen het lokale erfgoedveld.

6. Verwachte resultaten en afspraken door structurele bijdrage Gemeente Door het structureel beschikbaar stellen van een subsidie, verwachten de gemeente Hellendoorn de volgende effecten:

6.1 Borging van kennis en erfgoed Door de structurele bijdrage kan elk van de verenigingen een stabiele basis opbouwen om hun collecties te beheren, digitaliseren en presenteren. Dit voorkomt verlies van cultureel erfgoed en zorgt voor een breder toegankelijk aanbod.

6.2 Verbeterde zichtbaarheid en educatie Zowel de grote als de kleinere verenigingen zijn financieel in de gelegenheid educatieve en culturele activiteiten te organiseren voor inwoners, scholen en bezoekers/toeristen.

6.3 Stimulering van vrijwilligers en leden Het budget stelt de historische kringen in staat tot het werven, opleiden en behouden van vrijwilligers.

7. Conclusie Met deze visie en de mogelijke financiële ondersteuning krijgt het historische erfgoed van de gemeente Hellendoorn een impuls. Financiële ondersteuning vanuit de gemeente helpt de historische kringen een waardevolle bijdrage te leveren aan het culturele leven en de sociale samenhang in onze gemeente. De behouden en versterken van de structuur van historische kringen waarborgt dat de geschiedenis van onze dorpen en buurtschappen levend blijft voor de huidige én de toekomstige generaties.