2025-06-05 Presentatie mr. Berkhout (Jurion) voor raad van Hellendoorn

6-6-2025

1 Meester in onderwijsrecht

Presentatie gemeenteraad Hellendoorn Rol van de gemeente(raad) bij de sluiting van basisschool Jan Barbier basisschool in relatie tot de leefbaarheid van de buurtschappen en kernen

Dik Berkhout

6 juni 2025

1

2 Meester in onderwijsrecht

Agenda  Voorstellen  Actoren instandhouding onderwijsvoorzieningen  Rol van schoolbesturen  Rol van de MR  Instemmings- en adviesbevoegdheden  Achterban: informeren en raadplegen  Rol van de gemeenteraad  Visie op thuisnabij onderwijs  Visie op gebiedsontwikkeling 6 juni 2025

2

1

6-6-2025

3 Meester in onderwijsrecht

Actoren instandhouding onderwijsvoorzieningen  Schoolbesturen (al dan niet in gezamenlijk overleg met de gemeente)  Medezeggenschapsraden  Gemeente  College van Burgemeester en Wethouders  Gemeenteraad

6 juni 2025

3

4 Meester in onderwijsrecht

Bevoegdheid instandhouding scholen

 Het schoolbestuur beslist over de instandhouding van scholen. Bij sluiting en fusie heeft de

medezeggenschapsraad ook bevoegdheden.  De gemeente gaat primair over de huisvesting van scholen, maar heeft verder wel enkele

sturingsmogelijkheden

6 juni 2025

4

2

6-6-2025

5 Meester in onderwijsrecht

Betrokkenheid van de gemeente bij fusiebesluiten  Artikel 64b WPO en 3.31 van de WVO 2020 garandeert een uitdrukkelijke inhoudelijke

betrokkenheid van de gemeente bij een voorgenomen besluit tot fusie:  “De fusie-effectrapportage bevat ten minste een weergave van:  j. een advies van het college van burgemeester en wethouders van de betrokken

gemeenten over de wenselijkheid van de voorgestelde fusie.”  Daaruit kan eenvoudig worden afgeleid dat het gemeenten vrij staat om zich over de

wenselijkheid van tenminste een fusie van scholen een mening te vormen.  De gemeentelijke beleidskaders zullen daarbij in zijn algemeenheid leidend moeten zijn.

6 juni 2025

5

6 Meester in onderwijsrecht

Betrokkenheid van de gemeente bij fusiebesluiten  Bij openbare school: nog een andere bevoegdheid (artikel 148, lid 2, Wpo):

De openbare rechtspersoon, bedoeld in artikel 47, of de stichting, bedoeld in artikel 17 of 48, kan besluiten tot opheffing van een door die openbare rechtspersoon of stichting in stand gehouden openbare school of nevenvestiging. Een besluit tot opheffing wordt uiterlijk op 1 augustus van het schooljaar voorafgaand aan de beoogde datum van opheffing medegedeeld aan de gemeenteraad. Indien de gemeenteraad voor 1 februari daaropvolgend besluit dat hij de school in stand wenst te houden, wordt deze niet opgeheven, maar wordt de instandhouding daarvan overgedragen aan de gemeente. 6 juni 2025

6

3

6-6-2025

7 Meester in onderwijsrecht

Rol gemeenteraad  De gemeenteraad heeft een kaderstellende en controlerende rol.  De gemeente speelt een faciliterende rol bij het in stand houden van scholen.  Bij het bereiken van een juist evenwicht tussen de verantwoordelijkheden van

schoolbesturen en gemeenten, heeft de gemeenteraad de mogelijkheid om vooraf (of desnoods achteraf) kaders en beleidsdoelstellingen te formuleren.  De gemeente kan er bijvoorbeeld voor kiezen om, bovenop de minimale normvergoeding

zoals die in de huisvestingsverordening staat, nadere investeringen te doen en nadere afspraken te maken over de instandhouding van scholen.

6 juni 2025

7

8 Meester in onderwijsrecht

Visie-vorming Visievorming vraagt naar zijn aard om een brede inbreng, vanuit de partners van de gemeente zoals de schoolbesturen, maar ook vanuit de samenleving in bredere zin. Draagvlak voor het onderwijsbeleid is van groot belang Een brede visie-ontwikkeling kan een bijdrage leveren aan een zo groot mogelijk draagvlak, mits de inspraak van betrokkenen ook daadwerkelijk en kenbaar wordt meegenomen in de uiteindelijke besluitvorming.

6 juni 2025

8

4

6-6-2025

9 Meester in onderwijsrecht

Aangrijpingspunt: huisvesting “De governance rondom onderwijshuisvesting is een ingewikkeld vraagstuk. De wettelijke verantwoordelijkheden zijn verdeeld tussen gemeente en schoolbestuur.” Brief Minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media 9 juli 2020 De gemeente is daarbij gehouden om te voorzien in huisvesting van scholen, terwijl schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud en de gebruikskosten van schoolgebouwen.

6 juni 2025

9

10 Meester in onderwijsrecht

Aangrijpingspunt: aanvullend bekostigen/gebiedsbeleid  Voorbeeld Gemeente Leudal:  Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Leudal  Met deze verordening heeft de gemeente een instrument in handen om een gericht

aanvullend (financieel) beleid te voeren, met betrekking tot de personele en materiele voorzieningen voor zowel het openbaar als het bijzonder onderwijs, zonder dat daarop het automatisme van de overschrijdingsregeling van toepassing is.  Verordening ‘Bijlage Vergoeding extra personele en materiële voorzieningen onderwijs’  De voorziening betreft een eenmalige financiële bijdrage aan schoolbesturen ten

behoeve van vergoeding extra personele en materiële voorzieningen onderwijs voor het in stand kunnen houden van reguliere onderwijsinstellingen basis en voortgezet onderwijs. Het voortbestaan van de betreffende school/scholen moet wel door financiële omstandigheden worden bedreigd. 6 juni 2025

10

5

6-6-2025

11 Meester in onderwijsrecht

Aanvullend bekostigen  Motie gemeenteraad Leudal: een regeling in werking stellen om te voorzien in de tijdelijke

bekostiging voor primair openbaar onderwijs in Buggenum.  Gelijke bekostiging voor openbaar en bijzonder onderwijs (artikel 23 van de Grondwet)  Overschrijdingsregeling  De gemeenteraad is op basis van artikel 140/141 WPO, 134/135 WEC, 96g/96h WVO en

4:23 lid 1 Awb bevoegd om op basis van een verordening boven de rijksvergoeding additionele middelen ter beschikking te stellen.

6 juni 2025

11

12 Meester in onderwijsrecht

Aanvullend bekostigen Maatregelen:  De Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Leudal te wijzigen

door de tijdelijke voorziening ‘Bijlage Vergoeding extra personele en materiele voorzieningen onderwijs’ vaststellen.  De kosten die daarbij horen te dekken uit de algemene reserve.

Wettelijke grondslagen: 128/129 WPO, 123/124 WEC, 5.23/5.24 WVO 2020, 149 Gemw, H4 Awb De voorziening omvat een eenmalige financiële bijdrage aan schoolbesturen voor het in stand houden van reguliere scholen in basis- en voortgezet onderwijs, waarbij het voortbestaan van die school/scholen door financiële omstandigheden wordt bedreigd.

6 juni 2025

12

6

6-6-2025

13 Meester in onderwijsrecht

Aanvullend bekostigen Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs  Met toepassing van deze verordening kan de gemeente in een limitatief aantal gevallen

voorzien in een aanvullende financiering van de exploitatie van scholen.

 Zowel uit intern als extern juridisch advies blijkt dat de gemeente, buiten de Verordening

materiële financiële gelijkstelling onderwijs, niet kan voorzien in de financiering van het exploitatietekort van een (openbare) school.

 De essentie van de verordening is dat wordt aangegeven welke voorzieningen deel

uitmaken van de verordening, hoe voorzieningen kunnen worden aangevraagd en in welke vorm en onder welke voorwaarden de voorzieningen ter beschikking kunnen worden gesteld.

6 juni 2025

13

14 Meester in onderwijsrecht

IHP Hellendoorn

In het IHP staat de visie op onderwijs(gebouwen) uitgewerkt. Uitgangspunt in het plan is dat kinderen thuisnabij onderwijs krijgen in een kindcentrum. Een kindcentrum is een netwerk van voorzieningen, waar kinderen leren, spelen en zich

ontwikkelen. Daaronder vallen ook kinderen met een lichte ondersteuningsbehoefte.

6 juni 2025

14

7

6-6-2025

15 Meester in onderwijsrecht

Opheffingsnorm Artikel 140 Wet op het primair onderwijs Voor iedere gemeente wordt, op basis van de leerlingdichtheid in die gemeente, een opheffingsnorm vastgesteld aan de hand van de formule: Opheffingsnorm = 0,6 x (leerlingdichtheid : (0,15 + 0,0027 x leerlingdichtheid)) De opheffingsnorm bedraagt minimaal 23 en maximaal 200.

6 juni 2025

15

16 Meester in onderwijsrecht

Splitsing gemeente: afzonderlijke opheffingsnormen Het college van B&W kan het grondgebied van de gemeente in twee stukken verdelen en voor elk deel een specifieke opheffingsnorm vaststellen. Alle schoolbesturen die in de gemeente een of meer scholen in stand houden, moeten instemmen met het splitsingsbesluit (art. 141 lid 1 Wpo). Vervangende toestemming van de Minister is mogelijk. Besluit tot splitsing van de opheffingsnormen geldt 20 jaar. Gaat in op 1 augustus na de bekendmaking van de ministeriele regeling met de opheffingsnormen. 6 juni 2025

16

8

6-6-2025

17 Meester in onderwijsrecht

Second opinion leerlingprognoses

 Er zijn in Nederland enkele bureau’s die zich toeleggen op het maken van

leerlingprognoses.  De verstrekte informatie door de gemeente bepaalt in belangrijke mate de prognoses.  Het is verstandig om eerst de uitgangspunten van de reeds bestaande prognose te

overwegen.

6 juni 2025

17

18 Meester in onderwijsrecht

Controle door gemeenteraad  De gemeenteraad kan, als er duidelijk onderbouwde signalen zijn dat in een specifiek

geval de wettelijke verplichtingen onvoldoende zijn nageleefd, daaraan consequenties verbinden.  Daarbij moet de gemeente de enerzijds vrijheid van andere belanghouders om hun eigen

beslissingen te nemen, respecteren.  Anderzijds mag de gemeente van maatschappelijke partners naleving van de relevante

wetgeving verwachten en die ook actief bevorderen.

6 juni 2025

18

9

6-6-2025

19 Meester in onderwijsrecht

Hoofdpunten medezeggenschap  Goed functionerende MR:  Beleidsorgaan, aandacht koers in hoofdlijnen  Samenspel met bevoegd gezag en schoolleiding  Aandacht voor proceskanten van beleidsvorming  Ziet toe hoe schoolleiding verantwoordelijkheid neemt

6 juni 2025

19

20 Meester in onderwijsrecht

Taken van de MR  Invloed op het beleid 

Overleg voeren met bevoegd gezag



Gevraagd en ongevraagd reageren op voorgenomen bestuursbesluiten

 Relatie onderhouden met de achterban 

Belangenbehartiging

 Controle op het bestuur 

Voldoende beleidsvoerend vermogen



Risicobeheersingsmaatregelen en (uitvoering van) beleid toetsen

6 juni 2025

20

10

6-6-2025

21 Meester in onderwijsrecht

Uitleg begrippen

 Fusie  Opheffing

6 juni 2025

21

22 Meester in onderwijsrecht

Algemene bevoegdheden

 Recht op overleg  Initiatiefrecht  Recht op informatie

6 juni 2025

22

11

6-6-2025

23 Meester in onderwijsrecht

Bijzondere bevoegdheden

 Instemmings- en adviesbevoegdheid  Grondslag instemmingsbesluit fusie: Art. 10, onderdeel h, Wms  Grondslag adviesbevoegdheid opheffing: Art. 11, onderdeel c, Wms

6 juni 2025

23

24 Meester in onderwijsrecht

Instemming MR  Art. 32 Wms: Indien aan een te nemen besluit van het bevoegd gezag de instemming is

onthouden, deelt het bevoegd gezag binnen drie maanden aan de medezeggenschapsraad mede of het voorstel wordt ingetrokken, dan wel wordt voorgelegd aan de commissie voor geschillen. De mededeling dient binnen een bepaalde termijn te geschieden.  De geschillencommissie neemt kennis van een geschil op verzoek van een bevoegd gezag,

indien het bevoegd gezag ten aanzien van een te nemen besluit dat instemming behoeft, de vereiste instemming niet heeft en het bevoegd gezag zijn voorstel toch wenst te handhaven.  De uitspraak van de commissie is bindend. Het hoger beroep dient aanhangig te worden

gemaakt bij de Ondernemingskamer.

6 juni 2025

24

12

6-6-2025

25 Meester in onderwijsrecht

Vervangende instemming  Indien MR niet instemt, kan het bevoegd gezag om vervangende instemming verzoeken  LCG Wms  Toetsgronden:  of de MR in redelijkheid instemming aan het voorstel heeft kunnen onthouden  of dat sprake is van bepaalde zwaarwegende omstandigheden die het voorstel van het

bevoegd gezag rechtvaardigen  Uitspraak is bindend. Beroep is mogelijk bij Ondernemingskamer in Amsterdam.

6 juni 2025

25

Meester in onderwijsrecht

Procedure fusie  FER  Motieven  Alternatieven  Termijn  De te bereiken doelen  Wijze van communicatie  Wijze van evaluatie

6 juni 2025

26

13

6-6-2025

27 Meester in onderwijsrecht

Tijdpad instemmingsbesluit (fusie)

 Opstellen FER: fusie-effectrapportage; (artikel 64b Wet op het primair onderwijs)  Instemming van de MR of vervangende instemming Landelijke Commissie voor Geschillen

WMS  Openbare school: tijdige melding bij gemeente  Beslissing gemeente(raad) over voortzetting school

6 juni 2025

27

28 Meester in onderwijsrecht

Opheffing: advies MR  Art. 34 Wms: Indien bij een besluit het advies van de MR niet of niet geheel wordt

gevolgd, wordt de uitvoering van het besluit met zes weken opgeschort  tenzij MR geen belemmeringen ziet bij uitvoering.  MR kan dit besluit ter toetsing voorleggen aan de LCG Wms  binnen zes weken na het besluit van het bevoegd gezag  MR overlegt argumenten voor zijn advies en de argumenten voor zijn standpunt.  De geschillencommissie neemt kennis van een geschil op verzoek van de MR, indien:  Bevoegd gezag een besluit heeft genomen  De raad heeft geadviseerd  Uitgebrachte advies niet of niet geheel is opgevolgd 6 juni 2025

28

14

6-6-2025

29 Meester in onderwijsrecht

Opheffing: advies MR

 De geschillencommissie beoordeelt of het bevoegd gezag in redelijkheid tot zijn besluit

heeft kunnen komen.  De uitspraak is bindend. Beroep is mogelijk bij de Ondernemingskamer.

6 juni 2025

29

30 Meester in onderwijsrecht

Raadpleging ouders Een besluit met betrekking tot een aangelegenheid als bedoeld in de artikelen 10, onderdeel h, 11, eerste lid, onderdeel c, voor zover het de beëindiging van de school betreft, en onderdeel p, en 13, eerste lid, onderdelen b en h, wordt niet genomen dan na raadpleging van de ouders. Artikel 15, lid 3 Wms

6 juni 2025

30

15

6-6-2025

31 Meester in onderwijsrecht

Grens tussen informeren en raadplegen  Er is geen exacte omschrijving van wat ‘raadplegen’ inhoudt.  Daarnaast is de raadpleging vormvrij.  De grens tussen ‘informeren’ en ‘raadplegen’ is bovendien niet altijd eenvoudig te trekken.  Wel is het duidelijk dat het informeren over een reeds vaststaand besluit niet als

raadplegen kan worden beschouwd.

6 juni 2025

31

32 Meester in onderwijsrecht

Instemmingsrecht gevolgen bij sluiting  Zowel de PMR als de OMR heeft een instemmingsrecht op de gevolgen van het genomen

besluit  (artikel 12, aanhef en onder a, Wms; artikel 13, eerste lid, aanhef en onder a Wms)  Het bevoegd gezag mag een voorgenomen besluit niet ten uitvoer leggen voordat een

definitief besluit is genomen over de regeling van de gevolgen van dit besluit voor het personeel, en de ouders en leerlingen, tenzij dringende redenen in het belang van de school een eerdere tenuitvoerlegging noodzakelijk zouden maken.  (artikel 15, eerste lid, Wms)

6 juni 2025

32

16

6-6-2025

33 Meester in onderwijsrecht

Voorbeeld oordeel LCG Wms

6 juni 2025

33

34 Meester in onderwijsrecht

“Machtsmiddelen” MR (1)  Kennis en informatie  Wettelijke bepalingen en reglement  Lobbyen  Communicatieve vaardigheden:  argumenten,  overtuigende presentatie,  lichaamstaal (93% communicatie is non-verbaal)

6 juni 2025

34

17

6-6-2025

35 Meester in onderwijsrecht

“Machtsmiddelen” MR (2)  Steun achterban  Publiciteit  Deskundigen inschakelen  Bestuur inschakelen  Geschillencommissie  Ondernemingskamer gerechtshof Amsterdam

6 juni 2025

35

36 Meester in onderwijsrecht

Belang communicatie met ouders  Draagvlak  Kwaliteit van de besluitvorming  Leerlingenwerving  Communicatie tweerichtingsverkeer: 

Informeren en raadplegen

 Raadpleging soms verplicht (onderwijstijd, buitenschoolse opvang)

6 juni 2025

36

18

6-6-2025

37 Meester in onderwijsrecht

Wms over communicatie? (1) art. Wms  MR: bevoegd tot bespreking alle schoolzaken

6.2

 Wie voert besprekingen met MR?

6.5

 MR: schriftelijk verslag aan alle geledingen

7.3

 Bevoegd gezag: alle nodige inlichtingen aan MR geven

8

 Voorgenomen besluiten naar MR

10 t/m 14

6 juni 2025

37

38 Meester in onderwijsrecht

Wms over communicatie? (2) art. Wms  Raadpleging ouders : BSO & onderwijstijd

15.3

 Regels voor bestuur bij adviesaanvragen MR

17

 Wijze van informatieverschaffing in reglement regelen

24.1 sub f en i

 Verklaring ouders MR respecteren grondslag en doelstelling

24.4/5

 Regels voor geschillen

32-34

6 juni 2025

38

19

6-6-2025

39 Meester in onderwijsrecht

Advies werkrelatie MR/achterban (1)  Interne samenwerking  Professionele opstelling: 

Tijdig informatie verstrekken



Mondeling én schriftelijk informatie verstrekken



Rekening houden met informatiebehoefte

6 juni 2025

39

40 Meester in onderwijsrecht

Advies werkrelatie MR/achterban (2)

 Draagvlak bij achterban 

informeren over beleidsvoornemens bestuur



rapporteren over resultaten MR bij bestuur

6 juni 2025

40

20

6-6-2025

41 Meester in onderwijsrecht

Advies werkrelatie MR/achterban (3)  Afstemmen vergaderingen MR en werkgroep  Werkgroep/ teamvergadering vast agendapunt bij MR vergaderingen

(+ andersom)  Vergaderingen MR in werkgroep en team voorbereiden  Agenda en notulen MR en werkgroep over en weer uitgewisseld, voor zover niet

vertrouwelijk

6 juni 2025

41

42 Meester in onderwijsrecht

Advies werkrelatie MR/achterban (4)  Breng structuur aan in de relatie:  Contactpersoon  Uitwisseling van elkaars besluitenlijsten  Regelmatig bijwonen van elkaars vergaderingen (dubbellidmaatschap?)  Gezamenlijke achterbanraadpleging

6 juni 2025

42

21

6-6-2025

Meester in onderwijsrecht

Procedure opheffing  Motieven opheffing  Alternatieven voor opheffing  Termijn  De te bereiken doelen  Wijze van communicatie  Wijze van evaluatie

6 juni 2025

43

44 Meester in onderwijsrecht

Tijdpad adviesbesluit (sluiting)  Fase 1 Onderzoek sluiting door bevoegd gezag  Fase 2 Onderzoek alternatief door MR  Fase 3 Indiening alternatief MR  Fase 4 Geschilbeslechting na afwijzing alternatief MR

6 juni 2025

44

22

6-6-2025

45 Meester in onderwijsrecht

Tijdpad adviesbesluit (sluiting)

 Uitvoering definitief besluit opgeschort met zes weken  MR kan verzoekschrift indienen bij LCG Wms  Na ontvangst van verzoekschrift heeft bestuur vier weken voor reactie  Na zitting LCG Wms volgt binnen zes weken uitspraak (soms uitstel)  Commissie doet bindende uitspraak of besluit al dan niet in stand kan blijven

6 juni 2025

45

46 Meester in onderwijsrecht

Afwegingen bij de mogelijke fusie (1)  De kwaliteit van het onderwijs is op orde: de school scoort al jaren stabiel voldoende  Leerlingenprognoses bieden voldoende perspectief  Grote mate van veiligheid binnen de school  Voldoende aandacht voor ieder individu  Groot draagvlak in de omgeving om de school te behouden

6 juni 2025

46

23

6-6-2025

47 Meester in onderwijsrecht

Afwegingen bij de mogelijke fusie (2)  Leefbaarheid  Locatie van de school  De mate van betrokkenheid van de leerkracht is groot  Leerlingenvervoer  Pedagogische aspecten 

Zelfstandigheid van de kinderen



Opvang / oppas



Vriendschappen tussen kinderen in het dorp

6 juni 2025

47

24