20240313 Projectplan Dorpsondersteuner

Concept projectplan Dorpsondersteuner Haarle

Hart voor Haarle

In Haarle streven we naar een levendig en zorgzaam dorp. We zien naar elkaar om, nemen initiatief, tonen actieve betrokkenheid. Ontmoetingen spelen hierbij een belangrijke rol, zowel tussen inwoners als tussen professionals. De dorpsondersteuner vervult hierin een essentiële functie, als verbindende schakel tussen alle betrokken partijen.

Dit projectplan is opgesteld door de werkgroep: Hart voor Haarle Deelnemers zijn: Ida Besten, Marco Grote Schaarsberg, Danielle Veldkamp, Willy Wolfkamp, Joke van Schooten, Thea ten Have, Marieke Willems 1

Inhoud 1 Inleiding ................................................................................................................................................ 3 2 Haarle in beeld ..................................................................................................................................... 4 3 Doelstelling van het project Dorpsondersteuner ................................................................................. 5 4 Financiële besparingen ......................................................................................................................... 6 5 Projectstructuur.................................................................................................................................... 6 6 De Dorpsondersteuner ......................................................................................................................... 8 7 Procesbegeleiding en coaching werkgroep en Dorpsondersteuner ..................................................... 9 8 Tijdpad .................................................................................................................................................. 9 9 Evaluatie en monitoring......................................................................................................................

10 10 Financiering- begroting Dorpsondersteuner .................................................................................... 10 Bijlage monitoring ................................................................................................................................. 11 1. Is de persoonlijke kracht van inwoners vergroot ....................................................................... 11 2. Is de gemeenschapskracht toegenomen ................................................................................... 12 3. Sluiten de voorzieningen en professionals aan ......................................................................... 12

2

1 Inleiding De werkgroep kiest voor de naam: Hart voor Haarle De naam geeft aan dat we Hart voor Haarle hebben. Het hart symboliseert niet alleen fysieke functies, maar ook emoties, verbondenheid en betrokkenheid. De naam roept bij de werkgroep een gevoel van gemeenschap en liefde op, en benadrukt dat we samen sterk staan om het welzijn en de leefbaarheid is Haarle te bevorderen. Er is een werkgroep opgericht omdat we inzien dat we de zorg voor de toekomst anders moeten organiseren. De werkgroep denkt dat een professional in de vorm van een Dorpsondersteuner hierin de eerste stap zal zijn. Er is een bezoek gebracht aan Saasveld om ervaringen te horen maar ook wat de functie inhoudt. Vanuit deze ervaringen is de conclusie dat een Dorpsondersteuner een passende oplossing zou zijn voor de behoefte van de inwoners van Haarle en de zorg voor de toekomst. Haarle gaat voor een vitaal en zorgzaam dorp. Ontmoeten speelt hierbij een belangrijke rol, zowel tussen inwoners als tussen professionals en tussen jong en oud. De Dorpsondersteuner is hierin een belangrijke schakel, een spin in het web. In de klankbordgroep gaven inwoners ook aan eigen regie te willen houden en dat het belangrijk is om naar de toekomst te kijken. Enkele gaven aan dat we dit initiatief al vele jaren eerder hadden moeten opzetten.

Een Dorpsondersteuner is een centrale en verbindende schakel tussen dorpsbewoners, verenigingen, actieve vrijwilligersorganisaties, welzijnswerkers, zorgverleners, gemeente en andere professionals. Een Dorpsondersteuner brengt mensen bij elkaar, verbindt jong en oud met elkaar en met professionals, signaleert ondersteuningsvragen en stimuleert eigenaarschap en positieve gezondheid. Positieve gezondheid Vanuit het klankbord werd positieve gezondheid al benadrukt. Haarle vindt het belangrijk dat inwoners zoveel mogelijk eigen regie kunnen voeren. Gezondheid wordt niet alleen gezien als afwezigheid van ziekte, maar ook het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. Het gaat dus niet alleen om ziekte en zorg, maar ook om veerkracht en wat het leven betekenisvol maakt. Dit concept benadrukt dat gezondheid niet alleen het domein is van de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Dit betekent dat Haarle zich vooral gaat richten op de gezondheid van de inwoners. Eigen regie en samen regie is belangrijk, daarmee verbeteren we de gemeenschapskracht in Haarle en kunnen we werken aan preventie en geluk. Om dit initiatief te ondersteunen is begeleiding gevraagd vanuit WijzOud.

3

2 Haarle in beeld In Haarle is al veel activiteit als het gaat om ontmoeten. Een sterk verenigingsleven en een vele vrijwilligers, Haarle Feest, Dutch Masters, Ondernemersvereniging (HOV), Noaboerschap, Samo, Dieksiepop, Veldkampfestival, Haarlerbergloop, E&T en Hokkies zijn hier voorbeelden van. Om de noaberkracht te versterken is de verbinding met elkaar van belang. Samen met andere partijen willen we Haarle nog vitaler en zorgzamer maken. Haarle hoort bij de gemeente Hellendoorn. De gemeente Hellendoorn is de gelukkigste gemeente van Nederland. De burgermeester geeft aan in de Stentor dat het noaberschap in deze gemeente nog erg belangrijk is, dat mensen nog naar elkaar omkijken. Haarle telt 2095 inwoners. Haarle heeft een totale oppervlakte van 4.005 hectare, waarvan 4.003 land en 2 water. Dit geeft ook aan dat Haarle een groot buitengebied heeft. Hieronder geven we een inzicht in de leeftijdsgradatie van de inwoners van Haarle.

Bron: Woonplaats Haarle in cijfers en grafieken (bijgewerkt 2024!) | AlleCijfers.nl

Aan deze grafiek is te zien dat het aantal ouderen de komende jaren zal toenemen waarbij we ook weten dat de inwoners ouder worden. We spreken hiervan een dubbele vergrijzing. Jongeren met jeugdzorg in natura Percentage jongeren met jeugdzorg WMO-cliënten WMO-cliënten relatief

25 4,20% 120 58

Aantal Percentage Aantal Aantal per 1000 inwoner

2022 2022 2022 2022

Het percentage jongeren met jeugdzorg ligt lager dan het gemiddelde in Nederland (11%). Dit geldt ook voor de WMO-cliënten, het gemiddelde ligt hier op 71% Bron: Nederland in cijfers en grafieken (bijgewerkt 2024!) | AlleCijfers.nl

4

3 Doelstelling van het project Dorpsondersteuner Ons doel is voor Haarle een Dorpsondersteuner(s) aan te stellen die met name als centrale en verbindende schakel tussen dorpsbewoners en actieve vrijwilligersorganisaties in het dorp kan dienen, maar ook als verbindende factor voor zorgverleners, gemeente, wijkteam, welzijn en andere professionals. Onze Dorpsondersteuner zal mensen de weg wijzen en met elkaar verbinden, vanuit de visie van eigenaarschap en Positieve gezondheid. Zij/Hij zal vanuit het belang van het dorp handelen en acteren in de netwerken van ons dorp, met aandacht voor de individuele belangen van de bewoners. We willen in samenwerking met de gemeente kijken waar meer specifieke behoeften liggen en hoe op deze thema’s samengewerkt kan worden. Hierbij willen we benadrukken dat we ons willen richten op preventie en een sterke sociale basis waarmee problemen voorkomen kunnen worden. Denk hierbij aan onderwerpen als: -

Welzijn op recept Kansrijke start Het versterken van de sociale basis Vitaal ouder worden Het versterken van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Een gezonde fysieke leefomgeving Domein overstijgende samenwerking zowel fysiek als digitaal. Hierbij bouwen we verder op wat er in de gemeente al ingezet wordt, denk hierbij aan OZOverbindzorg.

Deze onderwerpen/doelstellingen sluiten aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord. Voor de ouderenzorg sluiten we op deze manier goed aan bij het nieuwe programma ouderenzorg: meer digitaal, meer thuis en meer eigen regie. Wanneer zijn we in Haarle tevreden over de resultaten van dit project: -

Meer saamhorigheid Meer naar elkaar omkijken Bewust zijn wat jezelf kunt bijdragen Meer mensen in beeld Meer mensen betrokken

De beoogde doelen van Haarle: Thema Energie en eigenaarschap in Haarle Vroegsignalering

Doel Behoud en nieuwe initiatieven/voorzieningen Kwetsbare inwoners zijn eerder in beeld Toename

Evaluatie Verhalen

Voelen zich gesteund en gewaardeerd WMO-maatwerk Voorkomen toename Eenzaamheid/armoede/schulden (Complexiteit) voorkomen Mantelzorgers Overbelasting voorkomen

Verhalen

Eigen regie en positieve gezondheid Vrijwilligers

Verhalen Verhalen

Verhalen Verhalen Verhalen 5

Samenredzaamheid Samenwerken inwonersdorpsondersteunerprofessionals

Lerend vermogen van inwoners en professionals Financieel

Zoveel mogelijk in eigen dorp oplossen Domein overstijgende samenwerking (fysiek en digitaal) Elkaar versterken, werken vanuit positieve gezondheid en eigenaarschap Continu in ontwikkeling Besparingen door inzet van dorpsondersteuner

Verhalen Verhalen ophalen

Evalueren wat gaat goed en wat kan beter Casussen in beeld brengen.

4 Financiële besparingen Eerdere onderzoeken hebben aangetoond dat de inzet van dorpsondersteuners kostenbesparend is. Dit komt doordat oplossingen binnen het vrijwillige netwerk van het dorp worden gevonden, in plaats van de betaalde zorg. Bovendien draagt vroeg signalering bij aan het voorkomen van hoge maatschappelijke kosten. De inzet van dorpsondersteuners vereist echter ook een andere systeeminrichting, waardoor het sociale domein efficiënter en effectiever kan worden ingericht. Voor resultaten verwijzen we naar recente onderzoeken: Nieuw onderzoek naar de dorpsondersteuner gepresenteerd - BOKD evaluatie-van-de-dorpsondersteuner.pdf (rug.nl) Social profit canvas toont de sociale winst van de dorpsondersteuner - ESB Om het lerend vermogen van het dorp, dorpsondersteuners en andere stakeholders te vergroten en te kijken wat goed gaat en wat beter kan is evalueren van belang. In het overzicht hierboven gaat het in de meeste gevallen door het vertellen van de verhalen, in de meeste gevallen door de dorpsondersteuner. De evaluaties worden besproken met de gemeente, professionals en andere belanghebbenden. Op basis van de evaluaties kunnen er bijstellingen gedaan worden in het jaarplan. Samen met de gemeenten willen we graag meedenken in hoe we de verhalen kunnen waarderen.

5 Projectstructuur Het project Dorpsondersteuner is een burgerinitiatief en gaat over het inzetten van de functie van de Dorpsondersteuner om eerdergenoemde doelstellingen te behalen. De opdrachtgever van het projectplan is de werkgroep ‘Hart voor Haarle’ De werkgroep valt onder Plaatselijk belang Haarle. De Dorpsondersteuner werkt nauw samen met de werkgroep. Zij bepalen gezamenlijk het jaarplan van de Dorpsondersteuner.

6

Samenwerking met en medewerking van partijen is noodzakelijk voor het slagen van het project. We denken hierbij aan de informele partijen zoals: De Zonnebloem, Welzijn ouderen, Ondernemersvereniging, Kerk, verenigingen, Caritas, het netwerk/samenwerkingspartners en de school. Maar ook aan de professionele partijen als, de huisarts, wijkteam, de gemeente, Diëtiste, de Haere, GGD Twente, Verloskundigenpraktijken, ergotherapie en ook de uitvaartbegeleider.

Hieronder volgt de projectomschrijving in de verschillende fases van het project. Dit plan betreft de uitvoeringsfase. Startfase Opzetten van een werkgroep Maken van een plan Informatie ophalen bij best practices Dialoog met inwoners (Klankbord) Eerste gesprek met gemeente ter verkenning Informatieavond voor alle inwoners en professionals Informatie over inzet Dorpsondersteuner bij de gemeente Tubbergen en Dinkelland Aanvraag subsidie

Werkgroep Hart voor Haarle Gedaan WijzOud is betrokken en in Saasveld geweest 11 maart bijeenkomst met ongeveer 30 inwoners als klankbord Gesprek met werkgroep en Marc Oosterhof Volgt Afspraak wordt gemaakt met Eric Wolkotte Volgt

Uitvoeringsfase Opstellen van vacature en aannemen van Dorpsondersteuner Starten van de Dorpsondersteuner Maken van een jaarplan door de Dorpsondersteuner samen met de werkgroep Coaching van de werkgroep en de dorpsondersteuner (3 jaar) Evaluatie

7

Doorontwikkelingsfase Opstellen van een doorontwikkelplan om de inzet van de dorpsondersteuner te borgen Monitoring Om dit initiatief van de grond te krijgen, is door de werkgroep ‘Hart voor Haarle’ ondersteuning gevraagd vanuit WijzOud. Ze zullen voor deze begeleiding een offerte uitbrengen. WijzOud begeleidt burgerinitiatieven en professionals met hun expertise. WijzOud biedt verschillende masterclasses voor (toekomstige) Dorpsondersteuners.

6 De Dorpsondersteuner De Dorpsondersteuner is een belangrijk ‘middel’ om de eerdergenoemde doelstelling te bereiken. De belangrijkste taken van een dorpsondersteuner voor alle inwoners: -

Versterken en daar waar nodig opzetten van het informele netwerk; Stimuleren van de zelfredzaamheid en de samenredzaamheid van de inwoners; Vraagbaak voor de thema’s wonen, welzijn, zorg en meer; Verhelderen van de vraag Ondersteunen van inwoners bij het zelfstandig blijven wonen Informatie vertrekken en adviseren over mogelijke oplossingen en gemeentelijke voorzieningen; Oppakken van signalen die kunnen leiden tot gezamenlijke voorzieningen, zoals hulpdiensten thuis en activiteiten in het dorp; Organiseren van deze gezamenlijke voorzieningen/activiteiten, waarbij de uitvoering meestal bij de inwoner zelf ligt; Begeleiden van inwoners bij het zoeken naar praktische oplossingen; Samenwerken met professionele netwerken in en rond het dorp;

Competenties van de Dorpsondersteuner: -

Organiseren (van het participatieproces) Delegeren (bevorderen van eigenaarschap van bewoners) Motiveren (energie weten te mobiliseren) Coachen (van zelfmanagementvaardigheden) Monitoren (welke thema’s zijn van belang) Sturing van de transitie (van oud naar nieuw gedrag)

Het aantal uren dat de Dorpsondersteuner wordt ingezet wordt geschat op 20 uur per week. Of de Dorpsondersteuner woonachtig is in Haarle of niet, hierover is nog geen besluit genomen. Wie de werkgever van de Dorpsondersteuner zou kunnen zijn is ook nog niet bekend. Hierover zoekt de werkgroep nog contact met andere gemeenten. De voorwaarde is dat het dorp de regie krijgt over de taakinvulling van de Dorpsondersteuner en niet de werkgever. Alleen op deze manier kan het eigenaarschap en de betrokkenheid van inwoners en verenigingen van Haarle worden gewaarborgd.

8

7 Procesbegeleiding en coaching werkgroep en Dorpsondersteuner Het is van belang voor het slagen van het project om een goede begeleiding, ondersteuning en coaching te bieden voor een langere periode. Ervaring heeft uitgewezen dat gemiddeld 3 tot 5 jaar nodig is om de omslag te maken met inwoners maar ook met professionals. Doel leerkring: De werkgroep/inwoners krijgen ondersteuning om eigen regie te houden en invulling te geen aan het project dorpsondersteuning. Ondersteuning voor de werkgroep (leerkring) 72 uur per jaar -

Selectieproces ondersteunen Dorpsondersteuner (16 uur), alleen eerste jaar Jaarplan(1x) en evaluaties (3x per jaar) en verslagen (24 uur per jaar) Vraagbaak (12 uur per jaar) Themabijeenkomsten/leerkring bijwonen met andere dorpen (4 uur) Monitoring dorpsondersteuner faciliteren (16 uur per jaar)

Doel leergang: Dorpsondersteuner krijgt ondersteuning, inwerkprogramma, tools en reflectie om haar rol naar tevredenheid van inwoners te vervullen. Ondersteuning Dorpsondersteuner (leergang) 57 uur per jaar -

Inwerkprogramma (12 uur) alleen eerste jaar Vraagbaak (12 uur) Deelname netwerk dorpsondersteuners (4 uur) Intervisie 4x per jaar (8 uur) Coaching 6 x per jaar (15 uur) Masterclass/Themabijeenkomsten (6 uur)

8 Tijdpad Voor de komende 3 jaar zijn de mijlpalen vastgesteld en gepland. Bespreken projectplan gemeente Bijeenkomst inwoner en professionals Besluit gemeente Uitzetten vacature Dorpsondersteuner Inwerkplan Dorpsondersteuner Communicatieplan stellen Jaarplan Dorpsondersteuner Eerste evaluatie, voortgang Tweede evaluatie, voortgang Derde evaluatie Monitorplan Dorpsondersteuner

Werkgroep Werkgroep Gemeente Werkgroep Werkgroep Werkgroep Werkgroep Werkgroep Werkgroep Werkgroep Werkgroep

April April/mei Mei Mei Start augustus/september Juli/augustus Jaarlijks Na 3 maand Na 6 maand Na 1 jaar

9

9 Evaluatie en monitoring Het is raadzaam om tussentijds te evalueren in hoeverre beoogde resultaten worden behaald. Dit zowel om het effect van de dorpsondersteuner aan te tonen als om eventueel tussentijds bij te sturen. De jaarlijkse evaluatie bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Procesevaluatie: Wat zijn de belemmerde en bevorderende factoren geweest m.b.t. de inzet van een dorpsondersteuner 2. Resultaten op inhoud; resultaten individueel en gemeenschap en samenwerking professionals (aan de hand van verhalen) 3. Financiële resultaten: kostenbesparing, aantal casussen in beeld brengen m.b.v. de doorbraakmethode. De resultaten worden jaarlijks besproken met de gemeente. Noodzakelijke bijstellingen worden gerealiseerd n.a.v. de resultaten. Het ophalen van verhalen is een mooie manier om te laten zien welke resultaten er worden geboekt. Het is goed om samen met de gemeente te kijken hoe we concreter kunnen worden als het gaat om resultaten. Hoe maken we de kwalitatieve en financiële resultaten inzichtelijk?

10 Financiering- begroting Dorpsondersteuner Middels deze begroting krijgt de gemeente inzicht in de kosten van een Dorpsondersteuner. Het gaat om een projectperiode van 3 jaar en een aanstelling van 20-24 uur gezien het aantal inwoners en de brede doelgroep (0-100). We gaan uit van een eerste periode van 3 jaar, bij succes een structurele financiële borging. Salaris Dorpsondersteuner

Mobiele telefoon en laptop Coach werkgroep en dorpsondersteuner per jaar Activiteiten, communicatie en PR Kantoorruimte in Haarle?

Op basis van aantal inwoners 20 uur per week = € 45.000, - per jaar Nog even doorrekenen op basis van schaal gemeente. € 1.500, -

€3.700,- per jaar

10

Bijlage monitoring De basis in de monitoring zijn de verhalen van inwoners. We kijken wat deze verhalen betekenen (elk verhaal telt). Zo bespreken we de resultaten met elkaar en krijgen we inzicht in wat werkt en helpt en kunnen we leren/verbeteren.

Uit onderzoek zijn een aantal succesfactoren naar voren gekomen. Bij elk verhaal gaan we na hoe deze factoren een rol spelen of nog beter een rol kunnen spelen. De succesfactoren: • •

• • • •

meer preventie (vroegsignalering op alle thema's/doelgroepen) meer positieve gezondheid (wat iemand belangrijk vindt in het leven, werken vanuit de bedoeling) , meer bewustwording en vaardigheden zoals initiatief nemen, positief denken, persoonlijke effectiviteit) meer eigenaarschap en zeggenschap meer noaberschap kosten voorkomen samen leren en ontwikkelen

Onderdelen

1. Is de persoonlijke kracht van inwoners vergroot Casus: Meneer met een licht verstandelijke beperking, waarvan de buren signaleren dat het niet helemaal goed gaat: Hij verzuimt vaak op het werk, zijn administratie is niet op orde, zijn huishouden is rommelig, hij heeft weinig contacten, hij gaat vaak naar de huisarts. •

De signalen komen via de buren bij de dorpsondersteuner binnen, zij willen meneer wel ondersteunen maar weten niet hoe dit aan te pakken.(preventie, signalen komen laagdrempelig binnen) 11

•

•

•

• •

De dorpsondersteuner gaat een gesprek aan met meneer (bewustwording van zijn eigen situatie en wat hij hier zelf aan kan doen en welke ondersteuning hij nodig heeft--> positieve gezondheid) Met de buren wordt besproken welke ondersteuning zij kunnen bieden en wat zij hiervoor nodig hebben. Er zijn buren die willen helpen met administratie, tuin en werk (noaberschap) De dorpsondersteuner houdt de vinger aan de pols en helpt meneer te houden de gemaakte afspraken waar hij akkoord mee is gegaan (eigenaarschap en zeggenschap versterken) De volgende kosten worden voorkomen: begeleid wonen, werkverzuim, huisartsbezoek, schulden De dorpsondersteuner gaat regelmatig met de buren en meneer en andere hulpverleners om de tafel om te kijken wat werkt en wat bijgesteld zou kunnen worden (samen leren en ontwikkelen)

2. Is de gemeenschapskracht toegenomen Casus in het dorp wordt gevraagd waar behoefte aan is m.b.t activiteiten. Er worden zo'n 15 activiteiten benoemd en voor elke activiteit wordt een kartrekker aangewezen. Activiteiten worden opgezet door de inwoners zelf. De werkgroep en dorpsondersteuner heeft het aangejaagd en ondersteunt de kartrekkers. • • • • •

meer ontmoeting en omzien naar elkaar (noaberschap en preventie) inwoners doen die activiteiten die zij belangrijk vinden, ze ondersteunen elkaar met hun talent (meer positieve gezondheid) inwoners hebben de activiteiten zelf opgezet en doen het op hun manier (eigenaarschap en zeggenschap) inwoners signaleren welke behoeften er zijn en voorzien hier zelf in (preventie en minder kosten voorliggend) inwoners leren van elkaar en worden ondersteund door de werkgroep en dorpsondersteuner

3. Sluiten de voorzieningen en professionals aan Casus : door het opzetten van een lerend netwerk zorg en welzijn in het dorp, waarin zowel professionals als inwoners deelnemen, koppelen we informeel en formeel, zorg en welzijn aan elkaar. We kunnen snel schakelen en snel zaken regelen en afstemmen. • • • • •

we gaan uit van dezelfde visie (positieve gezondheid) we maken gebruik van elkaars expertise, goede afstemming (kosten) we sluiten aan bij wat inwoners signaleren, belangrijk vinden (eigenaarschap en zeggenschap) informeel gaat voor formeel en welzijn voor zorg (kosten) we leren van elkaar, we leren elkaar kennen en daardoor weten we elkaar beter te vinden

12