20240105 Kaderstellende notitie IVB 2024-2026

Kaderstellende notitie Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) 2024-2026 Aanleiding

Het laatst geschreven Integraal Veiligheidsbeleid (hierna genoemd: IVB) dateert van de periode 2014-2018. Aansluitend zijn er een tweetal actie/uitvoeringsplannen geschreven. Dit is een praktisch document waarin de uitvoering van verschillende activiteiten voor twee jaar wordt beschreven. Voor een uitvoeringsplan dient een recent geschreven IVB als basis. Dit omdat de uitvoering moet plaatsvinden op basis van de meest recente ontwikkelingen met de daarbij behorende cijfers. Nu het 2024 is, moet er dus een nieuw IVB worden gemaakt met daaraan gekoppeld een uitvoeringsplan. Het IVB wordt opgesteld voor de komende drie jaar, de periode 2024-2026. Er is bewust gekozen voor een periode van drie jaar, omdat het onderwerp veiligheid onderhevig is aan snelle veranderingen en dat vraagt om flexibiliteit. Kijk bijvoorbeeld naar de online ontwikkelingen die razend snel gaan. (Cyber)criminelen zoeken continu naar nieuwe manieren om toe te slaan. Het is ook nog niet bekend wat de impact van kunstmatige intelligentie op de samenleving en ons werk gaat zijn. Als gemeente moeten wij in staat zijn om ons aan te passen aan de actuele maatschappelijke problemen die er spelen. Daarnaast hebben wij de intentie om in de toekomst met onze buurtgemeenten samen op te trekken in het opstellen van het IVB. Immers houdt criminaliteit zich niet aan (gemeente)grenzen.

Als gemeente Hellendoorn streven wij naar een zo veilig mogelijke leefomgeving voor onze inwoners en bezoekers. Hiervoor is een integrale aanpak met onze (veiligheids)partners van groot belang. Het vergt goede communicatie en samenwerking waarbij duidelijke kaders van belang zijn voor het gemeentelijk handelen en de verwachte inspanningen van de betrokken partners. De regie hierop is de verantwoordelijkheid van de gemeente. Deze verantwoordelijkheid beschrijven we in het IVB waarin we met de verschillende partners op het gebied van veiligheid afspreken hoe we gaan samenwerken aan een veilige en leefbare gemeente Hellendoorn. Een weerbare overheid en maatschappij is hierin rand voorwaardelijk. Om een veilige leefomgeving zonder criminele activiteiten waar te kunnen maken, moet een gemeente weerbaar zijn. Dat wil zeggen dat een gemeente zich niet alleen – in alle geledingen – bewust is van de (mogelijke) aanwezigheid van criminaliteit, maar ook in staat is deze te herkennen, signalen te kanaliseren en daarop te handelen. Dit ook in samenspel met de diverse partners. Daarbij is het essentieel dat medewerkers zich ook voldoende veilig moeten kunnen voelen in de uitvoering van hun taken, het melden van signalen en voldoende bescherming genieten tegen pogingen tot beïnvloeding.

Doelstelling

De gemeenteraad wordt gevraagd het definitieve IVB 2024-2026 vast te stellen. Met deze kaderstellende notitie willen we bereiken dat de gemeenteraad vroegtijdig wordt meegenomen in de totstandkoming van het IVB 2024 – 2026. In deze kaderstellende notitie geven wij een beeld van het proces, de veiligheidsthema’s, de betrokken stakeholders en wat de rol van de gemeenteraad hierin is.

1

Proces

Het uitvoeringsplan 2022-2022 is geëvalueerd en daarover zal gerapporteerd worden in het nieuwe IVB. Om te komen tot de nieuwe veiligheidsthema’s zijn de trends, ontwikkelingen en criminaliteit- en overlastcijfers geanalyseerd. Wij willen bereiken dat er een compact IVB 20242026 ontstaat dat in afstemming met inwoners, ondernemers, veiligheidspartners en betrokkenen binnen de gemeentelijke organisatie tot stand is gekomen. In deze fase zitten wij nu. De veiligheidsthema’s worden voorgelegd en besproken met onze stakeholders.

Veiligheidsthema’s

De veiligheidsthema’s voor de komende twee jaar zijn tot stand gekomen aan de hand van onder andere verkennende gesprekken met partners, geanalyseerde trends en bestaande thema’s die inherent zijn aan ons gemeentelijk gebied, bijvoorbeeld de buitengebieden en het thema jeugd. Wij zetten in op thema’s die maatschappelijk relevant zijn en dat is/wordt getoetst bij onze inwoners en partners. De geprioriteerde veiligheidsthema’s waar de komende twee jaar aan wordt gewerkt: 1. Jeugd en Veiligheid 2. Ondermijning 3. Zorg en Veiligheid 4. Digitale criminaliteit 5. High Impact Crimes (o.a. woningbraken, diefstallen etc.) Als gemeente moeten wij echter in staat zijn om ons aan te passen aan de actuele maatschappelijke problemen die er spelen. We stellen kaders op voor de komende twee jaar, maar realiseren ons dat als het nodig is, wij flexibel in aanpak en uitvoering zijn en onze prioriteiten bijstellen om te doen wat nodig is. In korte tijd hebben zich bijvoorbeeld verschillende crisissen voor gedaan. Uit onderzoek blijkt dat wordt ervaren door burgers dat polarisatie in Nederland verder toeneemt. Daarmee moeten we rekening houden met eventuele verdeeldheid en opkomende polarisatie ook in onze gemeente.

De gemeente is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid, dat wil zeggen voor zowel de fysieke (rampenbestrijding en crisisbeheersing) als de sociale (overtredingen en overlast) veiligheid. In dit IVB hebben we veiligheidsthema’s geprioriteerd die vallen onder sociale veiligheid. De verantwoordelijkheid met betrekking tot fysieke veiligheid is met name belegd in de Wet veiligheidsregio’s (Wvr). De gemeente blijft op grond van dit artikel (eind) verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid, maar draagt ondertussen wel een deel van de bevoegdheden en taken over aan de veiligheidsregio. De gemeentelijke taken op gebied van fysieke veiligheid worden gecontinueerd.

Stakeholders

Naast de gemeente zijn er tal van andere organisaties actief om de veiligheid in Hellendoorn te stimuleren of aan te pakken. Zoals het coalitieakkoord 2023-2026 van de gemeente Hellendoorn zegt, draagt samenwerking tussen de overheid, maatschappelijke instellingen, bedrijven en inwoners bij aan een veilige leefomgeving. Integraliteit staat voorop om dit te verwezenlijken. Om een beeld te geven worden hieronder verschillende partners en partijen genoemd die een belangrijke functie vervullen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid en die worden gebruikt om input te verzamelen voor het IVB.

Inwoners en ondernemers

Inwoners en ondernemers vervullen een belangrijke rol in het optreden tegen veiligheidsproblematiek. Zo zijn zij vaak degene die als eerste te maken krijgen met de daadwerkelijke gevolgen van de veiligheidsproblematiek zoals woninginbraken, vernielingen en jeugdoverlast. En daarnaast kunnen zij een wezenlijke bijdrage leveren aan het veiligheidsgevoel in de desbetreffende omgeving. In het kader van gebiedsgericht werken gaat er in de toekomst steeds vaker een beroep worden gedaan op de input en de kracht van de 2

inwoners van de gemeente Hellendoorn. De inbreng van de inwoners en ondernemers op het IVB is opgehaald door enquêtes af te nemen.

Politie

De gemeente heeft al jaren nauw contact met de politie. De politie heeft tot taak te zorgen voor handhaving van de rechtsorde en het verlenen van hulp aan de personen die dit behoeven. De politie staat tijdens het handhaven van de openbare orde en bij uitvoering van de hulpverleningstaak onder het gezag van de burgemeester. Het bestuurscollege, bestaande uit burgemeesters en hoofdofficier van de politie Eenheid OostNederland stelt vierjaarlijks een meerjarenbeleidsplan (MJBP) vast. Het MJBP 2024-2027 wordt begin 2024 ter consultatie aangeboden aan de gemeenteraad. Het beschrijft de strategische thema’s waar de politie de komende vier jaren een bijzondere focus op heeft. Dit plan kan worden gezien als regionale aanvulling op het gemeentelijke IVB.

Maatschappelijke organisaties

Het jongerenwerk van Stichting De Welle richt zich op jongeren tussen de 12 en 21 jaar. De jongerenwerkers zijn betrokken bij activiteiten op straat, in de buurt, op school en natuurlijk in het jongerencentrum Place2Be in Nijverdal. Naast het organiseren van activiteiten, bieden ze een luisterend oor en kunnen de jongeren met alle belangrijke vragen bij hen terecht. De jongerenwerkers proberen verbinding te leggen tussen bewoners en de jongeren, door actief de straat op te gaan om met hen in gesprek te gaan. Ook nemen ze actief deel aan verschillende overleggen met verschillende netwerkpartners zoals de gemeente, scholen, politie en bureau Halt.

Werkgroep veilig buitengebied Gemeente Hellendoorn heeft een groot buitengebied. Het buitengebied vormt bij uitstek een gelegenheidsstructuur waar verschillende fenomenen van ondermijning zich kunnen manifesteren. Wij willen voorkomen en tegengaan dat criminelen daadwerkelijk voet aan de grond krijgen in ons buitengebied. De oplossing voor het behouden van een veilig buitengebied ligt niet bij één specifieke partner, maar ligt in handen van alle betrokken partijen tezamen. Als gemeente werken we samen met publiek en private partners zoals het waterschap, land- en tuinbouworganisaties en natuurverenigingen om samen de criminaliteit in het buitengebied tegen te gaan.

Regionale partners We werken ook samen in de regio, want veiligheid reikt verder dan de gemeentegrenzen. Dit noemen we het Platform Integrale Veiligheidszorg (IVZ). Binnen het platform wordt op regionaal niveau structureel en integraal samengewerkt op diverse veiligheidsthema’s en is er gezamenlijk al veel tot stand gebracht. We werken intensief samen met het RIEC OostNederland (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) en het Zorg- en Veiligheidshuis Twente. Deze beide organisaties ondersteunen bij de aanpak van complexe veiligheidsvraagstukken.

Openbaar Ministerie

Het Openbaar Ministerie is verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Daarnaast heeft het OM gezag over de opsporingstaken van de politie, waarmee een belangrijk deel van de politiecapaciteit is gemoeid. Voor de gemeente is het OM een belangrijke samenwerkingspartner, zeker waar het gaat om de aanpak van jeugdgroepen en georganiseerde criminaliteit.

Woningbouwvereniging ‘Reggewoon’ Ook woningbouwverenigingen hebben een belangrijke rol op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. Enerzijds zijn deze organisaties verantwoordelijk voor het in goede staat verhuren van woningen en anderzijds voor de leefbaarheid van de directe omgeving. Wanneer andere

3

huurders dit leefbaarheids- of veiligheidsgevoel verstoren, kan de woningbouwvereniging zelf maatregelen treffen, maar ook een belangrijke partner zijn voor de gemeente.

Onderwijs

Jongeren en veiligheid worden vaak in één zin genoemd wanneer men spreekt over veiligheid. Onderwijsinstellingen zijn vrijwel dagelijks met deze doelgroep bezig en kunnen hierdoor sociale problematiek vaak als eerste waarnemen. Zij kunnen bijvoorbeeld een belangrijke rol spelen in het vroeg signaleren van mogelijke polarisatieprocessen. Ook worden er op dergelijke instellingen voorlichting gegeven over risicovol gedrag onder jongeren, zoals alcohol- en drugsproblematiek.

De gemeente

Veiligheid is een onderwerp dat heel de gemeentelijke organisatie raakt. Binnen de gemeentelijke organisatie is team veiligheid de trekker van het IVB. De betrokkenheid van veel organisatieonderdelen is van groot belang om beleid en lopende zaken op elkaar af te stemmen en zo meer effect te bereiken. Bijvoorbeeld fysiek domein, sociaal domein, openbare ruimte en dienstverlening en automatisering.

Wettelijke rollen en verantwoordelijkheden De gemeenteraad

De gemeenteraad is op grond van artikel 147 lid 2 in samenhang met artikel 108 lid 1 van de Gemeentewet bevoegd tot het vaststellen van beleid. Volgens artikel 38b van de Politiewet stelt de gemeenteraad minimaal eens per vier jaar de prioriteiten/doelen vast die de gemeente nastreeft op het gebied van de openbare orde en veiligheid. De keuze is in deze gemaakt voor twee jaar. Middels het IVB wordt hier invulling aan gegeven. De raad stelt de kaders van het veiligheidsbeleid vast en vervult een controlerende taak. De raad neemt kennis van het uitvoeringsplan die het college van B&W vaststelt.

Het college van burgemeester en wethouders (B&W)

Het college van B&W stelt de kaderstellende notitie vast en bereidt het IVB voor op besluitvorming door de gemeenteraad. Het uitvoeringsplan wordt vastgesteld door het college van B&W. Zij zijn uiteindelijk ook belast met de uitvoering van de gestelde kaders.

De burgemeester

De burgemeester is de portefeuillehouder van en verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid binnen onze gemeente. De burgemeester fungeert namens het college van B&W als opdrachtgever voor het IVB en is inhoudelijk betrokken.

Planning Processtap Toetsen van veiligheidsthema’s bij stakeholders, ondernemers en inwoners Raadsbezoek aan politiebureau (IVB wordt aangekondigd) Vaststelling kaderstellende notitie IVB en uitvoeringsplan afgerond Definitieve vaststelling IVB

Planning November en december 2023 Januari 2024

Accordering door Team veiligheid

6 februari 2024

Raad

23 januari 2024 05 maart 2024 April 2024 09 mei 2024 11 juni 2024 16 juli 2024

College Raad Team veiligheid MT College Raad 4