2022 03 25 Antwoorden vragen Groen Links over gaslevering

Raadsmededeling Aan Van Portefeuillehouder Datum Team Opsteller Zaak

onderwerp

Gemeenteraad College van burgemeester en wethouders Henk Nijhof 22 maart 2022 Programma Duurzaamheid Bas Oonk 2022-008252

Beantwoording vragen Groen Links over gaslevering

Samenvatting Hieronder worden de vragen van Groen Links beantwoord met betrekking tot de gaslevering.

Inhoud 1. Neemt Hellendoorn nog steeds (indirect) gas af van Gazprom (Energy)? Zo ja, wat is de resterende tijd van het energiecontract? De gemeente Hellendoorn neemt (net als de andere Twentse gemeenten) aardgas af van Gazprom. Het contract met Gazprom loopt tot en met 31 december 2024.

2. Is het eventueel mogelijk het contract open te breken? De met Gazprom aangegane overeenkomst voor de levering van aardgas, betreft een overeenkomst voor bepaalde tijd. Uitgangspunt bij dit soort overeenkomsten is dat deze niet tussentijds kunnen worden opgezegd. Partijen kunnen contractueel echter anders overeenkomen. De met Gazprom gesloten overeenkomst voorziet op dit punt echter enkel in een regeling voor de situatie dat Gazprom zijn contractuele verplichtingen niet nakomt (wanprestatie). Daarvan is in dit geval geen sprake. In de huidige situatie resteren er daarom nog maar twee mogelijkheden om de overeenkomst te ontbinden, te weten: 1. Ontbinding met wederzijds goedvinden (buitengerechtelijk). 2. Door een verzoek neer te leggen bij de rechtbank om de overeenkomst te ontbinden op grond van onvoorziene omstandigheden. Een besluit over ontbinding van de overeenkomst behoort dus tot de mogelijkheden, maar heeft echter financiële consequenties voor de gemeente, daarnaast kan het Gazprom op de korte termijn tot financieel voordeel strekken. Beide opties worden hieronder toegelicht: 1. Ontbinding met wederzijds goedvinden (buitengerechtelijk) Ontbinding van de overeenkomst met wederzijds goedvinden is een optie wanneer beide partijen tot de conclusie zijn gekomen dat het niet loont de overeenkomst voort te zetten.

Dit is vaak ingegeven door verstoorde verhoudingen, maar een specifieke grondslag is niet vereist wanneer over de ontbinding van de overeenkomst overeenstemming bestaat. Een dergelijke ontbinding kan worden vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst, waarin niet alleen wordt

bepaald dát de overeenkomst wordt ontbonden, maar waarin ook ‘rafelrandjes’ (die een voortijdige beëindiging met zich kan brengen) worden afgehecht. Denk hierbij aan het afkopen van misgelopen inkomsten. Met Gazprom is nog geen overleg gevoerd over deze mogelijkheid. Mocht Gazprom bereid zijn tot ontbinding van de overeenkomst over te gaan, dan mag worden aangenomen dat zij in elk geval de geboekte capaciteitskosten voor grootverbruikers en de gecontracteerde opslag/het vastrecht voor de leveranciersopslag alsnog zal doorbelasten aan de Twentse gemeenten en dat voor de gehele contractperiode. In 2022 gaat het daarbij voor heel Twente om een bedrag van € 135.000 en voor de jaren 2023 en 2024 om (2 maal) € 50.000. Ontbinding van de overeenkomst kan voor Gazprom in financieel opzicht aantrekkelijk zijn. Dat houdt verband met het feit dat de marktprijzen voor aardgas op dit moment hoog zijn en de meeste gemeenten er voor gekozen hebben de inkoopprijs voor de toekomstige levering van aardgas tegen een veel lager tarief te fixeren. Dat verschil tussen de huidige marktwaarde van het aardgas en door gemeenten vast gezette (‘geklikte’) prijzen voor de toekomstige levering van aardgas kan Gazprom bij ontbinding van de overeenkomst te gelde maken.

Tegen de huidige marktprijzen gaat het hierbij voor heel Twente om € 2.600.000 voor het resterende deel van 2022, € 1.400.000 in 2023 en € 730.000 in 2024. 2. Door een verzoek neer te leggen bij de rechtbank om de overeenkomst te ontbinden op grond van onvoorziene omstandigheden. Op grond van artikel 6:258 van het Burgerlijk wetboek kan de rechter worden verzocht de overeenkomst te wijzigen of (gedeeltelijk) te ontbinden op grond van gewijzigde omstandigheden, die van dien aard zijn dat naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid (ongewijzigde) instandhouding van de overeenkomst niet mag worden verwacht. De Twentse gemeenten zouden daarbij kunnen wijzen op de inval van Rusland in Oekraïne en de daarop volgende sancties, zoals die zijn opgelegd door Nederland en de EU. Daarbij zou kunnen worden betoogd dat de Twentse gemeenten niet (indirect) willen bij dragen aan de financiering van de oorlog in Oekraïne. Gazprom ontkent echter afhankelijk te zijn voor gaslevering van Rusland en stelt deze te betrekken op de Europese markt. Het zal daarom aan de rechter zijn om te toetsen of en in hoeverre er sprake is van gewijzigde omstandigheden en of die van dien aard zijn dat naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid instandhouding van de overeenkomst niet mag worden verwacht.

Ook kan de rechter, indien hem dat juist voorkomt, aan een mogelijke ontbinding op deze grond voorwaarden verbinden, zoals de verplichting tot het vergoeden van schade. Het is moeilijk te zeggen hoe lang een civiele procedure duurt. De duur hangt namelijk af van de hoeveelheid zaken die de rechtbank moet behandelen, de complexiteit van de zaak en het verloop van de procedure. Bodemprocedures die langer dan een jaar in beslag nemen, zijn helaas geen uitzondering.

3. Klopt het dat het contract voornamelijk op de laagste prijs is afgesloten? Hierdoor Nederlandse alternatieven, zoals Greenchoice en Pure Energie, kansloos waren bij de aanbesteding? Het leveringscontract is afgesloten na een Europese aanbesteding. Het gunningscriterium was inderdaad de laagste prijs (i.p.v. beste prijs-kwaliteitverhouding). Het gunningscriterium laagste prijs wordt gehanteerd als er onvoldoende onderscheidend vermogen tussen leveranciers zit. Daar was sprake van omdat de aanbesteding CO2 gecompenseerd gas betrof. Het kenmerk van zo’n aanbesteding is dat er geen discriminerende factoren aanwezig zijn, waardoor de kansen gelijk zijn.

4. Is het mogelijk bij een volgende aanbesteding de matrix dusdanig op te stellen dat de prijs niet leidend is, maar ook de duurzaamheid en leverzekerheid een groot aandeel van de vereisten uitmaken? Voor de Twentse gemeenten (waaronder Hellendoorn) wordt op dit moment de aanbesteding van een nieuw gasleveringscontract voorbereid. Deze aanbesteding heeft betrekking op het tijdvak 2025 - 2029. De gemeente heeft opgenomen in de aanbesteding dat de gecontracteerde partij de groen gascertificaten dient af te nemen bij Twence. Hiermee wordt invulling gegeven aan verduurzaming.