2022 03 03 Antwoord vragen ChristenUnie over bomenkap

Raadsmededeling Aan Van Datum Griffie

onderwerp

Gemeenteraad College van burgemeester en wethouders 3 maart 2022

Beantwoording brief ChristenUnie van 15 februari 2022 over bomenkap

Korte samenvatting In deze mededeling gaan wij in op de vragen uit de brief van de ChristenUnie van 15 februari 2022. Evenals u zijn wij van mening dat bomen van groot belang zijn en dat deze een essentieel onderdeel vormen van de openbare ruimte. Snoei- en kapwerkzaamheden vinden vooral in de winterperiode plaats. Daarom valt het nu op dat er her en der bomen gekapt worden. Wij zijn wel van mening dat we voldoende bewust omgaan met ons bomenbestand en niet onnodig bomen kappen. Wij zien echter wel kansen voor verbeteringen. Vooral op gebied van communicatie is er winst te behalen. Dit is onder meer afhankelijk van de beschikbare middelen in mankracht en geld. Volledige tekst Hieronder zullen wij de vragen één voor één beantwoorden.

Vraag 1: Onze kapverordening regelt dat er binnen de bebouwde kom een vergunning nodig is voor het kappen van waardevolle bomen of bomen in eigendom van de gemeente met een diameter van minimaal 30 centimeter. De gemeente heeft bij die tweede categorie een dubbele pet op. Enerzijds doet zij voor haar eigen bomen een aanvraag om te kappen en anderzijds verstrekt zij de vergunning. Hoe heeft u geborgd dat deze twee onafhankelijk van elkaar plaats vinden? Hoe handhaaft u de herplantplicht? Antwoord College: Het klopt dat de gemeente bij kapaanvragen van gemeentelijke bomen meerdere rollen heeft, omdat zij zowel de aanvrager als de verlener van de vergunning is. De onafhankelijkheid wordt hier zoveel mogelijk geborgd door de scheiding van petten. De aanvraag voor gemeentelijke bomen wordt gedaan door team Openbare ruimte ‘buiten’. De aanvraag (dit betreft alle kapaanvragen) wordt behandeld door team Fysiek domein en zij beslissen ook namens het college. Team Fysiek domein laat zich inhoudelijk adviseren door team Openbare ruimte ‘binnen’. Toezicht op de verleende vergunning en de herplantplicht gebeurt in principe door team Fysiek domein en wordt geprogrammeerd in het uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Verzoeken voor kap van gemeentelijke bomen worden in de werkoverleggen van onderdeel Groen besproken of komen voort uit projecten. Deze worden vaak voorafgegaan door veldwerk door eigen dienst. In sommige gevallen wordt er een conditie- en veiligheidsonderzoek uitgevoerd door een extern deskundige. Nut en noodzaak van kap wordt vaak eerst gezamenlijk vastgesteld alvorens een aanvraag ingediend wordt. De kapprocedure voor gemeentelijke bomen heeft daarnaast als doel om transparant naar de samenleving te zijn. Aanvragen en verleende vergunningen worden gepubliceerd en er zijn mogelijkheden tot bezwaar tegen een beslissing op de vergunningsaanvraag.

Vraag 2: Afgelopen tijd zijn er veel aanvragen en vergunningen voor het kappen van bomen gepubliceerd. Ons valt op dat er geen aanvragen geweigerd zijn, of wij moeten die gemist hebben. Wij vinden dit vreemd, omdat de kapverordening duidelijk aangeeft dat ”Het bevoegd gezag kan de vergunning weigeren dan wel onder voorschriften verlenen in het belang van de handhaving van het natuur-, landschaps- of dorps-/stadsschoon of om andere redenen van milieubeheer of maatschappelijk belang.” Kunt u aangeven hoe u beoordeeld of van deze redenen sprake is? In hoeveel procent van de verleende kapvergunningen heeft u aanvullende voorschriften (anders dan herplantplicht) voorgeschreven? Hoeveel aanvragen heeft u de afgelopen jaren om deze redenen geweigerd? Antwoord College: Er wordt incidenteel een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor kap geweigerd. De afgelopen vier jaar gebeurde dit in totaal dertien keer. Dit betroffen allen aanvragen van inwoners van de gemeente Hellendoorn. Dit ging om waardevolle bomen waarvan nut en noodzaak voor kap onvoldoende kon worden aangetoond, in veel gevallen naar aanleiding van een boomonderzoek uitgevoerd door een externe deskundige. Zoals hierboven al gezegd wordt, worden verzoeken voor de kap van gemeentelijke bomen vooraf besproken.

Als blijkt dat, nadat dit aan alle disciplines is voorgelegd, kap niet nodig of mogelijk is, wordt er geen aanvraag ingediend. Vandaar dat gemeentelijke verzoeken in principe altijd goedgekeurd worden. Uitgangspunt is dat voor iedere gekapte boom een nieuwe boom terug geplant wordt. Dit met het idee dat deze kan uitgroeien tot een zogenaamde toekomstboom die tientallen jaren of langer kan blijven staan. Het komt voor dat de aanvrager geen mogelijkheid heeft voor een goede herplant op eigen grond omdat de ruimte hiervoor te beperkt is. In dit soort gevallen wordt een storting in het bomenfonds opgenomen. Met dit bedrag gaat de gemeente de herplant uitvoeren op een geschikte locatie. Daarnaast geven we soms het advies om ter aanvulling andere beplanting zoals inheemse struwelen aan te planten. Dit kan echter niet opgelegd worden door middel van een herplantplicht.

Vraag 3: U kent onze urgente maatschappelijke opgaven voor klimaat (CO2 vastlegging, hittestress) en biodiversiteit. Bent u met ons van mening dat een aanvraag voor het kappen van bomen daarom beter dan voorheen onderbouwd moet zijn en dat nadrukkelijk gezocht moet worden naar alternatieven voor het kappen van bomen, ook al betekent een dergelijk alternatief meerkosten voor de aanvrager voor bijvoorbeeld het aanpassen van zijn (bouw)plannen of plantvak? Zo ja, waarom wel? Zo nee, waarom niet? Antwoord College: Het belang van bomen in het algemeen en in het bijzonder binnen de bebouwde kom onderschrijven wij zeker. Bomen in stedelijk gebied zijn van essentieel belang voor een gezonder leefklimaat. Tegelijkertijd spelen er in het stedelijk gebied ook andere belangen die

soms tegenstrijdig aan elkaar zijn, bijvoorbeeld voldoende ruimte voor parkeren en ondergrondse nutsvoorzieningen ten koste van groen. Daarnaast staan niet altijd de juiste type bomen op de juiste plek. Grote bomen in een te klein plantvak kunnen dan overlast en gevaar veroorzaken door wortelopdruk van de verharding. Bij aanplant van een boom moet deze voldoende boven- en ondergrondse ruimte meekrijgen om uit te kunnen groeien tot een volwassen boom. Hiervoor bestaan nu handige rekentools en is er meer kennis over de leefomstandigheden van bomen. Vanwege het ontbreken van deze kennis in het verleden zijn er niet altijd de juiste keuzes gemaakt zijn. Veel bomen in het stedelijk gebied halen niet het eindstadium van hun levensduur, omdat ze niet de ruimte hebben om uit te groeien of omdat deze voortijdig gekapt worden vanwege de vervanging van het riool, reconstructie van de weg of renovatie van de buurt. Tegenwoordig worden in woonstraten type bomen geplant die passen bij het profiel, vaak 3e orde grootte. De omlooptijd van deze soort bomen is vaak niet langer dan veertig jaar, hier wordt dan ook vanuit gegaan bij de aanleg, uitzonderingen daargelaten. Langs doorgaande wegen, op markante plekken en in parken, waar bomen meer ruimte hebben, geldt een veel langere levensduur. Bovenstaande argumenten worden meegenomen bij de toetsing van een kapaanvraag.

Het behoudsbelang wordt afgewogen tegen het verwijderingsbelang. Daarnaast speelt uiteraard de conditie (toekomstbestendigheid) en veiligheid van de boom een belangrijke rol. Bij iedere aanvraag wordt deze afweging opnieuw gemaakt. In sommige gevallen leidt dit tot het aanpassen van een bouw- of ontwikkelingsplan. Een recent voorbeeld hiervan is het behoud van de monumentale linde bij de herontwikkeling aan de Hendrik Wormserstraat. Deze boom heeft in dit plan een prominente plaats gekregen. Maar het ging helaas niet altijd goed met oude bomen in nieuwbouwplannen. Tegenwoordig schuift de vakgroep groen vanaf het begin aan bij ruimtelijke plannen waarbij de inpassing van waardevolle bomen in nieuwbouwplannen goed geregeld kan worden.

Vraag 4: Uit gepubliceerde vergunningen blijkt dat u veelal een 1 op 1 compensatie van bomen vraagt met jonge aanplant. Het duurt echter vele jaren voordat deze bomen voldoende zijn gegroeid om dezelfde waarde voor klimaat en biodiversiteit te hebben als de te kappen bomen. Daarnaast worden deze bomen vaak op een andere plaats geplant, waardoor lokaal hittestress aanzienlijk kan toenemen. Voorbeelden hiervan zien we in ieder geval op bedrijventerrein ’t Lochter. Hoe zorgt u in uw beleid voor voldoende compensatie om voornoemde maatschappelijke opgaven invulling te geven? Antwoord College: Het uitgangspunt is dat voor iedere gekapte boom één boom terug komt. Wij vinden het belangrijk dat een herplant goed uitgevoerd kan worden. Liever één boom op een goede plek dan twee of drie bomen te dicht bij elkaar zodat deze elkaar direct gaan verdringen. Uitgangspunt is een toekomstboom op een goede plek met het idee om het aantal bomen op peil te houden. Op deze manier streven wij naar een natuurlijke cyclus van de bomen en een gevarieerd boombestand. Dit principe geldt ook op bedrijventerrein ’t Lochter. In enkele gevallen is hiervan afgeweken omdat de groeiruimte te beperkt was of omdat de bomen een belemmering vormden voor de bedrijfsvoering van het aangrenzende bedrijf. In deze gevallen is de herplant elders uitgevoerd en hebben enkele bedrijven hier vaste plantvakken van gemaakt.

Dit is maatwerk. Bij projecten op ’t Lochter, zoals de reconstructie van de Handelsweg, Transportweg en Ambachtsweg is of wordt de bestaande boomstructuur één op één vervangen door nieuwe bomen.

Vraag 5: De kapvergunningplichtige bomen hebben vaak een forse omvang. Het kappen hiervan doet veel met het (straat)beeld en betekent een aanzienlijke verandering van de woon- en leefomgeving, die zonder bomen veelal een versteend uiterlijk krijgt. Inwoners maken zich terecht zorgen over het beeld en de gevolgen voor klimaat en biodiversiteit. Bent u met ons eens, dat wanneer sprake is van het kappen van meerdere bomen, zorgvuldige en brede communicatie nodig is en u daarbij aangeeft hoe u invulling geeft aan de beeldkwaliteit en de opgaven voor klimaat en biodiversiteit in de directe omgeving? Zo ja, waarom wel? Zo nee, waarom niet? Antwoord College: Wij zijn het hiermee eens. Grotere bomen zijn een essentieel onderdeel van het straatbeeld, zowel qua beeld als functie (verbetering van het leefklimaat). Communicatie is een zeer belangrijk onderdeel bij veranderingen in de openbare ruimte waarbij bomen gekapt moeten worden. Bij grotere projecten zijn informatiebijeenkomsten een belangrijk onderdeel in de communicatie. Helaas konden deze in de afgelopen twee jaar niet altijd gehouden worden of werden op een andere manier georganiseerd vanwege de beperkende maatregelen i.v.m. Covid-19. Een voorbeeld hiervan is de Constantijnstraat. Onze voorkeur gaat uit naar fysieke inloopbijeenkomsten waarbij d.m.v. direct contact met betrokken inwoners feedback verkregen kan worden.

Dit is afgelopen jaar wel goed verlopen bij het plan voor de reconstructie van de Noetselerweg. We zien wel in dat dit een punt van aandacht is. Daarom willen we meer aandacht gaan geven aan de communicatie bij projecten en het reguliere groenonderhoud. Belangrijk aandachtspunt is hierbij wel dat er veel projecten lopen en er niet altijd voldoende capaciteit is om dit naar wens op te pakken. Bij kleinere werkzaamheden zoals het vervangen van groenstroken of bomen in een straat, worden de bewoners geïnformeerd d.m.v. een brief met een tekening van de nieuwe situatie. Vragen en verzoeken worden via de publieksbalie doorgezet naar de betrokken collega’s. Conclusie: We verwachten u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Wij zijn van mening dat wij op een zorgvuldige manier met bomen om gaan, maar zien wel kansen voor verbeteringen. Dit is onder meer afhankelijk van de beschikbare middelen in mankracht en geld.

College van B&W