Raadsvoorstel vaststelling MPG2021 Heiloo

Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering Voorstelnummer Datum raadsvoorstel Portefeuillehouder(s) Commissie Datum commissie Soort agendering Agendapunt Team Opsteller(s) Datum B&W besluit Aantal Bijlagen: Onderwerp

:

Voorgesteld besluit :

Geheimhouding

: 1 november 2021 : : 28 september 2021 : dhr. P. van Diepen / dhr. R. Opdam : : 11 oktober 2021 : ter advisering : : Plannen en Projecten : S. Rutte : 28 september 2021 :2 Nota Actualisatie Grondexploitaties 2020

1. Het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 inclusief geheime bijlagen vast te stellen; 2. De geactualiseerde grondexploitatie Zuiderloo vast te stellen met een positief saldo van € 812.222,-; 3. De geactualiseerde grondexploitatie Boekelermeer vast te stellen met een positief saldo van € 144.380,-; 4. Het financiële meerjarenoverzicht Zandzoom vast te stellen als budgettair kader voor de verdere uitvoering van het faciliterende deel van Zandzoom; 5. Het financiële nadeel van € 375.000,- dat is veroorzaakt door de vernietiging van het bestemmingsplan Zandzoom 2019, te dekken uit de Bestemmingsreserve Grote Projecten; 6. Bijgaande begrotingswijziging vast te stellen. √ Ja, de volgende bijlagen: - grondexploitatie Boekelermeer, - grondexploitatie Zuiderloo en - financieel meerjarenoverzicht Zandzoom  Nee

Pagina 1 van 7

Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021

RAADSVOORSTEL INLEIDING Conform de Financiële Verordening en de Nota Grondbeleid van de gemeente Heiloo biedt het college hierbij een geactualiseerd Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 aan de gemeenteraad aan. Met dit voorstel wordt voldaan aan de wettelijke verplichting tot jaarlijkse actualisatie van de gemeentelijke grondexploitaties. Deze verplichting komt voort uit het BBV, dat de regels voor de gemeentelijke begroting en verantwoording bevat. De ontwikkelingen in het lopende boekjaar worden verwerkt in de grondexploitaties en prognoses worden herijkt. De voorgaande actualisatie heeft plaats gevonden in mei 2021 en is u aangeboden middels de Nota Actualisatie Grondexploitaties 2020, als onderdeel van de jaarrekening 2020. De nu geactualiseerde grondexploitaties worden ter vaststelling aangeboden voorafgaand aan de begroting. Dit maakt het mogelijk eventuele financiële effecten daarin te verwerken. Van de raad wordt verwacht dat hij:  Kennis neemt van het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 en deze vaststelt;  Kennis neemt van de financiële effecten die volgen uit deze actualisatie voor de begroting en deze vaststelt. KEUZERUIMTE Het openen, het periodiek vaststellen van de actualisatie en het sluiten van grondexploitaties is een bevoegdheid van de raad.

Het vaststellen van de jaarlijkse actualisatie is eveneens een verplichting die volgt uit de Gemeentewet en het BBV. Lokaal beleid Dit voorstel heeft betrekking op eerdere college- en of raadsbesluiten, nota’s, te weten:  Structuurvisie 2030: Koers in beeld;  Nota Grondbeleid vastgesteld 11 december 2017;  Nota Grondprijzen vastgesteld 8 oktober 2012;  Nota Bovenwijkse Voorzieningen vastgesteld 7 oktober 2019;  Bestemmingsplannen en exploitatieplannen;  Anterieure en posterieure overeenkomsten. Provinciale, landelijke en Europese wet- en regelgeving Dit voorstel heeft betrekking op de volgende wet- en regelgeving:  Gemeentewet;  Besluit Begroting en Verantwoording;  Wet ruimtelijke ordening en Besluit ruimtelijke ordening.

Pagina 2 van 7

Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021

TOELICHTING OP HET ADVIES Middels het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 geeft het college inzicht in de stand van zaken van de gemeentelijke grondexploitaties, legt het verantwoording af over de recente ontwikkelingen en geeft nieuwe prognoses af voor de resterende looptijd. De actualisatie wordt daarnaast op onderdelen financieel vergeleken met de NAG 2020. De door uw raad vastgestelde financiële resultaten zullen worden verwerkt in begroting. OVERWEGINGEN VAN HET COLLEGE Geen REGIONALE SAMENWERKING EN COULEUR LOCALE Niet van toepassing RISICO’S Grondexploitaties zijn een ondernemersactiviteit. Hieraan zijn risico’s verbonden. Iedere grondexploitatieproject heeft hierin zijn eigen risicoprofiel. De algemene risico’s in een grondexploitatie zijn: te lage inschatting van de kosten, te hoge inschatting van de opbrengsten en het niet behalen van de verwachte planning. In het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 is een toelichting per complex opgenomen. De gemeente werkt met het programma Naris om de gedefinieerde risico’s verder te kwantificeren tot een financiële risicoreservering. Het benodigde bedrag wordt getoetst aan de daarvoor aanwezige “Bestemmingsreserve Grote Projecten”.

FINANCIËN Actualisatie Grondexploitaties Doordat grondexploitaties uitgaan van prognoses in te realiseren kosten en opbrengsten, ontstaan er bijna altijd verschillen met de voorgaande rapportages na een actualisatie. Het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 gaat in op de nieuwe prognoses en duidt verschillen ten opzichte van de voorgaande rapportage (NAG2020). In de gemeente Heiloo zijn nog 2 actieve grondexploitaties. Naar aanleiding van de actualisatie zijn de volgende financiële resultaten te verwachten voor de 2 grondexploitaties: Boekelermeer

Prognose NAG2020

prognose MPG2021

Financieel resultaat (in CW)

€ 108.608,- (batig)

€ 144.380,- (batig)

Zuiderloo

prognose NAG2020

prognose MPG2021

Financieel resultaat (in CW)

€ 809.545,- (batig)

€ 812.222 (batig)

Het verwachte financiële eindresultaat van Boekelermeer is circa € 36.000,- verbeterd. Deze verbetering is voornamelijk toe te schrijven aan een verwachte versnelling van het project. Door deze versnelling ontstaan minder kostenstijgingen en ook minder rentelasten in de grondexploitatie. Dit heeft een voordelig effect. Het verwachte financiële eindresultaat van Zuiderloo is nagenoeg gelijk gebleven.

Pagina 3 van 7

Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021

Actualisatie faciliterende gebiedsontwikkeling Zandzoom De Raad van State heeft op woensdag 1 september 2021 het bestemmingsplan Zandzoom 2019 vernietigd. De Raad van State verklaart in haar uitspraak een deel van de beroepen van de bezwaarmakers gegrond en vernietigt daarmee het bestemmingsplan Zandzoom 2019. De komende periode zal worden gebruikt om de consequenties van deze uitspraak nader in beeld te brengen en een plan van aanpak op te stellen voor de gevolgen en het vervolgen van de ontwikkeling van Zandzoom. De vernietiging van het bestemmingsplan Zandzoom 2019 heeft ook directe financiële consequenties voor de gemeente. Voor Zandzoom wordt gebruik gemaakt van een financiële meerjarenprognose waarin de geraamde kosten en opbrengsten zijn uitgezet in de tijd. Met het meerjarenoverzicht wordt gestuurd op het totaalbudget maar zijn ook de jaarschijven in beeld. Het financiële meerjarenoverzicht voor Zandzoom, zoals dat is opgesteld bij de NAG2020, was sluitend. De vernietiging van het bestemmingsplan betekent echter dat de gemeente extra kosten moet maken die grotendeels niet verhaalbaar zijn op de ontwikkelende partijen en ook niet kunnen worden toegevoegd in het exploitatieplan. In de NAG2020 was dit als risico aangegeven.

Ondanks dat het nieuwe plan van aanpak nog niet in detail is uitgewerkt, heeft een eerste indicatieve aanpassing van het financieel meerjarenoverzicht plaatsgevonden. Deze zal bij de komende NAG nader uitgewerkt en onderbouwd worden op basis van het plan van aanpak voor het vervolg. Uit dit indicatieve meerjarenoverzicht komt vooralsnog een tekort van circa € 375.000,- op eindwaarde. De belangrijkste mutaties zijn de volgende: • Er dient een nieuw bestemmingsplan te worden opgesteld inclusief de benodigde onderzoeken. Bij het nieuwe bestemmingsplan dient tevens een nieuw exploitatieplan te worden opgesteld. Hiervoor is in totaal een bedrag opgenomen van circa € 200.000,-; • De looptijd van het project is verlengd met 2 jaar. Dat betekent enerzijds dat 2 jaar langer ambtelijke begeleiding en inzet nodig is. Anderzijds is in het huidige overzicht rekening gehouden met een afbouw van de jaarlijkse kosten. Met de huidige ontwikkelingen zal die verwachte afbouw pas later plaatsvinden. In totaal is hiervoor circa € 550.000,- aan meerkosten geraamd; • Daar staat tegenover dat in de anterieure overeenkomsten is overeengekomen dat de exploitatiebijdrage jaarlijks met 2,9% wordt geïndexeerd. Omdat de momenten van betaling onder andere zijn gekoppeld aan het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan, schuift de betaling hiervan door in de tijd.

Door deze indexering neemt de overeengekomen exploitatiebijdrage toe. Deze index levert een voordeel op van circa € 375.000,-. Uiteindelijk veroorzaakt de vernietiging van het bestemmingsplan Zandzoom 2019 naar verwachting per saldo dus een financieel nadeel voor de gemeente van circa € 375.000,-. Onder andere voor het opvangen van verliezen door tegenvallende gebiedsontwikkelingen heeft het grondbedrijf een Bestemmingreserve Grote Projecten ingericht. Periodiek wordt beoordeeld of deze reserve voldoende is om ingeschatte risico’s te kunnen afdekken. Met het vaststellen van de NAG2020 heeft deze beoordeling ook weer plaatsgevonden en deze is

Pagina 4 van 7

Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021

voldoende. Voorgesteld wordt het ingeschatte financieel nadeel van € 375.000,- te dekken vanuit deze reserve en het benodigde bedrag in de volgende P&C cyclus, bij de NAG 2021 medio mei 2022, te herijken. Bestemmingsreserve Bovenwijkse Voorzieningen De gemeente heeft een Bestemmingsreserve Bovenwijkse Voorzieningen ingesteld. Vanuit deze bestemmingsreserve kan transparant en rechtmatig financieel bijgedragen worden aan investeringen in diverse gemeentelijke voorzieningen die de plangrenzen van de afzonderlijke ontwikkelingen overstijgen. De Bestemmingsreserve Bovenwijkse Voorzieningen wordt gevuld door de gemeentelijke grondexploitaties Zuiderloo en Boekelermeer en door de faciliterende ontwikkeling Zandzoom. Ieder jaar zal de storting uit deze projecten naar de Bestemmingsreserve Bovenwijkse Voorzieningen worden bepaald op basis van de gerealiseerde verkoopopbrengsten. Per 31-12-2020 was de stand van de Bestemmingsreserve Bovenwijkse Voorzieningen € 3.150.000,-. In 2021 zullen hieruit twee onttrekkingen plaatsvinden: € 1.530.000,- ten behoeve van de Aansluiting A9 en € 285.000,- ten behoeve van de Groenprojectenlijst. Hierover heeft de raad inmiddels in de afgelopen periode besloten. Daarnaast zullen in 2021 de grondexploitaties van Boekelermeer en Zuiderloo respectievelijk € 100.695,- en € 208.898,- afdragen aan de Bestemmingsreserve Bovenwijkse Voorzieningen.

Hierdoor zal de nieuwe stand van de reserve aan het einde van 2021 naar verwachting € 1.650.00,- bedragen. Bestemmingsreserve Grote Projecten De Bestemmingsreserve Grote Projecten is in het leven geroepen om risico’s binnen de projecten op te kunnen vangen en voorzienbare tekorten af te kunnen dekken. Per 31-12-2020 was de stand van de Bestemmingsreserve Grote Projecten € 2.868.000,-. Onderstaand overzicht geeft de ontwikkelingen weer in 2021 die invloed zullen hebben op de bestemmingsreserve:  In de raadsvergadering van 1 februari 2021 is vastgesteld dat € 222.000,- kosten ten behoeve van de A9 in 2021 gedekt mag worden vanuit deze Bestemmingsreserve;  In de raadsvergadering van 10 mei 2021 is vastgesteld dat € 146.000,- ten behoeve van “Masterplan ’t Loo” gedekt mag worden vanuit deze Bestemmingsreserve;  In 2021 zal naar verwachting € 130.000,- uit de grondexploitatie Zuiderloo als tussentijdse winst genomen worden en gestort in deze Bestemmingsreserve;  In 2021 is er een boekwinst gemaakt op de verkoop van gronden in Zandzoom van € 180.348,-. Dit zal gestort worden in deze Bestemmingsreserve.  Voorgesteld wordt het saldo van € 375.000,- aan meerkosten ten gevolge van het vernietigd bestemmingsplan Zandzoom 2019 te dekken vanuit de Bestemmingsreserve.  Indien er VPB afgedragen dient te worden zal dit ook ten laste gaan van deze Bestemmingsreserve.

De exacte hoogte daarvan zal bij het opstellen van de jaarrekening 2021 bepaald worden.

Pagina 5 van 7

Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021

Daarmee komt de Bestemmingsreserve Grote Projecten eind 2021 op circa € 2.380.000,- . Gevolgen begrotingssaldo Deze actualisatie van de grondexploitaties heeft voor 2021, 2022, 2023 en 2025 een voordelig effect op het begrotingssaldo. In 2024 heeft het een negatief effect. Dit is opgebouwd uit de volgende onderdelen: 1) Rentetoevoeging over de boekwaarde Op basis van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) is het toegestaan om rente toe te rekenen aan de boekwaarden van de grondexploitaties. De toegestane toe te rekenen rente aan de grondexploitaties moet worden gebaseerd op de daadwerkelijk te betalen rente over het vreemd vermogen. Het toevoegen van rentelasten naar de balans geeft in feite extra ruimte in het begrotingssaldo, want deze lasten worden uit de exploitatie gehaald. Als men minder rente toerekent levert dit een nadeel op. Rentetoevoeging NAG 2020 Begroting MPG 2021 Verschil

2021 -€ 214.000 € 214.000

2022 -€ 149.000 € 118.000

2023 -€ 30.000 -€ 13.000

2024 € 60.000 -€ 19.000

2025 € 49.000 €0

€0

-€ 31.000

-€ 43.000

€ 41.000

€ 49.000

2) Doorbelasting interne personele kosten Jaarlijks wordt de hoogte van de doorbelasting bepaald aan de hand van werkelijk gemaakte interne personele kosten. Onderstaande tabel geeft de prognose voor de komende jaren en dit is afgezet tegen de begrotingen van de NAG 2020. Interne plankosten NAG 2020 (incl. Zandzoom) Begroting MPG 2021 (incl. Zandzoom) Verschil

2021 -€ 329.000 € 343.000

2022 -€ 243.000 € 237.000

2023 -€ 131.000 € 172.000

2024 -€ 63.000 € 35.000

2025 -€ 60.000 € 35.000

€ 14.000

-€ 6.000

€ 41.000

-€ 28.000

-€ 25.000

Samengevat resulteren de bovenstaande effecten in het volgende voordeel of nadeel voor het begrotingssaldo (zie ook de bijgevoegde begrotingswijziging in de bijlage): Totaal effect begroting

2021 € 14.000 V

2022 € 37.000 N

2023 € 2.000 N

2024 € 13.000 V

2025 € 24.000 V

COMMUNICATIE, PARTICIPATIE EN SAMENSPEL Niet van toepassing UITVOERING, PLANNING EN ORGANISATIE Het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 wordt vooruitlopend op de programmabegroting vastgesteld. Eventuele effecten volgend uit de beslispunten in het raadsvoorstel kunnen meegenomen worden in de programmabegroting. Het College heeft hiertoe de voorbereiding gedaan, de raad is bevoegd orgaan voor de besluitvorming. Met het nemen van de voorgestelde besluiten heeft de raad aan de verplichting tot actualisatie voldaan.

Pagina 6 van 7

Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021

BIJLAGEN 1. Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021, inclusief; - grondexploitatie Boekelermeer - GEHEIM - grondexploitatie Zuiderloo - GEHEIM - financieel meerjarenoverzicht Zandzoom - GEHEIM 2. Begrotingswijziging n.a.v. het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 ACHTERLIGGENDE DOCUMENTEN Niet van toepassing

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Heiloo

Mevrouw F.H.W. de Jong gemeentesecretaris

Mevrouw M. ten Bruggencate burgemeester

Pagina 7 van 7