Raadsvoorstel aanvraag vangnetuitkering 2025

Raadsvergadering Voorstelnummer Datum raadsvoorstel Portefeuillehouder(s) Commissie Datum commissie Soort agendering Agendapunt Team Opsteller Datum B&W besluit Bijlagen: Onderwerp:

RAADSVOORSTEL 22 juni 2026 D976086 11 mei 2026 Antoine Tromp Raadscommissie 1 juni 2026 Ter besluitvorming DenS - Beleid Amy Niestadt (Zaffier) en Marijn Korver 19 mei 2026 2 Aanvraag vangnetuitkering 2025

Voorgesteld besluit De raad besluit: In te stemmen met de verklaring van het college. Daarmee bevestigt de gemeenteraad dat het college: 1. voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; 2. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat het pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken; 3. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot een beoogde tekortreductie, waarbij het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt.

Geheimhouding  Ja x Nee

Pagina 1 van 4

INLEIDING Gemeenten ontvangen op grond van de Participatiewet budget voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Dit budget wordt ook wel het BUIG-budget genoemd. Gemeenten die een tekort hebben, kunnen in aanmerking komen voor een vangnetuitkering. Heiloo komt in aanmerking voor de vangnetuitkering voor het jaar 2025. Bij het indienen van het verzoek moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad, daartoe dient dit voorstel. Ook moet de verklaring worden toegelicht, zoals gevraagd in het aanvraagformulier. De vangnetregeling moet vóór 15 augustus 2026 zijn aangevraagd. INVLOED KADERS OP KEUZERUIMTE De vangnetuitkering biedt gemeenten financiële compensatie voor grote(re) tekorten op het budget als bedoeld in artikel 74 van de Participatiewet. In artikel art.10, eerste lid, onderdeel d, Besluit Participatiewet (BPw) staat dat de verklaring van het college de instemming van de gemeenteraad moet hebben. De instemming is pas geldig indien de verklaring aan de raad is aangeboden in de vorm van het door de minister vastgestelde aanvraagformulier. De gemeenteraad stemt in met de verklaring van het college. Daarmee bevestigt de gemeenteraad dat het college: 1. voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; 2.

voldoende duidelijk heeft gemaakt dat het pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken; 3. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot een beoogde tekortreductie, waarbij het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt. Op het formulier is er ruimte voor de gemeenteraad voor aanvullingen op het genoemde overzicht. TOELICHTING OP HET VOORSTEL Heiloo is in 2025 geconfronteerd met een tekort op de BUIG dat de drempel voor een vangnetaanvraag overstijgt en het resultaat is van meerdere samenhangende factoren. Deze factoren zijn grotendeels structureel van aard en deels afhankelijk van regionale en landelijke ontwikkelingen. De BUIG is een gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, Ioaw, Ioaz, Bbz 2004 en de inzet van loonkostensubsidie (LKS). Met andere woorden: het definitief rijksbudget is niet toereikend. De nadelige uitwerking van het verdeelmodel BUIG leidt voor Heiloo tot een lagere toekenning dan op basis van het aantal bijstandsontvangers verwacht mag worden. De gemeente Heiloo ondervindt nadelen van dit verdeelmodel omdat Heiloo een relatief kleine gemeente is met een lage bijstandsdichtheid.

Daarnaast gaat het verdeelmodel nog uit van verouderde cijfers met betrekking tot de taakstelling huisvesting vergunninghouders. Deze worden onvoldoende gecorrigeerd. Voor 2025 betekende dit dat de vergunninghouders

Pagina 2 van 4

die in 2024 en 2025 zijn gehuisvest op grond van de taakstelling huisvesting statushouders, niet worden meegenomen in de verdeling van het BUIG budget. Dit zorgt vooral bij kleinere gemeenten zoals Heiloo met relatief weinig bijstandsgerechtigden, voor financiële tekorten. We zien dat de samenstelling van het bijstandsbestand aan het veranderen is. Een grote groep mensen in de bijstand kampt met problemen op meerdere levensdomeinen, zoals een arbeidsbeperking, schulden, gezondheids- en huisvestingsproblematiek waardoor er vaak meer intensieve begeleiding nodig is en uitstroom uit de bijstand op korte termijn geen optie (meer) is. Het zittend bestand heeft een toenemende afstand tot de arbeidsmarkt, de gemiddelde leeftijd stijgt en er is sprake van een steeds groter wordende groep met een lange(re) verblijfsduur in de bijstand. Zaffier heeft de nodige interne en externe maatregelen genomen om (voor de toekomst) tot een tekortreductie te komen. Echter, Heiloo heeft ook in 2026 te maken met een hoge taakstelling huisvesting vergunninghouders en er is vanaf 4 maart 2027 een te verwachten hoge instroom in de bijstand door het stopzetten van de tijdelijke regeling voor ontheemden (Oekraïners). Er wordt voor 2025 een beroep op de vangnetuitkering gedaan voor een bedrag van € 32.833.

DOOR HET COLLEGE OVERWOGEN ALTERNATIEVEN Het alternatief is het tekort op de BUIG uit eigen middelen te bekostigen en de aanvraag niet in te dienen. REGIONALE SAMENWERKING EN COULEUR LOCALE Dit voorstel geldt alleen voor de gemeente Heiloo. Zaffier voert de voorgestelde maatregelen uit, zoals beschreven in het aanvraagformulier. RISICO’S De Toetsingscommissie, waar de aanvraag wordt ingediend, beoordeelt de aanvraag procedureel. Dit betekent dat wordt beoordeeld of het college en de gemeenteraad een aantal processtappen hebben doorlopen: het tekort is groter dan de drempelwaarde; het college heeft in de verklaring toegelicht dat maatregelen zijn getroffen om het tekort te reduceren en de gemeenteraad heeft ingestemd met de verklaring. De commissie geeft dus geen inhoudelijk oordeel over de aanvraag. Vervolgens adviseert deze commissie de Minister. Deze adviezen worden in beginsel overgenomen. Het risico bestaat dat het advies niet wordt overgenomen in het geval de procedure niet correct is verlopen. In dat geval zal het tekort uit eigen middelen betaald moeten worden. Dit risico schatten wij als zeer gering in. FINANCIËN Ten einde zicht te krijgen op de hoogte van de mogelijke vangnetuitkering voor Heiloo is een proefberekening gemaakt in de tool welke het Rijk hiervoor beschikbaar heeft gesteld.

Uit deze proefberekening komt naar voren dat Heiloo, in aanmerking komt voor een vangnetuitkering van € 32.833.

Pagina 3 van 4

DUURZAAMHEID n.v.t. PARTICIPATIE n.v.t. UITVOERING, PLANNING EN ORGANISATIE De ondertekening van het aanvraagformulier geschiedt door voorzitter en griffier. De gemeenteraad dient voor het moment van indiening van het verzoek zijn instemming te hebben gegeven. De aanvraag dient uiterlijk 15 augustus 2026 door de Toetsingscommissie te zijn ontvangen. De gemeenteraad van de gemeente Heiloo stemt in met de onder 1 afgegeven verklaring door het college van deze gemeente. Met de ondertekening gaat de gemeenteraad akkoord met de beschrijving van de wijze waarop hij is geïnformeerd door het college en met de weergave van de samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad. BIJLAGEN 1. Raadsbesluit aanvraag vangnetuitkering 2025 Heiloo 2. Aanvraagformulier Uitgebreid VU 2025.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Heiloo

{ A. Babaoğlu gemeentesecretaris

{esl:Signer1:Capture

0,70)}} M. ten Bruggencate burgemeester

Pagina 4 van 4