Programmabegroting 2023 2022-10-03.pdf

*Coelo heeft in de berekening van de lokale lastendruk 2021 geen variabele afvalstoffenheffing meegewogen, voor 2022 is dat wel gebeurd.

Ontwikkeling van de tarieven 2020 - 2022 in Heiloo van de belasting en heffingen waarop de lokale lastendruk is gebaseerd.

Wat de plaatsen op de landelijke ranglijst worden in 2023, hangt naast de hoogte van de tarieven in Heiloo, mede af van de ontwikkelingen elders in Nederland.

Ontwikkeling tarieven

Benchmark woonlasten Noord-Holland 2022 De benchmark beoogt door middel van vergelijking de informatievoorziening over de ontwikkeling van de lokale lasten te

Programmabegroting 2023

Afvalstoffenheffing 1 pers huishouden

2022 Gemeente

Heiloo 2020

Heiloo 2021

Heiloo 2022

NL-gem. 2022

OZB (woningen)

0,0907%

0,0907%

0,08631%

0,0978 %

Afval (meerpers.huish.)

€ 312,00

€ 334,00

€ 345,40

€ 317,00

Riool (huishouden)

€ 174,00

€ 181,00

€ 187,00

€ 207,00

232

233

217

Ranglijst

75

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

PARAGRAAF B: WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT 1. Aanleiding en achtergrond Wij hebben de risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering in kaart gebracht. Door inzicht in de risico's wordt de gemeente in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is ook het weerstandsvermogen berekend. Daarnaast zijn in deze paragraaf de vijf verplichte BBV (Besluit Verantwoording Begroting) financiële kengetallen opgenomen. Doelstelling is dat de kengetallen en de beoordeling gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht geven aan de raad over de financiële positie van de gemeente. 2. Risicoprofiel Om de risico's van onze gemeente in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Uit de inventarisatie zijn vanuit de domeinen de risico's in beeld gebracht met een mogelijk financieel gevolg. In het volgende overzicht worden de top 10 risico's gepresenteerd met de meeste invloed op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit. Tabel 1: top 10 risico's Risico Als gevolg van schaarste in grondstoffen wordt het risico gelopen dat projecten uitlopen of duurder worden. Meerkosten aansluiting A9 door vertraging en prijsstijgingen

Programmabegroting 2023

Kans

Max. fin. gevolg Invloed

70%

€ 2.100.000

14.57%

70%

€ 1.425.000

9.95%

Minder omgevingsvergunningen worden verleend Zandzoom faciliterend: toename van kosten die niet via de anterieure overeenkomsten kunnen worden verhaald. IKC Zandzoom duurder door stijging prijzen grondstoffen.

60%

€ 1.400.000

8.35%

60%

€ 1.000.000

6.15%

70%

€ 535.000

3.74%

De korte termijn beheersmaatregelen sociaal domein worden niet volledig gerealiseerd Tegenvallende algemene uitkering

70%

€ 530.000

3.69%

50%

€ 700.000

3.50%

Aanpassing van de ventilatiesystemen van de gemeentelijke accommodaties Zandzoom faciliterend: hogere kosten vanwege stikstofmaatregelen Reconstructie Vennewatersweg wordt duurder als gevolg van prijsstijgingen.

50%

€ 500.000

3.34%

25%

€ 1.000.000

3.31%

70%

€ 420.000

2.94%

De top 10 van risico’s vertegenwoordigen 60% van de totale risicoimpact (kans x risicobedrag). Het risicoprofiel is verslechterd in vergelijking met de actualisatie bij de jaarrekening 2021. De belangrijkste reden is dat door de hogere inflatie de kans bestaat dat de ramingen van diverse investeringskredieten niet toereikend zijn.

76

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

Onderstaand een korte toelichting op de belangrijkste gewijzigde risico’s: Toename risico : - Als gevolg van de hoge inflatie is het risico fors toegenomen dat de geraamde investeringskredieten niet toereikend zijn. De index voor de grond-, weg- en waterbouw is in 2022 verder gestegen met name door het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Deze prijsstijgingen zijn voor een groot deel nog niet doorberekend in de ramingen van de (grote) investeringskredieten als de aansluiting A9, IKC Zandzoom, de tweede sporthal en de reconstructie van de Vennewatersweg. Voor deze grote investeringen is een apart risico ingeschat. Daarnaast is een apart risico bepaald voor alle overige investeringen samen. - Door de energiecrisis en de hoge inflatie is het mogelijk dat een groter beroep wordt gedaan op de bijzondere bijstand en de schuldhulpverlening. - Binnen het sociaal domein worden een aantal risico’s (licht) hoger ingeschat: hogere kosten hulpmiddelen door gestegen prijzen, nadelig effect van de nieuwe tarieven inkoop jeugdhulp vanaf 2023 en nieuwe inkoop Wmo huishoudelijke ondersteuning.

-

geworden, omdat voor het eerst sinds langere tijd de afvalvoorziening weer is gevuld, die eventuele tegenvallers kan opvangen zonder dat de algemene middelen aangesproken hoeven te worden. Het risico op het project Zuiderloo is verder gedaald door een goede voortgang, waardoor het risico op het niet realiseren van opbrengsten klein is geworden.

Verdeling per programmaonderdeel Onderstaand wordt een verdeling gegeven van alle risico’s over de programmaonderdelen:

Afname risico : - Het nadelige risico op de herijking van het gemeentefonds is gedaald, omdat de herverdeling bij de meicirculaire bekend is geworden en voor Heiloo een relatief klein nadeel heeft opgeleverd. Wel blijft nog een risico bestaan, aangezien het Rijk nog een evaluatie wil uitvoeren op de herijking. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de maatstaf overige eigen middelen, die voor gemeenten met een hogere belastingcapaciteit zoals Heiloo nadelig kan uitvallen. - Het risico op een nadelig effect voor het afvalbudget is lager

Programmabegroting 2023

77

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

-

-

-

-

-

-

Het hoogste aandeel in het risicoprofiel is het programma ‘Wonen en leefomgeving’ (25%). Hierin zitten de risico’s van het grondbedrijf en de leges omgevingsvergunningen. Samenleven neemt 23% van de totale risico’s voor haar rekening. Dit bestaat met name uit het niet volledig realiseren van de beheersmaatregelen in combinatie met een toename van de zorgvraag en -zwaarte bij de jeugdhulp en Wmo. De derde plaats wordt ingenomen door ‘Beheer en onderhoud’ (21%) met hierin onder andere het risico dat diverse investeringskredieten niet toereikend zijn door de hoge inflatie. In het programmaonderdeel ‘Een bereikbare gemeente’ (13%) zitten de risico’s dat de investeringskredieten aansluiting A9 en reconstructie Vennewatersweg worden overschreden. ‘Financieel gezond’ neemt 13% van de totale risico’s voor zijn rekening met hierin onder andere de risico’s op een lagere algemene uitkering en verleende garanties. De andere programmaonderdelen vertegenwoordigen 6% van het risicoprofiel.

Figuur 1

Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie (ook wel Monte Carlo simulatie genoemd) uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag aan risico’s van € 33.265.000 ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Figuur 1 toont de resultaten van de risicosimulatie. De horizontale as bevat schattingen van de totale schadelast van alle risico’s, de verticale as geeft weer hoe groot de kans is dat de op de horizontale as vermelde bedragen voorkomen (het gaat hier om percentages). De rode lijn in de grafiek geeft de daadwerkelijke uitkomsten aan van de Monte Carlo simulatie. De blauwe lijn is de trendlijn die de extreme pieken uit de rode lijn haalt.

Programmabegroting 2023

Uit de volgende tabel is af te lezen dat het 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een afgerond bedrag van € 6.745.000 (benodigde weerstandscapaciteit). Tabel 2: Benodigde weerstandscapaciteit Zekerheidsperc. Bedrag in € 4.938.744 50% 5.103.401 55% 5.273.394 60% 5.454.206 65%

78

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

Tabel 2: Benodigde weerstandscapaciteit Zekerheidsperc. Bedrag in € 5.649.236 70% 5.863.490 75% 6.099.486 80% 6.380.319 85% 6.744.709 90% 7.312.446 95%

I. II. III.

Ad. I Reserves De reserves zijn in twee typen onder te verdelen: de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Algemene reserve Van de reserves vormt de algemene reserve het deel dat kan worden aangewend ter financiering van opgetreden risico’s.

Daarnaast moet rekening worden gehouden met de risico’s die door de verschillende gemeenschappelijke regelingen in hun eigen P&C documenten in beeld zijn gebracht. Het gaat om de volgende GR-en en risicobedragen: Tabel 3: Risico's GR-en GR Werkorganisatie de BUCH Zaffier * Totale weerstandscapaciteit

Bestemmingsreserves Alleen de bestemmingsreserve grote projecten wordt bij Heiloo meegenomen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit.

Risicobedrag 487.000 28.000 515.000

Ad. II Onbenutte belastingcapaciteit  In het toezichtskader van de provincie is een nadere duiding gegeven hoe de onbenutte OZB berekend wordt. Volgens dit toezichtskader is de nog onbenutte OZB gelijk aan de belastingheffing die nog kan plaatsvinden tot het niveau dat een gemeente moet heffen om voor toelating van een zogenoemde artikel 12 aanvraag in aanmerking te kunnen komen. Voor 2022 is dit 0,1729% (bron meicirculaire 2022). Het gewogen gemiddeld OZB percentage (woningen en nietwoningen) bedraagt 0,1009% (peiljaar 2022) en dus veel lager. Het verschil tussen het gewogen gemiddeld percentage van Heiloo en het percentage artikel 12 is de onbenutte belastingcapaciteit. Per saldo is sprake van een onbenutte belastingcapaciteit van € 3.630.000.

* Dit is het risicobedrag dat Zaffier zelf heeft opgenomen in de begroting 2023. In aanvulling hierop is voor Zaffier nog een apart risico opgenomen voor de oprichting/transitiefase. De overige gemeenschappelijke regelingen hebben becijferd dat hun beschikbare weerstandscapaciteit hoger is dan de benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit inclusief de GR-en bedraagt: € 7.260.000 3. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende componenten:

Programmabegroting 2023

Reserves Onbenutte belastingcapaciteit Post onvoorzien

79

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…



uitgangspunt door de onbenutte belastingcapaciteit niet mee te nemen. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsratio.

Voor riool en afval is een kostendekkendheid van 100% en levert geen verdere onbenutte belastingcapaciteit op.

Ratio = Beschikbare weerstandscap = Benodigde weerstandscap.

Ad. III Post onvoorzien Deze post kan via een raadsbegrotingswijziging incidenteel worden ingezet als dekking.

De onderstaande normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van het berekende ratio.

Het totaal per 1 januari 2023 van de hiervoor genoemde, in te zetten opties ter afdekking van incidentele risico’s blijkt uit de volgende tabel:

Tabel 5: Weerstandsnorm Waarderingscijfer Ratio A >2,0 B 1,4-2,0 C 1,0-1,4 D 0,8-1,0 E 0,6-0,8 F <0,6

Tabel 4: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand Startcapaciteit in € Algemene reserve 8.485.000 Reserve grote projecten 3.609.000 Onbenutte belastingcapaciteit *)

3.630.000

Post onvoorzien Totale weerstandscapaciteit

10.000 15.734.000

Betekenis Uitstekend ruim voldoende Voldoende Matig onvoldoende ruim onvoldoende

Het ratio valt in klasse B. Dit duidt op een ruim voldoende weerstandsvermogen. De ratio is gedaald ten opzichte van de jaarrekening 2021 (1,89). Dit komt door een hoger risicoprofiel (benodigde weerstandscapaciteit). Het hogere risicoprofiel wordt voornamelijk veroorzaakt door het hogere risico dat diverse investeringskredieten niet toereikend zijn door de hoge inflatie. De beschikbare weerstandscapaciteit is ook toegenomen door de hogere winstnemingen vanuit de grondexploitaties, waardoor de reserve grote projecten stijgt. De kwalificatie van de weerstandsratio moet in samenhang worden beoordeeld met de kengetallen hieronder.

*) In de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit heeft Heiloo een behoudend uitgangspunt door de onbenutte belastingcapaciteit niet mee te nemen. Exclusief de onbenutte belastingcapaciteit bedraagt de beschikbare weerstandscapaciteit € 12.104.000. 4. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. In de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit heeft Heiloo een behoudend

Programmabegroting 2023

€ 12,104 mln = 1,67 € 7,260 mln

80

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

5. Kengetallen Doelstelling van deze kengetallen en bijbehorende beoordeling is om op eenvoudige wijze inzicht geven over de financiële positie van de gemeente. Het gaat om de volgende kengetallen: 1. Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. 3. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een gemeente is. Als de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is een gemeente in staat om (structurele) tegenvallers op te vangen. 4. Grondexploitatie In dit kengetal wordt de waarde van de bouwgrond gerelateerd aan de totale baten. 5. Belastingcapaciteit Deze indicator geeft aan hoe de belastingdruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De provincie als financieel toezichthouder heeft zogenaamde signaleringswaarden gedefinieerd. Deze signaleringswaarden moeten worden gezien als een hulpmiddel om het risico per kengetal in te schatten en is hiermee geen norm. De provincie onderscheidt drie categorieën: A: minst risicovol, B: gemiddeld risico en C: meest risicovol.

In de onderstaande tabel worden de kengetallen met signaleringswaarden getoond:

Signaleringswaarde 1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte len. 2. Solvabiliteitsratio 3. Structurele exploitatier. 4. Grondexploitatie 5. Belastingcapaciteit

B 90 - 130% 90 - 130%

C > 130% > 130%

> 50% > 0% < 20% < 95%

20 - 50% 0% 20 - 35% 95 - 105%

< 20% < 0% > 35% > 105%

Hieronder worden de uitkomsten van de kengetallen gepresenteerd: Verloop kengetallen Jrk. 2021 Begr. 2022 Begr. 2023 1a. Netto schuldquote 59% A 46% A 41% A 1b. Netto schuldquote gecorr. 58% A 45% A 40% A voor alle verstrekte len. 2. Solvabiliteitsratio 27% B 29% B 32% B 3. Structurele exploitatier. 1% A 4% A 1% A 4. Grondexploitatie 16% A 8% A 3% A 5. Belastingcapaciteit 107% C 109% C 107% C Verloop kengetallen Begr. 2024 Begr. 2025 Begr. 2026 1a. Netto schuldquote 50% A 53% A 76% A 1b. Netto schuldquote gecorr. 49% A 51% A 75% A voor alle verstrekte len. 2. Solvabiliteitsratio 35% B 37% B 33% B 3. Structurele exploitatier. 4% A 3% A -2% C 4. Grondexploitatie 3% A 0% A 0% A 5. Belastingcapaciteit 109% C 109% C 110% C 

Programmabegroting 2023

A < 90% < 90%

81

De netto schuldquote wordt berekend door de netto schuld te delen door de totale baten (exclusief mutaties reserves). De

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…





netto schuld neemt vanaf 2021 met € 9 mln toe. Dit wordt veroorzaakt door het relatief hoge investeringsvolume, waardoor het positieve rekening-courant saldo bij de BNG de komende begrotingsperiode daalt, maar naar verwachting t/m 2026 nog wel positief blijft. De netto schuldquote neemt toe van 59% in 2021 naar 76% in 2026. De solvabiliteitsratio schommelt tussen de 27% en 37%. De totale reservepositie fluctueert door met name de stortingen en onttrekkingen voor de bovenwijkse voorzieningen en grote projecten. Dit kengetal krijgt hiermee het predicaat ‘gemiddeld risico’. De structurele exploitatieruimte varieert op basis van de verwachte begrotingssaldi. In 2026 wordt dit kengetal negatief.

Programmabegroting 2023





82

Dit wordt veroorzaakt door het nadelige begrotingssaldo in dat jaar. De boekwaarde van de grondexploitaties (Zuiderloo en Boekelermeer) ontwikkelt zich positief. De huidige verwachting voor Zuiderloo is dat de grondverkopen in 2023 grotendeels zijn afgerond. Voor Boekelermeer is de verwachting dat met de toevoeging van Fase C de laatste grondverkopen in 2025 plaatsvinden. De (gemiddelde) woonlasten in Heiloo nemen toe van € 945 in 2022 naar € 969 in 2023. Dit is een stijging van € 24 oftewel 2,6%. Deze stijging bestaat uit OZB (+ € 10), afval (- € 4) en riool (+ € 18). De woonlasten liggen hiermee circa 7% boven het landelijk gemiddelde (t-1).

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

PARAGRAAF C: ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN In onze gemeente maken de inrichting en het beheer van de openbare ruimte met alles wat daarin en daarop ligt, ook wel de kapitaalgoederen genoemd, een belangrijk onderdeel uit van onze taken. Dit legt dan ook een aanzienlijk beslag op de financiële middelen. Deze paragraaf geeft inzicht in het (beleid met betrekking tot het) onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente.

grootschalige investeringen (Kerkelaan-Belieslaan, Vennewatersweg, Het Zevenhuizen/Westerweg, Zevenhuizerlaan en de omvorming van asfaltfietspaden naar beton) is de verwachting dat deze bandbreedte snel wordt bereikt. Het wegenbeleidsplan in Heiloo is er daarnaast op gericht om achterstallig onderhoud dat leidt tot kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties direct op te pakken dan wel niet te laten optreden door hier tijdig op te acteren. Om deze reden wordt geen voorziening gevormd op basis van art 44 lid1a BBV.

a. Wegen Aan het wegbeheer wordt inhoud gegeven door regulier onderhoud en de reconstructies vanuit het vastgestelde Beleidsplan wegbeheer. Reconstructies van wegen vinden, voor zover mogelijk, zoveel mogelijk plaats gelijktijdig met rioolvervanging en verkeersreconstructies. Daarnaast wordt bij de programmering rekening gehouden met grote infrastructurele projecten binnen de gemeente Heiloo. Voor de periode 2018-2022 is het Wegenbeleidsplan opgesteld. Binnen dit beleidsplan heeft een evaluatie plaatsgevonden van de afgelopen planperiode. Daarnaast is aan de hand van de meest recente kwaliteitsopname van ons areaal wegen een inschatting gemaakt van de onderhoudsbehoefte in de toekomst. In 2022/2023 wordt aan de hand van een nieuwe kwaliteitsopname het beleidsplan wegbeheer geactualiseerd voor de planperiode 2023-2027.

b. Kunstwerken Onderhoud aan civieltechnische kunstwerken wordt niet tot wegonderhoud gerekend. Voor dit onderdeel is een apart jaarlijks investeringsbudget beschikbaar en dit wordt ingezet naar aanleiding van behoefte die blijkt uit meldingen en inspecties. In 2019 heeft een inspectie van de kunstwerken plaats gevonden. Op basis van deze inspectie is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld voor de planperiode 2020-2024. In dit meerjarenonderhoudsplan is een geactualiseerde beheerplanning vastgesteld waarin voor een aantal kunstwerken ook investeringen voor vervanging zijn opgenomen. c. Riolering In 2019 is het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geactualiseerd. Dit heeft een looptijd van 2019 tot en met 2023 binnen de kaders van de Leidraad Riolering (Stichting Rioned), wetgeving op het gebied van de Wet milieubeheer en aan de hand van uitgevoerde inspecties. Het GRP omvat onder meer het overzicht van onderhoudswerkzaamheden, onderzoeken en aanleg van nieuwe

Binnen wegbeheer is er altijd sprake van een bepaalde mate van areaal dat de classificatie ‘onvoldoende’ krijgt. Het CROW adviseert een bandbreedte van 4 tot 9% onvoldoende. Heiloo zat op het moment van opstellen van het wegenbeleidsplan met 11% iets buiten deze bandbreedte en heeft dan ook de doelstelling om binnen de planperiode 2018-2022 het percentage onvoldoende te laten dalen. Met het geprogrammeerde onderhoud en de

Programmabegroting 2023

83

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

riolering voor de looptijd van het plan. Een onderdeel van het plan is toetsing op kostendekkendheid over een periode van 60 jaar.

gebied; recreatie; en duurzaamheid en verbetering van de belevingswaarde van water. De relatie tussen water en ruimtelijke ordening zal bij deze thema’s aan de orde komen. Het Waterplan vormt een beleidsmatig kader voor diverse onderliggende plannen zoals het Baggerplan en het Gemeentelijk Rioleringsplan en bevat een pakket aan maatregelen.

Binnen dit GRP is nadrukkelijk aandacht besteed aan belangrijke nieuwe beleidsontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, de invoering van de omgevingswet en de overstap naar risico gestuurd beheer. Het vigerende beleidsplan water en riolering, genaamd gemeentelijke rioleringsplan (GRP) is voor de gemeente Heiloo aan herziening toe. De termijn loopt af in 2023 en ook het beleid moet herzien worden vanwege nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, met name rond klimaatverandering, klimaatadaptatie en de omgevingswet. In 2023 wordt een geactualiseerd Programma Water en Riolering (PWR) opgesteld voor de gemeente Heiloo. Met het opstellen van een PWR wordt ook de relatie gelegd met de omgevingswet. De beschrijving wordt hierbij meer afgestemd op het proces van omgevingsvisie, omgevingsprogramma, omgevingsplannen.

De afgelopen jaren is circa 4 km natuurvriendelijke oevers aangelegd. Recent onderzoek heeft aangetoond dat de aanleg van natuurvriendelijke oevers bijdraagt aan de visstand en de biodiversiteit van het stedelijk water. e. Groen en spelen Net als bij de onderdelen wegen en riolering, wordt ook aan het groenbeheer door middel van een beheerprogramma inhoud gegeven. Dit groenbeheerprogramma wordt gevoed met de uitgangspunten uit het Groenbeleidsplan Heiloo. Hierin zijn opgenomen de met de raad gemaakte afspraken over (ecologisch) beheer en de nota Bomenbeleid. Recent is een nieuw groenbeheerplan vastgesteld. In navolging van het nieuwe groenbeheerplan wordt in 2022/2023 ook het groen- en bomenbeleid voor de gemeente Heiloo geactualiseerd.

Naast het reguliere rioolbeheer zijn we met de andere waterkwaliteit- en kwantiteitbeheerders (regiogemeenten en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier) op zoek naar financiële en technische optimalisatie van het rioolbeheer en daaraan rakende beleidsvelden zoals water. Dit doen we door gemeenschappelijke studies binnen het samenwerkingsverband.

Naar aanleiding van het bomenbeleid werken we jaarlijks de lijst met te beschermen monumentale en beeldbepalende bomen op openbaar en particulier terrein bij. Risico- en attentiebomen worden 1 keer per jaar gecontroleerd. Met het vaststellen van het nieuwe groenbeheerplan wordt conform het Handboek bomen voor laan- en straatbomen 1 keer per 3 jaar BVC uitgevoerd.

d. Water Met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier zijn afspraken gemaakt en vastgelegd in het kader van het Regionaal Waterplan. De hoofdthema’s waar het waterplan zich op richt zijn: veiligheid; Kaderrichtlijn Water (KRW), Waterbeheer 21e eeuw (WB21); grondwaterbeheer; herinrichting en uitbreiding stedelijk

Programmabegroting 2023

Voor de speelruimtes in Heiloo is in juni 2020 het uitvoeringsplan speelruimtes 2020-2024 door het college vastgesteld. Hierin is gekozen voor instandhouding van de huidige speelplekken.

84

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

f. Accommodaties In 2019 is een actualisatie uitgevoerd. De geactualiseerde MJOP’s (meerjarenonderhoudsplannen) zijn geïmplementeerd in één uniform beheersysteem, te weten O-Prognose. Met dit beheersysteem kunnen we de jaarlijks benodigde middelen voor het beheer en onderhoud van alle gemeentelijke gebouwen berekenen. Aan de hand van de opgestelde meerjarenonderhoudsplannen voor onderhoud van de gemeentelijke gebouwen zijn rapporten uitgedraaid met de totalen per jaar per gebouw voor de komende 10 jaren.

lichtmasten worden LED-armaturen en dimmers aangebracht. Hierdoor besparen we op de energiekosten. Op deze manier dragen wij bij aan de doelstelling uit het Energieakkoord.

g. Openbare verlichting In 2015 is een nieuw meerjarenvervangingsplan voor de openbare verlichting gemaakt. Bij alle grootschalige vervangingen van

In de tabel op de volgende pagina staat een overzicht van alle beleidsvelden en belangrijkste aandachtpunten.

Programmabegroting 2023

Samen met een nog op te stellen beleidsplan openbare verlichting in 2022/2023 wordt ook een nieuw beheerplan voor de komende planperiode opgesteld. Binnen dit beheerplan wordt aan de hand van de areaalgegevens (kwantiteit en kwaliteit) een inschatting gemaakt van de onderhoudsbehoefte voor de komende planperiode.

85

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

BIJLAGE 1: Tabel onderhoud kapitaalgoederen Heiloo Beheers- en onderhoudsplannen / Looptijd plannen

Financiële consequenties conform plannen

Ramingen t.l.v. Ramingen volledig exploitatie / en reëel in voorzieningen** begroting?**

Is sprake van achterstallig onderhoud (AOH)?***

Zo ja, zijn er toereikende voorzieningen/reserves voor AOH?***

Categorie*

Beleidskaders

Gewenst kwaliteitsniveau

Wegen (incl. kunstwerken en verlichting)

Beleidsplan wegbeheer 20182022

basis

2018-2022

ja

exploitatie

ja

ja, maar wordt ingelopen

ja

basis

2020-2024

ja

exploitatie

ja

nee

n.v.t.

Meerjarenprogramma kunstwerken 2020 2024 Meerjarenvervangings plan OV 2015 e.v. GRP 2019-2023

Riolering

n.t.b.

2015-e.v.

n.t.b.

exploitatie

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

'Streefbeelden kwaliteit vrijvervalriolen'

2019-2023

ja

exploitatie en voorziening

ja

nee

n.v.t.

Water

Regionaal Waterplan Bergen, Castricum en Heiloo

basis

2012-2017

ja

exploitatie

ja

nee

n.v.t.

Groen (incl. sportfaciliteiten)

Groenbeleidsplan Heiloo 2012 - 2022 en Nota bomenbeleid 2008. Groenbeheerplan 2021-2023.

basis

2021-2023

ja

exploitatie

ja

nee

n.v.t.

Spelen

Uitvoeringsplan speelruimte 20202024

basis

2020-2024

ja

exploitatie

ja

nee

n.v.t.

Gebouwen (incl. onderwijs)

MJOP 2020-2030

basis

2020-2030

ja

exploitatie en voorziening

ja

nee

n.v.t.

* De genoemde categorieën zijn de kapitaalgoederen welke conform artikel 12 lid 1 van de Besluit begroting en verantwoording (BBV) minimaal dienen te worden opgenomen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. De gemeente kan naar haar eigen inzicht / wens een verdere onderverdeling maken naar meerdere categorieën. ** Indien de ramingen in de exploitatie conform plannen zijn en volledig en reëel zijn opgenomen in de begroting, is het voldoende om onder het algemene deel van de paragraaf dit in één zin te vermelden. Deze twee kolommen kunnen dan achterwege blijven.

Programmabegroting 2023

86

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

PARAGRAAF D: FINANCIERING

1. Inleiding In deze paragraaf staat de gemeentelijke financieringsfunctie centraal en de beheersing van bijbehorende risico’s. De gemeentelijke treasuryfunctie voert financiële taken uit binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (fido) en het treasurystatuut. Allereerst wordt in deze paragraaf ingegaan op de toekomstige financieringsbehoefte en komt de bijbehorende renteverwachting aan bod. Hierbij wordt ingegaan op de balansprognose en het verwachte EMU-saldo. Ten slotte worden de verschillende risico’s en de beheersing hiervan behandeld. 2.

Financiering

2.1 Marktontwikkelingen en rentevisie De rentevisie van de gemeente is gebaseerd op de rentevisie van de Bank Nederlandse Gemeenten (september 2022): 2.2 Renteschema De aanbeveling van de BBV is om via het zogenaamde renteschema het renteresultaat op het taakveld treasury inzichtelijk te maken. Voor Heiloo geldt een omslagrente van 2,5%. Dit resulteert in het volgende schema:

“De inflatie is nog altijd veel te hoog. De ECB zal het monetaire beleid in het komende jaar verkrappen. De lange rentetarieven zullen daardoor in alle looptijden naar verwachting opgelopen” Voor de tarieven op de geldmarkt (leningen korter dan een jaar) wordt veelal gekeken naar het rentetarief dat banken elkaar onderling berekenen (de Euribor) en voor de kapitaalmarkt (leningen langer dan een jaar) naar de rente op staatsleningen. Over het algemeen geldt dat de rente hoger wordt bij een langere looptijd van de lening. Onderstaand de ontwikkeling van de kapitaalmarktrente vanaf 2013 t/m 2022, waaruit blijkt dat de rente sinds begin 2022 sterk is opgelopen:

Programmabegroting 2023

Renteschema conform Notitie Rente

2023

(bedragen x € 1.000) a b

87

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten

-/-

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

1.513 15 1.498

…

Renteschema conform Notitie Rente

bronnen zijn primair het eigen vermogen en de langlopende schulden. Voor de programmabegroting is een liquiditeitsprognose opgesteld. Het uitgangspunt voor deze prognose zijn de bedragen (exploitatie en investeringen) die zijn opgenomen in deze begroting. Op basis hiervan is bepaald of extra leningen moeten worden aangetrokken en welke gevolgen dit heeft voor de rentekosten. Dit resulteert in onderstaande prognose:

2023

(bedragen x € 1.000) c1 c2 c3

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van project-financiering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering)

-/-

55

-/-

0

+

(1)

0 -/-

d1 d2

e f

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

55

(2)

1.443 0 0

(3) (4)

1.443 (5) -/-

1.264 (4) (6)

179



Volgens de notitie rente van de BBV mag het verschil tussen de renteomslag en werkelijke rente niet groter zijn dan 25%. Voor 2023 is dit verschil 12% en valt dus binnen deze marge. 2.3 Financieringspositie Voor de financiering van de investeringen passen wij totaalfinanciering toe. Dit betekent dat niet voor iedere investering 1-op-1 een lening wordt aangetrokken. Voor de investeringen maken wij gebruik van meerdere financieringsbronnen. Deze

Programmabegroting 2023

88

Liquiditeitsprognose (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Kasstroom operationele activiteiten Kasstroom investeringsactiviteiten Kasstroom financieringsactiviteiten Netto kasstroom = (1) + (2) + (3)

3.250

5.352

4.843

2.239

-1.918

-8.403

-7.023

-11.793

-481

-481

-481

0

851

-3.532

-2.661

-9.554

24.002

24.853

21.321

18.660

851 24.853

-3.532 21.321

-2.661 18.660

-9.554 9.106

Beginsaldo rekeningcourant Netto Kasstroom Eindsaldo (5) + (4)

De liquiditeitsprognose laat zien dat er voor alle jaren een positief eindsaldo is. Wel nemen de liquide middelen af van € 24,0 mln (ultimo 2022) naar € 9,1 mln (ultimo 2026). Het saldo daalt vanwege een aantal grote investeringen waaronder aansluiting A9, verkeersstudie Vennewatersweg en IKC Zandzoom. In deze prognose is het actuele investeringsschema met daarin het netto restant investeringskrediet aansluiting A9 van € 12,7 mln verwerkt.

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…







Het grondbedrijf met de projecten Zuiderloo, Boekelermeer en Zandzoom faciliterend blijft deze begrotingsperiode naar verwachting positieve kasstromen genereren. Vanuit Zandzoom worden de komende jaren bijdragen ontvangen voor het groenfonds. Deze bijdragen worden gestort in de reserve bovenwijkse voorzieningen. Hier komen op een later moment uitgaande kasstromen uit voort als investeringskredieten, die nog separaat aan de raad worden voorgelegd. Het gaat om circa € 4,5 mln, die nog niet in deze prognose is verwerkt. De ambities die spelen tot verlevendiging van ’t Loo (na besluitvorming raad) leiden tot uitgaande kasstromen in de vorm van investeringskredieten. Hiermee is in deze prognose geen rekening gehouden. Ook andere ambities uit het collegeprogramma Heiloo Natuurlijk! die mogelijk leiden tot nieuwe investeringskredieten zijn niet in deze prognose meegenomen. Het risico dat investeringskredieten hoger uitvallen vanwege de huidige hoge inflatie is niet in deze liquiditeitsprognose verwerkt.

Geprognosticeerde balans (x € 1 mln)

 

 

2.4 Balansprognose De geprognosticeerde balans is bedoeld om meer inzicht te geven in de financieringspositie en de ontwikkeling van het EMU-saldo. Dit levert het volgende beeld op: Geprognosticeerde balans (x € 1 mln) Activa (Im)materiële vaste activa Financiële vaste activa Vlottende activa

Programmabegroting 2023

2023

2024

2025

2026

55.505

62.848

74.063

76.424

1.070 35.989

1.051 31.374

1.032 23.192

1.032 15.787

2023

2024

2025

2026

Totaal

92.564

95.273

98.287

93.243

Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Vaste schulden Vlottende passiva Totaal

28.641 1.988 50.294 11.641 92.564

31.746 1.911 49.794 11.822 95.273

34.983 2.163 49.294 11.847 98.287

29.452 2.349 49.294 12.148 93.243

De vaste activa nemen toe vanwege de investeringsvolumes de komende jaren. De boekwaarden van de grondexploitaties (vlottende activa) nemen geleidelijk af, doordat in deze begrotingsperiode meer inkomsten dan uitgaven worden verwacht. Ook de liquide middelen nemen dus af, zoals vermeld bij de liquiditeitsprognose. Het eigen vermogen is inclusief de verwachte begrotingssaldi. De vaste schuld bestaat uit 2 leningen bij de BNG, waarvan op 1 lening jaarlijks € 0,5 mln wordt afgelost. Deze lening met een oorspronkelijke hoofdsom van € 5 mln is in 2025 volledig afgelost. De andere lening (hoofdsom € 49,2 mln) start met aflossen in 2027 (jaarlijks € 1,4 mln).

2.5 EMU-saldo De Wet Houdbare overheidsfinanciën (hof) bevat de bepaling dat het Rijk en de decentrale overheden een gezamenlijke en gelijkwaardige inspanningsplicht hebben om de Europese begrotingseisen te respecteren (maximaal 3% tekort van bruto binnenlands product). Dit wordt gemonitord via het zogenaamde EMU-saldo. Dit is gebaseerd op werkelijke kasstromen en niet op baten en lasten. Zie onderstaande tabel:

89

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

In bedrag EMU-saldo (x € 1.000) 1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves 2 Mutatie (im)materiële vaste activa 3 Mutatie voorzieningen 4 Mutatie voorraden (inc bouwgronden in exploitatie) 5 Boekwinst bij verkoop van deelnemingen en aandelen Berekend EMU-saldo

2023

2024

2025

3.663

3.105

3.237 -5.531

5.111 -391

7.343 11.215 -77 252

-4.674

-1.238

0

0

2.835

2026

2.

0

3.

-3.077 -7.484 -4.935

4.

3.1 Renterisico vlottende schuld (kasgeldlimiet) Een belangrijk uitgangspunt van de Wet fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten. Teneinde een grens te stellen aan de korte financiering (rentetypische looptijd tot één jaar) is in de Wet fido de kasgeldlimiet opgenomen. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage (8,5%) van het totaal van de begroting van de gemeente bij aanvang van het jaar. In onderstaande tabel volgt de ontwikkeling van de kasgeldlimiet

1.

In procenten van de grondslag

Programmabegroting 2023

2023

2024

2025

2026

65.777

57.582

61.018

60.469

8,50%

8,50%

8,50%

8,50%

5.140

-

-

-

-

Tegoeden in rekeningcourant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal

24.853

21.321

18.660

9.106

24.853

21.321

18.660

9.106

Tot. netto vlott. schuld (2) - (3) Toegestane kasgeldlimiet (1) Ruimte (+) Overschrijding (-) = (1) - (4)

-24.853

-21.321

-18.660

-9.106

5.591

4.894

5.187

5.140

30.444

26.215

23.847

14.246

Vlottende korte schuld

Vlottende middelen Contante gelden in kas

Risicobeheer

Toets kasgeldlimiet (x € 1.000) Toegestane kasgeldlimiet Begrotingstotaal lasten

5.187

Gestorte gelden door derd. < 1 jr Totaal

-242 -2.771

Zoals bij de liquiditeitsprognose is geconstateerd neemt het saldo op de rekening-courant vanaf 2023 af door de uitgaande kasstromen voor de investeringsactiviteiten de komende begrotingsperiode. 3.

4.894

Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening courant

2.361 186

0

5.591

De gemeente Heiloo blijft alle jaren ruim binnen de kasgeldlimiet.

3.2 Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) De renterisiconorm is ingesteld om de rentegevoeligheid van de leningportefeuille met een rentetypische looptijd van langer dan een jaar te beperken. De renterisiconorm wordt berekend door een vastgesteld percentage (20%) te vermenigvuldigen met het begrotingstotaal. Het renterisico heeft betrekking op de vaste schuld en op het bedrag waarover renterisico wordt gelopen. Naast de renteherzieningen zijn hiervoor ook de herfinancieringen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de

90

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

tijd te spreiden. In onderstaande tabel wordt de renterisiconorm vergeleken met het renterisico: Renterisiconorm (x € 1.000) 1a 1b

Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1.

Netto renteherziening op vaste schuld (1a - 1b)

2.

Te betalen aflossingen

500

500

500

0

3.

Renterisico (1 + 2)

500

500

500

0

4a

Begrotingstotaal lasten

65.777

57.582

61.018

60.469

4b

Het bij ministeriële regeling vastgestelde % van de tot. begroting

20%

20%

20%

20%

4.

Renterisiconorm

13.155

11.516

12.204

12.094

12.655

11.016

11.704

12.094

0

0

0

0

5a 5b

Ruimte onder renterisiconorm (4 > 3) Overschrijding renterisiconorm (3 > 4)

2024

2025

2026

Bibliotheek

58

39

19

0

Alliander

675

675

675

675

Totaal

733

714

694

675

x (€ 1.000)

Waarborgen en garanties Borgstellingen kunnen op twee manieren voorkomen: 1. Directe borgstelling 2. Achtervang Bij directe borgstelling staat de gemeente jegens geldgevers borg voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die door lokale organisaties, instellingen of verenigingen zijn aangetrokken die veelal activiteiten verzorgen welke in het verlengde liggen van de gemeentelijke publieke taak. Achtervang houdt in dat de gemeente, al dan niet samen met het Rijk, een rol speelt in de zekerheidsstructuur van een waarborgfonds, bijvoorbeeld de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Door deze structuur kunnen instellingen die bij een waarborgfonds zijn aangesloten tegen de laagste rente lenen. Mede vanwege de strenge toelatingscriteria en periodieke toetsing door het fonds loopt de gemeente hierbij een veel lager risico dan bij directe borgstellingen.

De gemeente Heiloo blijft ruim binnen de gestelde renterisiconorm. 3.3 Kredietrisico Het kredietrisico is het risico dat de tegenpartij niet aan haar contractuele verplichtingen kan voldoen en dus aan de gemeente zijn verstrekte lening niet terugbetaalt. De gemeente Heiloo heeft een uitstaande lening op de bibliotheek. Hierop wordt € 19.000 afgelost per jaar. Daarnaast heeft de raad heeft in 2021 besloten om een zogenaamde ‘reverse converteerbare hybride obligatielening’ van € 675.000 te verstrekken aan Alliander N.V. Hierop vindt geen aflossing plaats.

Programmabegroting 2023

2023

Verstrekte leningen

91

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…

Waarborgen en garanties x (€ 1.000) Instellingen / verenigingen

2023

2024

2025

-

2026

170

136

102

68

WSW leningen 50%

2.000

2.000

2.000

2.000

WSW leningen nieuwe regeling

3.817

3.817

3.817

3.817

HVC

6.499

6.499

6.499

6.499

Hypotheken

1.501

1.373

1.313

1.272

Totaal

13.987

13.825

13.731

13.656

-

De kans dat onze gemeente als achtervang wordt aangesproken is bijzonder klein.

Als het misgaat met een woningcorporatie (bijvoorbeeld rente en aflossing worden niet meer betaald en de borg dreigt te worden aangesproken), zijn er verschillende vangnetten en buffers in het garantiestelsel:

Programmabegroting 2023

Primaire zekerheid: De financiële middelen van de corporatie Secundaire zekerheid: de borgstellingsreserve van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) Tertiaire zekerheid: de achtervangpositie van Rijk en gemeenten. Alleen indien voorgaande zekerheden ontoereikend zijn, moeten Rijk en gemeenten op verzoek van WSW renteloze leningen aan WSW verstrekken

92

Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022

…