Participatienotitie - Fietsbeleidsplan Heiloo 2025

Participatienotitie Fietsbeleidsplan Heiloo

In deze memo is informatie te vinden over de opbrengsten van het participatieproces rondom het Fietsbeleidsplan Heiloo.

1. Aanleiding De gemeente Heiloo wil meer investeren in de fiets en daarom schrijven we het fietsbeleidsplan. De overkoepelende doelstelling is om het aantal fietsers en het fietsgebruik te vergroten. Dit wordt gedaan door het huidige fietsnetwerk te optimaliseren en in te zetten op gedragsverandering. Om tot een passend fietsbeleidsplan te komen is de input onder bewoners en betrokkenen belangrijk. Op deze manier krijgen we zicht op knelpunten rondom het fietsen en wat men nodig heeft om (meer) te gaan fietsen. Ook gebruiken we de opbrengsten van de participatie om te bepalen waar de gemeente prioriteit aan geeft.

2. Participatieproces Allereerst is in juni het plan van aanpak voor het fietsbeleidsplan gepresenteerd tijdens een raadsinformatiebijeenkomst. Tijdens het participatietraject zijn twee middelen in gezet om bewoners te betrekken: een online enquête en een bijeenkomst in de vorm van een fietscafé. De enquête en het fietscafé waren gericht op bewoners en betrokkenen in Heiloo. Daarnaast hebben we twee overleggen gevoerd waarbij de fietsersbond, verkeerscommissie, verkeerspanel en VVN voor uitgenodigd zijn. Ook zijn er overleggen geweest met provincie en interne collega’s van de gemeente. Tijdens al deze verschillende momenten hebben we input verzameld om een visie op te stellen en een uitvoeringsprogramma voor het fietsbeleidsplan. In de volgende paragrafen bespreken we de belangrijkste uitkomsten van de participatiemomenten met bewoners.

2.1.Online participatie Enquête Het doel van de enquête was om inzicht te krijgen in hoe fietsers in Heiloo het fietsen op dit moment ervaren. Tussen 5 juli en 26 juli heeft een online enquête opengestaan. De enquête is verspreid via verschillende kanalen, zoals de gemeentewebsite, sociale media en de lokale krant ‘Uitkijkpost’. De vragenlijst is in totaal door 402 personen volledig ingevuld. Op basis van de enquête weten we meer over het fietsgebruik en waar inwoners tevreden en ontevreden over zijn als het gaat om onderwerpen zoals fietsparkeren, veiligheid en kwaliteit van het netwerk. In hoofdstuk 3 van het Fietsbeleidsplan komen de belangrijkste resultaten en conclusies naar voren. In bijlage 1 van het Fietsbeleidsplan is een overzicht te vinden van alle resultaten van de enquête. Deze resultaten vormden in combinatie met andere informatie en gevoerde gesprekken de basis voor het opstellen van de visie voor 2030. Prik op de kaart Aan het einde van de vragenlijst konden mensen via een link op een kaart punten aanstippen. Met deze punten konden zij op locatieniveau input achterlaten. In totaal zijn er 178 punten toegevoegd op de kaart van Heiloo. Twee punten op de kaart vallen niet binnen de gemeentegrenzen van Heiloo dus die nemen we niet mee in de resultaten.

In figuur 1 zien we dat de meeste punten zijn gezet op een aantal locaties, zoals op de Stationsweg, de Kerkelaan, rondom winkelcentrum ’T Loo, de Kennemerstraatweg en Het Malevoort.

1

Er zijn een aantal opmerkingen die vaker genoemd zijn voor dezelfde of verschillende locaties. Hieronder geven we een beknopte samenvatting van deze punten: • Wens fietsroute richting Bergen • Wens autoluw of autovrij Looplein • Wens autoluw of autovrije stationsomgeving • Wens voor meer en betere kwaliteit fietsenstalling stationsomgeving • Hard rijdende auto’s (Maalwater, Westerweg, rotonde Zeeweg) • Slecht wegdek (Maalwater, Westerweg) • Smalle straat of te druk met verschillende verkeersdeelnemers (De omloop, Kerkelaan, Stationsweg, Westerweg) • Kruispunten onoverzichtelijk of lastig over te steken (Westerweg-Kerkelaan, Kennemerstraatweg, Het Malevoort, Stationsweg, Vennewaterseweg, Ypesteinerlaan & Heerenweg) • Te veel geparkeerde auto’s (basisschool de Duif) • Prettige fietsvoorziening op sommige stukken (Zeeweg, Holleweg, Westerweg) Een gedeelte van de input gaat over het creëren van meer ruimte voor de fiets en minder ruimte voor de auto. In het fietsbeleidsplan hebben we dit vertaald naar het uitgangspunt dat de fiets sneller is dan de auto voor afstanden binnen Heiloo. Hierbij wordt ingezet op het verbeteren van de fietsbereikbaarheid van bestaande en nieuwe voorzieningen en het doorontwikkelen van verschillende deeltracés van de doorfietsroute. Ook het verbeteren van fietsparkeren en kruispunten komt terug in het plan.

Verschillende locaties die genoemd worden door bewoners of belangenorganisaties krijgen een plek in het fietsbeleidsplan. Hierbij is een afweging gemaakt op het gebied van prioriteit voor verkeersveiligheid en doorstroming en gepland onderhoud.

2

Figuur 1 ‘Prik op de kaart’

2.2.Overleg lokale stakeholders Naast het ophalen van input bij bewoners zijn we in gesprek gegaan met (bewoners)organisaties die zich lokaal bezighouden met verkeer en fietsen. Hiervoor hebben we twee werksessies georganiseerd. Tijdens de eerste werksessie op 4 juli waren de Fietsersbond, Verkeerspanel en Verkeerscommissie aanwezig. Tijdens de sessie hebben we het proces rondom het fietsbeleidsplan besproken en input opgehaald voor de visie. Ook hebben we met een kaart aandachtslocaties besproken. Uit het overleg kwamen een aantal aandachtspunten naar voren waar de gemeente op moet inzetten volgens de aanwezigen: • De huidige infrastructuur van het fietsnetwerk is toe aan verbetering. CROW-richtlijnen worden niet overal gevolgd. Ook lopen in het fietsnetwerk veel verschillende soorten fietsvoorzieningen in elkaar over, eenduidigheid zou prettiger zijn voor fietsers. • Er zijn verschillende knelpunten wat betreft de veiligheid van de fietsers, vanwege beperkte ruimte voor de fietsers en drukte met auto’s. • Heiloo heeft te maken met barrières (spoor en autowegen) en onlogische fietsverbindingen. Belangrijk om erop in te zetten om dit aan te pakken.

3

• • • • •

De fietser moet niet alleen meer ruimte krijgen, maar ook meer prioriteit bij verkeerslichten, oversteken, werkzaamheden en bij ontwerp van de straat. Zorgen dat alle voorzieningen veilig bereikbaar zijn met de fiets en in nieuwe ontwikkelingen op voorhand wordt nagedacht over de bereikbaarheid met de fiets. Betere communicatie en zichtbaar maken wat wordt gedaan voor de fietser. Heiloo Fietsdorp kenbaar maken aan bewoners en bezoekers. Vergevingsgezind gedrag stimuleren in het verkeer, waardoor verkeersdeelnemers meer rekening houden met elkaar en de fietser. Schoolomgevingen en schoolroutes moeten veiliger worden voor fietsers en een betere samenwerkingen tussen gemeente en scholen. Niet alleen voor en na school inzetten op veilige routes maar ook tijdens schooltijd (bijvoorbeeld onderweg naar de gymzaal).

Bij de tweede werksessie op 13 oktober waren de Fietsersbond en het Verkeerspanel aanwezig. Bij deze sessie hebben we de geschreven visie getoetst. Aanwezigen waren over het algemeen tevreden en hadden een aantal feedbackpunten die we mee hebben genomen. Als vervolgstap op de visie worden er beleidsuitgangspunten opgesteld om de visie in 2030 te kunnen behalen. Hiervoor hebben we tijdens de sessie input opgehaald. Een aantal van de belangrijkste punten van deze input zijn: • Naast het doel van meer fietsers is het ook belangrijk om voldoende aandacht te geven aan de bestaande fietsers en daar een veilig en comfortabel netwerk voor op te zetten. • Als het gaat om het inzetten op de bereikbaarheid van voorzieningen is het belangrijk om niet alleen te kijken naar winkelcentra en stationsomgeving, maar ook sport en culturele locaties mee te nemen of bijvoorbeeld scholen. • Voor het aanpassen van infrastructuur is het belangrijk dat op het moment dat er onderhoud wordt gedaan dan ook de fietsinfrastructuur verbeterd en niet wordt teruggelegd zoals het was (als het mogelijk is en er verbeterpunten zijn). • De aanbevolen richtlijnen voor inrichting en veiligheid moeten goed terugkomen. • In de beleidsuitgangspunten moeten duidelijke keuzes naar voren komen wanneer kiezen we voor de auto en wanneer voor de fietsers/voetgangers. Op plekken waar beperkte ruimte is speelt dit dilemma.

De aandachtspunten uit de eerste sessie zijn gebruikt als input voor het schrijven van de visie ‘Heiloo Fietsdorp in 2030’. De verschillende thema’s komen terug in de drie actielijnen die in hoofdstuk 4 van het fietsbeleidsplan naar voren komen. Met de input van de tweede werksessie hebben we aanscherpingen gedaan in de visie en de uitwerking van de verschillende actielijnen. Voor het prioriteren van locaties en maatregelen hebben we ook de input van beide sessies meegenomen.

2.3.Fietscafé Om de voortgang van het Fietsbeleidsplan en bijbehorende maatregelen breder te toetsen, organiseerden we een Fietscafé. Op woensdag 4 oktober tussen 19:00 en 21:00 uur is er een inloopbijeenkomst georganiseerd in de vorm van een fietscafé. Aankondiging van het fietscafé is gedaan op de gemeentewebsite, in de lokale krant ‘Uitkijkpost’ en met een post op facebook. Daarnaast zijn er 185 mensen gemaild die de enquête hadden ingevuld met een uitnodiging voor de avond. Gedurende de avond zijn 28 mensen langsgekomen. Bezoekers konden langskomen wanneer zij wilden en ook weer vertrekken wanneer zij wilden. Ook hadden ze zelf de keuze bij welke thema’s ze wilden meedenken.

4

De opzet van de avond is zichtbaar in figuur 2. Verspreid door de ruimte waren verschillende tafels, waaronder drie thematafels en een tafel over het fietsstimuleringsproject ‘Doortrappen’. Bij binnenkomst werden bezoekers verwelkomd bij de tafel ‘Welkom & afsluiting’. Bij deze tafel kregen zij een informatieblad met daarop een korte samenvatting van de visie die is opgesteld als onderdeel van het fietsbeleidsplan en uitleg over het meedenken tijdens het fietscafé. Ook werden bij deze tafel materialen uitgedeeld (5 stickers per thema) om mee te denken bij de andere tafels. Vervolgens konden bezoekers vrij rondlopen in de ruimte. Verspreid door de ruimte waren drie thematafels en een tafel over het fietsstimuleringsproject ‘Doortrappen’. Bij iedere thematafel lagen twee posters: een poster met maatregelen die wij voorstellen om het doel te bereiken en een lege poster waar mensen maatregelen die zij nog missen kunnen aandragen. De 5 stickers die men bij binnenkomst kreeg voor dit thema kon worden ingezet om aan te geven welke van de door ons voorgestelde maatregelen bezoekers het beste vinden. Bij het thema ‘Fietsen voor alle leeftijden’ hebben we naast deze middelen ook informatie gegeven over verschillende soort wegontwerpen en de kaart met het fietsnetwerk van Heiloo.

Bij de tafel van ‘Doortrappen’ konden mensen informatie krijgen en in gesprek gaan over het doortrappen project. Op het moment dat bezoekers besluiten om weg te gaan kunnen zij nog een laatste keer hun keuze kenbaar maken door aan te geven op welke van de drie thema’s de gemeente het meeste moet gaan inzetten.

Figuur 1: Opzet fietscafé

2.3.1 Uitkomsten input Per thematafel is er input verzameld voor het uitvoeringsprogramma van het fietsbeleidsplan. Hieronder beschrijven we de belangrijkste uitkomsten. Allereerst gaan we in op de resultaten van de posters waarbij bezoekers konden ‘stemmen’ met stickers op de door ons voorgestelde maatregelen. Bezoekers hebben 5 stickers per thema gekregen om te verdelen. Daarmee laten ze zien welke maatregelen zij denken dat het beste werken om het doel te bereiken. Gedurende de avond gaven de meeste bezoekers aan dat zij alle maatregelen belangrijk vonden, maar door het stemmen krijgen we inzicht in waar men prioriteit bij legt. Als tweede actie konden bezoekers zelf nog aanvullende opmerkingen of maatregelen aandragen. Deze worden ook per thema besproken.

5

Thema ‘In Heiloo is de fietser sneller dan de automobilist’ Deze thematafel focust zich vooral op maatregelen rondom het verbeteren van fietsbereikbaarheid, het verbeteren van doorstroming van fietsers in het bestaande netwerk en fietsparkeervoorzieningen. Uit figuur 3 met de poster met stickers blijkt dat er het meest gestemd is op de maatregel ‘Gebieden / straten autoluw inrichten’. Hiermee wordt duidelijk dat bezoekers vinden dat het autoluwer inrichten van de omgeving een belangrijke voorwaarde is om de fiets sneller te laten zijn dan de auto. De andere maatregelen zijn meer gericht op de fiets. Hierbij krijgen de maatregelen ‘stationsomgeving fietsvriendelijker inrichten’, ‘meer fietsparkeerplaatsen’ en ‘prioriteit bij verkeerslichten’ de meeste stemmen. De verschillen tussen de maatregelen zijn relatief klein alleen de maatregel ‘Doorfietsroute uitbreiden naar Zandzoom’ krijgt duidelijk minder stemmen. Met een post-it notitie konden mensen op een tweede poster zelf maatregelen aandragen. Bij dit thema waren de maatregelen grotendeels aanvullingen op de voorgestelde maatregelen van poster 1. Ook zijn er opmerkingen genoteerd die voornamelijk te maken hebben met het minder ruimte bieden aan ander verkeer (zoals inzetten op autoluw centrum).

Een aantal van de genoemde suggesties zijn: • Creëren van nieuwe (door)fietsroutes naar Limmen of Bergen of over Ypesteinerlaan • Ongelijkvloerse spoorovergang • Handhaving • Inzetten op autoluw of snelheidsbeperking voor autoverkeer (bijvoorbeeld met verkeersdrempels) • Fietsers zoveel mogelijk voorrang geven op autoverkeer • Inzetten op gedragscampagnes voor sociaal gedrag autoverkeer • Fietspaden niet blokkeren bij werkzaamheden • Fietsparkeergarage bij het station

Figuur 3: Thema poster ‘In 2030 is in Heiloo de fietser sneller dan de automobilist’

6

Thema ‘In Heiloo fietsen mensen van alle leeftijden comfortabel’ Dit thema richt zich op het aanpassen van de infrastructuur waardoor veiligheid en comfort verbeterd voor fietsers, het aanpakken van schoolomgevingen- en routes en prioriteit geven aan de fietser. In figuur 4 zien we ook bij dit thema dat een gedeelte van de onderwerpen evenveel stemmen heeft opgebracht. De maatregel om bij 50 km/uur wegen auto en fietsverkeer zoveel mogelijk te scheiden krijgt de meeste stemmen. Daarnaast zijn ‘verbeteren van de oversteekbaarheid Kennemerstraatweg’ en ‘aanpakken van gevaarlijke kruispunten’ maatregelen waar bezoekers prioriteit bij leggen. Uit deze resultaten blijkt dat veiligheid voor fietsers een belangrijke voorwaarde is om alle leeftijden comfortabel te laten fietsen. Verlichting en het toevoegen van kantmarkering voor zichtbaarheid hebben geen stickers gekregen. Hieruit wordt ook duidelijk dat men bij veiligheid de prioriteit legt bij de inrichting, maar dit betekent niet dat mensen het verbeteren van sociale veiligheid door bijvoorbeeld verlichting langs een fietsroute onbelangrijk vinden. Op de tweede poster hebben mensen verschillende input aangedragen op post-its. De opmerkingen gaan voornamelijk over de inrichting van straten. Ook worden verschillende locaties genoemd waar men niet tevreden is met de verkeerssituatie.

De locaties hebben we meegenomen samen met eerder opgehaalde input. Een aantal van de genoemde suggesties zijn: • Gedragscampagnes voor snelle fietsers zodat zij voldoende rekening houden met minder snelle fietsers • Waar mogelijk vrij liggende fietspaden • 30 km per uur wegen en deze wegen inrichten volgens GOW30 • Rechtdoor oversteken voor fietsers in plaats van haakse hoeken en bochten • Geen parkeerplaatsen naast het fietspad • Handhaving op snelheid autoverkeer of vrachtverkeer • Alle fietsvoorzieningen hetzelfde inrichten • Bij werkzaamheden het fietspad niet gebruiken voor opslag en omleidingsroutes voor fietsers zo kort mogelijk houden

7

Figuur 4: Thema poster ‘In 2030 is in Heiloo het fietsen voor alle leeftijden comfortabel’

Thema ‘In Heiloo is het een beleving om te fietsen’ Bij deze tafel ligt de focus op comfortabel fietsen en over het toevoegen van extra elementen om fietsen leuker te maken of mensen te stimuleren om meer te gaan fietsen. Op de poster (zie figuur 5) is een duidelijke meerderheid van stickers te zien bij de maatregel ‘Doorlopende fietspaden met dezelfde kenmerken’. Hieruit kunnen we concluderen dat bezoekers vinden dat de inrichting van en locaties waar fietsroutes worden gerealiseerd een grote rol spelen in een prettige beleving van fietsen. Verder hebben de maatregelen ‘inzetten op gedragscampagnes’ of ‘initiatieven zoals doortrappen’ en ‘het asfalteren van zoveel mogelijk fietsvoorzieningen’ ook een redelijk aantal stemmen gekregen. Op de tweede poster waren weer een aantal post-its geplakt. De suggesties gaan voornamelijk over het terugdringen van de auto, daarnaast zijn er nog een aantal andere suggesties: • Liever betonplaten in plaats van asfalt, want dan is er geen last van wortelopdruk • Wegdek van fietsvoorzieningen bij voorkeur zoveel mogelijk in een andere kleur dan autowegdek. • Inzetten op gedragscampagnes voor sociaal gedrag van alle verkeersdeelnemers • Gemeente geeft het goede voorbeeld • Fietsers meer voorrang geven op doorgaande fietsroutes • Fietspaden op zoveel mogelijk plekken verbreden

8

Figuur 5: Themaposter ‘In 2030 is fietsen in Heiloo een beleving’

Hoe zijn de resultaten geland in het fietsbeleidsplan? De maatregelen die men belangrijk vindt tijdens het fietscafé zijn vergelijkbaar met de resultaten van de online participatie. Bezoekers vinden dat de gemeente vooral moet inzetten op het verbeteren van het huidige netwerk door de infrastructuur aan te passen, minder ruimte te geven aan de auto en verkeersveiligheid moet verbeteren. Deze thema’s komen op verschillende manieren terug in hoofdstuk 5 van het fietsbeleidsplan. Daarnaast zien we dat er bij het fietscafé er ook een aantal nieuwe thema’s genoemd zijn. Zo willen bezoekers dat er meer wordt ingezet op handhaving van autoverkeer en gevaarlijk gedrag in het verkeer. Vanwege beperkte capaciteit bij handhaving en de focus op de fiets is de afweging gemaakt om dit thema minder terug te laten komen in het fietsbeleidsplan. Ook het inzetten op meer ongelijkvloerse kruisingen of het opzetten van grootschalige infrastructurele projecten zijn met de beperkte middelen van de gemeente lastig te realiseren en landen daarom minder prominent in het fietsbeleidsplan. Aan de andere kant geeft men ook aan dat er meer moet worden ingezet op gedragscampagnes en aandacht voor de fietser bij werkzaamheden. Deze thema’s komen duidelijk terug in het fietsbeleidsplan.

Afsluiting: prioriteit bepalen Op het moment dat bezoekers het fietscafé willen verlaten kregen zij de mogelijkheid om een bekertje op een van de drie thema’s te plaatsen. Hiermee geven ze aan waar de gemeente Heiloo prioriteit aan zou moeten geven in het fietsbeleidsplan. Het resultaat in figuur 6 laat zien dat het thema ‘fietser sneller dan automobilist’ bovenaan komt te staan, gevolgd door het thema ‘fietsen is voor alle leeftijden comfortabel’ en daarna het thema ‘fietsen is een beleving’. Dit resultaat ligt in lijn met het uitgangspunt dat we voor de visie van het fietsbeleidsplan hebben gebruikt, namelijk de fietspiramide. Eerst is het belangrijk dat de basis op orde is en bereikbaarheid en veiligheid goed geregeld is, vervolgens geven we aandacht aan gemak en comfort en dan kan fietsen een beleving worden.

9

Figuur 6: Resultaat van het stemmen op een van de drie thema’s

10