NIEUW Accountantsverslag 2023 Heiloo getekend
Tekst van het document
Accountantsverslag 2023 Gemeente Heiloo
2
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Aan de gemeenteraad van gemeente Heiloo Westerweg 252 1852 AR HEILOO
Jaarrekening
Jaarrekening Haarlem, 29 augustus 2024 Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Geachte leden van de raad,
Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag met betrekking tot onze controle van de jaarrekening van uw gemeente Heiloo voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2023. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons auditplan 2023 en de opdrachtcontinueringsbrief 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn in concept besproken met uw gemeentecontroller en de portefeuillehouder Financiën.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
In deze rapportage hebben wij onze bevindingen en observaties opgenomen die zijn voortgekomen uit onze werkzaamheden tijdens de tussentijdse controle en de jaarrekeningcontrole. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Verder gaan wij in op de informatiewaarde van de jaarrekening, mede in relatie met de paragrafen. Ook bespreken wij de ontwikkeling van de financiële positie en gaan wij in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij ons beeld van de interne beheersing (zoals ingericht bij de Werkorganisatie BUCH).
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals de SiSa-verantwoordingsinformatie, de WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben tijdens onze werkzaamheden. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
mr. drs. John Olij RA
3
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt € 650.000.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Fouten en onzekerheden Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Er zijn geen controleverschillen niet gecorrigeerd. De onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van zorg (Wmo en Jeugdwet) en overige inkopen bedragen afgerond € 1,3 miljoen en blijven hiermee onder de drempel van 3%.
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onrechtmatigheden binnen de verantwoordingsgrens Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. Wij hebben geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
Informatiewaarde van de programmaverantwoording De leesbaarheid van de programmaverantwoording is ten opzichte van andere gemeenten van uw omvang voldoende tot goed. De programmaverantwoording en paragrafen zijn toegankelijk geschreven en hierdoor begrijpelijk/leesbaar. Ieder programma kent dezelfde opbouw en stramien waarin het wordt uitgewerkt. Ook de verschillenanalyses in de programmaverantwoordingen tussen begroting en realisatie zijn voldoende duidelijk geschreven en lijken ook voor raadsleden zonder financiële achtergrond begrijpelijk en goed leesbaar. De doelstellingen en prestatie-indicatoren die in de programmarekening zijn verantwoord, sluiten aan met de doelstellingen en prestatieindicatoren uit de begroting 2023. Hierdoor is er een goede vergelijking te maken tussen de jaarrekening en de begroting. Hiervoor is het dan wel nodig om de begroting er bij te pakken om deze te kunnen vergelijken. Weerstandsvermogen is toereikend Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen toereikend is om de geïdentificeerde risico’s af te dekken en om te voldoen aan de eisen die door de raad zijn gesteld. De gemeente heeft bij de berekening van de benodigde weerstandcapaciteit gebruik gemaakt van de Monte Carlo-methode. Hierbij is de maximale omvang en weging van de risico’s geobjectiveerd.
4
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Doorlooptijd jaarafsluiting is lang Wij zijn de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente gestart medio maart 2024 en de controle was ten tijde van het opstellen van deze conceptrapportage nog in volle gang. De doorlooptijd van de controle is dit jaar lang geweest. Bij de start van de controle waren de concept-jaarrekening en de financiële documenten voor het grootste deel beschikbaar, maar kostte de uitvraag inzake het vaststellen van de prestatielevering van inkopen de organisatie veel tijd. Ook de beantwoording van een deel van de door ons gestelde vragen, het opstellen en afronden van de rechtmatigheidsverantwoording, de afwikkeling van de VIC, het SiSa-dossier en de WNT ons aanzienlijk meer tijd dan voorgaande jaren.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Wij hebben uw raad met onze mail van 3 juni 2024 over de ontstane situatie reeds geïnformeerd. Werkorganisatie BUCH staat onder druk De BUCH organisatie voert de taken voor uw gemeente uit. Zoals in onze managementletter 2023 aangegeven, heeft het hoge personeelsverloop, ziekteverzuim en openstaande vacatures invloed gehad op de doorlooptijd van de jaarafsluiting.
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Ook de VIC concludeert in haar ‘Rapportage interne controle 2023’ dat, op onderdelen, onvoldoende kennis en ervaring beschikbaar is in de organisatie om de interne controles met een voldoende diepgang en kwaliteit te beoordelen (en ook hier spelen mede personele wisselingen in de interen controle een rol van betekenis). Daarnaast vergt de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording, de overdracht van
medewerkers en dossiers Participatiewet naar Uitvoeringsorganisatie Zaffier en de implementatie van de Omgevingswet de nodige inzet van de werkorganisatie. Interne beheersing is net voldoende Naar onze mening is de interne beheersing binnen uw organisatie als geheel net toereikend. Echter met de nadrukkelijke kanttekening dat er relatief veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden door de 3e lijn (d.w.z. de VIC) in het voorjaar 2024 zijn uitgevoerd om tot een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheidsverantwoording te kunnen komen. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de actieve grondexploitaties bedraagt per 31 december 2023 € 2,2 miljoen (2022: € 2,9 miljoen). Grondexploitatie Zuiderloo is in de afrondende fase, en ook in de grondexploitatie Boekelermeer zijn al een tweetal kavels verkocht in fase C; uw college heeft aangegeven dat ook voor de laatste kavels in fase B en C belangstelling bestaat vanuit de markt. Naast investeringen in de grondexploitaties investeert uw gemeente in de komende jaren ook in onder meer in het nieuwe gemeentehuis van Heiloo, diverse sportaccommodaties, renovatie van de muziekschool, de aanleg A9 en in riolering. Deze investeringen hebben effect op de ontwikkeling van de financiële positie van uw gemeente.
5
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Onze bevindingen in het sociaal domein Het proces ten aanzien van de Wmo en Jeugdzorg verloopt inmiddels voldoende stabiel. Voor de prestatielevering van zorg is uw gemeente nog grotendeels afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen, voor zover de zorgleveringen hoger zijn dan € 125.000 op jaarbasis. Hierdoor stelt u alleen achteraf vast of de zorgprestaties zijn vastgesteld voor de grotere zorgorganisaties. Dit zorgt net als in eerdere jaren voor een onzekerheid voor de prestatielevering van het deel van de zorgkosten waar geen controleverklaring voor is afgegeven.
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Speerpunten gemeenteraad Vanuit de gemeenteraad dan wel door uw auditcommissie zijn geen speerpunten meegegeven voor de controle van de jaarrekening 2023.
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
6
De reikwijdte van onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
De gemeenteraad heeft ons verzocht om de jaarrekening 2023 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Heiloo
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
7
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 75.000.
De goedkeuringstolerantie ten opzichte van onze planning is Afgenomen 2.500
Bevindingen controle
Bevindingen controle
2.000 1.500
Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
1.000 500 -
Fouten
Onzekerheden
Tolerantie controleplan
688
2.064
Tolerantie jaarrekening
650
1.950
Bijlagen
Bijlagen
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
8
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Samenvatting bevindingen
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening: GOEDKEUREND
Informatiewaarde jaarverslag
2.500
Informatiewaarde jaarverslag
2.000 Financiële positie
Financiële positie
1.500
Bevindingen controle
1.000
Bevindingen controle
500 Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Fouten
Onzekerheden
Tolerantie controleplan
688
2.064
Tolerantie jaarrekening
650
1.950
Bevindingen
-
1.314
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
9
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten.
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Onzekerheden De totale onzekerheden vatten wij hieronder samen: Wmo en Jeugdwet Voor de vaststelling van prestatielevering in het sociaal domein, bent u afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen van de zorgverleners. Voor kleine zorgverleners ontvangt u geen controleverklaringen bij de productieverantwoordingen, dan wel zijn er van sommige zorginstellingen (nog) geen verantwoordingen ontvangen op peildatum 24 april 2024. Daarom is de prestatielevering van deze kosten niet vastgesteld. Dit resulteert in een onzekerheid van in totaal € 722.000 in de jaarrekening.
Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Prestatielevering inkopen Net als in eerdere jaren, is de prestatielevering van inkopen niet altijd aantoonbaar. We hebben hierover in voorgaande jaren en in de managementletter gerapporteerd. Dit jaar hebben wij dit aspect als een significant risico aangemerkt en wegen we dit mee bij onze
oordeelsvorming. Het is de organisatie in een aantal gevallen in de steekproef niet (meer) gelukt om de prestatie achteraf aan te tonen, waarmee er een rest onzekerheid bestaat over de levering van goederen of diensten. De hiermee samenhangende (geëxtrapoleerde) onzekerheid hebben wij vastgesteld op een bedrag van € 592.000 en dit bedrag hebben wij in onze oordeelsvorming meegenomen.
Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
10
Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Achtergrond Dit jaar heeft het college voor het eerst een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening. Daarom valt deze verantwoording binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op de maximale grens van 1% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan een bedrag van € 650.000. Het oordeel van het college Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. Er zijn derhalve geen afwijkingen geconstateerd die deze verantwoordingsgrens overschrijden. We verwijzen kortheidshalve naar de toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering in de jaarrekening. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
11 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV aan de programmaverantwoording stelt. Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Vervolgens hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt. Aspect verantwoording
2023
Financiële positie
Financiële positie
Leesbaarheid
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
In overeenstemming met het BBV
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
Betekenis
Algemeen De leesbaarheid van de programmaverantwoording is ten opzichte van andere gemeenten van uw omvang ruim voldoende tot goed. Naar onze mening zijn er wellicht op enkele punten nog verbeteringen mogelijk om de raad nog beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Dit is volgens ons vooral verankerd in de informatiewaarde van de programmaverantwoording.
12 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan de gestelde eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf.
Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Op de volgende pagina’s hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt. Wij bevelen u aan om onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C cyclus. Aspect verantwoording
2023
2022
Lokale heffingen
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Onderhoud kapitaalgoederen
Financiering
Bedrijfsvoering
Verbonden partijen
Grondbeleid
Wet open overheid
Oekraïne
Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Leg de inhoud van de paragrafen langs de meetlat van het BBV; • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en info-graphics.
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
13 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Lokale heffingen De paragraaf Lokale heffingen voldoet aan bijna alle eisen die het BBV eraan stelt. De Notitie Lokale heffingen geeft echter ook aan dat in de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes bij de berekeningen van rechten en heffingen in ieder geval moet blijken of, en zo ja, hoe de kostendekkendheid tussen onderdelen wordt bereikt door gebruik te maken van kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. De mate van kruissubsidiëring tussen onderdelen of hoofdstukken kan worden aangetoond door middel van een berekening per hoofdstuk.
leesbaar voor raadsleden die minder vaak te maken hebben met risicomanagement.
Dit is vooral van belang voor heffingen en rechten met een dekking van meer dan 100%. Wij missen dit aspect in de paragraaf.
Onderhoud kapitaalgoederen In de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen zijn de verschillende soorten kapitaalgoederen in overeenstemming met het BBV benoemd en afzonderlijk behandeld. Het beleidskader is wel duidelijk genoemd. Er zijn geen verdere bijzonderheden te melden.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen is naar onze mening voldoende uitgewerkt. Er wordt inzicht gegeven in de wijze waarop de risico's in de paragraaf tot stand zijn gekomen, hoe deze worden gewogen, met welke systematiek en wat de mogelijke financiële impact is voor uw gemeente.
De belangrijkste risico’s voor de gemeente zijn in deze paragraaf nader toegelicht, waardoor de gemeenteraad een goed beeld heeft van de (‘top 10’) risico’s inclusief de ontwikkeling van de risico’s ten opzichte van de begroting. Naar onze mening is de paragraaf voldoende helder en begrijpelijk geschreven. Hierbij zijn beperkt vaktermen gebruikt. Waar ze toch gebruikt moeten worden, zijn ze helder uitgelegd. Hierdoor is deze technische paragraaf ook goed
Kengetallen zijn toegelicht In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement is een analyse van de verschillende kengetallen opgenomen. In de paragraaf zijn alle verplichte kengetallen opgenomen, en afzonderlijk toegelicht. Het BBV vraagt echter ook een analyse van de samenhang van de verschillende kengetallen. Dit is nog niet verder uitgewerkt.
Financiering De paragraaf Financiering is naar onze mening in heldere taal beschreven Wij missen echter de inzicht in de rentelasten en het renteresultaat van de gemeente. Verder schrijft het BBV voor een analyse op te stellen en uit te werken van de financieringsbehoefte van de gemeente. De informatiewaarde is er bij gebaat om deze vereisten duidelijker uit te werken.
14 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering dient ten minste inzicht te geven in de stand van zaken en het gevoerde beleid ten aanzien van de bedrijfsvoering. Het BBV definieert echter niet wat onder bedrijfsvoering moet worden verstaan.
Het college verwijst ten aanzien van de organisatieontwikkeling, personeelsbeleid en ICT naar het Programma Bedrijfsvoering in de jaarstukken 2023 van de Werkorganisatie BUCH. In de Paragraaf bedrijfsvoering is dit jaar voor het eerst de toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Het college heeft een dossier inhuur m.b.t. de grondexploitaties over de periode 2020-2023 met een omvang van € 403.686 als fout gekwalificeerd. Omdat de afwijking hoger is dan de rapporteringsgrens van € 75.000 is deze fout toegelicht in de paragraaf.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Verbonden partijen Deze paragraaf voldoet aan de eisen van het BBV. Een belangrijk aspect dat nu nog ontbreekt bij een aantal verbonden partijen is de verwachte omvang van het eigen vermogen, het vreemd vermogen en het resultaat van de verbonden partij over het begrotingsjaar. Bij het opstellen van de jaarrekening was deze informatie voor enkele verbonden partijen nog niet volledig beschikbaar. Grondbeleid De paragraaf Grondbeleid voldoet qua informatiewaarde aan de eisen die het BBV eraan stelt. Met de nog door de raad vast te stellen NAG (Nota Actualisatie Grondexploitatie) legt het college verantwoording af over de 2 actieve grondexploitaties, inclusief hiermee samenhangende overige investeringsprojecten.
Openbaarheid De paragraaf Openbaarheid is voor het eerst verplicht geworden in de jaarstukken 2023. In deze paragraaf dient het college verslag te doen van de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). De inhoud en informatiewaarde van de paragraaf in de jaarstukken 2023 is ons inziens nog beperkt. Dit is overigens bij veel gemeenten het geval, omdat historie en referentie ontbreekt. Wij hebben het college geadviseerd om voor komend jaar kennis te nemen van het nieuwe artikel 16a dat in de voorgenomen wijziging van het BBV is opgenomen. Hierin zijn in meer detail de eisen opgenomen waaraan de paragraaf betreffende openbaarheid moet voldoen. Wij verwachten dat deze wijziging dit najaar definitief wordt. Oekraïne Heiloo heeft net als het voorgaande jaar een (vrijwillige) paragraaf Oekraïne opgenomen in de jaarrekening. Uw college geeft hiermee inzicht in de ontwikkelingen inzake de opvang van Oekraïners. Het college heeft een bestuursopdracht vastgesteld samen met de andere BUCH-gemeenten, deze opdracht is verlengd tot het 3e kwartaal 2024. Verstandig, immers de oorlog in de Oekraïne is nog niet ten einde. De kosten van personele inzet wordt vanuit de BUCH doorbelast aan uw gemeente op basis van de verdeelsleutel. Zoals blijkt uit de opstelling van de gerealiseerde baten en lasten inzake de opvang is een bedrag van ruim € 651.809 in 2023 niet tot besteding gekomen.
Het bedrag is vrijgevallen ten gunste van het resultaat 2023. Aangezien er geen verplichting is tot terugbetaling aan het Rijk van het niet bestede deel, kunnen wij ons met dit standpunt verenigen.
15 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Onze analyse van uw financiële positie In onze controleverklaring moeten wij sinds vorig jaar expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV Weerstandsvermogen
Kengetallen BBV Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen en risicomanagement”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Onze samenvatting van de kengetallen Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van gemeenten met vergelijkbare omvang en met het gemiddelde van Nederland en de Regio Alkmaar. Uit deze grafieken blijkt dat Heiloo een gemeente is waarbij de kentallen redelijk in lijn liggen met de gemiddelde Nederlandse gemeenten en de Regio Alkmaar. De schuldquote ligt nu iets lager dan de gemiddelden, maar zal mogelijk gaan oplopen als de
geplande investeringen worden uitgevoerd. Verder zien we het kengetal grondexploitaties dalen. Het kengetal is bij uw gemeente lager ten opzichte van vergelijkbare gemeenten (qua grootte klasse) en landelijk. Dit hangt samen met het feit dat de actieve grondexploitaties Zuiderloo en de Boekelermeer in een afrondende fase komen en de boekwaarde in de balans ultimo 2023 sterk is afgenomen. Daarnaast valt het kengetal belastingcapaciteit op ten opzichte van andere gemeenten en het landelijk niveau. Het kengetal geeft slechts inzicht in de hoogte van de belastingaanslagen gerelateerd aan (landelijke) gemiddelden, en heeft geen directe relatie met de onbenutte belastingcapaciteit van de gemeente Heiloo. Tot slot ziet uw structurele exploitatieruimte er positief uit met ruim 3%. Dit lijkt redelijk in lijn met het voordelige jaarresultaat. Dit resultaat bestaat echter mede uit incidentele meevallers. terwijl dit kengetal gaat over structurele ontwikkelingen baten en lasten. Op de volgende sheet hebben wij de kengetallen van uw gemeente vergeleken met voorgaande jaren, met andere gemeenten in dezelfde inwonersklasse en met de gemiddelde ratio’s voor de Regio Alkmaar en op landelijk niveau over het jaar 2022.
16 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote gecorrigeerd
Jaarrekening
Jaarrekening
70,0% 60,0%
Informatiewaarde jaarverslag
50,0%
Informatiewaarde jaarverslag
40,0% 30,0% 20,0%
Financiële positie
Financiële positie
10,0% 0,0%
Kengetallen BBV Weerstandsvermogen
Kengetallen BBV Weerstandsvermogen
Netto schuldquote gecorrigeerd
Heiloo 2023
Heiloo 2022
Heiloo 2021
Heiloo 2020
31,8%
36,0%
58,0%
49,9%
Interne beheersing
Interne beheersing
24,0%
31,2%
Landelijk 2022 33,1%
Solvabiliteit
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Grootte 15.000- Noord-Holland 25.000 2022
45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 25,0%
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0%
Bijlagen
Bijlagen Solvabiliteit
Heiloo 2023
Heiloo 2022
Heiloo 2021
Heiloo 2020
Grootte 15.00025.000
Noord-Holland 2022
Landelijk 2022
29,5%
28,4%
26,9%
28,3%
41,4%
38,4%
38,9%
17 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
Onze analyse van uw financiële positie Grondexploitatie
Jaarrekening
Jaarrekening
18,0% 16,0% 14,0%
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
12,0% 10,0% 8,0% 6,0%
Financiële positie
Financiële positie
4,0% 2,0%
Kengetallen BBV Weerstandsvermogen
Kengetallen BBV Weerstandsvermogen
0,0%
Grondexploitatie
Heiloo 2023
Heiloo 2022
Heiloo 2021
Heiloo 2020
Heiloo 2019
4,0%
3,0%
16,3%
15,6%
0,0%
Grootte 15.000- Noord-Holland 25.000 2022 6,1%
2,2%
Landelijk 2022 6,1%
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Belastingcapaciteit 120,0% 100,0% 80,0%
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
60,0% 40,0% 20,0%
Bijlagen
Bijlagen
0,0%
Belastingcapaciteit
Heiloo 2023
Heiloo 2022
Heiloo 2021
Heiloo 2020
Heiloo 2019
102,0%
108,0%
105,9%
110,8%
0,0%
Grootte 15.000- Noord-Holland 25.000 2022 102,6%
110,5%
Landelijk 2022 101,5%
18 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
Jaarrekening
Structurele exploitatieruimte 6,0%
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
5,0% 4,0%
Financiële positie
Financiële positie
3,0%
Kengetallen BBV Weerstandsvermogen
Kengetallen BBV Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle
2,0% 1,0% 0,0% -1,0% Heiloo 2023
Heiloo 2022
Heiloo 2021
Heiloo 2020
Heiloo 2019
3,0%
5,0%
-0,1%
0,5%
0,0%
Grootte Noord-Holland Landelijk 2022 15.000-25.000 2022
Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Structurele exploitatieruimte
5,0%
4,6%
5,2%
19 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Analyse
Kengetallen BBV Analyse Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2023. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2023 is berekend en dat het ratio weerstandsvermogen (1,85) is gekwalificeerd als ruim voldoende. Hiermee wordt aangeduid dat uw gemeente meer dan voldoende weerstandsvermogen heeft om eventuele tegenvallers op te kunnen opvangen. Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit. Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf blijkt. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie.
Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s
die meegenomen zijn in de Monte Carlo simulatie en in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd In de praktijk blijkt jaarlijks dat er zich geen (significante) risico’s hebben voorgedaan die uw weerstandsvermogen in problemen hebben gebracht. Het weerstandsvermogen lijkt, ondanks de inherente subjectiviteit, meer dan voldoende om uw financiën als gezond aan te merken. Wij adviseren u om de risicoanalyse van uw gemeente kritisch te blijven volgen.
20 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Interne beheersing investeringskredieten Het afgelopen jaar is geïnvesteerd, waaronder in het nieuwe gemeentehuis, riolering, sportaccommodaties, renovatie van de muziekschool en de voorbereidingen inzake de aanleg van de A9. Zoals in de jaarrekening 2023 valt af te lezen worden investeringen voor een belangrijk deel doorgeschoven naar 2024. Voor de komende jaren staan derhalve aanzienlijke investeringen gepland. Dit vereist naar onze mening vanuit de organisatie een strakke regie op project beheersing en de bewaking van de door uw raad gevoteerde investeringskredieten. Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële
risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven. Hierbij merken wij op dat de managementschattingen standaarden zijn die bij het herzien van de grondexploitaties gelden als uitgangspunt. Het college heeft vervolgens per grondexploitatie (in de NAG) beoordeeld of deze standaarden moeten worden gebruikt of dat afwijkende waarden (uitzonderingen) gelden, vanwege projectspecifieke afspraken.
21 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Status Grondexploitaties We hebben kennis genomen van de (concept) Nota Actualisatie Grondexploitaties 2023 (NAG). Met dit document wordt voldaan aan de bepalingen zoals opgenomen in de Notitie BBV. De gemeenteraad zal de actualisatie van de grondexploitaties op 8 juli 2024 vaststellen. De cijfers zoals opgenomen in de actualisatie grondexploitaties zijn verwerkt in de jaarrekening 2023. In de actualisatie zijn de prognoses bijgesteld. In Heiloo zijn er twee actieve grondexploitaties: Zuiderloo (woningen) en de Boekelermeer (bedrijventerreinen). De boekwaarde van de balanspost onderhanden werk (w.o. bouwgronden in exploitatie) bedraagt ultimo december 2023 € 2,2 miljoen (2022: € 2,9 miljoen). Het saldo onderhanden werk daalt de afgelopen jaren flink als gevolg van de voortgang van de beide exploitaties.
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Afsluiten actieve grondexploitatie Zuiderloo Grondexploitatie Zuiderloo, althans het actieve gedeelte, loopt volgens uw planning door tot 2024. Uw college heeft in 2016 in het kader van de nieuwe verslaggevingsvoorschriften (BBV) voor grondexploitaties een besluit genomen om geen ‘knip’ te zetten, d.w.z. geen splitsing in een actief en een facilitair deel van de grondexploitatie. Omdat de actieve grondexploitatie voor Heiloo naar verwachting uiterlijk in 2024 zal zijn afgerond, resteert dan alleen nog het facilitaire deel. Wij hebben het college geadviseerd de grondexploitatie Zuiderloo formeel af te sluiten zodra de afbouw van de woningen in Timpaan in 2024 is gerealiseerd.
Bijlagen
Bijlagen
Het facilitaire deel, althans voor zover de gemeente Heiloo de gemaakte kosten kan verhalen via anterieure of posterieure
overeenkomsten, kan vervolgens worden gepresenteerd onder de kortlopende activa. Voortgang grondexploitatie Boekelermeer Ook voor de bedrijfskavels zijn de verwachtingen nog steeds positief. Voor fase A geldt dat thans alle kavels zijn verkocht. Voor fase B zijn nog een tweetal kavels beschikbaar (in totaal een oppervlakte van 22.000 m2) waarvoor volgens mededeling van het college concrete interesse bestaat. De verwachting is dat de kavels uit fase B dit jaar kunnen worden verkocht. Ook zijn er in 2023 een tweetal kavels verkocht uit fase C. We hebben verder vastgesteld dat de geraamde grondverkopen 2023 van € 1,9 miljoen niet volledig is gerealiseerd; er is voor € 1,1 miljoen aan kavels verkocht. Ook is een deel van de kosten voor woonrijp maken en plankosten doorgeschoven naar het volgende boekjaar. Winstneming 2023 Beide actieve grondexploitaties verwachten een positief saldo op basis netto contante waarde. Gezien de voortgang van de grondexploitaties is er voor beide exploitaties in 2023 winst genomen van in totaal € 541.111. Het resultaat is gestort in de bestemmingsreserve Grote Projecten.
22 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Plan Zandzoom In 2023 zijn er feitelijk alleen plankosten verantwoord. De stikstofproblematiek, verkeerssituaties en flora/fauna kunnen nog een financiële impact hebben op de verwachte kosten. In 2023 is gebleken dat het niet nodig is om stikstofrechten te kopen. Heiloo heeft in de NAG 2023 een bijgestelde raming opgesteld voor Zandzoom met een looptijd tot 2030 ten aanzien van verwachte kosten en opbrengsten (peildatum van de NAG is 14 februari 2024).
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
In het raadsvoorstel bij de jaarrekening 2023 wordt uw raad voorgesteld om het verwachte tekort na actualisatie van € 170.782 te dekken uit de bestemmingsreserve Grote Projecten. De totale aanvullende kosten als gevolg van de vernietiging van het bestemmingsplan Zandzoom bedraagt inmiddels ruim € 1,6 miljoen.
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Zoals uit de NAG 2023 valt af te lezen kan uw gemeente deze extra kosten voor het overgrote deel niet meer verhalen op exploitanten, dan wel kunnen deze kosten worden ingebracht in de toekomstige exploitatiebegroting.
Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Model actualisaties grondexploitaties We hebben tijdens onze controle kennis genomen van het model dat wordt gebruikt voor de actualisatie van de beide grondexploitaties voor uw gemeente. Dit betreft een Excel model dat is ontwikkeld door een extern bureau. Hierin worden bedragen, faseringen en parameters handmatig ingevoerd. Desgevraagd is ons medegedeeld dat de invoer van
gegevens intern wordt gecontroleerd, dat is belangrijk, immers een onjuiste of een foutieve invoer kan leiden tot een onjuist verwacht resultaat. Er vindt tot op heden verder geen externe toets (bijvoorbeeld via een second-opinion) plaats op de juistheid van de berekeningen.
23 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen
Onze analyse Managementschatting
Jaarrekening
Oordeel
Toelichting
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Het college rekent binnen de grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 2,5%. Dit percentage sluit, in overeenstemming met het BBV, aan op het werkelijke rentepercentage over het vreemde vermogen bij gemeente. De rekenrente kan worden aangepast. Aangezien de resterende looptijden van de grondexploitaties beperkt zijn, speelt dit naar verwachting niet.
Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Analyse
Kengetallen BBV
Kostenstijging
Evenwichtig
Analyse
De verwachte kostenstijging binnen de actieve grondexploitaties is 2% voor grondkosten en 3% voor overige kosten. Voor 2024 en daarna vanaf 2025 2%. Dit is binnen de marges van het interval uit het rapport van extern specialist Metafoor voor 2024. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen evenwichtig.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Opbrengstenstijging
Evenwichtig
Interne beheersing
Interne beheersing
Het rapport van Metafoor houdt rekening met een stabiel prijsniveau of lichte daling in de meterprijzen over de hele breedte van het grondspectrum. De opbrengsten in de exploitatie worden voor 2024 voor woningen met 2,0% en voor bedrijventerreinen met 1% geïndexeerd
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Verkoopprijzen
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op de residuele grondwaarde. De feitelijke grondprijzen komen tot stand na biedingen resp. onderhandelingen. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.
24 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Ontwikkelingen bij Domein Samenleven De interne beheersing binnen Domein Samenleven heeft zich in 2023 overall bezien, positief ontwikkeld. Mede rekening houdend met de inspanningen in het kader van de overdracht van clientdossiers en medewerkers aan Zaffier (Participatiewet) en de implementatie van de nieuwe zorgapplicatie ZorgNed ten behoeve van de administratie van de Wmo en Jeugdwet. Bevindingen bij de Wmo Het team Wmo heeft het afgelopen jaar een goede ontwikkeling laten zien, mede door de uitbreiding van het aantal medewerkers in vaste dienst. In de managementletter 2023 is aangegeven dat sommige zorginstellingen te kampen hebben met een gebrek aan personele capaciteit. Dit heeft dan mede effect op het verloop van de ‘werkvoorraden’ bij uw gemeente. Wij hebben tijdens de eindejaarscontrole geen signalen ontvangen dat de werkvoorraad significant is opgelopen. Uit de interne procescontroles over 2023 zijn geen materiële afwijkingen geconstateerd, noch door de VIC, noch door ons. In het kader van de overdracht naar de nieuwe applicatie ZorgNed is gebleken dat er een technische omissie is opgetreden, waardoor de eigen bijdrage CAK van een aantal zorgcliënten kennelijk per 1 januari 2024 is stopgezet.
Herstelacties zijn in dit geval niet meer mogelijk omdat het CAK ook geen informatie verstrekt aan uw gemeente over cliënten.
Bijlagen
Bijlagen
Bevindingen bij de Jeugdzorg Ook door het team Jeugd zijn stappen gezet om de interne beheersing verder te verbeteren. Dit heeft geleid tot een daling van
de door de IC geconstateerde (formele) fouten en onduidelijkheden. De alsmaar stijgende zorgkosten in het sociaal domein blijven evenwel een punt van aandacht, niet alleen voor uw gemeente, maar ook landelijk gezien. Gemeenschappelijke regeling Zaffier De uitvoering van de Participatiewet is uitbesteed aan de gemeenschappelijke regeling Zaffier. Naast de bekende SiSaregelingen zoals de bijstandsuitkeringen en de Tozo zijn dat nu ook de Wet inburgering, de regeling Onderwijsroute, de specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen, de regeling kwijtschelden Publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire, alsmede de leefgeldregeling (als onderdeel van de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne). Wij hebben de jaarrekening 2023 met SiSa-bijlage van Zaffier ontvangen, inclusief een goedkeurende controleverklaring. Daarnaast is separaat nog een SiSa-verantwoording ontvangen van overige door Zaffier uitgevoerde regelingen. In het aan ons toegestuurde controlememorandum heeft de accountant van Zaffier voor de gemeente Heiloo geen bijzonderheden gerapporteerd.
25 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Prestatielevering van de zorg is niet intern vastgesteld Voor de prestatielevering van zorg bent u volledig afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen. Hierdoor stelt u alleen achteraf vast of de zorgprestaties zijn vastgesteld. Door het jaar heen, heeft u hier beperkt zicht op. Daarnaast zorgt deze manier van werken alleen voor zekerheid bij aanbieders die meer dan €125.000 aan zorg hebben geleverd voor uw gemeente. Voor kleinere aanbieders is er een (rest) onzekerheid van de zorglevering. Dit ziet u ook terug in onze analyse van fouten en onzekerheden. Wij adviseren om ook voor deze zorgverleners de afhankelijkheid van derde partijen te verminderen door zelf de levering van de zorgprestaties vast te stellen. Hierdoor heeft u gedurende het jaar eerder inzicht of uw inwoners de juist zorg krijgen op het juiste moment. Ook zeggen dergelijke controles mogelijk meer over de doeltreffendheid van de zorg. PGB Ook voor de Persoonsgebonden budgetten (PGB’s) geldt dat de prestatielevering deels fout/onzeker is. Wij hebben voor de oordeelsvorming ons gebaseerd op de ontvangen projectiebrieven 2023 inzake de Wmo en Jeugdwet. De hierin ‘geprojecteerde’ fout voor uw gemeente valt dan ruimschoots onder ons rapportagetolerantie.
Blijft overeind dat de accountant van de SVB over 2023 wederom geen goedkeurend oordeel afgeeft over de rechtmatigheid en getrouwheid.
Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Nog te betalen zorgkosten Wmo en Jeugdwet
Evenwichtig
26 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld..
Verbonden partijen
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2023 aanvaardbaar zijn.
BUCH Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2023 van de Werkorganisatie BUCH een goedkeurende controleverklaring af te geven. Onze bevindingen hebben wij in het accountantsverslag aan het BUCHbestuur gerapporteerd.
Cocensus Over het boekjaar 2023 heeft de accountant van Cocensus bij de verantwoording van de belasting- en legesopbrengsten een goedkeurende controleverklaring verstrekt. In het aan ons toegezonden controlememorandum zijn verder geen afwijkingen gerapporteerd voor uw gemeente.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.
Interne beheersing Managementschatting
Oordeel
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen en schulden
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
Voorzieningen De gemeente Heiloo heeft op de balans per 31 december 2023 een totaal bedrag van € 4 miljoen aan voorzieningen gevormd. Hierna gaan we kort in op enkele van deze voorzieningen. Wethouderpensioenen Een van grotere voorzieningen betreft de voorziening wethouderspensioenen (saldo € 1,2 miljoen). Eind 2021 heeft de pensioenverzekeraar (Loyalis/ASR) de overeenkomst met uw gemeente opgezegd. Omdat het al opgebouwde deel bij de pensioenverzekeraar blijft staan, wordt bij de hoogte van de in te stellen voorziening rekening gehouden met het daar al opgebouwde deel.
27 Belangrijkste boodschappen
Belangrijkste boodschappen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Uw gemeente heeft vanaf 2022 een voorziening gevormd voor het eigen risico voor de pensioenuitkering van de wethouders. Uw gemeente heeft de voorziening gebaseerd op de berekeningen van salarisverwerker Visma Raet (inclusief een actuariële waardberekening). Mede door oplopende rekenrente (van 2,47% naar 3,16%) is de mutatie het benodigde pensioenvermogen beperkt gebleven. Rioolvoorziening en spaarvoorziening riolering De voorziening bijdragen investeringen riolering (saldo € 0,9 miljoen) is gevormd uit van burgers geheven middelen die specifiek besteed worden i.v.m. de uitvoering van het Programma Water en Riolering (PWR). Dit programma is door de raad vastgesteld op 8 juni 2023. Bureau Arcadis heeft een kostendekkingsplan opgesteld ten behoeve van de gemeente Heiloo. Voorheen was dit het Gemeentelijk Rioleringsplan, thans heet dit nu Programma Stedelijk water en riolering (PWR). Uitgangspunt is dat in de berekeningen (waarin rekening wordt gehouden met klimaatkosten) investeringen worden geactiveerd en afgeschreven. Bureau Arcadis heeft in het kostendekkingsplan een viertal scenario's doorgerekend. In lijn met de recente Nota lokale heffingen heeft de gemeente naast de (egalisatie)voorziening rioolheffing ook een spaarvoorziening riolering gevormd.
Het saldo van de nieuwe spaarvoorziening riolering bedraagt ultimo 2023 € 76.000. In het opgestelde kostendekkingsplan zijn vele aannames verwerkt. Het gaat om zeer lange termijnen, technische ontwikkelingen rondom de investeringen, inschattingen van rente, inflatiepercentages en
klimaatontwikkelingen, bevelen wij aan om deze berekening periodiek te laten actualiseren op basis waarvan uiteindelijk via een financiële vertaling de voorziening wordt bepaald. Geen voorziening grafrechten Gemeente Heiloo heeft voor de afkoop van grafrechten geen voorziening gevormd. In de Notitie lokale heffingen van de Commissie BBV wordt feitelijk een parallel getrokken met de verwerking van rioolrechten. Het komt er op neer dat als jaarlijkse lasten ten aanzien van begraven min of meer gelijk zijn aan de jaarlijkse baten een (egalisatie)voorziening niet hoeft. Gemeente Heiloo maakt van deze mogelijkheid gebruik, met als argument dat de grafrechten kostendekkend zijn. Status claim Wij hebben op basis van de beschikbare informatie beoordeeld voor welk concreet aanwezige claims (nog) een voorziening gevormd dient te worden in de jaarrekening. Ingevolge ons verzoek hebben wij van de huisadvocaat van de gemeente op 22 februari 2024 een brief ontvangen. Aangegeven is dat er een procedure loopt inzake de sluiting van een pand en opzegging van de huur/opstal. Er loopt een civiele rechtelijke en een bestuursrechtelijke procedure. Op 28 november 2023 is arrest gewezen. Mogelijk is/gaat de tegenpartij in cassatie. Of, en in hoeverre de gemeente Heiloo schadeplichtig is, is nog steeds onzeker, laat staan dat er voldoende zekerheid is over de hoogte van de claim.