Document met uitleg over de techniek en de beantwoording vragen betr incidentele baten en lasten
Tekst van het document
Inleiding: In de commissie van 9 december 2024 kwam naar voren dat er onduidelijkheid was over het overzicht van incidentele baten en lasten, en ook over het begrotingssaldo voor de Provincie. In dit document wordt eerst de techniek uitgelegd, daarna worden de vragen beantwoord die tijdens de commissie naar voren kwamen. De techniek: De Provincie wil weten of een begroting structureel in evenwicht is. Een structureel niet sluitende begroting kan ervoor zorgen dat de gemeente onder preventief toezicht van de Provincie komt te staan. Hieronder wordt de techniek uitgelegd die de Provincie helpt te bepalen of een begroting inderdaad sluitend is. Een begrotingssaldo bestaat uit twee soorten inkomsten en uitgaven: • Incidentele baten en lasten: Dit zijn tijdelijke of eenmalig inkomsten en uitgaven, bijvoorbeeld subsidie of een onverwachte kostenpost. • Structurele baten en lasten: Dit zijn de vaste, regelmatige inkomsten en uitgaven, bijvoorbeeld belastinginkomsten of vaste uitgaven. In het totaal van een begrotingssaldo zitten incidentele en structurele baten en lasten. De incidentele baten en lasten beïnvloeden na eliminatie daarvan het structureel begrotingssaldo. • Incidentele lasten: Deze verhogen het structurele saldo positief • Incidentele baten : Deze verlagen het structurele saldo negatief. Meer incidentele lasten dan baten verhogen het structurele saldo positief.
Als er meer incidentele lasten dan baten in het begrotingssaldo zijn, moet je het verschil bijplussen bij het begrotingssaldo. 2024 Lasten Baten Verschil Incidentele baten en lasten 80.000 20.000 80.000 20.000 60.000 60.000 80.000 80.000 Hogere incidentele baten verlagen het structurele saldo negatief. Dus wanneer je meer incidentele baten hebt dan lasten in het begrotingssaldo, moet je het verschil verminderen bij het begrotingssaldo. 2024 Lasten Baten Verschil Incidentele baten en lasten 20.000 80.000 20.000 80.000 -60.000 60.000 80.000 80.000
Dit betekent niet dat je meer of minder hebt uit te geven dan het oorspronkelijke begrotingssaldo, maar het wordt door de Provincie gebruikt als instrument om te bepalen of de begroting structureel sluitend is.
In het onderstaande overzicht zijn verschillende situaties opgenomen die zich kunnen voordoen: 2024 1 Begrotingssaldo 150.000 V Begrotingsaldo inclusief incidentele en structurele baten en lasten Incidentele baten en lasten 300.000 V Incidentele lasten zijn hoger dan de incidentele baten Begrotingssaldo voor de Provincie 450.000 V Structureel sluitende begroting voor de Provincie 2024 2 Begrotingssaldo 150.000 V Begrotingsaldo inclusief incidentele en structurele baten en lasten Incidentele baten en lasten 200.000 N Incidentele lasten zijn lager dan de incidentele baten Begrotingssaldo voor de Provincie 50.000 N Niet structureel sluitende begroting voor de Provincie 2024 3 Begrotingssaldo 150.000 N Begrotingsaldo inclusief incidentele en structurele baten en lasten Incidentele baten en lasten 300.000 V Incidentele lasten zijn hoger dan de incidentele baten Begrotingssaldo voor de Provincie 150.000 V Structureel sluitende begroting voor de Provincie 2024 4 Begrotingssaldo 150.000 N Begrotingsaldo inclusief incidentele en structurele baten en lasten Incidentele baten en lasten 200.000 N Incidentele lasten zijn lager dan de incidentele baten Begrotingssaldo voor de Provincie 350.000 N Niet structureel sluitende begroting voor de Provincie
De verschillende situaties worden hieronder uitgelegd. Uitleg situatie 1: Begrotingssaldo € 150.000 V • Het begrotingssaldo is € 150.000 positief en bevat zowel incidentele als structurele baten en lasten.
•
• • •
Incidentele baten en lasten € 300.000 V Incidentele baten en lasten Lasten Baten Verschil Bestuurskracht onderzoek 100.000 Landelijke hervormingsagenda 150.000 Beleidskaart archeologie 100.000 Verkoop grond 50.000 350.000 50.000 300.000 Uit het bovenstaand overzicht blijkt dat per saldo er € 300.000 meer incidentele lasten zijn dan baten. Aangezien incidentele lasten het structureel saldo positief beïnvloeden, is dit een voordeel van € 300.000. Begrotingssaldo voor de Provincie € 450.000V De Provincie wil weten of dit saldo structureel in balans is, omdat dit belangrijk is om te bepalen of de gemeente onder preventief toezicht moet komen te staan. Uit het overzicht incidentele baten blijkt dat we per saldo € 300.000 als voordeel mogen opnemen. Dit betekent een sluitende begroting. Het begrotingssaldo voor de gemeente zelf blijft € 150.000 positief.
Uitleg situatie 2: Begrotingssaldo € 150.000 V • Het begrotingssaldo is € 150.000 positief en bevat zowel incidentele als structurele baten en lasten.
•
• • •
Incidentele baten en lasten € 200.000 N Incidentele baten en lasten Lasten Baten Verschil Bestuurskracht onderzoek 100.000 Landelijke hervormingsagenda 150.000 Beleidskaart archeologie 100.000 Verkoop grond 550.000 350.000 550.000 -200.000 Uit het bovenstaande overzicht blijkt dat er per saldo € 200.000 meer incidentele baten dan lasten zijn. Aangezien incidentele baten het structureel saldo negatief beïnvloeden, is dit een nadeel van € 200.000. Begrotingssaldo voor de Provincie € 50.000N De Provincie wil weten of dit saldo structureel in balans is, omdat dit belangrijk is om te bepalen of de gemeente onder preventief toezicht moet komen te staan. Uit het overzicht incidentele baten en lasten blijkt dat we € 200.000 als nadeel moeten opnemen. Dit betekent dat de begroting niet sluitend is. Het begrotingssaldo voor de gemeente zelf blijft € 150.000 V.
Uitleg situatie 3: Begrotingssaldo € 150.000 N • Het begrotingssaldo is € 150.000 negatief en bevat zowel incidentele als structurele baten en lasten.
•
• • •
Incidentele baten en lasten € 300.000 V Incidentele baten en lasten Lasten Baten Verschil Bestuurskracht onderzoek 100.000 Landelijke hervormingsagenda 150.000 Beleidskaart archeologie 100.000 Verkoop grond 50.000 350.000 50.000 300.000 Uit het bovenstaand overzicht blijkt dat er per saldo € 300.000 meer incidentele lasten dan incidentele baten zijn. Aangezien incidentele lasten het structureel saldo positief beïnvloeden, is dit een voordeel van € 300.000. Begrotingssaldo voor de Provincie € 150.000 V De Provincie wil weten of dit saldo structureel in balans is, omdat dit belangrijk is om te bepalen of de gemeente onder preventief toezicht moet komen te staan. Uit het overzicht incidentele baten blijkt dat we per saldo € 300.000 als voordeel mogen opnemen. Dit betekent een sluitende begroting. Het begrotingssaldo blijft voor de gemeente zelf € 150.000 N.
Uitleg situatie 4: Begrotingssaldo € 150.000 N • Het begrotingssaldo is € 150.000 negatief en bevat zowel incidentele als structurele baten en lasten.
•
• • •
Incidentele baten en lasten € 200.000 N Incidentele baten en lasten Lasten Baten Verschil Bestuurskracht onderzoek 100.000 Landelijke hervormingsagenda 150.000 Beleidskaart archeologie 100.000 Verkoop grond 550.000 350.000 550.000 -200.000 Uit het bovenstaand overzicht blijkt dat er per saldo € 200.000 meer incidentele baten zijn dan de incidentele lasten. Aangezien incidentele baten het structureel saldo negatief beïnvloeden, is dit een nadeel van € 200.000. Begrotingssaldo voor de Provincie € 350.000 N De Provincie wil weten of dit saldo structureel in balans is, omdat dit belangrijk is om te bepalen of de gemeente onder preventief toezicht moet komen te staan. Uit het overzicht incidentele baten blijkt dat we per saldo € 200.000 als nadeel moeten opnemen. Dit betekent een niet sluitende begroting. Het begrotingssaldo blijft voor de gemeente zelf € 150.000 N.
De situatie bij gemeente Heiloo 2024 Begrotingsaldo 515.000 V Begrotingssaldo inclusief incidentele en structurele baten en lasten Incidentele baten en lasten 5.155.000 V Incidentele lasten zijn hoger dan de incidentele baten Begrotingssaldo voor de Provincie 5.670.000 V Structureel sluitende begroting voor de Provincie
•
• •
• • •
Begrotingssaldo € 515.000 V Het begrotingssaldo is € 515.000 positief en bevat zowel incidentele als structurele baten en lasten. Incidentele baten en lasten € 5.155.000 V Uit het overzicht incidentele baten en lasten uit de 2e Tussenrapportage 2024 Heiloo pagina 15 blijkt dat er per saldo € 5.155.000 meer incidentele lasten zijn dan baten. Omdat de incidentele lasten het structureel begrotingssaldo positief beïnvloeden, is dit verschil een voordeel. € 5.155.000 V. Begrotingssaldo voor de Provincie € 5.670.000 V De Provincie wil weten of dit saldo structureel in balans is, omdat dit belangrijk is om te bepalen of de gemeente onder financieel toezicht moet komen te staan. Uit het overzicht incidentele baten blijkt dat we € 5.155.000 als voordeel moeten opnemen. Dit betekent een sluitende begroting. Het begrotingssaldo blijft voor de gemeente zelf € 515.000 V.
Notitie Structurele en incidentele baten en lasten 2018 In de Notitie Structurele en incidentele baten en lasten 2018 staan de richtlijnen van de Commissie BBV voor gemeenten beschreven. Zie voor meer informatie: NOTITIE Structurele en incidentele baten en lasten 2018 · Commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording)
Vragen en antwoorden Vraag: Hoe komt het dat het overzicht incidentele baten en lasten in de 2e Firap 2024 afwijkt van het overzicht incidentele baten en lasten in de begroting 2024. Antwoord: Het overzicht incidentele baten en lasten in de Begroting 2024 is al in 2023 gemaakt. Daarna zijn nog verschillende begrotingswijzigingen geweest zoals bijv. resultaatbepaling jaarrekening 2023. 1e Firap 2024, 2e Firap 2024 etc. Vraag: Waarom is de rente op het schatkistbankieren opgenomen in het overzicht incidentele baten en lasten, en waarom was dit niet eerder bekend bij de behandeling van de begroting? Antwoord: Vanaf eind vorig jaar is bekend geworden, dus na de Begroting 2024, dat er rente vergoed wordt over het schatkistbankieren. Dit was in eerder jaren niet het geval. Vraag: De baten en lasten per taakveld die optellen tot € 515.000 zijn gespecificeerd op pagina's 19 tot en met 23 van de 2e FIRAP. M.b.t. de 6mln. wordt toegelicht dat dit via de exploitatie naar de balans wordt geboekt. Betekent dit nu dat er in een van de taakvelden een verlies op grexen van € 6 mln is geboekt of niet?
Pr.
Incidenteel exploitatie
3a
NAG MPG Grex Plankosten
Begroot lasten 2024
Begroot baten 2024
4.524.600
-1.514.100
Antwoord: Er is/wordt ook geen verlies geboekt bij het opstellen van de jaarrekening. Uit bovenstaand overzicht blijkt eveneens dat de grondexploitaties geen verliezen verwachten; er zijn voor de exploitatie geen verliesvoorzieningen gevormd. Uit de balans per 31-12-2023 staat het volgende opgenomen:
Vorig jaar is er voor € 1.616.000 geïnvesteerd en was er € 2.871.000 aan opbrengsten gerealiseerd; in de exploitatie zie je alleen de verplichte winstneming van € 541.000 terug. Het naar de balans boeken is niet terug te zien in het overzicht van de incidentele baten en lasten; dit loopt niet via de reserves zoals in de exploitatie-overzichten wordt getoond. Ofwel er is geen (verwacht) verlies. Vraag: Als iets naar de balans wordt geboekt zou ik verwachten dat het daarmee (per saldo) niet meer als last in de exploitatie zit en dus geen onderdeel meer uitmaakt van de 515k. Ik zie aan de hand van de specificaties op pagina's 19 - 23 ook niet zo snel in welk taakveld dit negatief resultaat van 6 mln. is geboekt. Antwoord: De te maken kosten over het jaar 2024 worden (inclusief de projecten met een anterieure overeenkomst van € 1.273.894) ingeschat op € 6.038.700. Hiertegenover staan verwachte opbrengsten gedurende 2024 inclusief € 449.190 vanuit de anterieure overeenkomsten. Ook deze projecten worden opgenomen op de balans. De regel inzake grondexploitaties betreft een viertal taakvelden; deze regel gaat alleen in op de incidentele baten en lasten; een taakveldenoverzicht geeft beide weer (ofwel de incidentele en structurele baten en lasten). Het een en ander is daarom niet direct eenvoudig terug te lezen in een voortgangsrapportage.
Bij de jaarrekening wordt het verschil tussen beide (in dit geval meer lasten dan bate) toegevoegd aan de voorraad grondexploitaties. De baten volgen over het algemeen later dan de lasten; je zult bij de laatst vastgesteld NAG zien dat er aan het eind van de periode van een grondexploitatie over het algemeen het grootste deel van de opbrengsten worden gerealiseerd. De voorraad op de balans neemt dan weer af. Zoals hiervoor aangegeven is er binnen de gemeente Heiloo geen sprake van verlieslatende grondexploitaties. Slechts de fasering binnen de exploitaties geeft soms een toename en soms een afname van de voorraden weer. Vraag: Heeft deze 6 mln. wel terecht als incidentele last op de exploitatie van (uiteindelijk) 515k gedrukt en is dit terecht gecorrigeerd om te komen tot het begrotingsresultaat voor het toezicht door de provincie. Antwoord: Ja, zie boven. Alleen bij de 2e Firap 2024 doet de Provincie niets met het overzicht incidentele baten en lasten. De Provincie controleert de Incidentele baten en lasten van de Begroting en de Jaarstukken.
Ter nadere duiding de toelichting uit de jaarrekening 2023