Bijlage A - Analyse Centrumvisie Levendig Dorpshart Heiloo HAS Hogeschool (2019).pdf

ANALYSE Centrumvisie ‘Levendig Dorpshart Heiloo’ Stijn de Boer Coen Egas Wessel Joosten 16 december 2019

Analyse Centrumvisie ‘Levendig Dorpshart Heiloo’ Opdrachtgever:

Gemeente Heiloo Corlien Moleman Cor Ouwekerk

Auteurs:

Stijn de Boer Coen Egas Wessel Joosten

Projectmanager:

Jeroen Bax

Acountmanager:

Rob van Roosmalen

Inhoudelijk expert: Jasper Mallekoote ‘s-Hertogenbosch, 16 december 2019

2

VOORWOORD Voor u ligt het analysebestand, onderdeel van de centrumvisie ‘Levendig Dorpshart Heiloo’. Het bundelt de informatie uit de inventarisatie en analyse en geldt als argumentatie voor de gemaakte keuzes in het vervolgrapport. Toegepaste bronnen zijn locatiebezoeken, inventarisatiekaarten, gesprekken met stakeholders en de bevindingen uit het participatietraject met bewoners en belanghebbenden. De inventarisatie en analyse is uitgevoerd tussen 2 september 2019 en 3 december 2019. Het vervolg hierop is de nieuwe centrumvisie ‘Levendig Dorpshart Heiloo’. Deze beschrijft door middel van schetsontwerpen en sfeerbeelden de verschillende opties voor een toekomstige herinrichting. Alvorens u het rapport gaat doornemen, willen we graag enkele personen bedanken. Allereerst gaat onze dank uit naar Cor Ouwerkerk en Corlien Moleman (gemeente Heiloo) voor de bruikbare informatie, feedback en de prettige contactmomenten. Als tweede willen wij Jacqueline van Latum (gemeente Heiloo) bedanken voor haar betrokkenheid en kennis. Daarnaast bedanken wij Jeroen Bax en Jasper Mallekoote (HAS Hogeschool) voor hun kennis en sturing. Tot slot een dankwoord voor de betrokken bewoners en belanghebbenden die wij hebben mogen spreken tijdens de totstandkoming van dit product. Bedankt allen, Veel leesplezier gewenst. Stijn de Boer, Coen Egas, Wessel Joosten ’s-Hertogenbosch, 16 december 2019

SAMENVATTING Het analysebestand bundelt informatie uit de inventarisatie en analyse voor een wenselijke verlevendiging van het dorpshart van Heiloo rondom de Witte Kerk en winkelcentrum ‘t Loo. Dit wordt uitgevoerd in opdracht van de gemeente Heiloo. Deze informatie beargumenteerd de gemaakte keuzes in de centrumvisie ‘Levendig Dorpshart Heiloo’ en is tot stand gekomen door middel van deskresearch, kaartmateriaal, locatiebezoeken, interviews met stakeholders en de bevindingen uit het participatietraject. Tijdens het participatietraject wordt samen met lokale bewoners en stakeholders gewerkt aan de wensen en eisen voor het nieuwe dorpshart. Dit traject bestaat uit verschillende sessies, een online platvorm en enkele presentaties. Uit verschillende bronnen blijkt dat het huidige centrum als aantrekkelijk wordt ervaren door automobilisten. De bereikbaarheid per auto en parkeergelegenheid scoort gemiddeld hoger dan de naastgelegen dorpskernen Castricum en Bergen. ’t Looplein wordt momenteel opgesplitst door een doorgaande weg waar auto’s regelmatig harder rijden dan is toegestaan. Dit heeft als gevolg dat het gebied als onprettig en onveilig aanvoelt voor voetgangers en fietsers. Een soortgelijke situatie bevindt zich op de parkeerplaats voor theater de Beun, dit komt door het fiets- en wandelpad wat hier diagonaal overheen loopt.

Een autovrij/ autoluw centrumgebied kan zorgen voor een prettige ervaring en kan een langer verblijf in het dorpshart stimuleren. Naast de buitenruimte die is ingericht voor autoverkeer, ontbreekt het aan kleurrijke beplanting en waardevolle boomstructuren die in verbinding liggen met elkaar. Er is een grote diversiteit aan materialisatie, verbanden en straatmeubilair. Daarnaast is er vooral praktische en koude verlichting aanwezig. Dit heeft als gevolg dat de aantrekkelijkheid en kleinschaligheid in het centrum ontbreekt. Het gebied heeft als kracht dat het een historisch middelpunt heeft, namelijk de Witte Kerk. Echter kan de connectie tussen de Witte Kerk en de rest van het dorpshart verbeterd worden. De kerk gaat, als de bomen blad hebben, grotendeels verscholen achter de aanwezige groenstructuur, het omliggende muurtje en de dichte poorten. Ook de naastgelegen Willibrordusput, wordt niet voldoende betrokken bij het centrum. Als tweede kracht heeft het dorpshart een groot winkelcentrum (‘t Loo). Dit winkelcentrum trekt een groot aantal bezoekers naar het gebied, echter worden die nu onvoldoende verleidt voor een langer verblijf. De ruimte rondom winkelcentrum ‘t Loo en het centrumgebied brengt verschillende onaantrekkelijke en functieloze plekken met zich mee. Deze kunnen beter ingericht worden zodat het gebied aanvoelt als één geheel en waarin ruimte is voor ontmoeting.

Ook de omliggende bebouwing en leegstand hebben als gevolg dat de samenhang ontbreekt. Uit het participatietraject blijkt dat veel van de bovenstaande gebreken van het centrum worden erkend door bewoners en stakeholders. De wekelijkse markt staat op ‘t Looplein. Een herinrichting van het dorpshart, vraagt dat er gekeken wordt naar een alternatieve locatie voor de markt. De huidige locatie kan een belemmering vormen voor de herinrichting van ’t Looplein, omdat er weinig ruimte over blijft voor een aantrekkelijke inrichting die aansluit op alle wensen en eisen. Samen met de marktkooplieden wordt gezocht naar een alternatieve locatie. Ook het (her)plaatsen van een fontein, bedriegertjes of een watertappunt blijkt een veelgenoemd punt door belanghebbenden. Bovenstaande conclusies worden meegenomen en overwogen tijdens het opstellen van de centrumvisie ‘Levendig Dorpshart Heiloo’.

4

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 1 2. HISTORIE 3 3. GEOMORFOLOGIE 7 4. LANDGEBRUIK 9 5. Waterstructuur 11 6. Infrastructuur 13 6.1 Auto- en treinverkeer 13 6.2 Parkeren 17 6.3 Fietsverkeer 19 6.4 Fietsenstallingen 23 6.5 Wandelverkeer 25 6.6 Connectie met stationsgebied 27 7. GROENSTRUCTUUR 29 8. RUIMTELIJKE OPBOUW 35 9. Functies 37 9.1 Voorzieningen 37 9.2 Landmarks 39 10. MATERIALISATIE 41 10.1 Verhardingsmaterialen 41 10.2 Fietsenstallingen 43 10.3 Meubilair 45 10.4 Hoogteverschillen 47 10.5 Kunst 49 10.6 Gevels & Luifels 51 11. ENTREES 53 11.1 Entree ‘Aanvoerroute’ 53

5

11.2 Entree ‘de Witte Kerk’ 53 11.3 ‘Groene entree’ 53 11.4 Entree reeksen 55 12. AANZICHTEN OP PLANGEBIED 65 12.1 Zicht op raadhuis 65 12.2 Zicht op de Witte Kerk 67 13. VERLICHTING 69 14. FACTSHEETS KOOPSTROMEN HEILOO 71 15. INDRUKKEN DORPSHART HEILOO 73 15.1 Eerste inzichten openbare ruimte 73 15.2 Locatiebezoeken 75 16. VERGELIJKING LOKALE DORPSKERNEN 77 16.1 Station centrum Heiloo 77 17.2 Bergen 78 17. INTERVIEWS MET STAKEHOLDERS 81 18. PARTICIPATIETRAJECT 83 18.1 Terugkoppelingsavond 83 18.2 Schetssessie 88 18.3 Online platform 89 18.4 Tussentijdse presentatie 99 19. CONCLUSIES 101 19.1 Knelpunten 101 19.2 Kansen 102 19.3 Vlekkenplan 103 BIBLIOGRAFIE 105 BIJLAGE 1: NOTULEN INTERVIEWS 107

1. INLEIDING Dit analysebestand is een onderdeel van het project ‘Levendig Dorpshart Heiloo’. Het dient ter onderbouwing van het gelijknamige visiedocument. Het visiedocument beschrijft de wensen en eisen voor het nieuwe levendige dorpscentrum van Heiloo rondom de Witte Kerk en winkelcentrum het Loo, zie figuur 1. De opgestelde visie wordt visueel onderbouwt door schetsontwerpen en sfeerbeelden. De gemeente gebruikt dit rapport om een stap dichter te komen tot de realisatie. In dit rapport worden de inventarisatie en analyse beschreven die hebben geleid tot de nieuwe centrumvisie. Dit rapport geeft een ruim aantal conclusies die erg interessant zijn voor iedere bewoner en ondernemer van Heiloo die baat heeft bij de herinrichting van het nieuwe dorpscentrum. Het verslag is als volgt ingedeeld. In hoofdstuk 2, 3, 4 en 5 worden de historie, geomorfologie, landgebruik en waterstructuur beschreven. Hoofdstuk 6 toont de huidige infrastructuur van het auto- en treinverkeer. Ook worden de parkeergelegenheid, het wandel- en fietsverkeer, de fietsenstallingen en de connectie met het station besproken. Hoofdstuk 7 geeft een beeld van de aanwezige (waardevolle) groenstructuur in het gebied. De ruimtelijke opbouw valt terug te lezen in hoofdstuk 8. Hoofdstuk 9 beschrijft de aanwezige functies in het gebied zoals de voorzieningen en landmarks.

De verhardingsmaterialen- en verbanden, het straatmeubilair, hoogteverschillen, kunst en gevels & luifels worden beschreven in hoofdstuk 10. Hoofdstuk 11 toont doormiddel van schetsen de diverse entrees tot het gebied. De belangrijkste aanzichten op de Witte Kerk zijn te vinden in hoofdstuk 12. Hoofdstuk 13 toont doormiddel van foto’s de verlichting in het gebied. De factsheets van het koopstromenonderzoek worden toegelicht in hoofdstuk 14. De eerste indrukken van het gebied zijn te vinden in hoofdstuk 15. De dorpskern wordt met andere lokale kernen vergeleken in hoofdstuk 16. De belangrijkste conclusies uit de gesprekken met lokale stakeholder zijn te vinden in hoofdstuk 17. Om de wensen en eisen van de inwoners en belanghebbende van Heiloo zoveel mogelijk mee te nemen in het opstellen van de nieuwe centrumvisie ‘Levendig Dorpshart Heiloo’. Worden zij betrokken doormiddel van een participatietraject. In hoofdstuk 18 worden de terugkoppelingsavond, de schetssessie, het online platvorm ikdenkmeeoverheiloo.nl en de presentaties aan de burgmeesters & wethouders en de gemeenteraad beschreven. Hoofdstuk 19 geeft de belangrijkste conclusies uit de inventarisatie & analysefase weer. Deze worden gegeven doormiddel van een knelpuntenkaart, de belangrijkste bevindingen en een voorlopig vlekkenplan. Een overzicht van de gebruikte projectaanpak is weergegeven in figuur 2.

1

figuur 1: projectgebied, bron: (de Boer, 2019)

figuur 2: schema projectaanpak, bron: (Joosten, 2019)

2

2. HISTORIE Heiloo heeft een lange geschiedenis die zich centreert rond de plek waar de huidige Witte Kerk staat. De Witte Kerk in zijn eerste vorm is omstreeks het jaar 725 gebouwd op een strandwal die circa 2000 voor Christus is ontstaan. In 1573 vind het Beleg van Alkmaar plaats wat voor een ontbossing zorgt, waar nu het Heilooërbos staat. Het Heilooërbos werd vanaf 1750 weer bebost door de heren Van Egmond van de Nijenburg en tijdens het beheer van Nijenburg door Cornelis van Foreest. De bebossing werd vooral gebruikt voor houtproductie en de jacht. In 1867 wordt Heiloo aangesloten op het spoorwegnetwerk, vanaf dit moment is er een groei richting het station van Heiloo. In 1896 wordt er een trambaan aangelegd op de Kennemerstraatweg. De Willibrordusput in zijn huidige vorm is rond 1948 gebouwd nadat de vorige put uit 1881, naar een ontwerp van P.J.H Cuypers, in verval was geraakt. 1927 vormde het jaar waarin het huidige stadhuis werd gebouwd en in 1975 begon men met de bouw van winkelcentrum ‘t Loo.

Waarnemingen & conclusies • • • • • • • • • •

Heiloo heeft een lange historie, met de Witte Kerk als middelpunt. Er ligt een kans de connectie tussen de Witte Kerk en centrumgebied sterker te maken. De Willibrordusput in de stijl van P.J.H Cuypers was in zijn ontwerp uitdagender als dat hij nu is. Dit zou hersteld kunnen worden of er kan naar gerefereerd worden. Het Heilooërbos ligt in de buurt van het centrumgebied. De groenstructuur kan vanuit het Heilooërbos voorgezet worden richting het centrumgebied. De Heerenweg is in de 19e eeuw prominent aanwezig en wordt richting het einde van de 20e eeuw minder belangrijk, met name door de steeds belangrijker wordende Kennemerstraatweg. De Heerenweg kan meer naar voren worden gebracht in het huidige straatbeeld. Duidelijke noord-zuid richting, met een nadruk op de Kennemerstraatweg. Bij een nieuwe inrichting ligt hier een kans op voortzetting van het patroon of juist contrast. De oorspronkelijke Willibrordusweg vormt een weg tussen de Willibrordusput en een centrale plek in het Heilooërbos. Deze verbinding kan worden teruggebracht. Een compact wegenpatroon. Iets wat op ‘t Looplein minder lijkt te zijn. Hier kan compactheid teruggevonden worden. De A9 en de Kennemerstraatweg vormen belangrijke aanvoerwegen.Deze kunnen beter betrokken worden bij het aantrekkelijk maken van het dorpscentrum. Het Die, een riviertje dat in het verleden langs Heiloo stroomde is vervaagt.

Hier kan naar gerefereerd worden. Winkelcentrum ‘t Loo heeft huizen, panden, winkels etc vervangen. Waardoor de kleinschaligheid verloren is gegaan. Deze kleinschaligheid kan terug worden gebracht om zo een beter dorpsgevoel te krijgen.

Secundaire wegen Willibrordusweg Heerenweg Spoorweg Kennemerstraatweg Groenstructuur Water Dorpskern Winkelcentrum Wi�e Kerk

3

1815

1850

1879

Heiloo in het jaar 1815 geeft een duidelijke noord-zuid richting weer in het wegenpatroon. De Heerenweg is prominenter aanwezig dan de Kennemerstraatweg, Ypenstein heet nu nog “IJpenstein’ en het riviertje de Dije is nog duidelijk aanwezig.

De noord-zuid richting is ook op de kaart van 1850 goed zichtbaar. Een trend die zich door zal zetten tot het heden. Wat opvalt is dat de Kennemerstraatweg prominenter aanwezig is, omdat deze nu verhard is. De Willibrordusweg vormt een verbinding tussen de Willibrordusput en een centrale plek in het Heilooërbos. Deze centrale plek is waarschijnlijk een rondeau. Een overblijfsel uit de Franse tijd. Wat verder opvalt is dat De Dije, nu Het Die, niet meer aan een stuk doorloopt. Het compacte wegenpatroon en de groene zuidzijde veroorzaakt door landgoed Ter Coulster. De Kerkelaan en Bullaan vormen aan de noord- en zuidkant, denkbeeldig, een horizontale grenslijn.

De kaart van 1879 laat een belangrijke toevoeging zien. Namelijk de spoorlijn die in 1867 is aangelegd. De Kennemerstraatweg is nu duidelijk de hoofdweg naar Heiloo en de structuren die de kaart van 1815 kenmerken zijn enigszins vervaagd. De verbinding tussen de Willibrordusput en de centrale plek in het bos is nog aanwezig en de Kerkelaan en Bullaan (nu Breedelaan) vormen nog steeds een denkbeeldige grens aan de noord- en zuidzijde van Heiloo. Bebouwing centreert zich voornamelijk rondom de Witte Kerk, alhoewel er ook enkele bebouwing rondom het station is te vinden. Het wegenpatroon is verder compact.

4

1950 Ongeveer zeventig jaar later t.o.v. de kaart van 1879 is de noord-zuid richting van het wegenpatroon nog goed zichtbaar. Er heeft een grote groei plaatsgevonden. Daar waar de bebouwing van het dorp zich voornamelijk rond de Witte Kerk ontwikkelde is de bebouwing nu gegroeid binnen de denkbeeldige grenzen: Spoorlijn (oosten), Kennemerstraatweg (westen), Bullaan (zuiden), Kerkelaan (noorden) De Kerkelaan en Bullaan zijn nog duidelijk zichtbaar en in het zuiden van Heiloo ontwikkeld het dorp zich voorbij de Bullaan richting het zuiden.

5

1961 De Willibrordusweg is in 1950 nog goed zichtbaar en gaat nog steeds naar dezelfde centrale plek in het Heilooërbos, echter zijn er veel paden vanaf deze centrale plek verdwenen. Aan de zuidzijde komt de Zeeweg duidelijk naar voren, rivier Het Die is verder vervaagd en Ypenstein is nog aanwezig als landgoed.

Ook in 1961 is de noord-zuid richting van het wegenpatroon nog duidelijk zichtbaar. Het belangrijkste is de komst van de autosnelweg A9 dat jaar. De Heerenweg valt verder naar de achtergrond en de Holleweg lijkt meer naar voren te komen. Heiloo breidt zich uit in het noordoosten en ten westen van de spoorlijn. Ypenstein is de Willibrordusstichting geworden en rivier Het Die is verder vervaagd.

1971

1983

1993

1971 kenmerkt zich door uitbreidingen in het noordwesten en het zuidwesten. In de nieuwe wijken vormen sloten en plasjes een belangrijk onderdeel. Voorheen was er geen waterstructuur aanwezig in Heiloo. De Kerkelaan en Kanaalweg (Bullaan) zijn nog zichtbaar. De Kanaalweg wordt steeds meer opgenomen in het dorp. Ten noorden van de Kerkelaan vervaagd de Heerenweg verder. Opvallend is dat structuren uit de kaart van 1815 nog zichtbaar zijn.

Een grote uitbreiding ten westen van het spoor met daarbij een groenstrook langs de rand van Heiloo is wat opvalt als er naar de kaart van 1983 wordt gekeken. Ook is winkelcentrum ‘t Loo terug te zien op de kaart. In 1975 is begonnen met de bouw van winkelcentrum ‘t Loo. Winkelcentrum ‘t Loo brengt een parkeerplaats met zich mee, waardoor de Willibrordusweg vervaagt evenals de Heerenweg. Verder is de noord-zuid richting van het wegenpatroon nog steeds duidelijk aanwezig

In de jaren ‘90 is er een verdere uitbreiding van de woonwijk ten westen van het spoor. Er komt daarnaast steeds meer bebouwing rondom de Willibrordusstichting zodat deze steeds meer opgenomen wordt in Heiloo. De noord-zuid richting van het wegenpatroon blijft verder intact.

6

3. GEOMORFOLOGIE Rondom het dorp Heiloo zijn er drie verschillende soorten landschappen terug te vinden. Het gaat hierbij om het duinlandschap, het veenlandschap en het zeekleilandschap. Deze landschappen zijn gevormd door processen in de natuur en door invloed van de mens. In het plangebied en het dorp Heiloo zijn er zandgronden terug te vinden die duiden op de aanwezige strandwallen. Aan de oost- en westzijde van Heiloo zijn er getijafzettingen terug te vinden die daar liggen door de vroegere invloed van de Noordzee. Aan de oostzijde van Heiloo zijn er ontgonnen veengebieden terug te vinden, dit zijn de resten van moerasbossen. De landschappen worden hieronder beschreven op punten als ontstaanswijze en landgebruik. (Berendsen, 2008)

Veenlandschap In Noord-Holland liggen er nog verschillende laagveengebieden, veel van deze gebieden zijn ontgonnen en dat is ook duidelijk terug te zien in het landschap rondom Heiloo. Deze ontgonnen veengebieden zijn te herkennen aan de vele weiden en de talloze sloten die moeten zorgen voor de afwatering (figuur..), dit omdat de veengebieden van origine erg nat zijn. (Wesselingh, Veenlandschap, z.d.)

figuur : veenlandschap, bron: GoogleMaps

Duinlandschap Langs bijna de gehele kustlijn in Nederland zijn er duinen te vinden (figuur..), zo ook in de buurt van Heiloo. Heiloo is gebouwd op een strandwal; een eeuwenoude afzetting van de zee. Duinen bestaan uit zand dat onder invloed van de zee en de wind is opgeblazen, hierdoor hebben zich heuvels gevormd die bescherming bieden tegen het water. (Wesselingh, Duinlandschap, z.d.)

Zeekleilandschap

figuur : duinlandschap, bron:

Het zeekleilandschap in Nederland ligt in het laagland van noord- en west-Nederland. Het landschap is terug te vinden achter de verschillende duinen en zeedijken die Nederland kent. Het landschap loopt tientallen kilometers landinwaarts. (Wesselingh, Zeekleilandschap, z.d.) Vlakheid en openheid typeren het zeekleilandschap (figuur...). In dit landschap is vaak grootschalige landbouw terug te vinden. Dit komt omdat kleigrond rijk is aan voedingsstoffen en omdat het water vasthoudt. Hierdoor is de opbrengst per hectare veel hoger dan gemiddeld. Tijdens periodes van vloed stroomde het zeewater landinwaarts, sedimentdeeltjes werden meegenomen en vervolgens afgezet op het land toen het weer eb werd. Omdat dit proces eeuwen door bleef gaan vormden zich er dikke slikken van zeeklei. (Wesselingh, Zeekleilandschap, z.d.)

figuur : polderlandschap, bron: GoogleMaps

7

strandwal ge�jafze�ng ontgonnen veen afgegraven duinen plangebied contouren Heiloo

schaal 1:25.000 8

4. LANDGEBRUIK In de regio Heiloo zijn er verschillende typen landgebruik terug te vinden die toe te wijzen zijn aan de verschillende bodemsoorten.

Grasland Er is veel grasland aanwezig, dit is vaak terug te vinden op plekken waar er in het verleden veen is ontgonnen. Grasland is vaak de enige toe te passen vorm van landgebruik in deze vochtige gebieden (figuur...).

figuur : grasland binnen het veenlandschap, bron:

Bebost gebied Ten noorden van Heiloo ligt een bosgebied genaamd het ‘Heilooërsbos’. Dit beukenbos ligt juist op een hoger gelegen oude strandwal (zie geomorfologie) omdat deze soort goed gedijd op zandgrond. Verder zijn er ten zuiden van het plangebied nog twee beboste gebieden terug te vinden; het Gemeentebos en landgoed Ter Coulster.

Bloembollenteelt Aan de westzijde van Heiloo zijn er grote stukken land in gebruik voor de bollenteelt. Deze vorm van akkerbouw is juist hier terug te vinden omdat de kalkrijke grond (zie geomorfologie) daar uitermate geschikt voor is.

Bebouwd gebied Het dorp Heiloo bestaat uit een groot bebouwd gebied. In het dorp is er sprake van laagbouw; er zijn maximaal drie bouwlagen in het plangebied. De bebouwingsdichtheid is verder normaal voor een dorp met circa 25.000 inwoners. Rondom Heiloo liggen de steden Alkmaar en Castricum. Verder liggen in de regio de dorpjes Limmen en Egmond.

Waarnemingen & conclusies • • •

figuur : het Gemeentebos te Heiloo, bron: (de Boer, 2019)

Vlakbij het plangebied liggen drie beboste gebieden. Er is geen groenconnectie aanwezig tussen deze gebieden terwijl ze slechts op 200 meter afstand liggen. De aanwezige laanstructuren worden veelal onderbroken. Het projectgebied wordt omringt door bebouwd gebied.

figuur : bloembollenteelt zorgt voor kleur in het landschap, bron:

9

grasland bebost gebied bloembollenteelt bebouwd gebied plangebied oude strandwal

schaal 1:25.000 10

5. WATERSTRUCTUUR Rondom het dorp Heiloo is er een grote verscheidenheid aan waterstructuren terug te vinden. Op grote schaal ligt het dorp slechts enkele kilometers van de Noordzee verwijderd. Wanneer er verder wordt ingezoomd wordt duidelijk dat er aan de oost- en westzijde van Heiloo verschillende waterstructuren liggen. Het betreft hierbij een netwerk van sloten in een ingepolderd gebied (figuur….). Verder is er aan de noordoostzijde van Heiloo een ontgonnen veengebied te vinden, dit gebied typeert zich door de karakteristieke waterstructuur (figuur…). Ook in het dorp zelf is er een waterstructuur aanwezig, deze bevindt zich aan de oost- en westzijde op lager gelegen gebied. Dit stedelijk watersysteem sluit aan op het watersysteem van het omliggende landschap. In het plangebied zelf is geen waterstructuur terug te vinden, dit komt omdat het plangebied hoger gelegen is op een strandwal.

Waarnemingen & conclusies • • •

Geen waterstructuur aanwezig in het plangebied. Geen waterstructuur aanbrengen in het plangebied vanwege hogere ligging t.o.v. omgeving. Door hoge ligging geen waterproblematiek.

figuur : polder waterstructuur

11

figuur : stedelijke waterstructuur

figuur : stedelijke waterstructuur in Heiloo, bron:

figuur : veen waterstructuur

water heiloo plangebied oude strandwal

schaal 1:25.000

12

6. INFRASTRUCTUUR

Provinciaal

6.1 Auto- en treinverkeer

cs

Provinciaal

Op provinciaal niveau valt waar te nemen dat snelweg A9 en de provinciale wegen N9 en N203 de belangrijkste ontsluitingswegen zijn vanuit het dorp Heiloo.

Regionaal

Wanneer verder wordt ingezoomd op het dorp valt op dat de Kennemerstraatweg de belangrijkste weg is van het dorp Heiloo. Deze weg vormt de noord-zuid as door het dorp, sluit aan de op de provinciale wegen en loopt tevens door het plangebied. Iedereen die vanaf de snelweg A9 naar Heiloo komt moet over deze Kennemerstraatweg. Verder vormt de Zeeweg/ Kanaalweg de belangrijkste oost-west as van het dorp.

cs

Treinverkeer Heiloo heeft een station (figuur..) hierdoor is er een goede connectie met steden als Amsterdam, Alkmaar en Castricum. Dit station is gelegen op 15 minuten loopafstand van winkelcentrum ‘t Loo. In het dorp zijn er vier spoorwegovergangen te vinden die gunstig liggen t.o.v. het plangebied. Deze is hierdoor ook makkelijk te bereiken vanuit west Heiloo dat aan de andere kant van het spoor ligt.

snelweg A9 kennemerstraatweg belangrijke ontslui�ng

Waarnemingen & conclusies •

•

13

Snelweg A9 en de Kennemerstraatweg zijn de belangrijkste toegangswegen voor Heiloo. Deze wegen leiden dagelijks een groot aantal potentiële bezoekers langs het projectgebied. De verleiding om het gebied te bezoeken ontbreekt momenteel. Het treinstation zorgt voor een goede connectie met de omliggende steden. De connectie tussen het station en het dorpshart verbeteren kan een positieve invloed hebben op het aantal bezoekers.

schaal 1:100.000

spoor cs

sta�on plangebied stedelijk gebied noordzee belangrijkste toegangsweg

figuur : station Heiloo, bron: (de Boer, 2019)

Regionaal

Belangrijkste toegangsweg

schaal 1:50.000 cs

snelweg A9 kennemerstraatweg belangrijke ontslui�ng spoor cs

sta�on plangebied stedelijk gebied noordzee

schaal 1:25.000

belangrijkste toegangsweg 14

Lokaal Op dit schaalniveau vormt de Kennemerstraatweg de belangrijkste ontsluiting vanuit het centrum. Verder valt het op dat er verschillende eenrichtingswegen zijn die de infrastructuur moeten sturen. De Kerkelaan gelegen aan de noordzijde van het centrum wordt daarnaast veel gebruikt als ontsluitingsweg vanuit het centrum en vanuit noordwest Heiloo.

Waarnemingen & conclusies • • • • • • •

Het grootste deel van de mensen die Heiloo via de snelweg binnenkomen zal over de Kennemerstraatweg langs het plangebied rijden. De Kennemerstraatweg vormt de belangrijkste noordzuid-as in het dorp en legt verder de verbinding met Alkmaar, Castricum en Limmen. Autoverkeer over de Raadhuisweg en de Heerenweg vormt een afscheiding tussen de Witte Kerk en de rest van het centrumgebied (figuur..). De Raadhuisweg en de Heerenweg worden gebruikt als parkeerroute. Autoverkeer op ’t Looplein zorgt voor gevaarlijke situaties en onprettige verblijfsmogelijkheden voor voetgangers en fietsers. Eenrichtingswegen in het plangebied kunnen mogelijk beter worden ingericht. Entrees zijn onaantrekkelijk en soms onduidelijk.

figuur : Kennemerstraatweg , bron: (de Boer, 2019)

Auto knelpunten • • • • • • •

De routing in het plangebied is verre van optimaal. Geen bewegwijzering vanaf Kennemerstraatweg. De weg rondom de Witte Kerk wordt veel gebruikt, het verkeer kan beter worden omgeleid. Autoverkeer op het raadhuisplein wordt gestuurd via eenrichtingsverkeer, maar dit gebeurt in de verkeerde richting. Er is geen parkeerroute aanwezig, dit terwijl het centrum veel wordt bezocht per auto. Autoverkeer op de parkeerplaats bij de Beun moet uitkijken voor passerende voetgangers en fietsers op het diagonale pad. Een betere algemene infrastructuur kan zorgen voor een hoger bezoekersaantal.

figuur : entree Raadhuisweg, bron: (de Boer, 2019)

Autovrij/autoluw • • • • 15

Een autovrije zone op ’t Looplein zorgt voor meer veiligheid, meer aantrekkelijkheid en dus meer levendigheid. Een autoluwe zone rondom de Witte Kerk zorgt voor meer veiligheid, meer aantrekkelijkheid, meer betrokkenheid van de Witte Kerk en dus meer levendigheid. Een autoluwe zone rondom de Witte Kerk biedt kansen voor verplaatsing van de markt. Een autoluwe zone rondom de Witte Kerk biedt kansen voor een betere connectie van deze kerk met de rest van het figuur : Kerkelaan, bron: (de Boer, 2019) gebied.

ongewenst/onveilig

Auto knelpunten

ongewenst eenrich�ng onveilig parkeerplaats

figuur : autoverkeer op ‘t Looplein , bron: (de Boer, 2019)

figuur : autoverkeer op Heerenweg vormt afscheiding tussen Witte Kerk en centrum, bron: (de Boer, 2019)

kennemerstraatweg

Lokaal wegenpatroon

autovrij autovrij/ autoluw

schaal 1:5000

Autovrij/ autoluw

ontslui�ngsweg eenrich�ng

kennemerstraatweg kerkelaan ontslui�ngsweg eenrich�ng secundair schaal 1:5000

schaal 1:5000 16

6.2 Parkeren In het plangebied zijn er drie grote parkeerplaatsen terug te vinden. De eerste is te vinden tussen ’t Loo en de Beun, verder ligt er een grote parkeerplaats bij het gemeentehuis aan het Raadhuisplein en een aan de achterzijde van het winkelcentrum aan de Willibrordusweg. Overige parkeerplaatsen zijn versnipperd over het centrumgebied, er is geen duidelijke parkeerroute aanwezig. De omgeving telt zo’n 456 parkeerplaatsen

Waarnemingen & conclusies • • • • • • • •

Er is geen duidelijke parkeerroute Er is een groot aantal parkeerplaatsen op korte afstand van het winkelcentrum. Uitbreiding van het aantal parkeerplaatsens is mogelijk Parkeerplaatsen liggen versnipperd over het gehele plangebied Het diagonale fiets- en wandelpad dat loopt over de parkeerplaats bij de Beun zorgt voor onveilige situaties Parkeren kan beter worden gereduceerd naar een aantal grote parkeerplaatsen Bereikbaarheid van de parkeerplaatsen kan worden verbeterd d.m.v. een parkeerroute Deze parkeerroute zorgt voor meer duidelijkheid, veiligheid en een betere routing in het plangebied

figuur : parkeerplaats Raahuisplein, bron: (de Boer, 2019)

17

figuur : parkeerplaats de Beun, bron: (de Boer, 2019)

figuur : parkeerplaats Raadhuisplein, bron: (de Boer, 2019)

figuur : parkeren bij Herberg Jan, bron: (de Boer, 2019)

Parkeren

Parkeren reduceren pp

11

1 6x 38 p inv p alid e

62 p

pp

14

pp

7 pp

p

27 p

p

65

schaal 1:5000

pp

12

Parkeerroute

pp

14

12

p

7p

7 2x 7 pp 2x inva ele lid ktr e isc h

pp

parkeerplaats kennemerstraatweg parkeerroute schaal 1:2500

schaal 1:5000 18

6.3 Fietsverkeer Regionaal Een regionale fietsroute verbindt Alkmaar met het dorp Heiloo. Deze fietsroute loopt ten westen van het plangebied en sluit via het Heilooërsbos aan op de Holleweg. Vervolgens loopt de route langs het treinstation van Heiloo. De huidige fietsroute verleidt de bezoeker niet om het plangebied te betreden, dit terwijl de route slecht enkele meters van het plangebied is verwijderd.

Lokaal Op lokaal niveau is er een fietsinfrastructuur aanwezig. De fietspaden over de Holleweg, Willibrordusweg, Kennemerstraatweg, Raadhuisweg en de Heerenweg vormen de belangrijkste toegangswegen tot het plangebied. Verder vormt het fietspad dat diagonaal over de parkeerplaats loopt de ontsluiting/ toegang van winkelcentrum ’t Loo. De Holleweg is de enige weg die speciaal is ingericht voor fietsers en maakt daarnaast deel uit van de regionale fietsroute (figuur..), echter mist er een goede connectie tussen deze route en het plangebied.

figuur: regionale fietsroute op de Holleweg, bron: (de Boer, 2019)

Waarnemingen & conclusies • • • • •

De regionale fietsroute loopt langs het projectgebied. Potentiële bezoekers missen hierdoor diverse horeca en historische bebouwing zoals de Witte Kerk. Slechte connectie regionale fietsroute tussen Heilooërbos en Heiloo. Het betrekken van de regionale fietsroute bij het dorpshart kan het aantal (regionale)bezoekers verhogen. Het diagonale fiets- en wandelpad op parkeerplaats bij de Beun zorgt voor een onveilige en onprettige situatie voor fietsers (figuur..). Plangebied onaantrekkelijk voor fietsers. Er zijn veel hoogteverschillen en de rijweg wordt meestal gedeeld met rijvoertuigen. Onaantrekkelijke entrees voor fietsers.

figuur : diagonaal fiets- en wandelpad bij de Beun, bron: (de Boer, 2019)

19

Regionale fietsroute

Lokaal fietsverkeer

fietspad gescheiden van de weg fietspad op de weg regionale fietsroute

schaal 1:2500 20

Veel gebruikte fietsroutes

Slechte connectie plangebied met fietsroute

schaal 1:5000 fietspad veel gebruikt

schaal 1:5000 regionale fietsroute heiloo plangebied

21

Verbeteren connectie plangebied met fietsroute

Fietsentreezones aansluiten op druk bezochte plaatsen

schaal 1:5000 regionale fietsroute schaal 1:2500

connec�e plangebied

zoekgebied fietsenstalling/ -entree

Reduceren fietsenstallingen 22

6.4 Fietsenstallingen In het plangebied zijn er een grote hoeveelheid fietsenstallingen te vinden. De stallingen zijn veelal versnipperd geplaatst rondom winkelcentrum ’t Loo en op ’t Looplein. Verder zijn er nog fietsenstallingen bij theater de Beun, het gemeentehuis en bij de populaire horecavoorzieningen.

Waarnemingen & conclusies • • • • • • •

Er zijn veel fietsenstallingen aanwezig in het centrumgebied, maar deze zijn niet altijd goed gesitueerd. Fietsenstallingen zijn verspreidt over het gehele plangebied maar bevinden zich vooral rondom ’t Loo en op ’t Looplein (figuur..). De fietsenstalling aan de Raadhuisweg zorgt voor een belemmering van het wandelpad. De fietsenstalling aan de Raadhuisweg geeft een onaantrekkelijk beeld bij de hoofdentree van het centrumgebied. Er is geen eenduidige soort fietsenstalling die wordt gebruikt. Duidelijke fietsentrees met (overkapte) stallingen kunnen zorgen voor meer bezoekers. Fietsparkeren kan worden gereduceerd in een aantal gebieden, dit zorgt voor een rustiger straatbeeld.

figuur: fietsparkeren op ‘t Looplein, bron: (de Boer, 2019)

figuur fietsparkeren aan de Raadhuisweg, bron: (de Boer, 2019)

23

Fietsenstallingen

Knelpunten

fietspad gescheiden van de weg fietspad op de weg regionale fietsroute

schaal 1:5000

fietsenstalling knelpunten fietsenstalling

schaal 1:2000 24

6.5 Wandelverkeer Rondom winkelcentrum ’t Loo ligt er een groot voetgangersgebied dat zich uitstrekt tot op ’t Looplein. Dit plein is ingericht als woonerf maar wat opvalt is dat er hard wordt gereden door auto’s, dit zorgt voor onveilige en onprettige situaties. Verder is waar te nemen dat op veel plekken geen voetpad aanwezig is (rondom de Witte Kerk en op delen van de Heerenweg) en dat de voetpaden die er wel liggen vaak onhandig ingericht zijn door de aanwezigheid van obstakels (fietsenstallingen en bomen).

Waarnemingen & conclusies • • • •

Veel gebruikte voetpaden

• • • • •

De voetgangerszone op ’t Looplein is onveilig vanwege hard rijdend autoverkeer, dit terwijl die juist veel wordt gebruikt. ’t Looplein, het gebied oostelijk van ‘t Loo en het gebied rondom de Witte Kerk bieden kansen voor een aantrekkelijke voetgangerszone, zeker wanneer dit gebied autovrij/ autoluw wordt. Gebieden met veel wandelverkeer zijn weinig aantrekkelijk (Looplein). Slechte connectie met de Witte Kerk doordat de Raadhuisweg wordt gebruikt als doorgaande autoweg. Het profiel van de weg nodigt hier toe uit. Het gebied rondom de Witte Kerk wordt weinig gebruikt door wandelaars, simpelweg omdat hier geen structuur voor aanwezig is, terwijl hier juist kansen liggen. Het diagonale fiets- en wandelpad bij de Beun is onveilig en onprettig vanwege autoverkeer. Geen goede connectie tussen de Beun en de rest van het centrum. Onaantrekkelijke voetpaden door obstakels. Connecties tussen parkeerplaatsen en wandelzone vergroten de kans op meer bezoekers. Wanneer mensen veilig en prettig kunnen wandelen, is de kans groot dat er meer bezoekers komen.

25

schaal 1:5000

Onaantrekkelijke voetpaden

•

figuur : , bron:

figuur : , bron:

onaantrekkelijk voetpad voetpad veel gebruikt intern voetpad

schaal 1:5000

Wandelverkeer

voetgangerszone

Kans op aantrekkelijk

trotoir geen trotoir aanwezig intern voetpad autoverkeer

kans op aantrekkelijk

Zoekgebied voetgangerszone

schaal 1:5000 schaal 1:2500

zoekgebied voetgangerszone

26

6.6 Connectie met stationsgebied Heiloo kent nog een tweede centrum. Uit interviews en het online platform blijkt dat voor velen het stationscentrum het centrum van Heiloo is. Dit komt door de aantrekkelijk en overzichtelijk ingerichte openbare ruimte, diverse winkeltjes, horeca en de levendigheid door het aanwezige treinstation. Veel potentiële bezoekers van dit gebied kunnen worden gelokt naar het dorpshart rondom de Witte Kerk. Zo kan Heiloo ook potentiële bezoekers van buiten het dorp aan gaan trekken. Dit hoofdstuk onderzoekt de huidige connectie tussen de twee centrumgebieden.

figuur : oversteekpunt route Holleweg, bron: (de Boer, 2019)

Route Holleweg figuur : stationsgebied, bron: (de Boer, 2019)

Wanneer men het station verlaat is er geen bebording aanwezig die de bezoekers richting het dorpshart van Heiloo bij de Witte Kerk stuurt. Wanneer men kiest voor de kortste route nemen zij de eerste afslag links. Aan het einde van deze weg is er een smalle doorgang waarna een aantal meter naar links wordt uitgeweken om het zebrapad te bereiken. Na het oversteken van de Zeeweg komen de bezoekers op de Holleweg. Dit is tevens de weg van de provinciale fietsroute. Een aantrekkelijke wandelroute waar fietsers en wandelaar de voornaamste gebruiker zijn.Dit komt omdat er een smalle rijweg aanwezig is die voornamelijk gebruikt wordt door lokale bewoners. De Holleweg kenmerkt zich door fraaie, klassieke bebouwing aan beide zijden afgewisseld met groen. Wanneer men het winkelcentrum nadert zijn er een tweetal entrees mogelijk waar de bezoeker het projectgebied kunnen betreden. De eerste zoals te zien in figuur..... is een onaantrekkelijk smal pad langs een prullenbak. De tweede ingang is een stuk overzichtelijker, de entree is ruimer. Ook is de aanwezige beplanting verlaagd. Aan de andere zijde is een van de grote parkeerplaatsen te vinden. Wat deze entree onaantrekkelijk maakt is het zicht op de achterzijde van winkelcentrum ‘t Loo. Vervolgens kan de keuze worden gemaakt om rechts- of linksom van ’t Loo het winkelgebied te betreden.

27

figuur : stationsgebied, bron: (de Boer, 2019)

figuur : connectie via Holleweg, bron: (de Boer, 2019)

figuur : onduidelijke entree Holleweg, bron: (de Boer, 2019)

figuur : onduidelijke en onaantrekkelijke entree Holleweg, bron: (de Boer, 2019)

cs

sta�on

Connectie stationsgebied

Heerenweg De alternatieve route wordt beter aangegeven. Wanneer via de doorgaande route het station wordt verlaten staat er op de rotonde bebording. Hier wordt het gemeentehuis, winkelcentrum ’t Loo, theater de Beun en het inmiddels opgeheven ‘open huis’ aangeven. Vervolgens stuurt deze bebording naar de Heerenweg. Deze weg is drukker dan de Holleweg maar niet zo druk als de Kennemerstraatweg. Enkel wanneer ’t Looplein wordt genaderd neemt de drukte toe. De route loopt over een smal pad dat aan het Gemeentebos gelegen is. Het grote voordeel van deze route is de zichtlijn op de Witte Kerk.

Heerenweg Holleweg plangebied

Waarnemingen & conclusies • • • •

Aantrekkelijke entree tot het centrum ontbreekt. Aantrekkelijke en veilige routes met veel groen. Bewegwijzering vanaf station ontbreekt (de Witte Kerk & centrum). Oversteekpunt vanaf station richting Holleweg sluit niet lekker aan.

cs

schaal 1:15000

figuur : start route Heerenweg, bron: (de Boer, 2019)

figuur : connectie via Heerenweg, bron: (de Boer, 2019)

figuur : aantrekkelijke route langs Gemeentebos, bron: (de Boer, 2019)

figuur : entree plangebied Heerenweg, bron: (de Boer, 2019)

28

7. GROENSTRUCTUUR Heiloo is aan de noordwestzijde omsloten met een groenstructuur (zie landgebruik), deze structuur zorgt voor een afscheiding tussen dorp en platteland. Aan de noordzijde van Heiloo op hoger gelegen gebied ligt het Heilooërbos, deze zorgt voor een afscheiding tussen Alkmaar en Heiloo en ligt al ruim 150 jaar op deze plek. Het Heilooërbos is waardevol omdat het een stuk natuur is dat vlak bij het centrum ligt. Wanneer verder wordt ingezoomd op het plangebied valt waar te nemen dat er veel bomen staan in het centrum van Heiloo. Deze bomenstructuur bevindt zich vooral rondom de Witte Kerk en op de twee grote parkeerplaatsen. In en rondom het plangebied staan een aantal monumentale bomen van soms honderden jaren oud. Verder zijn er rondom het plangebied nog een aantal laanstructuren terug te vinden die de infrastructuur moet begeleiden. Wat opvalt is dat er op de Kennemerstraatweg bij binnenkomst in de centrumzone verder geen duidelijke laanstructuur aanwezig is.

figuur : bomenlaan Heerenweg, bron: (de Boer, 2019)

Daarnaast valt op dat er weinig onderbeplanting is en juist veel gazon, dit gazon is vooral rondom de Witte Kerk gesitueerd. De onderbeplanting die er wel staat, is weinig divers en vaak slecht onderhouden. Deze bestaat voornamelijk uit bodembedekkende heesters van maar een soort per plantvak. Daarnaast is er op enkele plaatsen een haagstructuur aanwezig. Bij het parkeerterrein tussen ’t Loo en de Beun begeleid deze haagstructuur het fietsen wandelpad. Verder is er een haagstructuur die de Kennemerstraatweg begeleidt en is er een extra haag tussen de Kennemerstraatweg en het terrein van de Witte Kerk, deze haagstructuren leggen de focus op het Raadhuis.

figuur : gazon rondom de Witte Kerk , bron: (de Boer, 2019)

29

figuur : kleurrijke onderbeplanting, bron: (de Boer, 2019)

figuur : slecht onderhouden bomen, bron: (de Boer, 2019)

figuur : monumentale bomen rondom de Witte kerk, bron: (de Boer, 2019)

figuur : bomenrand rondom de Witte kerk, bron: (de Boer, 2019)

Groenstructuur

boom gras haag bosplantsoen kleurrijke beplan�ng

schaal 1:2500 30

Groene gebieden

waardevolle bomen groene gebieden

Weinig groen

schaal 1:5000

waardevolle borders

Groene gebieden

Te weinig groen

•

•

• • • • • • •

31

te weinig groen

In en direct grenzend aan het plangebied zijn er een aantal groene gebieden. De groene gebieden bestaan voornamelijk uit een volwassen boomstructuur. Rondom de Witte Kerk bestaat deze groenstructuur uit bomen, Rododendrons en gazon. Het aanwezige groen in het plangebied kan worden opgedeeld in drie hoofdstructuren: • Boomstructuur rondom de Witte Kerk. • Boomstructuur op de parkeerplaats bij het gemeentehuis. • Boomstructuur op de parkeerplaats tussen de Beun en ’t Loo In het centrumgebied mist een totale groenstructuur die de verschillende gebieden met elkaar verbindt.

• •

schaal 1:5000

Wat opvalt is dat er vooral rondom ’t Loo en op het Looplein weinig groen aanwezig is. Er is genoeg ruimte voor het toevoegen van beplanting. Het toevoegen van groen kan zorgen voor meer kleinschaligheid.

Laanbeplanting

Waardevol groen

waardevolle bomen waardevolle bomen laanstructuren

schaal 1:5000

waardevolle borders

waardevolle borders

Laanstructuren

Waardevol groen

•

•

• • • • • •

In en rondom het plangebied zijn er diverse laanstructuren terug te vinden Deze structuren begeleiden voornamelijk de infrastructuur. De halve cirkelvormige laanstructuur op ’t Looplein zorgt ervoor dat de gevels slecht zichtbaar zijn, daarnaast maakt het de ruimte kleiner en verminderd het de lichtinval op de gevels. De laanstructuur op de Heerenweg zorgt voor een fysieke afscheiding tussen ’t Loo en de Witte Kerk en vormt daarnaast een barrière voetgangers. De laanstructuur aan de noordzijde op de Heerenweg is waardevol vanwege haar wolwassen status en begeleiding van de wegstructuur. De jonge laanstructuur aan de Dokterslaan vormt een goede begeleiding ter entree van de centrumzone. De laanstructuur aan de Kennemerstraatweg is volwassen en daarom waardevol, enkel wordt deze niet doorgezet tot in het plangebied. De laanstructuur aan de Kennemerstraatweg kan een basis vormen voor de entree van het centrumgebied.

• • • • •

schaal 1:5000

Er zijn verschillende monumentale bomen terug te vinden in het plangebied. Daarnaast staan er meerdere volwassen bomen die ook waardevol zijn. Waardevolle onderbeplanting is terug te vinden in de borders rondom de rotonde. Rondom de Witte Kerk staan er meerdere monumentale bomen die passen in de context van het kerkterrein. Verschillende volwassen, solitaire bomen vormen een goede basis voor het uitwerken van het groenplan. Waardevolle laanstructuur aan de Heerenweg en Kennemerstraatweg kunnen worden doorgezet in het plangebied.

32

Beplantingsmassa Witte Kerk

groen rondom wi�e kerk

groen rondom wi�e kerk

verbinding

verbinding

blokkade

schaal 1:5000

blokkade

Beplantingsmassa rondom de Witte Kerk

Beplantingsmassa Witte Kerk onderbreken

•

•

• • •

33

Beplantingsmassa Witte Kerk onderbreken

De beplantingsmassa rondom de Witte Kerk zorgt voor een grote kwaliteit door een groot groengebied midden in het centrum. De beplantingsmassa blokkeert het zicht op de Witte Kerk gedeeltelijk. De beplantingsmassa zorgt ervoor dat er vanuit elke hoek een ander aanzicht is, dit brengt kwaliteiten mee. Het gebied rondom de Witte Kerk is een ruimte die nauwelijks wordt gebruikt of betrokken bij het centrum, dit heeft waarschijnlijk deels te maken met de beplantingsmassa.

• • •

schaal 1:5000

Het weghalen van beplanting op tactische plaatsen kan zorgen voor een grotere diversiteit in aanzichten en dus meer kwaliteit. Het weghalen van bepaalde beplanting kan zorgen voor meer zicht op de kerk en dus meer betrekking in het centrum. Het verwijderen van een boom kan de zichtlijn die over ‘t Looplein loopt versterken. Er zit een groot verschil tussen de connectie met de Witte Kerk in de zomertijd en wintertijd

Connectie met omgeving ontbreekt

Connectie met omgeving

Waardevol groen doortrekken

grasland bebost gebied groenconnec�e bebouwd gebied plangebied

waardevolle bomen waardevolle borders connec�e bomen connec�e borders

schaal 1:25.000

schaal 1:25.000

schaal 1:5000

Connectie met omgeving ontbreekt

Connectie met omgeving

Doortrekken waardevol groen

•

•

•

•

•

Verschillende groene gebieden, maar geen connectie tussen deze gebieden. De connectie met omliggende groene gebieden zoals het Heilooërsbos, landgoed Ter Coulster en Gemeentebos Heiloo ontbreekt. Afwezigheid van duidelijke groenstructuur zorgt voor een minder aantrekkelijk centrum

• •

Groene gebieden zoals het Heilooërbos, Gemeentebos en landgoed Ter Coulster kunnen met elkaar worden verbonden. Verbinding van deze groen gebieden kan zorgen voor een aantrekkelijker gebied en meer structuur. Verbinding van deze groenstructuren zorgt ervoor dat het dorpshart van Heiloo het middelpunt vormt tussen deze gebieden.

• •

Doortrekken van waardevol groen door het gehele plangebied zorgt voor meer kleur en biodiversiteit. Doortrekken van waardevol groen zorgt voor een aantrekkelijke uitstraling en dus voor meer bezoekers. Het vergroenen van het centrumgebied kan zorgen voor een levendig dorpshart.

34

8. RUIMTELIJKE OPBOUW In het plangebied zijn er verschillende ruimtes terug te vinden die zijn opgedeeld door bebouwing en bomen. De belangrijkste ruimtes zijn ’t Looplein, het Raadhuisplein, het terrein rondom de Witte Kerk en de ruimte op de parkeerplaats bij de Beun. Een andere grote ruimte bevindt zich rondom de rotonde op de Kennemerstraatweg. Wat opvalt is dat er weinig kleinschaligheid is in het plangebied.

Waarnemingen & conclusies • • • •

De grote ruimte op ’t Looplein zorgt dat de gezelligheid en kleinschaligheid van een dorpskern ontbreekt. Het terrein rondom de Witte Kerk is afgesloten door bomen en wordt weinig betrokken. De rotonde bij op de Kennemerstraatweg biedt kansen voor een grote aantrekkelijke entreeruimte. Een goede verbinding tussen de verschillende ruimtes ontbreekt.

figuur: ruimte rondom de Witte Kerk , bron: (de Boer, 2019)

figuur: grote ruimte op ‘t Looplein, bron: (de Boer, 2019)

figuur: entreeruimte aan de Kennemerstraatweg, bron: (de Boer, 2019)

35

figuur: ruimte op het parkeerterrein bij theater de Beun, bron: (de Boer, 2019)

figuur: ruimte op het Raadhuisplein, bron: (de Boer, 2019)

Massa-ruimte

Ruimtelijke analyse

schaal 1:5000

massa bebouwing massa bomen ruimte

schaal 1:2000 36

9. FUNCTIES 9.1 Voorzieningen Binnen het centrumgebied vindt voornamelijk detailhandel plaats. Dit zien we terug in de winkels langs ‘t Looplein en in winkelcentrum ‘t Loo. De winkels zetten zich voort langs de Raadhuisweg en langs de Kennemerstraatweg. Horecafuncties zijn voornamelijk te vinden langs de Kennemerstraatweg en aan de Raadhuisweg ten noorden van de Witte Kerk. Theater de Beun, de Witte Kerk en het Raadhuis hebben allen een afwijkende functie zoals: bijeenkomst, kantoor en landmark. Rondom het centrumgebied zijn voornamelijk woonhuizen te vinden en er staat een enkele woning aan het Looplein.

Waarnemingen & Conclusies • • •

Het centrumgebied van Heiloo brengt betrekkelijk weinig verschillende functies met zich mee. Hier kan op worden ingespeeld door een aantrekkelijke buitenruimte te creëren waardoor meer horecagelegenheden naar het centrumgebied komen. Dit kan zorgen voor meer levendigheid.

figuur: theater de Beun, bron: (de Boer, 2019)

37

figuur: het raadhuis, bron: (de Boer, 2019)

figuur: winkelcentrum ‘t Loo, bron: (de Boer, 2019)

Bijeenkomst Kantoor Wonen Gezondheidszorg Winkel Overig Landmarks

Leegstaand Horeca

niet op schaal 38

9.2 Landmarks In het plangebied zijn er verschillende landmarks terug te vinden zoals; de Witte Kerk, winkelcentrum ’t Loo, theater de Beun, de waterput en het Raadhuis. Deze gebouwen zijn toegewezen als landmark omdat ze positief opvallend zijn of een belangrijke rol vervullen in het centrum.

Waarnemingen & conclusies • • • •

Landmarks als de Witte Kerk en het Raadhuis bieden kansen qua architectuur maar worden te weinig geaccentueerd. Er is te weinig connectie tussen de verschillende Landmarks. De waterput is vrijwel niet aanwezig. De Witte Kerk wordt gezien als de parel van Heiloo, maar deze wordt nauwelijks betrokken bij het centrum (vooral wanneer de bomen in het blad staan). Dit terwijl de kerk centraal in het plangebied ligt.

figuur : theater de Beun, bron:

figuur : de Witte Kerk, bron: (de Boer, 2019)

figuur : de waterput, bron: (de Boer, 2019)

39

figuur : het raadhuis, bron: (de Boer, 2019)

figuur : winkelhof ‘t Loo , bron: (de Boer, 2019)

Landmarks

Witte Kerk middelpunt

schaal 1:5000 landmark geveloriënta�e rich�ng kerk zichtlijnen

schaal 1:2000 40

10. MATERIALISATIE 10.1 Verhardingsmaterialen In het centrumgebied van Heiloo zijn veel traditionele verhardingsmaterialen te vinden, zoals kasseien ‘kinderkopjes’ en gebakken klinkers. Onderscheidt tussen straat, goot en trottoir is te vinden in de verschillende bestratingspatronen. Dit komt vooral naar voren op ‘t Looplein (zie afbeelding 7). Het plein heeft een gridpatroon, met daarin twee halve cirkels. De vakken van het grid zijn ingevuld met bruine dikformaat klinkers. Deze zijn in een keperverband voor de rijbaan gelegd, halfsteensverband voor de fietspaden en in een elleboogverband in de loopgebieden. Tussen de rijbaan en de fietspaden ligt een dubbele strook gele klinkers, waalformaat, in een halfsteensverband. Een thema dat ook op andere plaatsen terugkomt. Op ‘t Looplein zijn halve cirkels te vinden welke gevuld zijn met dezelfde gele klinkers in waalformaat als hiervoor beschreven. In afbeelding 4 is de aansluiting van de halve cirkels te zien op andere bestratingsmaterialen. Aan de oostzijde van ‘t Looplein wordt de halve cirkel extra benadrukt door een brede rand van kasseien (zie afbeelding 3) waarin platanen geplant zijn. De straten zijn een combinatie van geel/bruine klinkers in keperverband voor de rijbanen met rode klinkers voor de fietspaden in een horizontaal halfsteensverband.

Rondom de Witte Kerk zijn er gele klinkers te vinden in een formaat dat dicht bij het Rijnformaat staat (zie afbeelding 6). Op de parkeerplaats tussen theater de Beun en winkelcentrum ‘t Loo zijn op de rijbanen dikformaat klinkers in keperverband terug te vinden. Het gedeelde fiets- en wandelpad wat diagonaal over de parkeerplaats loopt bestaat uit gebakken klinkers in halfsteensverband voor voetgangers. Het fietsgedeelte bestaat uit zwarte betontegels met een grove structuur in halfsteensverband (zie afbeelding 5). Tussen het fietsen wandelpad ligt een verticale dubbele rij van gele, gebakken klinkers. De zwarte betontegels zijn verder terug te vinden als aanduiding voor de parkeervakken. Niet alleen op het parkeerterrein tussen theater de Beun en winkelcentrum ‘t Loo maar ook op het Raadhuisplein. Het Raadhuisplein heeft verder betonkeiklinkers op de rijbanen (zie afbeelding 8). Net buiten het centrumgebied van Heiloo is er een duidelijke verandering in materiaalkeuze. De traditionele verhardingsmaterialen veranderen daar in modernere materialen, zoals asfalt en 30x30 betontegels (zie afbeelding 1).

Waarnemingen & conclusies • • •

41

Veel traditionele bestratingsmaterialen in het centrumgebied met rood/bruin en geel als hoofdkleuren. Deze bestratingsmaterialen terug laten komen en de moderne bestratingsmaterialen minimaliseren. ‘t Looplein is een mengelmoes aan verschillende bestratingsmaterialen. Meer eenduidigheid kan voor meer rust zorgen

of

ink elh

W

oo

‘t L

5

1

3 2 6

7

4

8 42

10.2 Fietsenstallingen In het centrum van Heiloo staan er veel fietsenstallingen verspreidt over het gehele centrum. Naast de grote heoveelheid is er ook een grote diversiteit aan materialen en kleuren. Op ‘t Looplein staan drie verschillende soorten fietsenstallingen. De meest voorkomende zijn de zwarte klassiek ogende fietsenstallingen, waar de fietsen in een lage een hoge positie gestald kunnen worden (zie afb. 3). Een overkapte variant is te vinden aan de oostzijde van winkelcentrum ‘ t Loo (zie afb. 1). Daarnaast zijn er op ‘t Looplein twee type fietsenstallingen in een lichtgroene kleur te vinden. Een in een rijopstelling (zie afb. 2) en een rondom de kastanjeboom (zie afb. 5). Aan de noordzijde zijn er stalen fietsaanleunbeugels geplaatst (zie afb. 4). Fietsaanleunbeugels zijn ook terug te vinden aan de rand van de Witte Kerk, echter zijn deze van hout (zie afb. 6).

Waarnemingen & conclusies • • •

43

Geen eenheid en een overvloed aan fietsenstallingen. Meer eenheid in fietsenstallingen zorgt voor meer rust. terugbrengen tot wat nodig is en situering op logische locaties.

4

5 3

2

6

1

Fietsenstalling

Reeks

Hoogteverschil

Kennemerstraatweg

Loze Ruimte

1

Reeksnummer

1:2000

Reeks/ Kennemerstraatweg 1

Reeksnummer

44

10.3 Meubilair Het meubilair in het centrumgebied van Heiloo is uitgevoerd in een donkergroene kleur en heeft een klassieke uitstraling (zie afb. 4). De noordelijke ingang van ‘t Looplein wordt geflankeerd door stalen beugels (zie afb. 5) en de lantaarnpalen hebben beschermbeugels (zie afb. 2) die eenzelfde thema volgen. Afvalbakken en andere elementen van de openbare ruimte zijn ook in het donkergroen uitgevoerd, dit is verder verkleurd (zie afb. 3). Zitgelegenheden centreren zich langs de randen van het cirkelvormige patroon (zie afb. 1).

Waarnemingen & conclusies • • • •

45

Veel verschillende kleuren, meer eenheid is gewenst. Vervaagde kleuren, beter onderhoud is gewenst. Onnodig straatmeubilaur zoals bechermbeugels lantaarnpalen en stalen beugels langs de weg. Zitgelegenheden staan nu aan de randen van het cirkelvormige patroon waardoor er weinig compactheid is. Dit zou dichter naar elkaar toe kunnen worden gebracht voor meer kleinschaligheid.

4

5 1 2

3

1:2000 46

10.4 Hoogteverschillen De Witte Kerk ligt op het hoogste punt van het centrumgebied, gebouwd op een strandwal (zie afb. 3). Aan de Heerenweg is het hoogteverschil tussen de Witte Kerk en ‘t Loo goed te zien. Dit komt omdat hier een keerwand is geplaatst. Aan de noordzijde van deze keerwand bevindt zich een trap die vier treden naar beneden gaat (zie afb. 1 & 2). Het centrumgebied is voor de rest te typeren als vlak.

Waarnemingen en conclusies • •

47

Door de hogere ligging van de Witte Kerk ten opzichte van de rest van het plangebied, trekt het kerkgebouw de aandacht naar zich toe. Door de keerwand en trap wordt de ruimte niet optimaal benut. Er gaat nu een grote hoeveelheid ruimte verloren aan gebieden die nu alleen worden gebruikt om van punt A naar punt B te komen.

Fietsenstalling Hoogteverschil Loze Ruimte

1

2

Loze ruimte

3

1:2000 48

10.5 Kunst In het centrumgebied van Heiloo is betrekkelijk veel kunst terug te vinden. Dit betreft met name beeldhouwkunst welke allemaal een persoon of figuur uitbeelden. Er lijkt geen directe associatie te zijn tussen de beelden en winkelcentrum ‘t Loo, totdat er naar de titels van de beelden wordt gekeken. Zo heet een beeld ‘naar ‘t Loo’ (zie afb. 4) en heeft een ander beeld de naam ‘Bloemenkoopman’ (zie afb. 2). Beide beelden refereren naar winkelcentrum ‘t Loo. Voor de Witte Kerk is verder een mozaïekbankje te vinden (zie afb. 5). Een zelfde soort mozaïekbankje is ook terug te vinden in Bergen en Castricum.

Waarnemingen & conclusies • •

49

De beelden kunnen aangesloten worden bij een kunst- en cultuurroute voor fietsers en wandelaars. Kunst in de buitenruimte kan bijdragen aan een prettige leefomgeving.

1

2

4

5 3

6

1:2000 50

10.6 Gevels & Luifels Gevels en luifels zijn te verdelen in 5 verschillende typen: • Type 1, gesloten gevels. Gevels die naar binnen gericht zijn, omdat de ramen afgeplakt zijn of omdat de ramen simpelweg ontbreken. • Type 2, open gevels. Gevels die naar buiten zijn gericht, omdat het de entree betreft of omdat er geen elementen zijn die de ramen dichthouden. • Type 3, gesloten luifels. Luifels met een dicht karakter, zonder glas, die voor een donker beeld zorgen. • Type 4, open luifels. Luifels met een open karakter van glas. Een variant op de gesloten luifel, maar hier zorgt het gebruik van glas voor meer openheid. • Type 5, groene gevel. De gevel gaat verloren achter een groene wand van bomen, want voor een donker beeld zorgt.

Waarnemingen & conclusies • • •

Gesloten gevels kunnen open worden gemaakt, zodat ‘t Looplein meer betrokken wordt bij het winkelgebied. Gevels die nu verscholen gaan achter groen kunnen beter zichtbaar worden gemaakt met een andere indeling van de openbare ruimte. Het weghalen van gesloten luifels of het thema van glazen luifels overal doortrekken kan voor een lichter, meer open karakter zorgen.

Type 3 51

Type 2

Type 1

Type 4

Type 5

1:2000 52

11. ENTREES 11.1 Entree Raadhuisweg - Rotonde Kennemerstraatweg: ‘Aanvoerroute’ De entree kenmerkt zich door de moderne bestratingsmaterialen, het raadhuis met het moderne kantoor en het groen rondom de Witte Kerk. De winkels liggen deels verscholen op de achtergrond.

11.2 Entree Heerenweg - ten zuiden van Winkelcentrum ‘t Loo: ‘Witte Kerk’ Deze entree is een lange zichtlijn richting de Witte Kerk en richting winkelcentrum ‘t Loo. De bestrating gaat hier over van modern materiaal naar een klassiek ogend materiaal. Het beeld geeft een groen karakter weer.

11.3 Entree Willibrordusweg - ten noorden van Winkelcentrum ‘t Loo: ‘Groene entree’ Wat als eerste opvalt is het groene karakter wanneer men het centrumgebied via deze entree betreedt. Er is hier een keuze om de Willibrordusweg verder te volgen of de parkeerplaats bij theater de Beun op te gaan richting winkelcentrum ‘t Loo. De materialisering is hier modern.

Waarnemingen & conclusies • • •

53

Entree Raadhuisweg is vrij anoniem. Deze entree ligt aan de Kennemerstraatweg, een belangrijke aanvoerroute voor mensen vanaf Alkmaar en buiten Heiloo, hier ligt potentie. Entree Heerenweg heeft een mooie zichtlijn op de Witte Kerk. Deze kan nog verder versterkt worden. Ook kan deze entree verder versterkt worden. Entree Willibrordusweg is heel groen en is de entree vanuit het Heilooërbos. Het groene karakter kan nog beter doorgezet worden richting winkelcentrum ‘t Loo.

1

2

3 54

11.4 Entree reeksen Om een indruk te geven hoe de weg naar het centrumgebied eruit ziet, zijn er een aantal reeksen gemaakt volgens Gordon Cullen.

Reeks 1 De reeks wordt gestart bij de kruising Kennemerstraatweg - Kerkelaan en gaat richting de rotonde bij het Raadhuis. De eerste reeks geeft een vrij open beeld, terwijl het Heilooërbos net in de rug ligt. Het Raadhuis is in de verte zichtbaar. Als men verder gaat wordt opgemerkt dat na de kruising het straatbeeld compacter wordt met bomenrijen en woonhuizen aan beide kanten van de weg. Voor de rotonde, na het huidige politiebureau wordt het gebied meer open aan de linkerzijde van de weg. De Witte Kerk wordt uit het zicht gehouden door de vele bomen en de focus blijft op het Raadhuis liggen. De rotonde helpt mee de aandacht op het Raadhuis te richten.

Waarnemingen & conclusies • • • • •

55

De focus lijkt hier ligt op het uit 1927 stammende Raadhuis, dit brengt kwaliteiten met zich mee. De Witte Kerk lijkt enigszins verloren te gaan achter een groene muur Het groen lijkt onderbroken te worden op de kruising Kennemerstraatweg- Kerkelaan. De rotonde helpt mee de focus meer naar het centrum te leggen. Zonder rotonde zou er een lange zichtlijn zijn over de Kennemerstraatweg, waardoor er minder focus ligt op het centrum.

1

2 1

2

3

3

4

4 5 6

5

6 Fietsenstalling

Reeks

Hoogteverschil

Kennemerstraatweg

Loze Ruimte

1

Reeksnummer Massa

Reeks/ Kennemerstraa 1

Reeksnummer Massa 56

Reeks 2 Hier wordt het diagonale fiets- en wandelpad over de parkeerplaats bij de Beun, richting winkelcentrum ‘t Loo en over de Heerenweg, richting de Witte Kerk gevolgd. Wat opvalt is dat de punt van de Witte Kerk snel is te zien. Wanneer de Heerenweg wordt gevolgd ligt de Witte Kerk verscholen. Pas wanneer de Witte Kerk wordt genaderd wordt deze weer zichtbaar. Het fiets- en wandelpad heeft verder een duidelijke focus op het winkelcentrum.

Waarnemingen & conclusies • • •

57

Het diagonale fiets- en wandelpad brengt de gebruiker direct naar winkelcentrum ‘t Loo. Het diagonale fiets- en wandelpad vormt een obstakel voor verkeer dat wil parkeren. De Witte Kerk wordt pas laat zichtbaar en hier is duidelijk geen focus op.

1

2

1

2 3 4

3

4

5

6

5

6

Fietsenstalling

Reeks

Hoogteverschil

Kennemerstraatweg

Loze Ruimte

1

Reeksnummer Massa

Reeks/ Kennemerstraatw 1

Reeksnummer Massa

58

Reeks 3 Een korte reeks die de Raadhuisweg volgt vanaf de rotonde richting de inrit van ‘t Looplein. Hier valt de overgang van moderne bestratingsmaterialen naar klassieke bestratingsmaterialen op. Verder valt het groene karakter rondom de Witte Kerk op, de luifels aan de panden.en het contrast met het kantoor van de gemeente Heiloo.

Waarnemingen & conclusies • • •

59

Een reeks die de entree vanaf de drukste weg beter laat zien. Het wordt pas laat op de weg duidelijk waar Het mooie groene karakter rondom de Witte Kerk valt op

1

2 1 2 3

3

Fietsenstalling

Reeks

Hoogteverschil

Kennemerstraatweg