Bijlage 1a Presentatie uitkomsten impactanalyse Heiloo BMC 14 oktober 2025

Aan het stuur Impactanalyse Samenwerkingsvarianten Heiloo 1

Vraagstelling Gezamenlijk onderzoek naar de juridische en organisatorische gevolgen van de volgende scenario’s. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Zelfstandigheid Heiloo Voortzetting van de ambtelijke fusie/GR-BUCH Bestuurlijke fusie Bergen, Castricum en Heiloo Bestuurlijke fusie Bergen en Heiloo Bestuurlijke fusie Castricum en Heiloo Bestuurlijke fusie Uitgeest, Castricum en Heiloo Bestuurlijke fusie Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo.

Het doel van de opdracht is het verkrijgen van advies over de gevolgen van de verschillende scenario’s, zodat de gemeenteraden een weloverwogen besluit kunnen nemen over de bestuurlijke toekomst van hun gemeente en de (ambtelijke) werkorganisatie BUCH.

2

Vraagstelling Kosten Veranderopgave Bestuurskracht

Gevolgen en belemmeringen

Impact

Organisatorisch

Juridisch

Bedrijfsvoering

Consequenties uittreding GRen

Visie Personeel Verhoudingen

Positie

Regionale positie

Regionale opgaven

3

Gemeenten in beeld Inwoners Inwoners per km2 Oppervlakte # Kernen Adresdichtheid

Bergen

Uitgeest

Castricum

Heiloo

NL

29.722

13.427

36.618

24.341

--

248

604

611

1280

533

119,83 km2

22,22 km2

59,93 km2

19,01 km2

--

7

1

5

1

--

1363 / km2 matig stedelijk

1378 / km2 matig stedelijk

2010 / km2

832 / km2 1123 / km2 weinig stedelijk matig stedelijk

Demografie

Krimp

Krimp

Groei

Groei

Groei

65+

35%

21%

27%

28%

21%

WOZ

€ 613.000

€ 462.000

€ 476.000

€ 543.000

€ 398.000

Hoog opgeleid

37%

32%

43%

43%

33%

Brede welvaart

6,7

6,7

6,8

6,4

--

4

te

“B es

va n

ee

tw

en ”

er el d

w

Gemeenten in beeld

5

Varianten in beeld

6

Scenario Heiloo zelfstandig Aspect

Invulling

Organisatievisie

Kleine landelijke beheergemeente van circa 25.000 inwoners. Organisatie van circa 160 fte die regie voert over de uitvoering van wettelijke taken en lokale ambities uit het bestuursakkoord, in eigen beheer of in regionale samenwerking. Dienstverlening met lokale toegang.

Bestuurskracht

Overzichtelijke taakzwaarte, balans in lokale taken en uitvoeringskracht.. Regionale samenwerking als hulpmiddel voor taken die bovenlokaal van aard zijn. Flexibele schil (inhuur) voor opvang van piekbelasting en inzet in (eenmalige) complexe projecten. Opvang nieuwe taken en opgaven (van Rijksoverheid) vergt solide financiële gezondheid.

Personeel

Arbeidsmarktprofiel: compacte organisatie van gedreven professionals met generieke profielen en high potentials. Inzet van regionale personeelspools opportuun om uitwisseling en doorstroom te bevorderen.

Bedrijfsvoering

Kerntaken rond raad, bestuur en organisatie in eigen huis (HR en facilitair). Inkoop ICT bij regionale bedrijfsvoeringsorganisatie of centrumstad.

7

Scenario Heiloo zelfstandig Aspect

Invulling

Regionale positie

Qua inwonertal is een zelfstandig Heiloo één van de kleinere gemeenten in de regio Alkmaar / Noord-Holland Noord. Om invloed uit te oefenen (via stemrecht) sluit de gemeente allianties met medestanders. Bestuurlijke regionale strategie zal selectief moeten zijn, gericht op één of twee thema’s die voor Heiloo meest van belang zijn.

Juridisch

Er zijn geen juridische belemmeringen om uit te treden uit de BUCH werkorganisatie. In de gemeenschappelijke regeling is vastgesteld dat frictie- en desintegratiekosten voor rekening van Heiloo zijn, gedurende een periode van maximaal 5 jaar.

Financieel

Er zijn geen structurele veranderingen, de uitkering uit het gemeentefonds blijft onveranderd en er is ook geen verandering voor de organisatie. De frictiekosten zijn geraamd op €3.200.000. Er is geen frictiekostenvergoeding.

Veranderopgave

Ontvlechting uit BUCH werkorganisatie en volledig (weder)opbouwen van de eigen gemeentelijke organisatie en aangaan van nieuwe regionale samenwerkings- en inkooprelaties. Af- en opbouw duurt naar verwachting minimaal één bestuursperiode. 8

Scenario ambtelijke fusie BUCH Aspect

Invulling

Organisatievisie

Ambtelijke samenwerkingsorganisatie die werkt voor vier kleinere gemeenten met bij elkaar circa 105.000 inwoners. Organisatie van momenteel circa 850 fte. Complete organisatie die uitvoering geeft aan wettelijke taken en vier bestuursakkoorden in eigen beheer en in samenwerking.

Bestuurskracht

De bestuurskracht van de vier gemeenten afzonderlijk wordt bepaald door de uitvoeringscapaciteit van de BUCH werkorganisatie en de besliscapaciteit van de vier individuele gemeenten. De uitvoeringscapaciteit is suboptimaal door minder dan gemiddelde omvang van de formatie, grote afstemmingsbehoefte door werk voor vier (vijf) opdrachtgevers en lokale behoefte aan maatwerk.

Personeel

De BUCH werkorganisatie voert haar taken uit met minder personele formatie en minder inhuur dan vergelijkbare gemeenten. Het personeel wordt beloond binnen het loongebouw van een kleinere gemeente.

Bedrijfsvoering

In de Concern Agenda zijn focus thema's benoemd waaronder de ontwikkeling van strategisch personeelsmanagement, verbetering planning en control en toekomstbestendige ICT.

9

Scenario ambtelijke fusie BUCH Aspect

Invulling

Regionale positie

De gemeenten participeren in dezelfde regionale samenwerkingsverbanden, alleen Uitgeest heeft een afwijkende (dubbele) regionale oriëntatie. Om invloed uit te oefenen (via stemrecht) moeten de gemeenten onderlinge allianties sluiten en met medestanders. Onderlinge afstemming over bestuurlijke vertegenwoordiging is opportuun vanuit capaciteitsoverwegingen..

Juridisch

Er zijn geen juridische belemmeringen om uit te treden uit de BUCH werkorganisatie. In de gemeenschappelijke regeling is vastgesteld dat frictie- en desintegratiekosten voor rekening van Heiloo zijn, gedurende een periode van maximaal 5 jaar.

Financieel

Er zijn geen structurele veranderingen, de uitkering uit het gemeentefonds blijft onveranderd en er is ook geen verandering voor de organisatie. Ook zijn er geen frictiekosten.

Veranderopgave

De veranderopgave is beschreven in de Concern Agenda. Implementatie loopt in elk geval door tot 2028. Personele taakstelling beïnvloedt de mogelijkheden voor de ontwikkeling van de uitvoeringscapaciteit. 10

Scenario bestuurlijke fusie UCH Aspect

Invulling

Organisatievisie

Kleine regiogemeente met 7 kernen en circa 75.000 inwoners. Complete organisatie van circa 600 fte die relatief veel wettelijke taken in eigen beheer uitvoert. Wettelijk verplichte samenwerkingsverbanden (GGD, Veiligheidsregio en omgevingsdienst) en vrijwillige samenwerkingsverbanden, zoals Zaffier en Cocensus.

Bestuurskracht

We voorzien een balans tussen taakzwaarte c.q. maatschappelijke opgaven en uitvoeringscapaciteit van de nieuwe ambtelijke organisatie. Centrale opgaven zijn ons inziens het structureel op orde houden van de gemeentelijke organisatie, de gemeentelijke dienstverlening en het in stand houden of verbeteren van het voorzieningenniveau in de kernen.

Personeel

Aantrekkelijk werkgeverschap met functiehuis 60.000 - 100.000+ gemeente, focus op ontwikkelmogelijkheden en werken in een aantrekkelijke landelijke omgeving.

Bedrijfsvoering

De ambitie voor de bedrijfsvoering is het ondersteunen van een robuuste, daadkrachtige en wendbare organisatie gericht op doorontwikkeling vanwege toenemende complexiteit van taken, beperkte financiën en groeiende wet- en regelgeving. Vier strategische doelen staan centraal: het verbeteren van de kwaliteitsborging, verder professionaliseren/verzakelijken, versterken van de fitheid en transparantie in de P&C-cyclus.

11

Scenario bestuurlijke fusie UCH Aspect

Invulling

Regionale positie

Derde gemeente qua inwonertal in regio Alkmaar, na Alkmaar en Dijk en Waard, met redelijk stemgewicht in gemeenschappelijke regelingen. Mogelijkheden voor bestuurlijk trekkerschap.

Juridisch

Er zijn geen juridische belemmeringen om uit te treden uit de BUCH werkorganisatie. In de gemeenschappelijke regeling is vastgesteld dat de de rekening voor frictie- en desintegratiekosten zijn voor de uittredende partij, gedurende een periode van maximaal vijf jaar. In deze variant zou daar een overeenstemming moeten worden gevonden met Bergen. Daarnaast treedt Uitgeest uit samenwerkingsverbanden IJmond en Kennemerland en treedt toe tot samenwerkingsverbanden Noord-Holland Noord.

Financieel

Indicatief saldo structurele kosten: €800.000 Indicatief saldo incidentele kosten: €6.000.000

Veranderopgave

(1) Actualisatie / harmonisatie van beleid, beleidsregels, verordeningen etc., (2) opstellen strategie voor regionale samenwerking, (3) opbouwen gemeentelijke organisatie voor één nieuw gemeentebestuur en ontvlechten formatie gemeente Bergen, (4) organisatieontwikkeling en (5) Realiseren van een alternatief voor het wegvallen van de werklocatie Bergen.

12

Scenario bestuurlijke fusie BUCH Aspect

Invulling

Organisatievisie

Middelgrote, groenstedelijke gemeente van 14 kernen met circa 105.000 inwoners. Complete organisatie van circa 1.000 fte die wettelijke taken en complexe projecten in eigen beheer en in regionale samenwerkingsverbanden uitvoert. Kerngericht werken als pijler van uitvoering.

Bestuurskracht

Balans tussen taakzwaarte c.q. maatschappelijke opgaven en uitvoeringscapaciteit, met mogelijkheden op gebied van regionale samenwerking, inwoners- c.q. overheidsparticipatie en grote regionale opgaven. Schaal van bestuur is congruent met omvang van bovenlokale opgaven. Nieuw bestuursmodel in nieuw gevormde gemeente.

Personeel

Het functiehuis van een 100.000+ gemeente creëert een concurrerende positie op de arbeidsmarkt en een kwaliteitssprong in dienstverlening en bestuursadvisering..

Bedrijfsvoering

Met de uitvoering van de Concern Agenda wordt de basis van HR, F&C en ICT op orde gebracht. Deze variant opent de mogelijkheid om een stap verder te gaan en in te zetten op de toepassing van nieuwe technologieën (AI) ten behoeve van de bedrijfsvoering en dienstverlening van de nieuwe gemeente. 13

Scenario bestuurlijke fusie BUCH Aspect

Invulling

Regionale positie

Tweede gemeente qua inwonertal in regio Alkmaar, na Alkmaar, met veel stemgewicht in gemeenschappelijke regelingen. Versterking van de positie richting provincie, rijksoverheid en grote maatschappelijke partners. Mogelijkheden voor regionaal bestuurlijk trekkerschap op thema’s. Partners in de regio zullen dat ook verwachten van deze nieuwe grote speler.

Juridisch

Er zijn geen juridische belemmeringen om uit te treden uit de BUCH werkorganisatie. Frictie- en desintegratiekosten voor vier partijen. Uitgeest treedt uit samenwerkingsverbanden IJmond en Kennemerland en treedt toe tot samenwerkingsverbanden Noord-Holland Noord.

Financieel

Indicatief saldo structurele kosten: €200.000 Indicatief saldo incidentele kosten: €16.000.000

Veranderopgave

(1) Uitwerken besturingsfilosofie kerngericht werken, (2) strategie voor regionale samenwerking en lobby (3) realiseren van top-werkgeverschap en kwaliteitssprong, (4) aanpassing organisatieontwerp voor de implementatie van kerngericht werken en (5) uitbreiding dienstverleningsfilosofie met kerngericht werken 14

Totaalbeeld scenario’s Aspect

Invulling

Heiloo zelfstandig

Beheergemeente Uitvoeringscapaciteit in eigen beheer en samenwerking, met lokaal loket Uitdagende arbeidsmarktpositie Regionale positie afhankelijk van samenspel Implementatietermijn: minimaal één bestuursperiode Incidenteel negatieve impact op organisatiekosten

Ambtelijke fusie BUCH

Beheergemeenten Uitvoeringscapaciteit gezamenlijk georganiseerd Uitdagende arbeidsmarktpositie Regionale positie afhankelijk van samenspel Implementatietermijn: twee jaar Impact op structurele en incidentele kosten is neutraal

Bestuurlijke fusie UCH

Ontwikkelgemeente Uitvoeringscapaciteit voor lokale en bovenlokale opgaven Stabiele positie op arbeidsmarkt Potentie van regionale positie Implementatietermijn: één bestuursperiode Impact op structurele en incidentele kosten is positief

Bestuurlijke fusie BUCH

Ontwikkelgemeente met kerngericht werken Uitvoeringscapaciteit voor lokale en regionale opgaven Concurrerende arbeidsmarktpositie Potentie van sterke regionale positie Implementatietermijn: één bestuursperiode Impact op structurele en incidentele kosten is zeer positief

15

Vervolgstappen 1.

Beoordeling en afweging van de scenario’s in de verschillende onderzoeken

2.

Communicatie en participatie

3.

Besluitvorming in de gemeenteraad

4.

Delen besluiten met de deelnemers en bestuur BUCH

5.

Vaststellen koers als ‘stip op de horizon’ en opdracht voor de beste organisatorische invulling van de gekozen richting

6.

Bij uittreding uit de BUCH bepaling frictie- en desintegratiekosten (door de BUCH accountant) en de uittredingssom (op advies onafhankelijke externe deskundige)

7.

Parallel: doorgaan met de implementatie Concernagenda vanuit de BUCH 16